istanbul ofis pazarı genel bakış
Transkript
istanbul ofis pazarı genel bakış
İLK ÇEYREK 1 İSTANBUL OFİS PAZARI GENEL BAKIŞ 2015 N 33 www.propin.com.tr PROPIN, OFİS PAZARINDAKİ UZMANLIĞINDA 10. YILINI GERİDE BIRAKTI. 10 YILDIR İNANCINIZ VE DESTEĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜRLER. İşimizi özenle yapmaya devam ediyoruz. İşimizi özenle yapıyoruz. PROPIN, ofis alanında uzmanlığının getirdiği kalite ve verimlilikle, müşterilerine gayrimenkul alanında butik bir hizmet sağlar. PROPIN kullanıcılara, mal sahiplerine, gayrimenkul yatırımcılarına ve geliştiricilere ofis alanında aracılık ve danışmanlık hizmetleri sunar. Gayrimenkul arama, gayrimenkul pazarlama ve yatırımınıza özel rapor hazırlanması süreçlerinizi PROPIN’in profesyonel çalışmalarıyla kısa sürede tamamlarsınız. Gelişen ofis bölgelerini düzenli takip eden PROPIN’in çalışmalarından ofis pazarının en güncel bilgilerine sahip olabilirsiniz. 04 ÖZET VE ÖNGÖRÜLER 06 EKONOMİK GÖRÜNÜM 09 BOŞLUK ORANLARI 11 KİRA ORTALAMALARI 14 STOK DEĞİŞİMLERİ Bu rapor, PROPIN tarafından hazırlanmıştır. Bu yayının bütün hakları saklıdır. PROPIN’den yazılı izin alınmadan kısmen veya tamamen alıntı yapılamaz, hiçbir şekilde kopya edilemez, çoğaltılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır. 3 ÖZET VE ÖNGÖRÜLER İstanbul Ofis Pazarı’nın 2015 Birinci Çeyrek Dönem verileri aşağıda özetlenmektedir. Merkezi İş Alanı (MİA)’nda 2015 birinci çeyrekteki A sınıfı ofis binalarının boşluk oranı %20,9; B sınıfı ofis binalarının boşluk oranıysa %8,5 seviyesinde oldu. MİA’da kira ortalaması A sınıfı ofis binalarında 31,8 ABD Doları /m² /ay iken B sınıfı ofis binalarında 16,5 ABD Doları /m² /ay olarak gerçekleşti. MİA Dışı-Avrupa’da A sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı %14,7 seviyesine yükseldi. A sınıfı ofis binalarındaki kira ortalamasının 18,7 ABD Doları /m² /ay olduğu belirlendi. MİA Dışı-Asya’da A sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı %16,9’a yükselirken, A sınıfı ofis binalarındaki kira ortalaması 21,5 ABD Doları /m² /ay olarak tespit edildi. 2015 birinci çeyrek dönemde en yüksek kiranın talep edildiği bölge, geçtiğimiz üç çeyrekte olduğu gibi, Levent oldu. Talep edilen en yüksek kiranın 50 ABD Doları /m² /ay olduğu görüldü. 4 www.propin.com.tr İstanbul Ofis Pazarı geneli değerlendirildiğinde, Haziran 2015’te yapılacak Genel Seçim ve dolar kurundaki artış dolayısıyla piyasanın sakin olduğu görüldü. Kurumsal kiralamalar gözlenirken, gerçekleşen işlemlerin 5.000 m²‘nin altındaki alanlarda yoğunlaştığı tespit edildi. Levent’te 2014 ikinci çeyrekteki arzın artışıyla birlikte, A sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı hızla yükselmişti. Hızla gerçekleşen kiralama işlemleri, Levent’teki boşluk oranının düşmesini sağladı. Tek yetkili pazarlaması Propin tarafından yapılan Şeker Kule, Levent’te yakın zamanda stoka katılacak tek binadır. Haziran 2015’te Şekerbank Genel Müdürlüğü Metrocity’den Şeker Kule’ye taşınacak ve bina işletmeye açılacaktır. Şeker Kule’nin 25.000 m²’lik kiralık ofis alanı için farklı büyüklüklerdeki kiracı adaylarıyla süren görüşmeler, Levent’e olan yoğun talebin bir göstergesidir. Maslak’ta gerçekleşen kiralamalar, bölgenin boşluk oranlarındaki düşüşü devam ettirdi. Maslak’taki gerçekleşen işlemlerin çoğu 2014 yılında stoka katılan yeni nesil ofis binalarında gerçekleşti. Maslak’ta artan boşluk oranlarının binalar arasındaki rekabeti arttığı görüldü. Bu rekabet dolayısıyla talep edilen kira rakamlarında gerileme olduğu gözlendi. 2015 birinci çeyrekte Maslak’ta kira ortalaması 26,7 ABD Doları /m² /ay’a düştü. Kozyatağı’nda 2015 birinci çeyrekte stoka eklenen ofis binalar boşluk oranını arttırdı. Diğer yandan Kozyatağı’nda dikkat çekici işlemler tamamlandı. Kozyatağı ve çevresinde gerçekleşen işlem adedi değerlendirildiğinde, Kozyatağı’nın, Levent’ten sonra en dikkat çeken bölgelerden biri haline geldiği söylenebilir. 2015 birinci çeyrekte ofis stokunda artış devam etti. MİA’nın payı %41, MİA Dışı-Avrupa %18, MİA Dışı-Asya %32 ve Gelişmekte Olan Ofis Bölgeleri [Kağıthane, Bomonti-Piyalepaşa, Kartal-Maltepe, Batı Ataşehir] %9 olarak hesaplandı. 