faaliyet raporu - Dr. Dursun AYDIN

Transkript

İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü 2010 Faaliyet Raporu
T.C.
SAĞLIK BAKANLIĞI
ANKARA
İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
İL
HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI
MÜDÜRLÜĞÜ
2010
FAALİYET RAPORU
T.C.
SAĞLIK BAKANLIĞI
ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI MÜDÜRLÜĞÜ
Hazırlayanlar:
Dr. Dursun AYDIN
Uzm. Dr. Tülay GÜMÜŞ
Gıda Müh. Göktuğ BAYRAM
Bio. Yavuz ULUCA
Kim. Abdullah ÇAKICI
İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü
2011 - OCAK / ANKARA
2
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
SUNUŞ ve YÖNETİCİ ÖZETİ................................................................................................................................ 9
BÖLÜM I
GENEL KONULAR
1. GENEL ................................................................................................................................................................ 15
1.1. Halk Sağlığı Laboratuvarlarının Kurulmasındaki Arka Plan ve Gerekçe.............................................. 15
1.2. Halk Sağlığı Laboratuvarlarının Kurulmasının Yasal Dayanağı............................................................ 15
1.3. Halk Sağlığı Laboratuvarlarının Görevleri................................................................................................ 15
1.4. İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Gelişimi......................................................................................................... 16
BÖLÜM II
İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI MÜDÜRLÜĞÜ
2. HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI MÜDÜRLÜĞÜ.................................................................................... 21
2.1. İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğünün Yönetim Şeması................................................................ 22
2.2. İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğünün Faaliyet Alanları............................................................... 23
2.3. Merkez Tıbbi Tahlil Laboratuvarı Biriminin Görevleri............................................................................. 25
2.3.1. Biyokimya Laboratuvarı............................................................................................................................. 30
2.3.2. Hormon Laboratuvarı................................................................................................................................. 31
2.3.3. Hematoloji Laboratuvarı............................................................................................................................. 33
2.3.4. Toksikoloji Biriminin Görevleri.................................................................................................................. 35
2.4. Tüberküloz Biriminin Görevleri................................................................................................................... 35
2.5. Klinik Mikrobiyoloji Biriminin Görevleri.................................................................................................... 36
2.6. Su Analizleri Biriminin Görevleri................................................................................................................. 37
2.6.1. Su Mikrobiyoloji Analiz Laboratuvarı...................................................................................................... 37
2.6.2. Su Kimya Analiz Laboratuvarı ................................................................................................................. 37
2.7. İşçi Sağlığı Biriminin Görevleri..................................................................................................................... 38
2.8. Radyoloji Biriminin Görevleri....................................................................................................................... 39
2.9. Besiyeri Sterilizasyon Biriminin Görevleri.................................................................................................. 39
2.10. Kalite Yönetim Biriminin Görevleri........................................................................................................... 39
2.11. İdari ve Teknik Destek Biriminin Görevleri.............................................................................................. 39
3. PAYDAŞLARIMIZ............................................................................................................................................. 40
3.1. Resmi Paydaşlarımız...................................................................................................................................... 40
3.2. Hizmet Sunumundaki Paydaşlar................................................................................................................. 40
3.3. Diğer Paydaşlar............................................................................................................................................... 40
4. İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI MÜDÜRLÜĞÜ İLETİŞİM VERİLERİ......................................... 40
BÖLÜM III
2010 YILI ÇALIŞMALARI.................................................................................................................................... 43
BÖLÜM IV
2011 YILI HEDEFLERİ........................................................................................................................................... 51
BÖLÜM V
SONUÇ.................................................................................................................................................................... 57
3
4
Sağlıkta dönüşüm projesi kapsamında tüm sağlık birimlerinde olduğu gibi Birinci Basamak
Sağlık Kuruluşlarında da çok büyük gelişmeler yaşanmakta olup Ankara ilinde de örnek çalışmalar
yapılmaktadır.
Ankara ilinde koruyucu sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve birinci basamak sağlık
hizmetlerinin güçlendirilmesi suretiyle halkımızın daha sağlıklı bir yaşam sürmesi hedefimizdir. Bu bağlamda 2010 yılında kurulan Aile Sağlığı Merkezlerine ve diğer Birinci Basamak Sağlık
Kuruluşlarına, güvenilir hizmetler veren Ankara İl Halk Sağlığı Laboratuvar Müdürlüğü’ne, koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerinde de büyük görevler düşmektedir.
Ankara Halk Sağlığı Laboratuvarı’nın, hizmet kalitesini artırmada ve laboratuvar altyapısını
geliştirmede gayretlerini artıracağına ve emsallerine örnek olacağına inanıyorum.
Ankara Halk Sağlığı Laboratuvarı’nın, hedeflerini büyütmesiyle giderek daha etkili, verimli ve
süratli hizmetlere vesile olması temennimdir.
Alâaddin YÜKSEL
Ankara Valisi
5
6
Ankara ilinde Aile Hekimliği uygulamasına geçmiş bulunmaktayız. Sağlık Müdürlüğümüzün
yapmış olduğu çalışmalar ile hem nitelik, hem de nicelik anlamında koruyucu sağlık hizmetlerinde
büyük bir atılım yapılmıştır.
Sağlığın Başkenti iddiasını taşıyan bir il olarak sağlık alanında sunulan koruyucu sağlık
hizmetinin yaygınlaştırılması ve kalitesinin daha da arttırılması hedefimizdir.
İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü, ilimiz genelinde 281 aile sağlığı merkezinde görev
yapan 1101 Aile Hekimi, 8 Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi, 9 Toplum Sağlığı
Merkezi, 8 Verem Savaş Dispanseriyle resmi ve özel bir çok kuruluşa tahlil hizmeti vermekte, alınan
numuneler derhal çalışılmakta ve sonuçlar on-line olarak iletilmektedir.
Belirlenen odak noktalarından alınan su numuneleriyle diğer resmi ve özel kurumlardan
getirilen sular, teknolojik gelişmelere paralel olarak analiz edilmektedir. Yasa gereği yapılması
gereken portör muayenesine esas tüm tetkikler, bireysel ve kurumsal isteklere cevap verecek şekilde
tek elden laboratuvarımızda yapılmaktadır.
Laboratuvarımız, kaliteden taviz vermeden, halkımızın sağlık açısından korunması için tüm
kadromuz ve teknolojik donanımız ile Ankara’lıların hizmetindedir.
Tüm çalışanlarımıza katkılarından dolayı teşekkür ederim.
Yrd. Doç. Dr. Mustafa AKSOY
Ankara Sağlık Müdürü
7
SUNUŞ
2009 ve 2010 yılında yeniden yapılanma sürecinde İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü binası
yeniden yapılmış, bünyesine eklenen yeni laboratuvarlar ile hizmet kapsamınında açılımlar yapmıştır.
Sahip olduğu eğitimli ve yetenekli kadrosu ile, bünyesine kattığı yeni ve günün teknolojisine uygun alet
ekipman ile sunduğu hizmetler konusunda büyük sıçramalar gerçekleştirilmiştir. “Halk Sağlığının
Korunmasına Yönelik Analiz ve Eğitim Faaliyetleri Sunan Laboratuvar Hizmetleri” kapsamında
Kalite Yönetim Sistemi 9001:2008 Belgesi’ni almış olan kurumumuz, Su Mikrobiyoloji ve Su Kimya
analizlerine ilişkin parametrelerde, TS EN ISO/IEC 17025 Kalite Standartı’ na uygun olarak Türk
Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) tarafından akredite edilmiştir.
Kurum; yapılan degişiklikler ile kabuk değiştirmiş, personel sayısının azalmasına rağmen kişi
başına düşen analiz miktarı artmış, halka sunduğu koruyucu sağlık hizmetinde daha etkin bir
konuma gelmiştir. Benzer kamu kuruluşları, laboratuvarlar arasında saygın bir konuma yerleşerek
ulusal ve uluslararası arenada söz sahibi olma yolunda büyük bir atılım yapmıştır.
2010 yılında dağınık olan Birinci Basamak Tıbbi Tahlil Laboratuvarlarının bünyemizde tek bir
merkez laboratuvarı olarak birleştirilmesi ile Merkez Tıbbi Tahlil Laboratuvarı oluşturulmuştur.
2010 yılında 10.881 su numunesi, 941.305 hastaya ait tıbbi tahlil analizi (5.387.038 test), 16.517
Tüberküloz testi, 99.235 klinik mikrobiyoloji testi çalışılmış ve 17.051 akciğer grafisi çekilmiştir.
Ayrıca laboratuvarlarımız yeni teknolojik cihazlar ile (ICP/OES, İyon Kromotografisi, Güvenlik
Kabinleri vb.) donatılarak test çeşitliliği ve hizmet kalitesi arttırılmıştır.
2011 yılında akreditasyon kapsamının genişletilmesi ve planlanan yeni atılımlar ile İl Halk
Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü’nün verdiği hizmet miktarını ve kalitesini daha da yukarı çekmek
hedefimizdir.
