PDF ( 6 )

ilmi Ara~t1rmalar 14, istanbul2002
MODERN TURK ~iiRiNDE <;OCUK
-11-
Turan KARAT AS• -
Childhood in the Modern Turkish Poem II
(See vol. 13)
Keywords Poetry and child, poetry and lovmg, poets and child, childhood.
7- <;ocukluk nostaljisi
Koti.i ya~anm1~ olsa da, yocukluga yapllan her hayal yolculugu bi.iyi.ili.idi.ir,
cezbedicidir. Amlar mahzeninin en can ahc1 boli.imi.i, yocukluk 9agmm galerileridir.
Bu mahzenlerde, kirlenmemi~ hayat pan;:alarmm pembe tozlarma bulamr ellerimiz,
ayaklanm1z; solgun fotograflara dalar gozlerimiz. Oyle dalar ki ~air Cahit S1tk1
Taranc1 (1910-1956), mazi ikliminden bakm nelerdev~irir:
Oyle dalm1~1m ki bu ak~am iistii,
Kom~u arsadu· goziimde gokyiizii.
Ben diinyadan bihaber bir ~ocugum;
Kay1p Zlpz•planmJ anyorum,
Ko~un ~ocuklar, ko~un kom~u k1zlar,
Avu~lanma s1gm 1yor ylldJzlar.
(Oyle DalmJ~Jm ki)
Bedri Rahmi Eyi.iboglu (1913-1975), "Biz de" 90cuktuk derken, geri ge1mez
bir hazzm pe~indedir:
Biz de ~ocuktuk Allahun
Yiizlimiiz goziimiiz <;amur t<;mde
l~tihalanmJz murdar degildi.
Biz de <;ocuktuk Allahun
bmriimiiz ne felakct ne saadetti
Arzulammz <;erden <;opten
Dtlumz hatdan
Dm1mtz oyundan
• Yard Doc,: Dr..
Gaziosmanpa~a
UntversitesJ Fen Edehtyat
Fakulte~1
102
TURAN KARAT AS
DUnyam1z ac1kmadan ibaretti.
Biz de <;ocuktuk AllahJm
Ekmek elden gelirdi su golden
Gi.inlenmiz uzun evlerinuz bi.iyi.ikti.i
Ye yagmur <;ift <;ubuk i<;in degil
Sadece bizim i<;in yagard1.
Orhan Veh Kan1k (1914-1950), <;ocuklugunun masal ikliminde ya~amay1
hazlann doyulmaz1 addecier. (:Linkli. ergenl igin, ya~II IIgm dlinyas1 acnnas1z,
sorumlulugu ag1rd1r. <;ocukluk, ku~ kanad1 gibi hafif '.'C w;and1r.
<;ocuk gonliim kaygrlardan iizade,
Yiizlerde nur. ekmlerde berekct.
At i.istiinde mor kaki.illli ~ehziide;
Unutmaya ba~ladtgun memleket
$akagunda annemin steak dizi,
Kulagunda falct kadtnm sozi.i,
Gol ba~mda padi~ahm i.i<; ktzi,
Alaylarla Kaf dagma hareket.
(Masal)
(,'ocuklugunun altm kaptstnt aralayan ~air Ceyhun Atttf Kansu ( 1919-1978 ),
eski elbiselerini, tahta ktltc;lanm, sapanmt, daha nice c;ocukluk c;agmm aksesuannt
bulur kar~tsmda. Golgeliklerde gec;en mesut c;ocuklugunu. masallann serin
sulannda ve ri.iya ormanlannda gec;en c;ocuklugunu lezzet ile yad eder:
<;ocuklugumun altm kaptsmt vuruyorum.
Hiilyam, kaptyt a<;tyor, giriyorum,
Duvarda eski elbiselerim astlt. giyiyorum,
<;ocugum! Bu en bUyi.ik mutlulugum.
Tahta kiit<;larla dikenlere kar~1 sava~,
Aga<;lara sevgi, yemi~leri yiyen ku~lara ta~,
Golgeler yuvalarma <;ekilmekte yava~ yava~,
Annemin bile bilmedigi masallarla dolu uykum.
Penceremden ~ark1yla giren gi.izel sabah,
Beni ellerimden tutarak kald1ran gOne~.
Annem toprak! Oyle ise her ~ey karde~.