2015 yılının önceki yıllara kıyasla biraz daha durağan geçmesi bekleniyor. Bu beklentiye rağmen, uzun süredir yer arayan firmaların yakın zamanda karar noktasına geleceğini ve 2015’in de büyük hacimli işlemlerin tamamlandığı bir yıl olacağını öngörüyoruz. Tüm hakları saklıdır. 5 EKONOMİK GÖRÜNÜM DÖVİZ KURLARI [2014 - 2015] 3,5 3 2,5 2 1,5 1 Mart’15 Şubat’15 EUR/USD Ocak’15 Ekim’14 TRY/EUR Aralık’14 Eylül’14 TRY/USD Kasım’14 Ağustos’14 Temmuz’14 Haziran’14 Mayıs’14 Nisan’14 0 Mart’14 0,5 GRAFİK NO.1 KAYNAK: TC MERKEZ BANKASI MAKRO EKONOMİ ENFLASYON ORANLARI Türkiye ekonomisi, 2014 yılının son çeyreğinde yıllık bazda %2,6 oranında büyüme kaydederek beklentilerden daha olumlu bir performans sergiledi. Piyasa beklentisi yılın son çeyreğinde GSYH’nin %2 oranında artacağı yönündeydi. Ocak 2015’ten itibaren TÜFE’de yıllık bazda artış gözleniyordu. Mart ayında da artış sürdü ve %7,61 seviyesinde gerçekleşti. YİÜFE’deki yıllık artış ise baz etkisinin zayıflaması nedeniyle bir miktar hız kazandı. Mart ayında %3,41 düzeyine ulaştı. 2014 yılı genelinde ise, ekonomik büyüme yıllık bazda %2,9 ile uzun dönemli trendinin altında gerçekleşti. 2014 yılında TL’de gözlenen değer kaybına bağlı olarak USD cinsi GSYH 800 milyar USD seviyesine geriledi. Kişi başı GSYH ise 2013 yılındaki 10.822 USD seviyesinden 10.404 USD düzeyine düştü. Mart ayında bir önceki aya göre TÜFE %1,19, Yİ-ÜFE de %1,05 oranında artış kaydetti. Reuters anketine göre piyasalarda TÜFE’nin %0,89 yükseleceği, TCMB Beklenti Anketi’ne göre ise %0,69 artacağı beklenmekteydi. TÜİK, geçmiş döneme ilişkin büyüme verilerinde de güncelleme yaptı. Bu çerçevede, 2013 yılı büyümesi %4,1’den %4,2’ye revize edildi. 2014 yılının ilk üç çeyreğine ilişkin büyüme oranları yukarı yönlü güncellendi. POLİTİKA FAİZİ Fitch, Türkiye’nin kredi notunu “BBB–” seviyesinde bırakırken, not görünümün “durağan” olduğunu teyit etti. Yapılan açıklamada, kamu maliyesi göstergelerindeki olumlu seyrin ve son dönemde düşüş eğiliminde olan jeopolitik tansiyonun kredi notu kararında etkili olduğu belirtildi. Fitch ayrıca, Türkiye’nin 2015 yılında %3,2 oranında büyüyeceğinin, petrol fiyatlarından olumlu etkilenen açık/GSYH ve enflasyon oranının ise sırasıyla %5,1 ve cari %6 seviyesinde gerçekleşeceğinin tahmin edildiğini ifade etti. EKONOMİK GÖSTERGELER BIST-100 İndeksi İşsizlik (%)* 6 MART ‘14 NİSAN ‘14 MAYIS ‘14 Para Politikası Kurulu, 20 Ocak 2015’te gerçekleştirdiği toplantıda 2014 sonunda %8,25 olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını %7,75’e indirdi. Şubat ayındaki toplantısında ise 25 baz puan indirerek politika faizini %7,5 olarak açıkladı. Kurul, Mart’ta politika faizini sabit bıraktı. TCMB, faiz koridorunun alt ve üst bantlarında da bir değişikliğe gitmedi. Ayrıca piyasa yapıcısı bankalara repo işlemleri yoluyla tanınan borçlanma imkânı faiz oranını da sabit tuttu. HAZİRAN ‘14 TEMMUZ ‘14 AĞUSTOS ‘14 EYLÜL ‘14 EKİM ‘14 KASIM ‘14 ARALIK ‘14 OCAK ‘15 69.736 73.872 79.290 78.489 82.157 80.313 74.938 80.580 86.169 85.721 88.946 ŞUBAT ‘15 84.148 80.846 9,7 9 8,8 9,1 9,8 10,1 10,5 10,4 10,7 10,9 - Döviz Kuru ** (TRY/ USD) 2,16 2,12 2,10 2,13 2,14 2,16 2,28 2,21 2,21 2,33 2,42 2,51 2,62 Döviz Kuru ** (TRY/ EUR) 2,98 2,03 2,85 2,90 2,86 2,85 2,88 2,77 2,76 2,83 2,74 2,82 2,81 Politika Faizi(%)* (Haftalık Repo) 10,00 10,00 9,50 8,75 8,25 8,25 8,25 8,25 8,25 8,25 7,75 7,50 7,50 Enflasyon ** (%) (Yıl Sonu) 8,39 9,38 9,66 9,16 9,32 9,54 8,86 8,96 9,15 8,17 7,24 7,55 7,61 www.propin.com.tr - MART ‘15 - TABLO NO.1 KAYNAK: *TUİK **TCMB İSTANBUL OFİS PAZARI TERİMLER Propin Ofis Pazarı Genel Bakış’ta sıklıkla kullanılan bazı terimlerin genel açıklamaları aşağıda verilmiştir: KİRALIK Zincirlikuyu No.2 ISTANBLOOM • 3 ofis katı, toplam 9.354 m2 ofis alanı • Kat kat ya da tamamını kiralamaya uygun • 1.944 m2, 2.797 m2, 4.613 m2 kat büyüklükleri A Sınıfı Ofis Binaları: İçinde bulundukları pazarda en iyi konuma, en yüksek kira değerine sahip, yüksek kalitede kiracı altyapısı ve prestiji