Laboratuvarımıza sonsuz desteklerinden dolayı Ankara İl Sağlık Müdürümüz Sayın Yrd. Doç. Dr.
Mustafa AKSOY’a şükranlarımızı sunar, özverili çalışmalarından dolayı İl Halk Sağlığı Laboratuvarı
Müdürü ve tüm çalışanlarına teşekkür ederim.
Dr. Dursun AYDIN
Ankara Sağlık Müdür Yardımcısı
9
YÖNETİCİ ÖZETİ
Ülkemizdeki koruyucu sağlık hizmetlerinin yeni yapılanması sürecinde aile hekimliği uygulaması
ile tüm yurdumuzda bu sistemi destekleyen laboratuvar hizmetleri kapsamında İl Halk Sağlığı
Laboratuvarlarının önemli yeri olacaktır. Bu çerçevede 2010 da başlanılan yatırımlar 2011 yılında artarak
devam edecektir.
1969 yılında kurulan laboratuvarımız, 2009 yılındaki yeniden yapılandırma çalışmalarının ardından
2010 yılında tam kapasite ile çalışmaya başlamıştır. Bu süreçte gerek laboratuvar birimlerimizin arttırılması,
gerek laboratuvarlarımızın modern teçhizatla donatılması, gerekse birçok eğitim ile verilen hizmet
kalitesi yükseltilmiştir. Sonuçta çalışılan toplam analiz sayısı önceki yıllara göre arttırılıp personel sayısında
azalma olmasına rağmen kişi başına düşen analiz sayısı ve niteliği artmıştır. 2010 yılında laboratuvarımızda
5,5 milyon adet test, 90 personel tarafından son teknoloji cihazlar ile çalışılmıştır. Bu kapsamda Kalite
Yönetim Sistemi 9001:2008 Belgesi alınmış ve akreditasyon konusunda son aşamaya gelinmiştir.
Kurumumuz aşağıdaki birimlerden oluşmaktadır.
Tibbi Tahlil Laboratuvarları
Tüberküloz Laboratuvarı
Klinik Mikrobiyoloji Laboratuvarı
Su Analizleri Laboratuvarları
İşçi Sağlığı Birimi
Radyoloji Birimi
Besiyeri ve Sterilizasyon Birimi
Kalite Yönetim Birimi
İdari Destek Birimler
Ankara ve Ankara dışındaki 5 ildeki Verem Savaş Dispanserlerinden tüberküloz tanısı için
gönderilen idrar ve balgam numuneleri, mikroskopi ve kültür yöntemleriyle incelenerek tüberkülozun
bakteriyolojik tanısı konulmaktadır.
Su analizleri laboratuvarlarında, laboratuvara kamu kurum ve özel veya tüzel kişiler tarafından
getirilen içme-kullanma, kaynak, havuz, kaplıca suları, analize alınmakta, ilgili yönetmelik hükümlerine
göre incelenmektedir.
Su mikrobiyoloji laboratuvarında koliform bakteri, Escherichia coli, Clostridium perfringens,
Pseudomonas aeruginosa, 22 °C ve 37 °C de koloni sayısı gibi parametrelere bakılmaktadır.
Kimyasal analiz laboratuvarında suların kimyasal ve fiziksel açıdan kontrol edilmesi amacıyla
ilgili analizler yapılır. Sularda iletkenlik, pH, amonyum, alüminyum, siyanürik asit, bakır, nitrat,
nitrit, organik maddeler için sarf edilen oksijen miktarı, toplam alkalilik, serbest klor, bağlı klor vs. gibi
parametrelere bakılmaktadır.
Klinik mikrobiyoloji laboratuvarı’nda klinik mikrobiyolojide sıklıkla kan, idrar, gaita, boğaz ve
10
enfekte alanlardan alınmış numuneler analiz edilmektedir.
İşçi sağlığı hizmetlerinde gıda üretim yerleri ve sıhhi müesseselerde bulaşıcı hastalık taşıyıcılığı
yönünden portör muayene ve tetkikleri yapılmaktadır.
Kalite Yönetim Birimi’nde, kalite yönetim sistemi ve hizmetin kalitesinin yükseltilmesi amacıyla
ISO 9001- 2008, 17025 ve 15189 vb uluslararası standartlara uygun kalite ve akreditasyon çalışmaları
yapılmaktadır. 2010 yılında ISO 9001-2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgesi alınmıştır. 17025 ile ilgili
tüm çalışmalarımız bitmiş olup TÜRKAK tarafından denetlenmiş ve kurumun Su Mikrobiyolojisi ve
Su Kimyası alanında belirli parametrelerde TS EN ISO/IEC 17025 Kalite Standardı Akreditasyonu
onaylanmıştır.
Tıbbi Tahlil Laboratuvarları; Biyokimya Laboratuvarı, Hematoloji Laboratuvarı, Hormon Laboratuvarı
ve Toksikoloji Laboratuvarından oluşmaktadır. Merkez Tıbbi Tahlil Laboratuvarımız, yaklaşık 300
Birinci Basamak Sağlık Kuruluşu, 1100 Aile Hekimi ve AÇSAP’ a tahlil hizmeti vermektedir. BBSK’ nın
kan alma birimlerinde aile sağlığı merkezi sağlık personeli tarafından alınan numuneler, belirli saatlerde
yüklenici firma tarafından toplanarak, soğuk zincir ile Tıbbi Tahlil Laboratuvarı’ na getirilmekte, sonuçlar
Aile Sağlığı Merkezlerine iletilmektedir.
Bu faaliyet raporu; kurumumuzun faaliyet ve çalışmalarını kapsamakta olup çalışmalarımıza ait fikir verecektir. 2011 yılında sunduğumuz faaliyet kapsamında tüm kişi ve kuruluşlara daha kaliteli ve
kapsamlı hizmet vermek dileğiyle,
Tüm yöneticilerimize ve çalışanlarımıza katkılarından dolayı teşekkür ederim.
Uzm. Dr. Tülay GÜMÜŞ
İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürü
11
BÖLÜM
BÖLÜM
I
GENEL KONULAR
Halk Sağlığı Laboratuvarlarının
Tanım ve Kapsamı, Ülkemizdeki Görevleri
13
1. GENEL
1.1. Halk Sağlığı Laboratuvarlarının Kurulmasındaki Arka Plan ve Gerekçe
Bireyin ve toplumun yaşamlarını sağlıklı olarak sürdürmeleri ve sağlık düzeylerinin yükseltilmesi için
koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetleri kapsamında insan sağlığını etkileyen etkenleri incelemek ve
analizlerini gerçekleştirmek amacı ile kurulmuştur. Halk Sağlığı Laboratuvarları, Ankara Refik Saydam
Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı bünyesinde hızla yayılan enfeksiyon hastalıkları ile mücadele de periferal
düzeyde spesifik laboratuvarlar olarak kurulmaya başlanmıştır.1950’li yıllarda halk sağlığı hizmetlerinin
yaygınlaştırılması amacıyla RSHMB altında bölge laboratuvarları kurulması planlanmıştır. Ülkemizde
1960’lı yıllarda büyük epidemiler meydana gelmiştir. Özellikle bu epidemileri önlemeye yönelik olarak
1965 İran, 1966 Irak’ta ortaya çıkan kolera salgınından sonra Halk Sağlığı Laboratuvarları’nın Türkiye
genelinde kurulmasına karar verilmiştir.
1.2. Halk Sağlığı Laboratuvarlarının Kurulmasının Yasal Dayanağı
Halk Sağlığı Laboratuvarları 1593 sayılı Umumi Hıfsızsıhha Kanunu’nun 1.ve 3. maddesi,
3017 sayılı S.S.Y.B Teşkilat ve Memurları Kanunu’nun 1. , 33. ve 35. maddeleri (181 sayılı KHK ile
yürürlükten kaldırılmıştır.),181 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 2. ,9. ve 43. maddeleri ve Temel
Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 6 Aralık 1967 tarih ve 3235 sayılı “Halk Sağlığı Laboratuvarları
Kuruluşu Hakkında Genelge” doğrultusunda 1967 yılından itibaren kurulmaya başlanmıştır. Türkiye
Cumhuriyeti’nin ilk halk sağlığı laboratuvarı, 3 Şubat 1969 tarih ve 270 sayılı makam onayı ile Etimesgut’
ta (halen bugünkü faaliyette bulunduğumuz binada) kurulmuştur.
1.3. Halk Sağlığı Laboratuvarlarının Görevleri
Halk sağlığı laboratuvarları, koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında; fiziki, biyolojik ve sosyal
çevreden kaynaklanan ve insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen etkenleri tetkik, tahlil ve teşhis eden,
alınması gereken önlemler açısından yönlendirici verileri ortaya koyan hizmet birimleridir.