Bi.iti.ln sevdJklerimle ge<;iyor yolculugum
(Birinci Senfom'den)
Bi.iti.in tevvecci.ihlere mazhar, ti.im bakt~lann i.izerimizde toplandtgt bir altm
c;agdtr c;ocukluk. Hasan Akay (dog. 1957), hi.ilyaii bir ayt~tgt sayar c;ocuklugunu,
c;ocuklugumuzu. Flisun ve i~venin menbatdtr c;ocukluk.
<;ocuklugum ayt~tgundt benim ..
Gozler bana a<;II1r
Yiizler bana dokiiliirdi.i
YEN! TURK ~IIRINDE <;OCUK II
103
Sekerek ge<;erdi yi.iregimden
Sevin<;lerim
Kan damlard1 yanagmdan, ninemin
lyilik ta~ard1 dedemin her yerinden
Bat damlard1 dilinden btiyi.ikbabamm
Kanath sevin<; yagard1 annemin gtilti~i.inden
<;ocuklugum
ayi~Igimdi
benim.
(<;ocuklugum
Ayi~Igim
Benim)
0 s:agda yedigimiz yemi~lerden, meyvalardan ayn bir tad kalmi~tir
damagimizda. Ttirk ~iirinin gen<; ~airi ismail Karakurt (dog. 1964), ~iirin
atmosferinde <;ocuklugunu bir daha ya~ar, o harika gilnlerin ~arkisml m1nldamr ~iir
diliylc:
<;:ocuktum
<;opten btr at yapt1m
yapraklan kanat yapt1m
u<;tum gtil balwelenne
<;ocuktum
gUne~i seyre <,:Iktim
balkonlan y1ktim
ka<,:t11n glil bah<;elenne
<;ocuktum
kii<;Uclik btr 1ldm1
kend1111J yusuf btldml
a<,:tlln gLil bah<;elenne
<;ocuktum
amber ta~1yan ~ eldim
ne yaman seldtm
ta~tllll g.li I bah.;.: let me
<;ocukturn
annemt ~ok yordum
gokyLizLinde ku~lat gordum
ko~tum gul balH;elenne .
(Btr Zamanlann $arkt~t)
TURAN KARATA$
104
8- <;ocuklara iyilik dilegi ve dua olmak iizere soylenen
~iirler
<;ocuklar, gelecegimizin gtivencesi ve sonmeyen umutlanm1z oldugu 19111,
onlara rtizgar degsin istemeyiz. Goztimi.iz gibi titreriz. iyi dileklerimizi, dualanm1z1
onlara yar ve yolda~ kllanz. Yine de korkanz, o goncelerin solmasmdan. Beh9et
Necatigil'in kayg1s1 ~iirine yanSJr:
Tann onlan dort gozden aymnasm
Hi~biri anne baba yoklugu bilmesin.
Biiyiikler gidince ~ocuklar kii~iikse onlar da olmeli
('Unkii kendi evlerinden gayn evler el evleri
Hele o k1~ aylan korkulu ak~am Uzerleri
Bizler ki bUyiikken bu kadar yah11Z1z da
Ya onlar kU~Uciik kahrsa ardnmzda?
Hem onlar ge~ biiyiirler, sonra ne gil~ biiyiirler
Daha yavru diinyanm farkmda degiller
O~iimii~ soguklarda yatagnmza gelirler.
Bizler ki bUyUkken bu kadar yllmi~Iz da
Ya onlar kti~UcUk kahrsa ardnmzda?
(Korku)
Giingor Gen9ay (dog. 1934 ), di.inyanm baz1 bolgelerinde korkunun
golgesinde ya~ayan 9agumz 90cuklanna iyilik dileklerinde bulunur:
<;:ocuklar uykuya vard1g1 zaman
Gozkapak lannda
Postallann ag1rhg• olmasm
Gormesinler di.i~lerinde
Ne giidiimlii mermiyi,
Ne de gottiri.ili.i~i.ini.i
iti~-kak1~ babalannm
Sevince yaslansm sabahlan
Gi.izellige yaslansm
B1rakm ~ocuklar
Ozgi.irli.igtince goni.illerinin
<;:ocuklugunu ya~asm.