olan binalardır. Modern teknik ve mekanik altyapı, yangın güvenliği, jeneratör, otopark alanı, ortalamanın üstünde hizmet alanlarına ve profesyonel bina yönetimine sahip binalardır. B Sınıfı Ofis Binaları: A sınıfı ofis binalarıyla kıyaslandığında B sınıfı ofis binaları, aynı piyasanın içinde, daha düşük kira ve satış değerine sahip; yeniyse sıradan tasarımlara sahip ya da eski binaysa daha iyi görünmesi için iyileştirilmiş binalardır. Birim Kira: Kiralanacak alan için istenen toplam kira bedelinin, kiralanacak brüt alana oranıdır. Boşluk Oranı: Toplam boş alanların, toplam ofis alanına oranıdır. Devam Eden Projeler: Planlama veya inşaat aşamasında olup henüz kullanıma hazır olmayan ofis alanlarının toplamı. Gerçekleşen İşlem: Belirli bir dönem süresinde, kiralaması veya ön-kiralaması; satışı veya önsatışı yapılmış ofis alanı. Kontratın imzalanmasıyla işlem gerçekleşirken, teklif aşamasındaki alanlar dahil edilmez. Kapanış Fiyatı: Mal sahibiyle kiracı arasında pazarlık sonucu anlaşılan, sözleşmede yer alan kira bedelidir. KİRALIK-SATILIK Kağıthane No.1 PREMIER KAMPÜS OFİS • TEM Otoyolu, E-5 bağlantı yolları, metro ve tünele yakınlığıyla bölgedeki en avantajlı konum • 62.600 m² toplam ofis alanı • Dekorasyonlu teslim fiyatlarıyla • 4.500 m² toplam mağaza alanı • 40 - 300 m² küçük ofis üniteleri 800 - 1.000 m² orta büyüklükte 10.000 m² kendi lobisine sahip özel girişli ofisler, • 2015 4.Çeyrek’te teslim Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr • Yüksek otopark kapasitesi • Katlarda iç bahçe ve teras • Metro istasyonuna yürüme mesafesinde Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr Kiralanabilir Alan: Belirli bir süre zarfında kiralanmaya hazır olarak halihazırda pazarlanan toplam alan miktarıdır. Bu terim, alanın boş, dolu, devren kiralamaya müsait ya da gelecek bir tarihte müsait olup olmamasına bakılmaksızın, kullanılabilir olan her tür alanı kapsar. Kira Ortalaması: Boş olan alanların kirasının ağırlıklı ortalamasıdır. Toplam ofis alanına ve boş alana bağlı olarak kira bedellerinin ağırlık katsayısı hesaplanmaktadır. Hesaplamalarda liste fiyatları kullanılır. Kullanıcılar: Binanın mevcut kullanıcılarının şirket isimleridir. Kullanıcı / Kiracı Temsilciliği: Mal sahibiyle kiracı arasındaki tipik bir kiralama işleminde, kiracının çıkarlarını temsil eden aracı, kiracı temsilcisi olarak anılır. Liste Fiyatı: Kiralanacak alan için istenen ve pazarlık sonucu değişiklik gösterebilen kira bedelidir. Mal Sahibi Temsilciliği: Mal sahibiyle kiralayan/satın alan arasındaki tipik bir kiralama işleminde, mal sahibinin çıkarlarını temsil eden aracıdır. Ortak Alan: Binanın kullanıcılar arasında paylaşılan, kat asansör lobileri, bina ana lobileri, kiralanan alanlar arasında kullanılan koridorlar, ofis dışında kalan tuvaletler, yangın çıkış merdivenleri gibi alanların tümüdür. Ön Kiralama Yapılmış Alan: Bir binadaki, inşaat bitiş tarihinden veya iskan belgesi tarihinden önce kiralanmış olan alan miktarıdır. Tamamlanma Tarihi: Bir bina inşaatının bittiği tarihtir. Toplam Kapalı Alan: Binanın aynı çatı altındaki tüm alanlarını kapsar. Örn: Ofis, kapalı otopark, ortak alanlar Toplam Ofis Alanı: Sadece ofis amaçlı kullanılan alanların toplamıdır. Verimlilik Oranı: Net ofis alanının brüt ofis alanına oranıdır. Tüm hakları saklıdır. 7 İSTANBUL MERKEZİ İŞ ALANI SINIRLARI Uluslararası standartlar çerçevesinde ofis bölgelerini incelerken Merkezi İş Alanı (MİA) ve Merkezi İş Alanı Dışı (MİA Dışı) olmak üzere sınıflandırmaya gidilir. MİA, profesyonel ofis binalarının yoğunlaştığı bölgeler olup, yaya-araç trafiğinin ve hizmet sektörünün en yoğun ve talebin en yüksek olduğu ofis bölgelerini kapsar. İstanbul’da ofis binalarının yoğunlaştığı on iki ofis bölgesi bulunuyor. Rapor kapsamında, ofis bölgeleri lokasyon ve kullanıcı profilleri dikkate alınarak oluşturulmuştur. İstanbul’un MİA’sı, Barbaros Bulvarı’ndan başlayarak, Büyükdere Caddesi boyunca devam eder ve Maslak’la son bulur. MİA olarak tanımlanan bu aks; Levent, Etiler, Maslak, Zincirlikuyu-Esentepe-Gayrettepe ve Beşiktaş-Balmumcu