10.10.2002 tarih ve 15410 sayılı Halk Sağlığı Laboratuvarlarının Kuruluş ve Çalışma Esasları
Hakkındaki Yönerge gereğince ;
• Aile Sağlığı Merkezlerinden gelen kan numunelerinin Merkez Tıbbi Tahlil Laboratuvarında analiz
edilerek sonuçların hekim ve hastalara ulaştırılması,
• Bölge Tüberküloz Laboratuvarı olarak hizmet verilmesi,
• Bölgesinde mevcut, olası bulaşıcı hastalıklar bakımından yapılması gereken su ile ilgili fiziksel,
kimyasal ve bakteriyolojik analizleri yapmak,
• İnsan sağlığını ilgilendiren yerlerde çalışan personelin periyodik laboratuvar analizlerini yapmak,
• Gıda ve suların halk sağlığı yönünden laboratuvar kontrollerini ve analizlerini yapmak,
• Bölgesinin özelliğine göre hastaneler, üniversiteler ve diğer ilgili kuruluşlarla işbirliği halinde
gerekli araştırma ve taramaları yapmak,
• Bakanlık tarafından izleme altına alınmış ve rutin kontrolleri istenen hava kirliliğinin takibi, deniz
ve atık suların kalitelerinin izlenmesi gibi programları yürütmek,
• Mahkemelerce gönderilen genel sağlığı ilgilendiren konularda analiz raporlarına bilirkişilik
yapmak, görüş bildirmek,
• Evlilik öncesi yapılması gerekli analizleri yapmak,
• Fuhuşla mücadele ile ilgili laboratuvar analizlerini yapmak,
• Tedavi edici sağlık hizmetlerine yönelik laboratuvar tetkiklerini yapmak,
• Resmi ve özel kişi ve kuruluşların istediği metot ve parametrelere uygun olarak analizleri yapmak,
• Teknik danışmanlık yapmak, eğitim vermek,
• Bakanlıkça istenilen özel analizleri yapmak,
• Bakanlıkça verilen diğer görevleri yerine getirmek,
görevleri arasındadır.
15
1.4. İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Gelişimi
Kurulduğundan bu yana su ve gıdaların rutin analizleri yönünden ilinin tüm ihtiyaçlarını karşılayan
kurumumuz, ilimizde geçmişte görülen epidemilerde üzerine düşen laboratuvar hizmetlerini de
hakkıyla vermiştir. Yine yurdumuzda yaşanan deprem ve sel gibi afetlerde çeşitli illere malzeme ve
personel desteği sağlamıştır.
Daha önce Ankara Sağlık Müdürlüğü bünyesinde bulunan İşçi Sağlığı ve Esnaf Muayene
Merkezi, 26.06.1998 tarih ve 9642 sayılı onayı ile laboratuvarımıza bağlanmış olup, faaliyetlerine
laboratuvar binasında devam etmekte ve mobil bir ekiple Ankara’ya hizmet vermektedir.
Ayrıca Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 15 Mart 2005 tarih ve 3745
sayılı onayı ile içme ve kullanma suları, 8 Mayıs 2006 tarih ve 4893 sayılı onayı ile kaynak ve içme suları,
11 Mayıs 2004 tarih ve 7857 sayılı onayı ile kaplıca suları Ek.2, 6 Mayıs 2005 tarih ve 6526 sayılı onayı
ile kaplıca suları Ek.3 ve havuz suları analizlerinin yapılması yetkisi İl Halk Sağlığı Laboratuvarı’na
verilmiştir.
Ankara İl Sağlık Müdürlüğü’ nün, birinci basmak hizmet kuruluşlarına verilen merkez laboratuvar
hizmetleri Ocak 2010 yılı itibariyle bünyesine katılmıştır.
Son olarak uzun yıllardan beri Ankara ve çevresindeki illere hizmet veren Tüberküloz Laboratuvarı’nın
faaliyeti ve yetkileri laboratuvarımıza ( Sağlık Bakanlığı’nın 24.09.2008 tarih ve 10823 sayılı yazısı)
devredilmiştir. İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü bünyesinde ayrı bir ünite olarak 01 Ocak 2010
‘da BBSK hizmet veren yıllık 20 Bin test kapasiteli Tüberküloz Laboratuvarı çalışmaları başlamıştır.
Görüldüğü üzere, halk sağlığı laboratuvarları ülkemizde geçmişte olduğu gibi gelecekte de çok
önemli bir misyon üstlenmiştir. 2009 yılı içinde laboratuvarımız; hizmet kalitesi, kapasitesi ve verimliliği
açısından başkentimize yakışan ve ülkemizde pilot konumda, çağdaş ve modern bir Halk Sağlığı
Laboratuvarı olarak yapılanarak 2010 yılından itibaren bu yeni anlayış ve yeni birimleriyle hizmet
vermeye başlamıştır.
16
İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü’nde görev yapan personel dağılımı aşağıdaki gibidir. .
Bunun yanında hizmet satın alınan tıbbi tahlil biriminde, 1 biyokimya uzmanı, 7 biyolog ve
13 laboratuvar teknisyeni görev yapmaktadır. Ayrıca 15 şoför araçları ile numune toplama hizmeti
vermektedir. Daha önce bu hizmet 34 alt laboratuvar ve 85 personel ile verilmekte iken bu şekilde büyük
bir verimlilik sağlanmıştır.
17
Kurumumuz, 16 Ekim 2010 tarihinde “Halk Sağlığının Korunmasına Yönelik Analiz ve Eğitim
Faaliyetleri Sunan Laboratuvar Hizmetleri” kapsamında Kalite Yönetim Sistemi 9001:2008 Belgesi’ni
almıştır.
Kalite Yönetim Sistemi 9001:2008 Belgesi
Yine kurumdaki akredite çalışmaları tamamlanmış, TÜRKAK tarafından denetlenmiş ve kurumun
Su Mikrobiyolojisi ve Su Kimyası alanında belirli parametrelerde TS EN ISO/IEC 17025 Kalite Standardı
Akreditasyonu onaylanmıştır.
18
BÖLÜM
BÖLÜM
II
İL HALK SAĞLIĞI
LABORATUVARI MÜDÜRLÜĞÜ
Birimlerin Görev Tanımları ve
Çalışma Yöntemi
19
2. İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI MÜDÜRLÜĞÜ
Misyonumuz;
Halk Sağlığı Laboratuvarının misyonu; güvenilir ve dinamik kadrosuyla ulusal ve uluslar arası
standartlara ve etik kurallara uyan, kaliteli laboratuvar hizmet sunan, süreçlerini sürekli iyileştirerek
bağlantılı olduğu tüm kurum, kuruluş ve tüzel kişilere rehber olmaktadır.
Vizyonumuz;
Halk sağlığının korunması uygulamalarında benzerleri arasında söz sahibi olan,sunduğumuz
hizmetlerde güvenirliliği ile öne çıkan, hizmet alanların ihtiyaçları doğrultusunda çalışmalarını
şekillendiren ve onlarla bütünleşen, aranan kuruluşlararasında olmak.
Amacımız; halk sağlığının korunması için sunduğumu hizmetlerde uzman kadromuzla her zaman
güvenilir sonuç vermek,
Kurduğumuz bütünleşmiş yönetim sistemlerini laboratuvarımızın tüm organizasyon yapısında aynı
ciddiyet ve önemle sahiplenmek,
Yönetim sistemlerimizi laboratuvarımızın her seviyesindeki personelin farkındalığını arttırarak uygulamak,
Yaptığı işin sağlığı korumanın bir parçası olduğunu unutmadan her zaman aynı profesyonel
yaklaşımla hizmet sunmak,
Bireyin ve toplumun yaşamlarını sağlıklı olarak sürdürmeleri ve sağlık düzeylerinin yükseltilmesi
için koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetleri ile ilgili tetkik ve tahliller yapmak.
Sistem standartlarına ve diğer mevzuat kurallarına her zaman uygun hizmet vermektir.
21
2.1. İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğünün Yönetim Şeması
22
2.2.İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğünün Faaliyet Alanları
• Tıbbi Tahlil Laboratuvarı
° Biyokimya Analizleri
° Hematoloji Analizleri
° Hormon Analizleri
• Toksikoloji Analizleri ( meslek hastalıklarına ağır metal analizleri )
• Tüberküloz Laboratuvarı ( Ankara ve çevre illere hizmet vermek)
• Klinik Mikrobiyoloji Laboratuvarı
• Su Analizleri ( kimyasal ve mikrobiyolojik )
• İşçi Sağlığı Hizmetleri (Portör işlemleri)
• Radyoloji Görüntüleme Hizmetleri
• Sterilizasyon ve Besiyeri Hazırlama
• Kalite Yönetim Çalışmaları
23
MERKEZ
TIBBİ TAHLİL
LABORATUVAR
HİZMETLERİ
24
2.3. Tıbbi Tahlil Biriminin Görevleri
2010 yılında dağınık olan Birinci Basamak Tıbbi Tahlil Laboratuvarlarının bünyemizde tek bir Merkez
laboratuvarı olarak birleştirilmesi ile Merkez Tıbbi Tahlil Laboratuvarı oluşturulmuştur.