(Giizel <;:ocukluk)
Ali Akba~. Tann'nm ve annenin bir armagam olarak kabul ettigi bebegini
adeta 'u9an ku~tan, esen yelden' sakmtr; Uzerine titrer. Nazar degmesin diye g6k
boncuk ve hamayll takar; ttitsti yakar kolu, dah olan bebegine. Kem gozlerden
korkar:
Seni bana anan armagan etti
Opi.ip kokladigim almasm bebek
Tannm yuvamiZI ~adi.iman etti
Elimizden geri almasm bebek
YENI rtJRK ~iiRINDE (.:OCUK II
105
Goz degmesin bir gok boncuk takahm
Hamayll takahm, tiitsi.i yakalun
Ben koca 9manm, sen kolum dahm
Sakm bora tipi yolmasm bebek
Bi.iyi.iyi.ip bayraga gonder olasm
Askerde orduya onder olasm
Ti.irkli.ige yara~tr bir er olasm
Gozi.imi.iz arkada kalmasm bebek
(Bebege)
9- c;ocuklara
ogiit veren ~iirler
('ocuklara nasihat etmek, her anne-babanm, her biiyiigiin vazifesi gibidir. Bir
gorev sayanz onu kotiiliiklerden sakmdtrmayt. Zamane koti.idiir, <;ocuk yam labi Iir,
kandtrtlabilir, aldatllabilir; ne olur, ne olmaz. Fazll Hiisnii Daglarca'nm derdi ise
biraz ba~kad1r. ~iirinin ba~langtcmda <;ocuktan istegi ~artJcJ olsa da, ~airin
"Nasihat"i ~oyle noktalantr:
Ve senin dualarm varsa,
Benim de vardt, sabahtan.
<;:ocugum geceleri dua et
in san uzak kalabilir Allah 'tan.
<;ogumuz, <;ocuklarm aglamasma tahammi.il edemeyiz, i.izi.ili.iri.iz. Halbuki
~air Necip Faztl bizim di.i~i.indi.igi.imi.izi.in aksini soyler <;ocuga:
Bugi.in agla ~ocugum, yarm aglayamazsm!
~imdi anladtgmt, sonra anlayamazsm!
(<;ocuk)
Tahsin Sara<;'m (dog. 1930) ogi.idi.i, gi.inli.ik hayata daha yakm, daha anla~lltr
ve bildik ti.irdendir. c;ocuklardan, bir insanhk gorevi o larak 9 i<rekleri ezmemeyi,
ku~lan vurmamay1, bir cana ktymamayt ister.
<;i~ekleri ezme yavrum
~i~ek bir yilrege benzer
~i~ek ezen insan ezer.
Sakm sen ku~ vurma yavrum
En engin bir karde~likte
U~ar ku~lar gokyUzUnde.
Tiifekle oynama yavrum
~akactgt bile ~irkin
Bir canhy1 oldUrmenin.
Gel bir ~i~ek ol sen yavrum
Kendi iilkenin renginde
~u yeryUzil demetinde.
(Ana OgildU)
Bir yocuk sevdahs1, "<;ocuk di.i~erse oli.ir" diye evlere balkon yapllmamasmt
isteyen Sezai Karako9'un yocuklara tavsiyesi de, manidardtr. "Yap1 Arahklan"
TURAN
106
KARATA~
~iirinde
buluruz ~airin ogUtlerini:
<;ocuklar gozi.ini.izi.i a<;m
Gun gelir i~ i$ten ge<;er
('ember <;evirmeyi unutmaym
Yap1 arahklanndan bakmay1 da
('ocuk dedigin bir eksik yam olmah
Ki ilerde vakit kalsm iyilige
Ben erginligi <;ocuklugumda ya~d1m
Simdi bilmiyorum niye
GUniimUzUn onemli ~airlerinden biri olan HUseyin Atlansoy (dog. 1962).
gUli.imser ve i9inden bir poyraz iitler klZI Elifin kulagma. istegi/dilegi. naif ve
dennhkhd1r:
Sen
ormanlarda dola~ ince narin
dallarma tutun gecenin
yapraklann1 arala
gi.indi.iz sulannda gezin.
Her ~eye atiima, kendini sakm
her c,:ocuk iyi ki dogdun pastasma bi.iyUmez
kiZim.