bölgelerini kapsar. Bu alanlar dışında kalan ofis bölgeleri, MİA Dışı olarak tanımlanmaktadır. İstanbul’un coğrafi yapısından da kaynaklanan nedenlerle MİA Dışı bölgeler, Asya ve Avrupa olmak üzere kendi içinde ikiye ayrılır. Bu doğrultuda MİA Dışı-Avrupa; Taksim-Nişantaşı, Şişli-Fulya-Otim ve Havaalanı bölgelerini kapsar. MİA Dışı-Asya ise; Kozyatağı, Altunizade, Kavacık ve Ümraniye bölgelerinden oluşmaktadır. Gelişmekte Olan Ofis Bölgeleri, hem Asya hem de Avrupa Yakası’nda yer almaktadır. MİA Dışı-Avrupa’da Kağıthane ve Bomonti-Piyalepaşa bölgeleri bulunurken, MİA Dışı-Asya’da Kartal-Maltepe ve Batı Ataşehir bölgeleri yer almaktadır. Aşağıdaki haritada yıldızlarla gösterilen dört bölge, İstanbul Ofis Pazarı’na katılan, gelişmekte olan ofis bölgeleridir. Gelişme süreçleri devam eden bu dört bölgenin verileri ilerleyen çeyreklerde grafiklerde yer alacaktır. Sarıyer AVRUPA YAKASI Şişli Ayazağa AYAZAĞA 3 MASLAK G.O.Paşa Esenler 15 ÇELİKTEPE ÇAĞLAYAN ETİLER LEVENT 2 BEBEK 1 M.KÖY Z.KUYU OKMEYDANIE.TEPE 4 7 Bayrampaşa Eyüp G.TEPE 5 Şişli 16 6 TAKSİM Beşiktaş Eminönü Güngören Bahçelievler KAVACIK Elmalı Barajı ARNAVUTKÖY ORTAKÖY BALMUMCU B KÖ OĞ PR AZ ÜS İÇİ Ü Beyoğlu 8 Küçükçekmece Gölü 11 FSM KÖPRÜSÜ Kağıthane K.çekmece ASYA YAKASI Beykoz Eyüp Alibeyköy Barajı Bağcılar 3. KÖPR Ü PROJ ESİ Üsküdar BEYLERBEYİ 12 10 ALTUNİZADE ACIBADEM Ömerli Barajı Ümraniye ÇAMLICA Fatih Z.burnu ATATÜRK Bakırköy HAVAALANI 14 Kadıköy KOZYATAĞI Ataşehir 9 Maltepe LEJAND E-5 Çevreyolu E-80 Çevreyolu Otoyol Projesi Bağlantı Yolları İlçe Sınırları Kavşaklar Havalimanı Liman 8 www.propin.com.tr İSTANBUL OFİS BÖLGELERİ Sultanbeyli BÖLGE KATEGORİLERİ 1 2 3 4 5 LEVENT ETİLER MASLAK Z.KUYU - E.TEPE - G.TEPE BEŞİKTAŞ - BALMUMCU MERKEZİ İŞ ALANI 6 7 8 TAKSİM - NİŞANTAŞI ŞİŞLİ - FULYA - OTİM HAVAALANI MİA DIŞI-AVRUPA 9 10 11 12 KOZYATAĞI ALTUNİZADE KAVACIK ÜMRANİYE MİA DIŞI-ASYA 13 14 15 16 KARTAL - MALTEPE BATI ATAŞEHİR KAĞITHANE BOMONTİ - PİYALEPAŞA GELİŞMEKTE OLAN BÖLGELER 13 Kartal Pendik SABİHA GÖKÇEN HAVAALANI Tuzla © 2015 PROPIN Propin Investment Consultancy İSTANBUL OFİS PAZARI BOŞLUK ORANLARI BÖLGE KATEGORİLERİNE GÖRE BOŞLUK ORANLARI KİRALIK Kavacık 2015 İlk Çeyrek NACAR PLAZA %50 • TEM Kavacık Kavşağı’na yakınlığıyla FSM Köprüsü’ne kolay ulaşım %40 • İskanlı 8,5 %10 • Komple ya da ikiye bölünerek kiralama imkanı 16,9 8,5 14,7 20,9 %20 21,2 • 4.700 m2 boş ofis alanı %30 • Şap&Beton ya da dekorasyonlu olarak teslim seçeneği %0 MİA A Sınıfı No.3 MİA MİA Dışı-Asya MİA Dışı-Avrupa MİA Dışı-Avrupa MİA Dışı-Asya B Sınıfı MİA MİA Dışı-Avrupa MİA Dışı-Asya Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr GRAFİK NO.2 KAYNAK: PROPIN İstanbul Ofis Pazarı, 2015 birinci çeyrek dönemindeki ‘Bölge Kategorileri’ne göre Boşluk Oranları Grafik 2’de gösterilmiştir. MİA Dışı-Avrupa’da A sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı %14,7; B sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı %21,2 olarak görüldü. MİA’daki A sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı %20,9; B sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı %8,5 seviyesinde tespit edildi. MİA Dışı-Asya’da, A sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı %16,9, B sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı %8,5 oldu. BÖLGELERE GÖRE BOŞLUK ORANLARI 2015 İlk Çeyrek %0 Levent Etiler Maslak A Sınıfı Zincirlikuyu Esentepe Gayrettepe MİA Beşiktaş Balmumcu MİA Dışı-Avrupa Taksim Nişantaşı MİA Dışı-Asya Şişli Fulya Otim B Sınıfı MİA Havaalanı MİA Dışı-Avrupa Kozyatağı Kavacık 6,8 9,9 18,5 Altunizade 7,3 10,9 7,4 11,6 21,0 14,5 13,5 5,4 12,5 11,8 9,9 18,9 14,8 12,2 0,9 %10 9,2 %20 14,2 %30 19,0 25,6 %40 27,3 37,3 %50 Ümraniye MİA Dışı-Asya GRAFİK NO.3 KAYNAK: PROPIN İstanbul’un on iki ofis bölgesinde yer alan A ve B sınıfı ofis binalarındaki ortalama boşluk oranları Grafik 3’te detaylandırılmıştır [1] . Bu bölgedeki işlemlerin çoğu 2014 yılında stoka katılan yeni nesil ofis binalarında gerçekleşti. Levent’te 2014 ikinci çeyrekteki stok artışıyla birlikte A sınıfı ofis binalarının boşluk oranı hızla yükselmişti. Yoğun talebe bağlı olarak 2014 yılı boyunca düşen boşluk oranı, 2015 birinci çeyrekte %9,2’ye geriledi. 