Ankarada bulunan Birinci Basamak Sağlık Kuruluşlarına(BBSK) ücretsiz olarak hizmet verilmektedir.
Hastalar evlerine en yakın yerde bulunan aile sağlığı merkezine başvurarak tıbbi tahlillerini ücretsiz
olarak yaptırabilmektedir. Hasta isterse sonuçlarına 24 saat sonra aile hekimi aracılığı ile, www.ahsl.gov.
tr web sayfası veya www.asm.gov.tr web sayfasından ulaşabilmektedir
Tıbbi Tahlil Birimi; Biyokimya Laboratuvarı, Hematoloji Laboratuvarı, Hormon Laboratuvarı ve Toksikoloji Laboratuvarından oluşmaktadır.
Merkez Tıbbi Tahlil Laboratuvarımız, yaklaşık 300 Birinci Basamak Sağlık Kuruluşu, 1100 Aile
Hekimi ve AÇSAP’ a tahlil hizmeti vermektedir. BBSK’ nın kan alma birimlerinde aile sağlığı merkezi
sağlık personeli tarafından alınan numuneler, belirli saatlerde yüklenici firma tarafından toplanarak,
soğuk zincir ile Tıbbi Tahlil Numune Kabul Birimi’ne getirilmektedir.
Tıbbi Tahlil Numune Kabul Birimi, toplanan numunelerin verilerini ve numunelerin preanalitik
hatalar yönünden belirlenmiş numune red –kabul kriterlerine göre kontrol ve kabul ederek ilgili
laboratuvarlara transport çantasıyla özel taşıyıcı personel aracılığı ile gönderir. İlgili laboratuvara
gelen numuneler çalışmaya alınmadan önce; her gün çalışılan tüm parametreler için
en az iki
seviyeli iç kalite kontrol serumları okutulmakta, çıkan sonuçlara göre gerekirse kalibrasyon yapılıp, iç
kalite kontrol serumları tekrar okutulmakta ve problem yoksa numuneler çalışmaya alınmaktadır. Ayrıca
çalışılan tüm parametreler için yurt dışında bulunan kuruluşlarla (RIQUAS ve CAP (Amerikan Patoloji
Derneği) gibi) anlaşma yapılarak dış kalite kontrol serumları çalışılmaktadır. Sonuçları değerlendirilip
düzenli aralıklarla yurt dışındaki ilgili merkezlere gönderilmektedir. Çalışılan parametrelerin analizleri
yapılırken dış kalite sonuçları da dikkate alınmaktadır. Çalışılan parametrelerin analizleri yapılırken dış
kalite sonuçları da dikkate alınmaktadır.
Günlük çalışılan tüm parametrelerin analiz sonuçları ilgili uzmanlarımız tarafından değerlendirilip,
onaylanır. Sonuçlar online olarak web sayfamız ve aile hekimlerinin kullandıkları programlar aracılığı ile
BBSK’lara iletilir. Laboratuvarımızda günde yaklaşık 3.000-3.500 hastaya hizmet verilmekte, 7.000-8.000
numune ile 40.000-45.000 test çalışılıp, sonuçlandırılmaktadır. Sonuçlar, 3 biyokimya, 3 mikrobiyoloji
uzmanı gözetiminde değerlendirilip onaylanmaktadır.
Böylece tek çatı altında toplanan Merkez Tıbbi Tahlil Laboratuvarımız, hizmet kalitesi, verimlilik ve
nitelik açısından büyük bir artış sağlamıştır.
25
26
Aile Sağlığı Merkezlerinde Numune Alımı
Numunelerin Taşınması
27
Numunelerin Laboratuvarımıza Teslimi
Laboratuvarda Numune Kabulü
Numunelerin Çalışılması
28
Günlük laboratuvarımıza gelen numunelerin Kabul ve Red Kriterleri aşağıdaki gibidir:
Kan Numunesi
Kabul:
• Bilgisayar veri girişi ile gelen numune birbirini tutuyorsa,
• Kan uzun süre bekletilmemişse,
• Jelli tüplerde santirfüj sonrası jel kan ile serum arasına sokulmuş ise
• Örnek çalışma için yeterli miktarda ve tüp seviye çizgisine uygun alınmış ise,
• Kan 5 ml’lik (kırmızı-sarı kapaklı-jelli) tüplere,
• Kan 2-5 ml’lik EDTA’lı mor kapaklı ve siyah kapaklı 1.6 ml’lik tüplere alınmış ise,
Red:
• Numunenin analiz için yeterli miktardan az olması,
• Numune miktarının tüp üzerindeki seviye çizgisinden az veya çok olması,
• Numunenin; hemolizli, lipemik veya ikterik olması,
• Numunenin o deney için belirlenmiş olan tüpe alınmamış ise,
• Numune;dondurulmuş,pıhtılaşmış veya santirfüj edilmeden uzun süre bekletilmiş ise,
• Numunenin barkodsuz tüpte olması, verisi gelmemiş veya herhangi bir nedenden dolayı barkodun
okunamaz olması,
• Jelli tüplerde santirfüj sonrası jel kan ile serum arasına sokulmamış ise,
• Farklı türdeki tüpler arasında numune alışverişi yapılmış ise,
• Soğuk zincir bozulmuş ise,
İdrar Numunesi
Kabul:
• Numunenin yeterli miktarda olması,
• Numunenin uzun süre bekletilmemiş olması,
• Numunenin kirli kapta getirilmemiş olması,
• Numunenin ağzı kapaklı idrar kaplarında getirilmiş olması.
• Bilgisayar girişi ile gelen numune birbirini tutuyorsa
Red:
• Numunenin analiz için yeterli olmaması,
• Numunenin laboratuvara geliş süresinin aranacak maddenin yarılanma ömrünü geçmiş olması,
• Numune kabının barkodsuz olması,
• Numune veri girişinin olmaması,
• Barkodun okunamaması, hasarlı olması
• Numunenin vidalı kapaka ağzı kapalı olarak getirilmemiş olması,
• Soğuk zincir bozulmuş ise,
29
2.3.1. Biyokimya Laboratuvarı
Ankara’nın Birinci Basamak Sağlık Kuruluşların (BBSK) kan alma birimlerinde Aile Sağlığı
Merkezi personeli tarafından alınan, belirli saatlerde yüklenici firma tarafından toplanan, laboratuvara
getirilen ve kabul birimince kabul edilen
numunelerin analizleri yapılmakta, analiz sonuçları
online olarak web sayfamız ve aile hekimlerinin
kullandıkları programlar aracılığı ile BBSK’larına
iletilmektedir. Testlerin günlük olarak farklı
seviyelerde İnternal Kalite Kontrolleri takip edilmekte, ayrıca düzenli olarak yurt dışındaki
merkezlerden gelen numuneler çalışılıp sonuçları
değerlendirilerek Eksternal Kalite Kontrolleri
yapılmaktadır. Günde yaklaşık 4.000 numune
(30.000 test) sonuçlandırılmaktadır.
Biyokimya Laboratuvarı
Çalışılan biyokimyasal ve serolojik tetkikler;
Glukoz
Demir (Serum)
Kan üre azotu (BUN)
Demir bağlama kapasitesi (çöktürmesiz)
Aspartat transaminaz (AST)
Kalsiyum (Ca)
Alanin aminotransferaz (ALT)
Sodyum (Na)
Alkalen fosfataz (ALP)
Potasyum (K)
Ürik Asit
Klor (Cl)
Kreatinin
Gamma glutamil transferaz (GGT)
Trigliserit
Kreatin kinaz (CK)
Kolesterol
ASO (turbidimetrik)
HDL Kolesterol (Çöktürmesiz)
CRP (turbidimetrik)
Albumin
Romatoid faktör (RF) (türbidimetrik)
Bilirubin (Total)
İdrar tetkiki (tam otomatik idrar biyokimyası ve mikroskopisi)
Bilirubin (Direkt)
Glikozile hemoglobin (Hb A1C)
Fosfor (P)
İdrar tetkiki (tam otomatik idrar biyokimyası ve mikroskopisi)
30
BİYOKİMYA ANALİZLERİ DAĞILIMI
2.3.2. Hormon Laboratuvarı
Günün belirli saatlerinde Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları(BBSK)’ ndan kan taşıma aracı ile
getirilen örnekler, Numune Kabul bölümünde kabul işlemleri yapıldıktan sonra analize alınır. Sonuçların
yorumlanması ve onayından sonra analiz sonuçları online olarak web sayfamız ve aile hekimlerinin
kullandıkları programlar aracılığı ile BBSK’larına iletilmektedir. İnternal ve Eksternal kalite kontrol
çalışmaları ve gerekliyse kalibrasyon çalışmaları yapılmaktadır.