(Ehf)
10- <;ocuk-Anne
~iirleri
"Annesi gUI koklasa, agz1 gUI kokan yocuk/Aga9 i9inde aga9 geli~tiren
tomurcuk ... " diyen Necip Faztl KtsakUrek, aslmda ba~ka soze gerek kalmadan
anne-9ocuk aynlmazltgmt en veciz ~ekilde dile getirir.
Beh9et Necatigil "Mavi I~tk" ~iirinde "Sen bir 9i9eksin/ Annen sakst''
dizeleriyle yocugun anneye duydugu ihtiyact, annenin yocuk hayatmdaki yerini
behrler.
(:ocugu i9in adeta saks1 vazifesi goren anne, 9i9ek yeti~tiren annenin nadide
9i9eklerine kar~1 hassasiyeti daha bir ba~kadtr. Ahmet Kutsi Tecer ( 190 1-1967),
"Anneler" ~iirinde bu hassasiyeti dile getirir:
Dal bir gi.in dedi ki tomurcuguna·
- Temmde b1r yara i$ler gibisin
T1trerim ri.izgarlar keder vermesm.
Anneler be~ikten der <;ocuguna:
- Acm1 gormesin gozum alemde,
Teselh demeksm bana son demde.
BUti.in Limitleri yel al1r gider,
- Tomurcuk a<;Ihr, sel ahr g1der,
Anneler bUylitUr el ahr gider ...
Anne-9ocuk baglammda, en yarptct, en can altct, en lirik ve en sade dizeler,
k.anaatimce Sezai Karako9'un kaleminden ylkiTII~tlr. HlZlrla Kzrk Saat"in 22.
YENI TURK
~IIRINDE
(OCUK II
107
boli.imi.inde yer alan ~u dizeler, tespitimizi dogrular niteliktedir: "Bir bal1k gori.ince
nasd 91rpm1rsa bir mart1/ Gi.in batmca nasd 91rpnmsa/ Bogulmu~ bir ku~ gibi/ Bir
deniz/ Annesi oli.ince bir yOCUk oyle ylrpmlr". <;:ocuklann anneye alan ihtiyact
bundan daha veciz ifade edilemez. Sair bu dizelerle yetinmez 9ocuk ve anne
aynlmazhgm1 dile getirmek i9in. Soz konusu temaya ayJrd1g1 "Anneler ve
<;ocuklar'' ~iirinde, yepyeni bulu~lanyla okuru biiyUier sanki:
Anne oldii mii <;ocuk
Bah<;enin en yalmz ko~esinde
Elmde siyah b1r <;ubuk
Agzmda kii<;iik bir !eke
<;:ocuk oldii mil giine~
Sims1yah gi:iriinlir gozilne
Elinde b1r ip nereye
Bilmez baghyacagm1 anne
Ka<;ar herkesten
Durmaz bir yerde
Anne 6liince <;ocuk
<;:ocuk oltince anne
<;:ocuk sesinde gill kokulan duyan ~air ismail Karakurt, soylecligi ~ark1y1
annesine ula~tmnalan i9in ku~larclan medet umar: annesini gorebilmek i9in cebinde
aynalar ta~1r yi.iksi.inmeden.
<;ocuk sesimde giil kokulan
ozlemin i<;ime s1gm1yor anne
seni gorebilme umuduyla
cebimde aynalar sakhyorum
(<;:ocuk Sesimdc GUI Kokulan)
Gokhan Ay9i9ek, cJvll cJvll okul bahyelerinden ~iir diliyle allp getircligi
yocuk seslerinin, i9e i~leyen o gi.izelim seslerin mUjdesini verir annelere ... )at~1kta
Miijde'' ~iirinde okuruz bu mu~tuyu:
Yilregi giini~JgJ anneler
Mlijdeler olsun
Koklanmam1~ ~afaklar
Getirdim size
<;:ocuk sesleri getirdim sonra
C1vJI CJvJi okul bah<;elerinden
Aim tak1verin
Sa<;m1zm her bir teline
Bir gi.in ahp ba~JtniZI gitsek, buna en 90k, ~i.iphesiz annelcrimiz iizUIUr Ji.ilide
Gi.ilizar ErgUven de "<;:ocuk ve Ser9eler" ~iirinin son iki dizesinde bunu der.