2015 ikinci çeyrekte Levent ofis stokuna sadece Şeker Kule eklenecektir. Tek yetkili pazarlaması Propin tarafından yapılan binaya gelen taleplerden dolayı kiralamanın hızlı olacağını düşünülmektedir. Bu sebeple önümüzdeki dönemde bölgedeki boşluk oranında belirgin artış olmayacaktır . Akmerkez’deki bazı kullanıcıların Etiler’den başka bölgelere taşınması, Etiler’deki boşluk oranının %12,2 seviyesine çıkmasına neden oldu. Maslak’ta 2014 dördüncü çeyrekte azalmaya başlayan boşluk oranı, yapılan kiralamalarla birlikte düşüş eğilimini sürdürdü. [1] Şişli-Fulya-Otim’de düşme eğiliminde olan A sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı, 2015 birinci çeyrekte yükseldi. 2015 birinci çeyrekte Kozyatağı’ndaki boşluk oranı, stoka eklenen A sınıfı ofis binaları sebebiyle arttı. Altunizade’de gerçekleşen kiralamalardan sonra boşluk oranı 2015 birinci çeyrekte %10,9’a düştü. Tat Towers stoka katılmadığında Zincirlikuyu-Esentepe-Gayrettepe’deki A sınıfı boşluk oranı %24,7 seviyesine gerilemektedir. Tüm hakları saklıdır. 9 İSTANBUL OFİS PAZARI BOŞLUK ORANLARINDAKİ DEĞİŞİMLER A SINIFI BİNALARDAKİ BOŞLUK ORANLARI DEĞİŞİMİ KİRALIK Maslak Son Dört Çeyrek AKSOY PLAZA %35 %30 %25 No.5 • 13.800 m² toplam ofis alanı 22,8 23,0 %15 14,5 13,7 %10 13,4 13,5 22,3 • 1.680 - 1.740 - 1.930 m² kat alanları 20,9 %20 15,2 12,7 16,9 • Yatay ofis konsepti ve %90 kat alanı verimliliği 14,7 • Her katta balkon alanları • Metro istasyonuna yürüme mesafesinde %5 %0 ‘14 2.Ç ‘14 3.Ç MİA (Büyükdere Aksı) ‘14 4.Ç • Kullanıcılar: Turcas Petrol, Aksoy Holding ‘15 1.Ç MİA Dışı-Asya MİA Dışı-Avrupa GRAFİK NO.4 KAYNAK: PROPIN ‘Bölge Kategorileri’ne göre A sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranlarının 2014 ikinci çeyrek ile 2015 birinci çeyrek arasındaki değişimi Grafik 4’te gösterilmiştir. 2014 yılında ofis stokundaki artışla birlikte MİA’daki boşluk oranında belirgin yükseliş yaşanmıştı. Yeni nesil ofis binalarına olan talep pazardaki arzın hızla emilmesinde etkili oldu. 2014 ikinci ve üçüncü çeyrekte sabit olan MİA’daki boşluk oranının, 2014 dördüncü çeyrekten itibaren düşme eğilimine girdiği gözlendi. MİA Dışı-Avrupa’da A sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı son dört çeyrek dönem boyunca dalgalı bir seyir gösterdi. 2014 dördüncü çeyrekte %12,7’ye düşen MİA Dışı-Avrupa’daki boşluk oranı, 2015 birinci çeyrekte yeniden yükseldi. MİA Dışı-Asya’da A sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı 2014 üçüncü çeyrekte %13,5’e gerilemişti. Stok artışı ve bazı kullanıcıların taşınması sebebiyle boşluk oranının son üç çeyrek dönemde yükseliş eğiliminde olduğu görüldü. Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr B SINIFI BİNALARDAKİ BOŞLUK ORANLARI DEĞİŞİMİ Son Dört Çeyrek %35 %30 %25 %20 21,1 21,8 20,6 21,2 8,8 8,5 8,4 8,5 %15 %10 %5 11,2 8,5 10,5 6,4 %0 KİRALIK-SATILIK Maslak No.4 ‘14 2.Ç MİA (Büyükdere Aksı) ‘14 3.Ç ‘14 4.Ç MİA Dışı-Asya ‘15 1.Ç MİA Dışı-Avrupa GRAFİK NO.5 KAYNAK: PROPIN POLARİS PLAZA Grafik 5’te B sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranlarının ‘Bölge Kategorileri’ne göre son dört çeyrek dönemdeki değişimi verilmiştir. • 3.000 m2 boş ofis alanı MİA’daki B sınıfı ofis binalarının boşluk oranı, 2014 üçüncü çeyrekte düşmesine rağmen dördüncü çeyrekte %8,8’e yükselmişti. Maslak ve Etiler’de gerçekleşen kiralamalar dolayısıyla 2015 birinci çeyrekte %8,5’a geriledi. • 1.000 m² kat alanlı 3 ardışık kat • Dekorasyonlu • Metroya 10 dakika yürüme mesafesinde Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr 10 www.propin.com.tr MİA Dışı-Avrupa B sınıfı ofis binalarının boşluk oranı, A sınıfı ofis binalarındakine benzer şekilde son dört çeyrek boyunca iniş-çıkışlı bir seyir izledi. MİA Dışı-Asya’da B sınıfı ofis binalarındaki boşluk oranı 2014 ikinci çeyrekten sonra düşme eğilimi gözlendi. 2014 dördüncü çeyrekte %8,4 tespit edildi. 