31
Çalışılan hormon tetkikleri;
TSH
Serbest T3
Serbest T4
Ferritin
Beta-hCG (total hCG)
Vitamin B12
Folat
Prostat Spesifik Antijen (PSA)
FSH
Estradiol
PSA (SERBEST)
Anti-HCV
Anti-HIV
Hbs Ag (Kemoluminesans veya benzeri)
Anti-HBS
HBeAg
Anti-HBe
HORMON ANALİZLERİ DAĞILIMI
32
Hormon Laboratuvarı
2.3.3. Hematoloji Laboratuvarı
BBSK’ ndan kan taşıma aracı ile getirilen örnekler, kabul işlemleri yapıldıktan sonra analize alınır.
Analiz sonuçları online olarak web sayfamız ve aile hekimlerinin kullandıkları programlar aracılığı ile
BBSK’larına iletilmektedir. İnternal ve Eksternal kalite kontrol çalışmaları yapılmaktadır.
Çalışılan parametreler;
Sedimantasyon
Tam kan (Hemogram )
ABO+Rh Kan Grubu tayini
Hematoloji Laboratuvarı
33
CAP ile yapılan anlaşma ile Dış Kalite Kontrol programı teşekkür ve katılım belgesi
SORU VE ŞİKAYETLERİNİZ İÇİN;
34
2.3.4. Toksikoloji Biriminin Görevleri
Çeşitli iş kollarında yoğunluklu olarak Organize Sanayi Bölgelerinde ilgili işyerleriyle bağlantıya
geçerek işçilerin maruz kaldıkları kimyasal maddeler yönünden sağlık taramalarının yapılmasını
sağlamak, numulerin alınmasını ve laboratuvara getirilmesini sağlamak ve testlerin yapılarak en kısa
sürede sonuçlandırılmasını sağlamak görev tanımı içinde yer alır. Bu birimde 1 Biyokimya Uzmanı
ve 2 kimya mühendisi görev yapmaktadır. 2010 yılındaki alet eksikliği nedeniyle çalışmalara 2011’de
başlanacaktır.
Toksikoloji Laboratuvarı
Laboratuvara gelen kan ve idrar örneklerinin ağır metaller yönünden analizi günün ileri tetkik
cihazları kullanılarak yapılmaktadır. Bu analizlerin başlıcaları kanda; kurşun, kadmiyum, krom, nikel,
alüminyum, demir, bakır, çinko ve idrarda bakırdır. Bu amaçla krom, bakır, çinko, civa, arsenik, antimon,
bizmut, selenyum (eser elementler) gibi testleri çalışmayı hedeflemekteyiz.
2.4. Tüberküloz Biriminin Görevleri
Ankara ve Ankara dışındaki Verem Savaş Dispanserlerinden tüberküloz tanısı için gönderilen
idrar ve balgam numuneleri, mikroskopi ve kültür yöntemleriyle incelenerek tüberkülozun bakteriyolojik
tanısı konulmaktadır.Tüberküloz Laboratuvarı Biyogüvenlik -2 (P2) kapsamında Türkiye’nin modern
laboratuvarından biri olup yıllık 20.000 test kapasitesi ile hizmet vermektedir.
Görev tanımı kapsamında; gelen numuneleri numune red- kabul prosedürüne uygun olarak
kabul eder, analize hazırlar, analizini yaparak analiz sonuçlarını zamanında bildirir. Aylık laboratuvar
verilerine ait istatistiği zamanında ve güvenilir olarak yapar. KYS ve KS standartlarına ilişkin prosedür,
talimat vb dökümanlarda tanımlanan sorumlulukları ve görevleri yerine getirir. Tüberküloz laboratuvarı,
1 Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı , 3 Biyolog ve 3 Teknisyenle hizmet vermektedir.
Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı çerçevesinde TBC laboratuvarının hizmet kalitesini arttırılması,
hizmet sunumunu standardize edilmesi ve güvenirliliğin arttırılarak ilgili birimler ile koordinasyon
kurulmasıdır. Bölge öncelikleri ve sağlık politikaları doğrultusunda halkın sağlığının korunmasını ve
hastalık risklerinin azaltılmasını sağlamaktır. Hastalık etkenini tanımlamak, incelemek, teşhis etmek,
izleme yapamak ve güvenilir sonuç vermektir.
35
2.5. Klinik Mikrobiyoloji Laboratuvarı
Klinik numune kabul birimine gelen kişilerden istenen tetkiklerin prosedür ve talimatlara uygun
olarak alınıp klinik mikrobiyoloji laboratuvarına analizlerinin yapılabilmesi için gönderilir.
Klinik mikrobiyolojide gaita, boğaz ve enfekte alanlar vb yerlerden alınmış numuneler analiz
edilmektedir. Laboratuvara ulaşan materyalin cinsine, alındığı bölgeye, öngörülen enfeksiyon etkenine
göre laboratuvar tanı yöntemleri seçilmekte ve uygulanmaktadır. Sonuçlar rapor edilmekte ve ilgili
yerlere ulaştırılmaktadır. Klinik mikrobiyoloji hastalık etmenlerinin tespitinde, mikroskopik, kültür,
serolojik ve biyokimyasal incelemelerden yararlanarak tanı koyulmaktadır. Klinik Mikrobiyoloji
Laboratuvarında 1 mikrobiyoloji uzmanı, 2 biyolog, 1 veteriner hekim, 2 laboratuvar teknisyeni görev
yapmaktadır.
36
2.6. Su Analizleri Biriminin Görevleri
Sağlık Grup Başkanlıklarının belirlediği odak noktalarından ve özel olarak getirilen su numuneleri,
laboratuvarın su numune kabul birimine getirilir. Numuneler, uygun olup olmadığına göre ayrılır,
kayıt edilerek ilgili laboratuvara gönderilir.
2.6.1. Su Mikrobiyoloji Analiz Laboratuvarı
Suların rutin mikrobiyolojik kontrollerinde, özellikle patojen mikroorganizmalar saptanırken,
analizlerin hızlı ve güvenilir bir şekilde yapılması, toplum sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır.
Laboratuvara kamu kurum ve özel veya tüzel kişiler tarafından getirilen içme-kullanma, kaynak,
havuz, kaplıca suları, su mikrobiyolojisi laboratuvarında analize alınmakta, ‘İnsani Tüketim Amaçlı
Sular Hakkında’’ Yönetmelik hükümlerine göre kontrol izleme parametrelere bakılmaktadır. Suyun
cinsine göre 2-10 gün içinde rapor verilmektedir. Su Mikrobiyoloji Laboratuvarında, 1 Mikrobiyoloji
ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı ile 5 Gıda Mühendisi görev yapmaktadır. Membran Filtre Yöntemi ile
çalışılmakta olup, ayda 1200-1600 su analizi yapılmaktadır.
Bu yöntemin esası; analizi yapılacak numune, membran filtre üzerinden vakum kullanılarak süzülür.
Böylece numunenin içerdiği tüm mikroorganizmaları üzerinde tutmuş olan filtre, mikroorganizmanın
türüne uygun besiyeri üzerine yerleştirilerek, koloni oluşumu için uygun sıcaklıktaki inkübatöre
yerleştirilir. Belirli inkübasyon süresinden sonra oluşan koloniler sayılır.
Çalışılan Mikrobiyolojik Parametreler ;
Koliform Bakteri,
Fekal Koliform,
Escherichia coli,
Clostridium perfringes,
Pseudomonas aeruginosa,
22 C˚ ‘de 37 C˚’de koloni sayısıdır.
Su Mikrobiyoloji Laboratuvarı
2.6.2. Su Kimya Analiz Laboratuvarı
İnsani tüketim amaçlı suların içilebilirlikleri açısından standartlara uygunluğunun denetlenmesini
amaçlamaktadır. Laboratuvara resmi kurum ve özel veya tüzel kişilerin getirdiği içme-kullanma
suları, kaynak ve havuz suları kimya laboratuvarında analize alınmakta ilgili mevzuat kapsamında
kontrol izleme parametrelerine bakılmaktadır.
37
Su Kimya Laboratuvarında kimyasal analizler spektrofotometrik, elektrometrik ve titrimetrik
olarak çalışılmaktadır. Laboratuvarda 2 kimya mühendisi, 3 kimyager çalışmaktadır.
Analistlerin görevi numunelerin analizlerini yapmak, analiz sonuçlarını değerlendirmek gerekirse
analizleri tekrarlamak, analiz sonuçlarını zamanında ve doğru rapor etmektir. Ayda 500-600 adet su
numunesi incelenmekte ve 1-6 gün içinde rapor edilmektedir. Laboratuvarımızda kalite çalışmaları
kapsamında vizyonumuz gereği kimyasal analizlerin sonuçlarının doğru ve güvenilir olması için
cihazların ve ekipmanların kalibrasyonları , ilgili parametrelerin iç kalite kontrolleri düzenli olarak
yapılmaktadır.
