Şimdi bir Mercedes sahibi olurken, bir Mercedes`iniz daha oluyor
Transkript
Şimdi bir Mercedes sahibi olurken, bir Mercedes`iniz daha oluyor
Şimdi bir Mercedes sahibi olurken, bir Mercedes‘iniz daha oluyor. İkinci Mercedes‘inizi alırken cazip teklifler ve özel avantajlar Mercedes-Benz Türk bayilerinde sizi bekliyor. ∑ Kamyon veya otobüs alırken hafif ticari araç veya otomobil avantajı. ∑ Hafif ticari araç alırken otomobil avantajı. ∑ Otomobil alırken hafif ticari araç avantajı. İÇİNDEKİLER 06 36 70 16 52 68 kongre ve toplantı turizmi ■ Kongre turizminde yeni trend sürdürülebilirlik ve çevreci eğilimler…............................................... 6-17 ■ Kongre turizminde oteller kilit rol oynuyor ............................................…...... 18-20 ■ Haberler ….…………………………………………………………. 30 acenteler/havayolları ■ Haberler ................................................................. 32-34 tedarikçiler Yetkin Medya Yayıncılık Ticaret Limited Şirketi Adına Yazı İşleri Ece Yarkataş Sahibi ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Sebahattin Ercan İletişim Genel Koordinatör Bülent Büyükaras [email protected] Editör Özlem Kasa [email protected] Görsel Yönetmen Türkel Hocaoğlu [email protected] 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 ■ Türkiye’de dikkat çekmeye başlayan rezidans yatırımları, otelcilikle kol kola ilerliyor…………..….52-62 ■ Haberler…………………………………………………….......64 -67 ■ Röportaj / Emel Elik – Elite World Hotels……......................................…... 68-69 oteller ■ Haberler ……………………………………………………..... 70-76 ■ İklimlendirme sektörü, Türkiye’de yeniden yükselişe geçti………................................................36-46 ■ Haberler…......………………………………………………… 47-50 [email protected] yatırımlar ■ Diğer haberler ....................................................... 77-82 ■ İstatistikler ............................................................. 83-84 [email protected] Tel: 0 212 278 77 41 pbx Reklam [email protected] Abonelik 12 aylık abonelik bedeli 90 TL’dir. Abone olmak isteyenler için hesap numarası: Tel: 0 212 278 77 42 pbx Faks: 0 212 278 77 68 Yetkin Medya Yayıncılık Ltd. Şti. Türkiye İş Bankası 4. Levent-İstanbul Şubesi. Baskı: IBAN: TR57 0006 4000 0011 1400 7932 49 Özgün Ofset Tel: 0212 280 00 09 Issn: 2147-2300 Adres: Yetkin Medya Yayıncılık Emniyetevler Mah. Bornova Sok. No: 5/B, 4. Levent / İstanbul (Dekont ve adres bilgilerinizi 0212 278 77 68 nolu faksa gönderiniz.) Yayın Türü: Ulusal, süreli, aylık Baskı yeri ve tarihi: İstanbul, Temmuz 2013 Kırmızı kablo mu, mavi kablo mu? IP TV’de doğru kararı verin. Otelinizin yayın kalitesi size pahalıya patlamasın. IP TV, otelinize yayın kalitesi sunan, ancak kurulumu biraz karışık olan bir sistem. Bu sistem, HD yayın, çok daha fazla kanal, merkezi kontrol kolaylığı gibi birçok faydayı beraberinde getiriyor. Digiturk bu noktada devreye giriyor ve bu konuda size tam bir danışmanlık hizmeti sunuyor. Digiturk, geniş içeriği, EPG desteği, HD yayın özelliği ve altyapı maliyetinizdeki önemli avantajları ile tüm teknolojik bilgi ve birikimini sizin için kullanıyor, sizi kurulum için en güvenilir firmalara yönlendiriyor. Ayrıca Digiturk, kurulum aşamasından sonra da yanınızda. Digiturk uyumlu IP TV sistemiyle Digiturk’ün eğlenceli dünyasını otelinize