2015 birinci çeyrekte pazarda fazla bir değişiklik olmaması sebebiyle bir önceki çeyrekteki seviyesini korudu. İSTANBUL OFİS PAZARI KİRA ORTALAMALARI BÖLGE KATEGORİLERİNE GÖRE KİRA ORTALAMALARI KİRALIK Fulya 2015 İlk Çeyrek No.6 SELENIUM PLAZA 40$ • 635 m² boş ofis alanı 31,8 50$ • Dekorasyonlu, taşınmaya hazır 13,7 21,5 20$ 13,1 16,5 18,7 30$ • Manzaralı ofis katları 10$ 0$ MİA m²/ay A Sınıfı MİA MİA Dışı-Asya MİA Dışı-Avrupa MİA Dışı-Avrupa MİA Dışı-Asya B Sınıfı MİA MİA Dışı-Avrupa Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr MİA Dışı-Asya GRAFİK NO.6 KAYNAK: PROPIN İstanbul Ofis Pazarı 2015 yılı birinci çeyrek dönemi ‘Bölge Kategorileri’ne göre Kira Ortalamaları Grafik 6’da verilmiştir. MİA Dışı-Avrupa’da A sınıfı ofis binalarındaki kira ortalaması 18,7 ABD Doları /m² /ay; B sınıfı ofis binalarında kira ortalaması 13,1 ABD Doları /m² /ay olduğu gözlendi. MİA’daki A sınıfı ofis binalarının kira ortalaması 2015 yılı birinci çeyrek dönemde 31,8 ABD Doları /m² /ay; B sınıfı ofis binalarında ise 16,5 ABD Doları /m² /ay oldu. MİA Dışı-Asya’da A sınıfı ofis binalarındaki ortalama kira rakamının 21,5 ABD Doları /m² /ay; B sınıfı ofis binalarındaysa 13,7 ABD Doları /m² /ay olduğu tespit edildi. BÖLGELERE GÖRE KİRA ORTALAMALARI 2015 İlk Çeyrek 7,8 22,4 15,9 12,0 20,8 14,3 23,9 16,2 11,0 10$ 14,1 25,3 26,9 35,0 13,6 15,1 19,7 30,8 31,8 26,7 16,0 20$ 17,8 30$ 22,8 37,1 40$ 37,5 50$ 0$ m²/ay Levent Etiler Maslak A Sınıfı Zincirlikuyu Esentepe Gayrettepe MİA Beşiktaş Balmumcu MİA Dışı-Avrupa Taksim Nişantaşı MİA Dışı-Asya Şişli Fulya Otim B Sınıfı MİA Havaalanı MİA Dışı-Avrupa Kozyatağı Altunizade Kavacık Ümraniye MİA Dışı-Asya GRAFİK NO.7 KAYNAK: PROPIN İstanbul’un on iki bölgesi için A ve B sınıfı ofis binalarındaki kira ortalamaları Grafik 7’dedir [2] . 2015 birinci çeyrekte, Levent’teki A sınıfı ofis binalarındaki kira ortalaması 37,1 ABD Doları /m² /ay seviyesine düştü. Bu düşüşte, bölge ortalamasının üzerinde liste fiyatı olan yeni nesil ofis alanlarının kiralanması etkili oldu. Etiler’de, Akmerkez’deki ofis alanları için talep edilen kira rakamının bölge ortalamasından yüksek olduğu gözlendi. Bölgedeki kira ortalaması önceki çeyreğe göre artarak 37,5 ABD Doları /m² /ay oldu. Maslak’ta yükselen boşluk oranları nedeniyle ofis binaları arasındaki [2] rekabetin arttığı görüldü. Bu rekabet dolayısıyla kira rakamlarında gerileme olduğu gözlendi. 2015 birinci çeyrekte Maslak’ta kira ortalaması 26,7 ABD Doları /m² /ay’a düştü. Havaalanı Bölgesi’nde A sınıfı ofis kira ortalamasının, diğer bölgelerdeki B sınıfı kira ortalamalarından düşük olması dikkat çekti. İstanbul Ofis Pazarı’nda kiralamalar genellikle Dolar üzerinden gerçekleşmektedir. Bununla birlikte, Euro veya TL’yi tercih eden mal sahipleri de bulunmaktadır. Dolar’ın Türk Lirası karşısında değerlenmesi ve Euro/ Dolar paritesindeki düşüş nedeniyle, kira ortalamaları grafiklere düşmüş şekilde yansıyabilmektedir. Bölgesel kira ortalamaları mal sahipleri tarafından pazara açıklanan liste fiyatları üzerinden hesaplanmaktadır. Değerlendirmede pazarlık payları göz önüne alınmamıştır. Tüm hakları saklıdır. 11 İSTANBUL OFİS PAZARI KİRA ORTALAMALARINDAKİ DEĞİŞİMLER A SINIFI BİNALARDAKİ KİRA ORTALAMA DEĞİŞİMİ Kağıthane SATILIK Son Dört Çeyrek 35$ 32,0 33,0 32,7 SEBA OFFICE BOULEVARD 31,8 30$ 25$ 21,3 21,4 22,0 21,5 19,2 19,0 20,3 18,7 20$ 15$ No.8 • TEM Otoyolu ve E-5 bağlantı yollarına yakın konumda • 65.295 m2 ofis alanı • 120 m2 - 1.100 m2 kat alanları 10$ • İsteğe göre birleştirilebilen kat ofisleri 5$ 0$ m²/ay ‘14 2.Ç MİA (Büyükdere Aksı) ‘14 3.Ç ‘14 4.Ç MİA Dışı-Asya • 2017 2. Çeyrek’te teslim ‘15 1.Ç MİA Dışı-Avrupa GRAFİK NO.8 KAYNAK: PROPIN İstanbul A sınıfı ofis binalarındaki kira ortalamalarının ‘Bölge Kategorileri’ne göre son dört çeyrek dönemdeki değişimi Grafik 8’de gösterilmiştir. MİA’da yer alan A sınıfı ofis binalarındaki kira ortalaması 2014 boyunca yükselmişti. 2015 birinci çeyrekte özellikle Levent’te, liste fiyatı piyasa ortalamasından yüksek, yeni nesil ofis alanlarının kiralanması sebebiyle MİA’daki kira ortalaması düştü. MİA Dışı-Avrupa’da A sınıfı ofis binalarındaki kira ortalaması 2014 ikinci ve üçüncü çeyreklerde sabit seyir gösterdi. 