Su Kimyası Laboratuvarı- ICP/OES ve İyon Kromotografisi
İçme-Kullanma ve Havuz Sularında Kontrol parametreleri;
Renk, Bulanıklık, Koku, Tat
İletkenlik,
pH,
Nitrit (sadece İçme Kullanma Suyunda),
Amonyum,
Alüminyum,
Demir
İçme Kullanma
pH
Amonyum
Alüminyum
Siyanürik asit
Bakır
Nitrat
Nitrit
Organik mad. için sarf edilen O2 miktarı
Toplam alkalilik
Serbest Klor
Havuz Suyu
2.7.İşçi Sağlığı Birimin Görevleri
İşçi sağlığı hizmetlerinin ana işi gıda ve gayrisıhhi işletmelerde çalışanların mevzuat gereği
portör işlemlerini yapmaktır. Ayrıca öğrencilerin ve tehlikeli iş alanlarında çalışanların ve bunların
ortamlarına ait yapılan gerekli laboratuvar analizlerini raporlandırmaktır. Bu işe temel olan
mikrobiyolojik, biyokimyasal ve radyolojik analiz birimleri, kurumumuzda ayrı birim olarak
çalışmalarını sürdürmektedirler.
Ofis bölümün görevleri arasında, müracaat eden hastalara ait analiz sonuçlarını raporlamak, analiz
sonuçları doğrultusunda portör kartlarını düzenleyerek hazırlamak ve kişilere imza karşılığı teslim
etmek ile randevu alan kurumlara gidilerek işyerlerinde gezici ekiplerimizce portör analiz
örneklerinin alınması ve istatiksel verilerin hazırlanması bulunmaktadır.
38
Radyoloji Birimi
2.8. Radyoloji
Birimde 1 sabit 1 gezici röntgen cihazı ile 1 radyoloji uzmanı ve 3 radyoloji teknisyeni hizmet
vermektedir. Saha şefliğinden randevu alındığında randevu verilen gün ve saatte gezici ekip,
belirtilen adrese gitmektedir. Akciğer filmleri çekilir. Kayıt altına alınır. Sonuçlar işçi sağlığı kartlarına
işlenir. Bu birimin görev tanımı; kurum içinde ve kurum dışında çekimi yapılan akciğer grafilerinin
raporlanmaya hazır hale getirilmesi ve gerekli kayıtların tutulmasıdır.
2.9. Sterilizasyon ve Besiyeri Laboratuvarı
Halk Sağlığı Laboratuvarının ihtiyacı olan besiyerlerini ve malzemelerinin biyogüvenlik ve
laboratuvar kurallarına göre dezenfeksiyon ve sterilizasyonunu gerçekleştirmek, hazırlamak,
kayıtlarını tutmak, saklamak ve dağıtmak görev kapsamındadır. Bu birimde 1 biyolog, 1 gıda
mühendisi, 1 kimya mühendisi ve 1 kimya teknisyeni çalışmaktadır. Besiyeri laboratuvarın ve
dezenfeksiyondan gelen besiyeri, su şişeleri ve cam malzemeler otoklavda sterilize edilir. Cam
malzemeler Pasteur fırınında sterilize edilir.
2.10. Kalite Yönetim Birimin Görevleri
İl Halk Sağlığı Laboratuvarı ile ilgili kalite yönetim sistemi ve hizmetin kalitesinin yükseltilmesi amacıyla ISO 9001-2000, 17025 ve 15189 vb uluslararası standartlara uygun kalite ve
akreditasyon çalışmaları yapmak; bu kapsamda laboratuvar içi ve dışı iletişimi, hizmet içi eğitimi
planlamak ve gerçekleştirmek amacıyla kurulmuştur.
2.11. İdari ve Teknik Destek Birimleri Görevleri
Personel Birimi’ nde, bu birim, personeline ait maaşları, başlayış ayrılış yazılarını düzenler,
harcırahların yapar, izin ve raporların işler, terfi, bireysel emeklilik, döner sermaye takibini yapar.
Taşınıt Kayıt kontrol Birimi’ nde, birimlerde bulunan demirbaş malzemelerin kayıtlarını tutmak
kontrollerini yapmak, tüketim malzemelerinin stok takibini yapmak malzeme ihtiyaçlarını belirleyip
temini ile ilgili prosedürleri tamamlamak bu birimin görevlerini oluşturmaktadır.
Bilgi İşlem Birimi’nde bilgi İşlem ile ilgili faaliyetlerin yürütülmesi, Tahakkuk ve Mali İşler Şubesi
yazışmaları, Teknik Şartname vb tüm yazılarının yazılması, ilgili Su Raporları zamanında İl Sağlık
Müdürlüğü’ne ulaştırılması bu birimin görevleri arasındadır.
Döner Sermaye Birimi’nde hasta giriş kayıtlarının yapılması, portör kartlarının ön hazırlığının
yapılması kayıt yapılanların tasnif edilerek sayılarının tespit edilmesi, aile hekimlerinden istem kağıdı
ile gelen hastaların girişlerinin kabul edilmesi bu birimin görevlerini oluşturmaktadır.
Evrak ve Arşiv Birimi’ nde harcırah, yolluk, tahakkukların, faturaların düzenlenmesi ve ödenmesi,
Gelen-Giden Evrak işlemleri, Arşiv İşlemleri, Grup D, 063 vb İstatistiksel Bilgilerin iletilmesi, Telefon
santrali işlemleri yürütülmesi bu birimin görevlerindendir.
39
3. PAYDAŞLARIMIZ
3.1. Resmi Paydaşlarımız
• T.C. Sağlık Bakanlığı
• Ankara İl Sağlık Müdürlüğü
• Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı
• Verem Savaş Daire Başkanlığı
• Verem Savaş Dispanserleri
• İş Sağlığı ve Güvenliği Merkezi Müdürlüğü
3.2. Hizmet Sunumundaki Paydaşlar
• Sağlık Kurumları
• Eğitim Kurumları
• Aile Hekimleri
• Belediye ve İl Özel İdareleri
• Ambalajlanmış Su Üreticileri ve Dağıtıcıları
• Yüzme Havuzu İşletenler
• Kaplıca Suyu İşletmeleri
• Gıda Üretim ve Satış Sektörü
• Otel, motel, pansiyon gibi konaklama yerleri, bar, pavyon,gazino gibi eğlence yerleri,
berber, kuaför, hamam, sauna, güzellik salonu, masaj salonu gibi özel hizmet sunan yerler ile beşeri
münasebet içeren işkollarında çalışanlar
3.3. Diğer Paydaşlar
• Sağlık ve teknik eleman profesyonelleri
• Orta ve yüksek öğrenim stajyerleri
• Diğer hizmet sunucuları (memur, bilgi işlemci v.b)
• Laboratuvar Cihaz üretim-satış-teknik servis sunucuları
4. İL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI MÜDÜRLÜĞÜ İLETİŞİM VERİLERİ
Laboratuvarımız, Sağlık Bakanlığı’ na ait kendi binasında faaliyetlerini yürütmektedir. Adres ve
iletişim verileri;
İl Halk sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü
İstasyon Mahallesi
Leylak Caddesi No: 2
06780 Etimesgut /ANKARA
Tel
: 0312 – 243 10 12 (pbx 4 hat)
Faks : 0 312–245 41 87
www.ahsl.gov.tr
[email protected]
40
BÖLÜM
BÖLÜM
III
2010 YILI
FAALİYETLERİ
41
Su mikrobiyolojisi laboratuvarının
akreditasyon çalışmaları kapsamında, suda koliform,
Escherichia coli ve toplam aerobik bakteri (22-37 °C ) sayısının saptanması ve fekal koliform
saptanması konusunda akredite olmuştur.
Akreditasyon çalışmaları kapsamında iç kalite kontrol çalışmalarına başlanmıştır.Bu kapsamda
ilçelerden iç kalite kontrol için numune istenmiş, haftada bir kez gelen numunelerden 12 paralel
çalışılarak laboratuvar sonuçlarının doğruluğu test edilmiştir.
Bu kapsamda dış kalite kontrol için QWAS adlı kuruluşa (Dış Kalite Kontrol Kuruluşu)
başvurulmuş 26 Kasım 2010 tarihinde İngiltere’den gelen numune laboratuvarımızda analiz edilerek
sonuçlar 02 Aralık 2010 tarihinde gönderilmiş ve akreditasyonda
önemli bir aşama olan dış
kalite kontrolü Suda koliform, Escherichia coli ve toplam aerobik bakteri (22-37 °C ) sayısının
saptanması konusunda başarılı sonuçlar elde edilmiştir. (uluslar arası kontrolde 250 laboratuvar
arasında ilk 15. olunmuştur.)
7000 ‘e yakın su numunesi (içme ve kullanma, kaynak, havuz ve kaplıca suları) çalışılarak, bunların
raporları düzenlenmiştir.
Su raporlarının otomasyona geçilmesi konusunda eğıtimlere katılarak, temmuz ayından sonra
gelen tüm numunelerin sonuçları internet ortamında hazırlanan raporlara girilmiştir.
Su Kimya Laboratuvarı
Su Kimya Laboratuvarı, pH ve iletkenlik parametrelerinde iç kalite ve dış kalite kontrolleri
yapılmış ve akredite olmuştur.