yocugun dilinden: "Bir gi.in ahp ba~1tn1 giderim ama/ Annem yollara bakar. .. ··
11- <;:ocuk- baba yakmhgmt duyuran
~iirler
<;:ocuklar, annelerine yakm olduklan kadar. babalanna olamazlar: annclcriyle
kurduklan diyalogu babalanyla kuramazlar. Babalar, 9okluk. biraz resml ve
108
TURAN KARATAS
soguktur !YOcuklanna kar~1. Ne olursa olsun, yocuklar, evde sorulann 'Yogunu
babalara sorarlar. <;::unki.i 90cugun gozi.inde baba, her ~eyi bilen bir bilgedir. Aklmm
almadtgt, kavrayamadtgt, bir tilrlii akll erdiremedigi her ~eyi baba hallededer.
Mustafa Aydogan' m (dog. 1964) "Kurdela" ~i irinde, !YOcugun babayt zorda btrakan
mtstik, cevapstz sorulan111 buluruz:
baba dtyor op bem
op beni sesimde bir agn var
baba dtyor, b1r melek miyim ben
avw;:lanmda uyuyor tombul dolunay
etegimde san ylldizlar
baba, bir kelebek mtyun ben
1~1k Imyun. neden agnyan bir kalbim var
baba, diyor sa~lanma di.i~en kar
ann em i neden li!?liti.iyor
~ocuklar else ne yapar sokaklar
doklilse elimdeki gtumi!? ~ay
biliyorum yagmur i!?te boyle yagar
geceyi y1kamm~ gi.ine~e seriyor ~ocuklar
u~up dagli1yor ruhuma Utlenen nefes
baba diyor olsem act ~ekmem
ayi~tgma gomer beni melekler
baba, neden her !?ey i~li ve boylesine sevecen
Babanm sevgisinden ~i.iphe edemeyiz. Belki anne kadar dt~a yansttmaz, i~in
ni.imayi~ taraftnt ihmal eder ama babalar da 9ocuklan i9in bir sevgi an1t1 ta~1rlar
i9lcrinde. Bu sevgi, Kemal Sayar'tn (dog. 1966) ''Babanm i9 Ge9iri~i'' ~iirinde
~oyle dile gelir"
Ah, goziimi.in nuru gtttin ve geldm
Sen gittm demzler ~ekildt
Geldin ve mnaklann suyu ~ogaldt
Dedim ki bir baba bu kadar seviyorsa oglunu
Kimbilir Allah
Ne kadar yok sev1yordur kulunu.
12- <;:ocuk-ogretmen
ili~kisine
dair
~iirler
Meslegini seven. idealist, bilgi ve birikimini r;ocuklann itifadesine sunan
ogretmenlerin !YOcuklara kar~1 besledigi sevgi de, anne-baba sevgisine yakmdtr.
Ogretmen ~air Co~kun Ertepmar "Ben Ogretmenim <;ocuklar" ba~hkh ~iirinde,
dost yi.izlerini, Uyllk benizlerini hi9bir zaman unutumadtgt/unutamayacagt
ogrencilerine duydugu bu steak sevgiyi dile getirir:
Ben ogretmenim ~ocuklar,
Unuttugunuz ylizleriniz bende.
Gtilli!?leriniz. gozleriniz,
Dola~ttgmtz bahyelerde kalan
YEN I TURK SIIRINDE <;'OCUK II
109
izleriniz bende.
Bazen sevgiyle dolu,
Bazen km~m1~.
Ama her zaman taze
0 duygulu s1cak afacan,
Cana can katan sozleriniz bende.
Ben ogretmenim c;ocuklar,
Simdilerdeki degil, eski sizlerle ya~anm,
DU~ersiniz di.i~erim, ko~arsm1z ko~anm.
Ic;imi bir tuhaf eder kan
S1ynhm~ kollanmz, c;izilmi~ dizleriniz bende.
Ben ogretmenim c;ocuklar,
Usul usul, ince ince,
Bereketli yagmurlar gibi yagmak isterim Usti.ini.ize
<;alsm bi.iti.in ziller tepelerden, doruklardan
Yine bu gi.in son dersiniz bende.