2014 dördüncü çeyrekte artan kira ortalaması 2015 birinci çeyrekte düştü. MİA Dışı-Asya’da A sınıfı ofis binalarındaki kira ortalaması 2014 dördüncü çeyrekteki yükselişe rağmen 2015 birinci çeyrekte 21,5 ABD Doları /m² /ay seviyesine geriledi. MİA Dışı-Avrupa ve MİA Dışı-Asya’da kira ortalamalarının düşüşünde, ABD Dolar kurundaki artış sebebiyle mal sahiplerinin yaptığı kira indirimleri etkili oldu. KİRALIK Levent No.7 NİSPETİYE OFİS Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr B SINIFI BİNALARDAKİ KİRA ORTALAMA DEĞİŞİMİ Son Dört Çeyrek 35$ 30$ 25$ 20$ 15$ 10$ 17,0 16,9 15,6 16,6 16,5 14,4 13,7 13,6 13,2 13,6 13,1 ‘14 2.Ç ‘14 3.Ç 15,3 5$ 0$ m²/ay MİA (Büyükdere Aksı) ‘14 4.Ç MİA Dışı-Asya ‘15 1.Ç MİA Dışı-Avrupa GRAFİK NO.9 KAYNAK: PROPIN • 2.800 m² kiralanabilir ofis alanı • 75 m² - 313 m² kat alanları • Şab&Beton veya anahtar teslim seçeneği olan esnek ofis alanları • Sağlık Mevzuatına uygun • Levent Metro İstasyonu’na 4 dk yürüme mesafesinde • 2015 3. Çeyrek’te teslim Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr 12 www.propin.com.tr ‘Bölge Kategorileri’ne göre B sınıfı ofis binalarındaki kira ortalamalarının 2014 ikinci çeyrek ve 2015 birinci çeyrek arasındaki değişimi Grafik 9’da verilmiştir. MİA’daki B sınıfı ofis binalarındaki kira ortalaması 2014 üçüncü çeyrekten sonra gerilemesine rağmen, 2015 birinci çeyrekte sabit kaldı. MİA Dışı-Avrupa’da B sınıfı ofis binalarındaki kira ortalamasında son dört çeyrek dönemde dalgalı bir seyir gözlendi. MİA Dışı-Asya’daki B sınıfı ofis binalarının kira ortalamasının, 2014 üçüncü çeyrekten sonra düşme eğiliminde olduğu görüldü. İSTANBUL OFİS PAZARI EN YÜKSEK KİRA RAKAMLARI İSTANBUL BÖLGELERE GÖRE TALEP EDİLEN “EN YÜKSEK KİRA” LİSTE RAKAMLARI Son Dört Çeyrek 70$ 48 50 Altunizade Kavacık 31 31 31 31 28 28 27 27 30 30 30 23 18 20 20 31 28 28 28 Şişli Fulya Otim 20$ 26 33 31 Taksim Nişantaşı 33 30 33 30$ 40 40 41 41 37 45 45 40 35 40 38 38 38 40$ 44 44 40 42 45 45 50$ 50 54 60$ 10$ 0$ m²/ay Levent Etiler Maslak Zincirlikuyu Esentepe Gayrettepe 14-2.Ç 14-3.Ç Beşiktaş Balmumcu 14-4.Ç MİA 15-1.Ç MİA Dışı-Asya 15-1.Ç Havaalanı Kozyatağı Ümraniye MİA Dışı-Avrupa 15-1.Ç GRAFİK NO.10 KAYNAK: PROPIN İstanbul Ofis Pazarı’ndaki ‘Bölgelere Göre Talep Edilen En Yüksek MİA Dışı-Avrupa’da olan talep edilen en yüksek kira rakamının Taksim- Kira Liste Rakamları’nın son dört çeyrek dönem için karşılaştırılması Nişantaşı’nda 40 ABD Doları /m² /ay ve Şişli-Fulya-Otim’de 33 ABD Grafik 10’da gösterilmiştir [3]. Doları /m² /ay olduğu görüldü. 2015 birinci çeyrek dönemde MİA’da yer alan Levent, en yüksek kiranın MİA Dışı-Asya’da en yüksek kira talebi 31 ABD Doları /m² /ay’la talep edildiği bölge oldu. Levent’te talep edilen kira rakamının 50 ABD Ümraniye’de gözlendi. MİA Dışı-Asya’daki bütün bölgelerde talep Doları /m² /ay olduğu tespit edildi. MİA’da Beşiktaş-Balmumcu’da edilen en yüksek kiralar 2014 dördüncü çeyrekteki seviyelerini talep edilen en yüksek kira rakamıysa 37 ABD Doları /m² /ay oldu. koruduğu görüldü. [3] Grafikteki kira rakamları mal sahipleri tarafından pazara açıklanan liste fiyatlarıdır. İnşaatı tamamlanıp stoka katılan binalardaki rakamlar grafiklere yansıtılmıştır. Bölgelerdeki kira ortalamaları 11. sayfada yer almaktadır. KİRALIK Levent No.9 SATILIK Şişli No.10 APA GİZ PLAZA PİYALEPAŞA PLAZA • 1.700 m² boş ofis alanı • Kiracılı, yatırımcıya, geliştiriciye uygun • 550 m² kat alanlı • Piyalepaşa Bulvarı üzerinde, E-5 karayoluna yakın konumda • Dekorasyonlu • Metroya 10 dakika yürüme mesafesinde • 9.300 m2 ofis alanı • 844 m2 kat alanlı • Dekorasyonlu • Metrobüse 10 dakika yürüme mesafesinde Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr Tüm hakları saklıdır. 