2010 yılında 3486 adet içme-kullanma suyu çalışılmıştır.
325 adet Kaynak Suyunun kontrol izlemesi kapsamında kimyasal analizleri yapılmıştır.
151 Adet Havuz suyunun ”Yüzme Havuzları Denetimi Hakkında Genelgeleri” uyarınca kimyasal
analizlerini yapmıştır.
QWAS (Dış Kalite Kontrol Kuruluşu) adlı kuruluşa başvurulmuş, Dış kalite kontrolleri yapılmış ve
başarılı sonuçlar elde etmiştir.
43
2010 Yılında klinik mikrobıyoloji laboratuvarında, yaklaşık 22.600 Gaitada parazit, 20.000 Boğaz
kültürü, 18.400 Gaita kültürü ve 20.000 Burun kültürü çalışması, 55 adet ortam kültürü patojen etken
yönünden incelendi.
240 gaitada, Giardia lambia izole edildi.
9 gaitada, Entemoeba histolytica izole edildi.
16 boğaz kültüründe, A Grubu ß Hemolitic streptecoc izole edildi.
2 gaitada, Tenia saginata izole edildi.
Besiyeri Laboratuvarı
24.000 Adet katı besiyeri hazırlanmıştır.
55.000 adet Sıvı besiyeri hazırlanmıştır.
Analiz sonuçlarının geri bildiriminde ulusal referans laboratuvarının standardını oluşturuldu.
Oluşturulan standartları ve prosedürleri il içi ve il dışı Verem Savaş Dispanserleri ile paylaşıldı.
İl içi ve il dışı Verem Savaş Dispanserlerinin sorumlu hekimleri ile ve il koordinatörü ile toplantı
yaparak karşılıklı fikir alış verişinde bulunuldu.
Müspet sonuçları anında paylaşabilmek için il içi ve il dışı dispanserlerle mail ortamında iletişim
kuruldu.
28.12.2010 itibari ile 10453 adet balgam, idrar ve diğer numune üzerinde ARB boyama ve
değerlendirme, kültür ekimi ve değerlendirme analizleri yapıldı.
Ankara Dışında hizmet verdiğimiz iller:
Kırıkkale
Nevşehir
Kırşehir
Yozgat
Niğde
44
Radyoloji Birimi
Sabit cihazımızda ve gezici aracımızdaki mikrofilm cihazımızda ankara ilinin sınırları içerisinde
tüm ilçelere gidilerek, esnafların akciğer grafilerinin çekimi yapılmıştır.
Yaklaşık olarak 20.000 grafi çekilmiştir.
20.000 Kişinin laboratuvar analiz sonuçları ve akciğer grafisi değerlendirildi.
Hastalara, rapor halinde hazırlanarak veya portör kartlarına geçirilmek suretiyle kendilerine teslim
edilmiş ve gerekli bilgiler şahıslara aktarılmıştır.
45
Toksikoloji Laboratuvarının faaliyetine başlayabilmesi için gerekli donanım (cihaz, araç-gereç ve
kimyasal maddeler gibi) temin edildi.
Saha çalışmalarına başlandı. Bu doğrultuda çeşitli işkollarıyla birebir görüşmeler yapılarak idrarda
solvent (Benzen, Toluen, Ksilen, Trikloretilen gibi) taramalarının yapılması sağlandı.
Kanda ağır metal analizlerine yönelik alt yapı çalışmalarına geçildi, eksikler giderilmeye çalışıldı.
Endüstride sıkça karşılaşılan başlıca kimyasal maddelerin (Kurşun, Kadmiyum, Alüminyum,
Nikel, Krom gibi) analizlerinin yapılabilmesi için metodların ve buna bağlı testlerin
gerçekleştirilmesine yönelik çalışmalar yapıldı.
Personel Birimi
Büro ile ilgili dosya düzenlemeleri vs. Diğer faaliyetler yerine getirilmiştir. Kurum personelinin
maaş ve özlük işlerinin düzenlenmesi ve takip edildi.
ÇKYS sistemine izin, rapor, ayrılış, başlayış bilgilerinin girildi.
Personel devam çizelgesinin hazırlanması, saatlik, günlük, yıllık izinler ile sevk ve raporların
işlendi, Döner sermaye formları hazırlandı.
Taşınır kayıt-kontrol Birimi
Demirbaş sayımları yapılmıştır. Bölümlerde tespiti yapılan malzemelere ilişkin dayanıklı taşınır
listeler tanzim edilerek bölüm sorumlularına teslimat yapılmıştır.
Depolarda düzenlemeler yapılmıştır. Taşınırların giriş ve çıkışına ilişkin kayıtları tutmak, bunlara
ilgili belge ve cetvelleri düzenlendi.
Stoklar kontrol edilerek yıllık ihtiyaç listemiz belirlenmiştir.
Kalite Yönetim Birimi
ISO 9001-2000, 17025 deney ve Kalibrasyon Laboratuvarının Akreditasyonu, 15189 Tıbbi Tahlil
Laboratuvarlarının Akreditasyonu gereklerini laboratuvarda uygulanmaya başlandı.
Yönetimi Gözden Geçirme (YGG) toplantılarının yapılmasında gerekli hazırlıkları yapıldı, üst yazı
ile ilgili birimlere toplantının yeri, zamanı ve içeriği hakkında bilgi verildi.
İç Kalite Tetkik planlaması yapmak ve yazı ile tetkikçilere ve ilgili birimlere bildirildi. İç Tetkik
gerçekleştirildi. (Temmuz- Ağustos/Eylül)
İlgili dokümanları oluşturuldu ve gerektiğinde revize edildi, revize edilmiş dokümanlar ilgili
birimlere iletildi ve eski dokümanların imhasını sağlandı.
Kaliteyle ilgili eğitimler düzenlendi.
Düzenleyici, Önleyici faaliyetleri başlatmak belirlenen sürede bunları izlendi.
Hizmet alanların ve çalışanların memnuniyetini ölçmek için anket düzenlendi.
Gözden Geçirme Tetkiki için tüm çalışmaları planlandı ve yapıldı.
Laboratuvar İstatistikleri düzenli olarak tutulmaya başlandı.
Şartnameler hazırlanarak Kalite ve Laboratuvar Güvenliğine yönelik alımlara başlandı.
AHSL Tanıtım Broşürü hazırlandı.
Uygulanması gerekli Form, Liste, Plan, vs kullanılmaya başlandı.
Komiteler oluşturuldu. (Laboratuvar Eğitim Komitesi, Bilgi Yönetimi ve Güvenliği Komitesi, Hasta
ve Çalışan Güvenliği Komitesi vb )
46
Hizmet içi eğitimler gerçekleştirildi. (Uyum Eğitimi, Otoklav Bakım Kullanım Eğitimi, İlk Yardım
Eğitimi, Kimyasal ve Mikrobiyolojik Su Analizleri Eğitimi, Veri Toplama Sistemi Eğitimi, SDP Eğitimi,
Arşivleme Sistem Eğitimi, TBC Eğitimi…) eğitimlerle ilgili tatbikatlar yapıldı.
Aygıt ve cam malzemelerin kalibrasyonu için firma ile anlaşma sağlandı. Bu anlaşma çerçevesinde
kalibrasyon işlemleri tamamlandı.
47
48
BÖLÜM
BÖLÜM
IV
2011 YILI
HEDEFLERİ
Projeler ve Etkinlikler
49
İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü Kalite Hedefi
TS EN ISO 9001:2008 Standartı ve TS EN ISO/IEC 17025/2005 Standartına uygun olarak, Su
Mikrobiyoloji Laboratuvarı‘ nda, ilgili yönetmelikte yer alan tüm paramatrelrin analizlerinde akredite olmak,
Su Kimya Laboratuvarı’ na alınacak ICP/OES ve İyon Kromotografi Aygıtı ile analiz parametre
sayısını ve niteliğini artırmak ve bu konuda akredite olmak,
Akredite olunması planlanan test parametrelerinin sonuç kalitesinin her zaman %98 güvenilirlikte
olmasını sağlamak,
Verilen deney sonuçlarına yönelik olarak, olumsuz geri bildirimde % 1’ yi aşmamak.
2011 yılı içinde kurum çalışanlarına yönelik 60 saat/kişi hizmet içi eğitim vermek,
Laboratuvar güvenliği konusunda, kurum çalışanlarına yönelik yılda en az bir acil durum
tatbikatı yapmak,
Numune kabul birimlerinde red edilen numune miktarını azaltmak;
Yıllık Su Numunesi Red Oranı: Toplam gelen numune sayısı içinde % 1’ yi geçmemek,
Yıllık Klinik Mikrobiyoloji Numunesi Red Oranı: Toplam gelen numune sayısı içinde % 1’ i geçmemek,
Kurumsal iyileştirme çalışmalarının bir parçası olan YGGT’ nda alınan kararları zamanında ve en az
% 80 düzeyinde gerçekleştirmek,
Numunenin kabulünden itibaren raporların, en az % 95’ ini kurum sonuç verme listesinde
belirtilen sürelere göre teslim etmek.