Ogrencilerini, yani c;ocuklan diinyanm en gi.izel c;ic;ekleri sayar Ceyhun AtUf
Kansu. <;ocuksuz bir am dli~i.inemedigi gibi c;ocuksuz bir oli.imi.i de di.i~i.inemeyen
Ceyhun AtUf, oliirken bile gill yiizlii c;ocuklara son bir ders vermek ic;in can atar:
Di.inyanm btiti.in c;ic;eklerini diyorum
Bi.iti.in t;Ic;eklenni getirin buraya
Ogrencilerimi get1rin, getirin buraya
Kaya diplerinde ac;m1~ c;igdemlere benzer
Btittin koy c;ocuklanm getirin buraya
Son birders verecegim on lara,
Son ~ark1m1 soyleyecegim,
Getirin, getirin ... ve sonra olecegim.
(DUnyanm BUttin <;ic;ekleri)
<;ocuk canhs1, yazd1klanm c;ocuklara hasreden Gokhan Akc;ic;ek'in ~iirinde
ogretmene ince/manidar bir hesap sorulur ogrenci tarafmdan:
Bir tank paras1yla
Kac; kilo si.it,
Kac; kutu mama;
Ve kac; baton ahmr
Afrikah c;ocuklar ic;in
Bir de bunu hesaphyahm
Ogretmenim.
(ince Hesap)
13- <;ocuk-c;evre-e~ya miinasebetinden bahseden
~iirler
Gokyi.izi.ini.in, yeryi.izi.ini.in; y1ld•zlarm, aym ve gi.ine~in; yagmurun, karm,
sulann; agac;larm, bitkilerin, otlann, <yi<yeklerin climle mevcfidatm; k1sacas1 e~yanm
ve nesnelerin c;ocugun yanmda, c;ocugun gozi.inde ayn bir yeri ve degeri vard1r.
Hayvanlann 9a, s:ocuklara mesafesi farkhd1r. Kotiiliik gelmeyecegini bildigi ic;in
olmah, <yocuklara daha bir yakm durur, daha bir dost gori.ini.ir hayvanlar. Fazll
Hi.isni.i Daglarca, ··Kedi ile <;ocuk" ~iirinde, bir hayvanm c;ocuk ic;in gosterdigi
TURAN KARATAS
110
stcakltgt, bir masal havast ic;:inde dile getirir:
Kuzey Osetya 'da bir koyde
Severdi bir kedtcik
Evin en kilc;:ilk c;:ocugunu.
Uyusa uyurdu oractkta
Ko~sa
Ko~ardt
ardmdan.
<;:ocuk bilyildil biraz, ba~ladt okula,
Dehye dondil kedi
Dayanamadt actsma aynhgm.
Birlikte gitmeye ba~ladt arttk,
Okulun kaptsmda bekledi ak~amt
Btrhkte geldt yocukla
<;:ocuk daha bUyUdU, yolladtlar
BLiyUk okula, ba~kent Orconikidze'dekt
Kediyi actst kapladt yeniden.
Durdu durdu ... Dil~til yollarma ba~kentin bir
Simdi ne oradadtr kedi
Ne burada.
kt~
gilnil
Behc;:et Necatigil, ytldtzlara seyahat etmek, onlann strnna ula~mak isteyen
c;:ocuga sabtr tavsiye eder, "Ytldtzlar" ~iirinin son i.ic;: dizesinde: "Biraz sabtr, ki.ic;:i.ik
c;:ocuk, biraz sabtr./ Ama Allah'm koydugu yerde,/ Ytldtzlar daima yahtzdtr.''
ta~ma
Ali Pi.iski.il!Uoglu (dog. 1935), c;:ocugun oli.imi.ine serc;:elerin, c;:ocugun sapan
hedef olan serc;:elerin yas tuttugunu, agladtgmt sayler:
Olmeye c;:ocuk olmalt iyisi
aglasm diye sen;:eler
serc;:e olmalt sevilmeye
ya~amaya dersen solgun c;:ic;:ekler.
Benim yagmurlanm c;:algtlt dilnya,
c;:ocugun seryeleri Ay'a benzer
Ay'm gozleri c;:ocuga.
(Ak~amm Sulan Serc;:eli)
Cerna! Sayan, evler'den, onlan yapan ustalardan medet umar, c;:ocugun rahatt
ic;:in. c;:ocuklann rahat edebilecegi evlerin evsafmt saytp doker. Geni~ yaptlmalt,
ferah olmaltdtr evler. Yoksa her ev c;:ocuga rahatltk vermeyebilir.