13 İSTANBUL OFİS BÖLGELERİ A SINIFI STOK KARŞILAŞTIRMASI A SINIFI BİNALARDA BÖLGELERE GÖRE KARŞILAŞTIRMALI STOKLAR 2015 İlk Çeyrek İSTANBUL TOPLAM OFİS ALANI DAĞILIMI 2015 birinci çeyrek dönemine ait A sınıfı ofis binalarını içeren İstanbul Ofis Pazarı’ndaki mevcut on iki bölge ve gelişmekte olan dört ofis bölgesini içeren stok bilgileri Grafik 11 ve Grafik 12’de verilmiştir. Gelişmekte Olan Ofis Bölgeleri MİA Dışı Asya MİA [Levent, Etiler, Maslak, Zincirlikuyu-Esentepe-Gayrettepe, Beşiktaş-Balmumcu]; 2014 yılında stoka eklenen yeni nesil ofis alanları sebebiyle payı yükselmiş olan MİA’da 2015 birinci çeyrekte değişiklik gözlenmedi. MİA toplam stokun %41’ini oluşturdu. MİA %9 %32 %41 MİA Dışı-Avrupa [Taksim-Nişantaşı, Şişli-Fulya-Otim, Havaalanı]; MİA Dışı-Avrupa’nın stok içindeki %18 olan payı korundu. MİA Dışı Avrupa MİA Dışı-Asya [Kozyatağı, Altunizade, Kavacık, Ümraniye]; 2015 birinci çeyrekte Kozyatağı’nda stoka eklenen yeni ofis binalarıyla bölgedeki ofis stokunda artış görüldü. Ancak bu artış, pazardaki payını değiştirmedi. MİA Dışı-Asya’nın toplam stok payı %32 olarak tespit edildi. %18 GRAFİK NO.11 KAYNAK: PROPIN Bu çeyrekte önemli bir artış olmadığından pay değişmedi. Önümüzdeki dönemlerde inşaatı devam eden ofis alanlarının tamamlanmasıyla stok payı içinde artış olmasını bekliyoruz. Gelişmekte Olan Ofis Bölgeleri [Kağıthane, Bomonti-Piyalepaşa, Maltepe-Kartal, Batı Ataşehir]; 2014 yılındaki ofis alanlarının artmasıyla toplam ofis stoku içindeki payı yükselmişti. 0 m² Levent Etiler Maslak Zincirlikuyu Esentepe Gayrettepe MİA Taksim Nişantaşı MİA Dışı-Avrupa Şişli Fulya Otim %18,5 %14,5 Beşiktaş Balmumcu Havaalanı %10,9 2 Kozyatağı Altunizade %9,9 100.000 %19 %12,2 200.000 %13,5 1 300.000 %25,6 400.000 * Koyu renkle gösterilen alanlar boşluk oranını göstermektedir. %25,6 500.000 %9,2 600.000 %37,3 %18,9 A SINIFI TOPLAM OFİS STOK (m2) 3 Kavacık Ümraniye MİA Dışı-Asya GRAFİK NO.12 KAYNAK: PROPIN KİRALIK-SATILIK Kağıthane No.11 No.12 MY NEWWORK • TEM otoyolu bağlantılarına yakın • İstanbul Finans Merkezi [IFM]’ne yakın, E-5 ve TEM yollarının kesiştiği noktada • 29.000 m² toplam ofis alanı • Tek katta 1.690 m2-3.350 m2-4.900 m2 ofis alanları • 1.350 m² - 4.470 m² kat alanları • 150 m²’den başlayan küçük ofis üniteleri kiralama olanağı • 2017 1. Çeyrek’te teslim Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr www.propin.com.tr Ataşehir PAPİRUS PLAZA • Cendere Caddesi’nde yüksek görünürlük 14 SATILIK • Yenisahra Metro İstasyonu’na yürüme mesafesinde Aracılık hizmet bedeli ödemeyeceksiniz. Temsil ettiğimiz diğer gayrimenkuller ve detaylı bilgi için www.propin.com.tr ŞEKER KULE Levent Şeker Kule'de 500 m² - 2.000 m² Arası Değişen Kiralık Ofis Katları! Şeker Kule, Levent’in merkezinde, LEED Silver adayı A Sınıfı Ofis Binası. 4.Levent Metro İstasyonu'na yürüme mesafesinde bulunan Şeker Kule; Büyükdere Caddesi üzerindeki konumuyla güçlü bir lokasyona sahip. • A Sınıfı Ofis Binası • 2015 Haziran'da Şap&Beton teslim • Kiralanabilir toplam 25.000 m², 16 ofis katı • 500 m² - 2.000 m² arası değişen ofis katları • Mağaza alanları • LEED Silver adayı • 70 m²'ye 1 araçlık otopark • 500 araçlık toplam otopark kapasitesi • X-Ray, CCTV, Proximity Card Sistem, 7/ 24 koruma • 4 adet 10 kişilik servis, 4 adet 13 kişilik otopark asansörü • Jeneratör desteği; %100 • VRV ısıtma-soğuma sistemi, 40m³/sa (kişi başı taze hava) • Bina içi sosyal alanlar; kuaför, kafe, restaurant (teraslı) DAHA FAZLA BİLGİ İÇİN BİZE ULAŞIN [email protected] 0212 217 8555 PROPIN Tek Yetkili Mal Sahibi Temsilciliği: PROPIN Kiracı ya da Satın Alandan Herhangi Bir Aracılık Hizmet Bedeli Talep Etmemektedir. ARACILIK HİZMETLERİ Kullanıcı Danışmanlığı Gayrimenkul Kiralama / Satın Alma Danışmanlığı İhtiyaca Özgü Proje Geliştirme Danışmanlığı Kontrat Yenileme Danışmanlığı Malsahibine Verilen Hizmetler Danışmanlığı Gayrimenkul Pazarlama Danışmanlığı Kontrat Yenileme Danışmanlığı DANIŞMANLIK HİZMETLERİ Piyasa Araştırma Raporları Ofis Fizibilite Raporları Proje Geliştirme Danışmanlığı Büyükdere Caddesi Gökfiliz İş Merkezi No 8 Kat 9 Mecidiyeköy / İstanbul T + 90 212 217 85 55 F + 90 212 217 85 53 [email protected] www.propin.com.tr
Benzer belgeler
istanbul ofis pazarı genel bakış
Mal sahibiyle kiracı arasındaki tipik bir kiralama işleminde, kiracının
çıkarlarını temsil eden aracı, kiracı temsilcisi olarak anılır.
Liste Fiyatı:
Kiralanacak alan için istenen ve pazarlık sonuc...