Klinik mikrobiyoloji laboratuvarlarında çalışılan diğer testlerin çalışmalarının yapılması
hedeflenmektedir.
Klinik Mikrobiyoloji Laboratuvarı Sayısal Hedefi(Test Sayısı)
2009
66.955
2010
99.235
2011
120.000
Besiyeri Laboratuvarı
Hazırlanan besiyeri sayısının artırılması
Yeni besiyerlerinin temini ve hazırlanması.
TBC hastaları ile ilgili verilere çabuk ulaşabilmek, takip etmek ve geri bildirim yapabilmek amacı
ile otomasyona geçmek.
Hasta ve örnek bazında istatiksel veriler elde etmek ve bu verilerle çalışma yapabilmek amacı ile
elektronik ortamda özel program oluşturmak ve bu programın oluşması aşamasında ulusal referans
laboratuvarı ile işbirliği yapmak.
İl içi ve il dışı Verem Savaş Dispanserleri ile direk iletişimi sağlamak için gerekli teknik donanımı
oluşturmak.
Sadece analiz sonucu vermekle yetinmeyerek halkın koruyucu sağlık hizmetleri konusunda
bilinçlenmesini sağlamak amacı ile bilimsel çalışmalar ve yayınlar yapmak.
İnternet aracılığı ile yenilikleri ve bilimsel çalışmaları takip ederek uygulamaya koymak.
Verem Savaş dispanserleri kaynaklı olan red edilen numune oranını %4 oranına çekmek.
Tüm laboratuvar çalışanlarının katılımı ile iyileştrme ve geliştirme faaliyetlerinin sürekliliğini
sağlamak.
51
Tüberküloz Laboratuvarı Sayısal Hedefi (Test Sayısı)
2009
13.830
2010
16.517
2011
20.000
Radyoloji Birimi
Kurumumuzda mevcut bulunan 2. gezici aracın göreve hazır hale getirilmesi.
Mevcut bulunan cihazların ileri radyografi cihazları ile yenilenmesi.
Geçici personelin yerine kadrolu personelin atanmasının sağlanması.
Radyoloji Birimi Sayısal Hedefi (Röntgen Sayısı)
2009
10.590
2010
17.051
2011
23.000
Kalite ve akreditasyon çalışmaları dâhilinde tüm birimlerle koordineli olarak çalışmak,
Misyonumuzu ve vizyonumuzu geliştirerek hizmet kalitemizi daha da arttırmak,
Dinamik, etkin ve verimli çalışma performansı prensibimizi koruyarak, hizmet kalitesinin yanı sıra
iş verimliliğimizi sayısal olarak da arttırmak.
Hizmette olan idrar solvent analizlerine ilave olarak kanda ağır metaller ile ilgili analizlere hız
kazandırmak ve Çalışma Bakanlığı ile Bakanlığımız arasında konuyla ilgili imzalanan protokol
çerçevesinde laboratuvara düzenli olarak numune akışını sağlamak,
Endüstride sık karşılaşılan kimyasal maddelerin cihazlarla tespitine yönelik çalışma metotlarının
sayısını artırarak laboratuvara kazandırmak, ilgili yerlerden numune akışını sağlamak.
Laboratuvar hizmetlerinin sürekli iyileştirmesi ve geliştirilmesini sağlamak, konusunda referans
laboratuvar olabilmek için gerekli şartları oluşturmaktır.
Suda Pseudomonas aeruginosa ve Clostridium perfringens saptanması konusunda çalışmaların
tamamlanarak bu parametrelerde akredite olmak,
Akretide olunması planlanan parametrelerin sonuç kalitesinin her zaman % 98 güvenilirlikte
olmasını sağlamak,
Verilen deney sonuçlarına yönelik olarak, olumsuz geri bildirimde % 1’ i aşmamak,
İç kalite kontrol çalışmalarına devam edilecektir,
Endotoksin cihazı alımı ile diyaliz sularının analizini yapmak,
Su Kimya Laboratuvarı
Su kontrol izlemesinde ICP/OES ve İyon Kromotografisinde belirli parametrelerde akredite olmak,
Laboratuvarımıza yeni alınan İyon Kromatografisi ve ICP-OES cihazları ile Hemodiyaliz sularının
analizlerinin ve Kaplıca sularının kontrol izlemesi,
Kaynak sularında Bromat analizlerinin yapılması ve bu cihazlarla metaller ve iyonlardan akredite
olmak gelmektedir.
52
Su Mikrobiyoloji Su Kimya Laboratuvarı Sayısal Hedefi (Test Sayısı)
2009
21.399
2010
10.981*
2011
11.000*
*İl genelinde Su Odak Noktaları(Numune alınan merkezler) azaltılmıştır.
53
BÖLÜM
BÖLÜM
V
SONUÇ
55
İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü’ nün 2009 yılında yeniden yapılanması sonucu bünyesine
yeni laboratuvarlar ile tüm laboratuvarın kalitesi arttırılmıştır.
2010 yılında dağınık olan Birinci Basamak Tıbbi Tahlil Laboratuvarlarının bünyemizde tek bir merkez
laboratuvarı olarak birleştirilmesi ile Merkez Tıbbi Tahlil Laboratuvarı oluşturulmuştur.
Tüm aile hekimlerine, AÇS/AP birimlerine, Toplum Sağlığı Merkezlerine ve Talasemi merkezi
gibi ilimizdeki birinci basamak kurumlarına hizmet vermektedir. Şu anda yaklaşık 1150 aile hekimine
Ankara genelinde ( perifer ilçeler hariç) hizmet vererek biyokimya, hormon, idrar, seroloji ve hematoloji
tahlilleri yapılmaktadır. Bu laboratuvarımız il içerisinde en fazla kapasite ( günlük numune sayısı yaklaşık
7.000–8.000 tüp) ile 3 biyokimya, 3 mikrobiyoloji uzmanı nezaretinde; CAP (Amerikan Patoloji Derneği)
ve RIQUAS gibi dış kalite kontrol kuruluşlarınca denetlenerek çalışmalarını sürdürmektedir.
İl içerisindeki tüm verem savaş dispanserlerinin yanı sıra 5 ile de hizmet veren bölge laboratuvarı
konumundadır. Bu laboratuvarın kurumumuzda açılması sonucu uzman doktorlar denetiminde
deneyimli sağlık personelince çalışılarak halk sağlığının korunması yolunda önemli bir adım olmuştur.
Beklentimiz ilimiz aile hekimlerin de Tüberküloz Laboratuvarımızın hizmetlerinden yararlanmalarıdır.
Kurumumuzun yenilenme sürecinde asli görevlerinden olan su analizlerinde yeni cihazlar alınarak
gerek parametre gerekse kalite standartları yönünden büyük gelişme sağlanmıştır. Bu çerçevede QWAS
dış kalite programına katılmıştır. Gelen sonuçlara göre son derece başarılı olduğumuz görülmüştür.
Bünyemize katılacak yeni aygıtlar ile su analizinde tüm parametrelerin çalışılması hedeflenmektedir.
İlimiz dahilinde tüm resmi- özel kişi ve kuruluşlara hizmetimizi tek elden, bir bütün halinde
vermekteyiz. Bu kapsamda yapılan portör hizmetleri radyoloji ve klinik mikrobiyoloji laboratuvarı
hizmetlerinden oluşmaktadır. Klinik mikrobiyoloji laboratuvarımız UEPLA (Ulusal Enterik Patojen
Laboratuvar Ağı)’ya üye olan ilk ve tek halk sağlığı laboratuvarıdır. Radyoloji hizmeti kurumdaki
röntgen birimi dışında iki adet gezici röntgen aracı ile sağlanmaktadır. 2011 yılında faaliyete geçecek
Toksikoloji Laboratuvarı, endüstriyel toksikoloji alanında ağır metaller yönünden kan ve idrar
numunelerinin analizini yapacaktır.
Özetle; İl Halk Sağlığı Laboratuvarı Müdürlüğü yeniden yapılanma ile kalite ve kapasitesini artırarak,
birinci basamak sağlık kuruluşlarına hem koruyucu hem de tedavi edici sağlık hizmetleri kapsamında
büyük hizmetler vermeye başlamıştır.
57
DÜN
58
BUGÜN
DÜN
BUGÜN
59

faaliyet raporu - Dr. Dursun AYDIN

Transkript

Benzer belgeler

BROŞÜR [tyrkisk] - Folkehelseinstituttet

“kırım kongo kanamalı ateşi hastalğı” hakkında halk eğitiminde

CV - Kemerburgaz Üniversitesi

Untitled - Hacettepe Üniversitesi Kadın Sorunları Araştırma Merkezi

ANTALYA HALK TRİATLONU YARIŞMA TALİMATI YARIŞ

M.E.B. Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü Halk Eğitim