Pencerelen kiiyilltmeyin ustam
ki 9ocuklar gorebilsin gokyilzilnil
ve biraz daha gilnt~tgt
Duvarlan sedeften olsun ustam
sevinyler ve kederler
c;:tkmasm odamtzdan
Balkonlan olmasm ustam
ki her sabah gline~le uyanan c;:ocuklar
sarkmasm korkuluklardan.
(Evler)
Yt:NI I URK $IIRINDE (OCUK II
Ill
Mehmet Necati Ongay (dog. 1914), "(ocuk ve Bahar" ~iirinde, fi:Ocuk yerine
koyup kendini, bahar1a gi.iy ve gi.izellik yan~ma giri~ir:
Senin met 919eklenn varsa bahar,
Benim de inci di~lenm var.
Senin mavi bulutlann varsa,
Bemm de mavi gozlenm var.
Senin pembe ufuklann varsa,
Benim de yanaklanm var.
Senin yagmurlann. 9iylerin, ~ebnemlerin varsa,
Benim de gozya~lanm var.
Senm demzlenn varsa,
Benim de yelkenh gemtlenm var.
Senm ku~lann varsa,
Benim de u9aklarun var.
Senin ri.izgann varsa,
Bemm de U9urtmam var.
Senin aym, y1ldtzlann varsa,
Benim de bayragnn var.
Bayrag1m g1bi geldin yurduma
Bahar.
(Bu ara~t1rmayt yaparken ~oyle bir sonuca vardun: Diizenli bir aile hayatt
ya~ayan ve yocuk sahtbi ~airier, eserlerinde yocuga daha fazla yer vermi~ler.
<;agda~ edebiyat1mtzm tanmmt~ ~airlerinden Ahmet Ha~im. Yahya Kemal Beyatlt
ve Ahmet Hamdi Tanpmar, ~iirlerinde yocuga yer vermezler. Bu tavtr. soz konusu
~airlerin evlenip yoluk-yocuk sahibi olmayt~larma baglanabilir. Ancak, bu
baglamda, bir istisnayt belirtelim; Sezai Karako9 da evlenmemi~, yocuk sahibi
olmamt~ttr. Ama, Karakoy, adeta yocuklara a~tk bir ~airdir. Bir 90k ~iirinde
yocuklardan bahis vardtr. 1950'den sonraki donemlerde ~iirleriyle one 91kan ve
onci.i ~airier arasmda yer alan Attila ilhanl ve ilhan Berk2 de, yocuklara mi.istakt!
~iir tahsis etmemi~lerdir. Bu ~airlerin soz konusu tutumlanm, ~imdilik, bir sebebe
baglamak mi.imki.in gori.inmi.iyor).
Son soz; 90CUki90CUkluk temi Tiirk ~airlerinin b'igane kal(a)madlklan onemli bir konudur.
<;ocuk, hayat1m1zda tuttugu yere ko~ut olarak, ~iirimizde dahi milhim bir yer i~gal eder.
TUrk ~iir vadisinde ~imdiye kadar ortaya konan kayda deger eserlerden hareketle konuyu
1-
2-
Attlla II han 'm ~urlen 1~111dt: ~ocuga datr mustakll ~mler bulunma7 am a. ban ~11rlen u,:mc
~erp1~lmlmi~ durumda olan dtzeler bu baglamda /Ikn:dllmcge dcgerd1r Mcscla. S1sler Bu/\"(/1"/
(1st 1995. 8 bs ) k1tahmda yer alan ··Ba~ka Adam"' ~11nndc ~u dtzelcn okuruz
b1r tlirklinlin ktytsmdan ~ocuklar gel(er
ellerini tertemiz bir yagmurda ytkamt~
yahnayak macera gozli.l ~ocuklar ge~er
.
Ilhan Berk'in ~ilrleri 1~inde ad1 ·~ocuk", --~ocuklar' olan ornekler olsa da. bunlann ozull~crigi
r;:ocuga deggin degildtr :?atrin Toplu ~ilrlen'nm li~Linci.l kitab1 olan A4ama Do,ijru'nun (YKY,
1st 1999) sonunda yer alan '"San <;:ocuk"' istmh ~ur :?U dtzelerle son bulur "Bir yuprak I
Gurultuyle I Dl1~er ya II Oyle I Sevtyorum semi San ~ocuk"'