taşıyın, müşterilerinize HD yayın kalitesinde ayrıcalıklı bir hizmet sunun. SUNUŞ Olayların faturası hep turizm sektörüne çıkıyor G eçtiğimiz Mayıs-Haziran aylarında Türkiye’nin ve turizm sektörünün gündemini, İstanbul Taksim’de bulunan Gezi Parkı’nda başlayan ve dalga dalga tüm Türkiye’ye yayılan protestolar oluşturdu. İktidarın baskı politikalarını eleştiren ve daha fazla özgürlük talebiyle sokaklara dökülen kitlelere polisin uyguladığı şiddetin faturası, deyim yerindeyse turizmcilere çıktı. Özellikle Taksim bölgesindeki oteller olaylar nedeniyle ciddi darbeler aldılar. Bölge otellerine yapılan oda ve toplantı rezervasyon iptalleri yüzde 80’lere varırken, olayların devam etmesi nedeniyle ileriye yönelik talepler ciddi oranda düştü. İstanbul’da üç büyük kongre iptal edilirken, otellerde düzenlenen irili ufaklı toplantı gruplarının neredeyse tamamı ya iptal edildi ya da başka bölgelere kaydırıldı. TUROB’un kendi üyeleri arasında yaptığı incelemeye göre gösterilerin yoğun olarak yaşandığı ilk 21 günde iptal edilen geceleme sayısı 215 bin 862’ye çıktı. Bu iptaller nedeniyle 54 milyon 697 bin 769 avro zarar edildi. Yeni rezervasyon ve taleplerde yüzde 55 düşüş yaşanırken Taksim-Beyoğlu-Şişli-Beşiktaş bölgesindeki iptaller yüzde 80’lere ulaştı. Uzun vadeli iptallerde ise hesaplanan kayıp 45 bin 950 kişi oldu. Bölgede tansiyon düşmediği için iptallerin devam ettiğini biliyoruz. Taksim’in yayalaştırma projesi nedeniyle yılın ilk 5 ayını kaybeden bölgedeki turizmcilerin kaybı katlanarak artmış oldu. Olayın bir diğer boyutu ise Türkiye’nin ve İstanbul’un zedelenen imajı oldu. Polisin göstericilere uyguladığı orantısız şiddetin dünya medyasında geniş yer bulması, Türkiye’nin ‘Güvenli Ülke’ imajına ciddi zararlar verdi. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın olaylara anında müdahale etmemesi ve bu konuda sektöre destek vermemesi, krizin daha da büyümesine neden oldu. Kültür ve Turizm Bakanlığına geldikten sonra bakanlıktaki önemli kadroların değişmesi de bu süreçte turizmcileri boşlukta bıraktı. Krizi yönetmeye çalışan otelcilerin hedef gösterilmesi de ayrı bir tartışma konusu yarattı. Bakanlık, çok sonra harekete geçerek sektör temsilcileriyle bir araya geldi ve ardından önemli pazarlarda halkla ilişkiler çalışması başlattı. Bu çalışmaların meyvelerini ise ilerleyen süreçte göreceğiz. Sektöre zarar veren bir diğer konu ise Sky Airlines ve GTI Travel’ın iflası oldu. İflasla birlikte ardında büyük bir borç ve mağdur tarafların bulunmasının yanı sıra Türk firmalarına olan güven de sarsıldı. Son olarak Kazakistan’ın biraz da fırsattan istifade Kazakistan’dan charter yapan Türk havayolu şirketlerine uçuş yasağı getirmesi sektörde şok etkisi yarattı. Atılan bu yanlış adımdan dönülmesini ümit ediyoruz. İlk yılını dolduran Turizm ve Yatırım dergisi olarak, sektörde yaşanan bu olayları ele almaya çalıştık. 12. Sayımızda Gezi Parkı olaylarından çok etkilenen kongre turizmi pazarını geniş bir şekilde ele aldık. Yoğun sıcakları yaşadığımız bu günlerde ‘Otellerde İklimlendirme’ konusunu işledik. Yatırımlar bölümünde ise son yıllarda sürekli konuşulan ve yatırıma dönen rezidans yatırımlarına eğildik. Keyifle okumanız dileğiyle… 42 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 DOSYA � KONGRE TURİZMİ TOPLANTI VE KONGRE TURİZMİ Kongre turizminde yeni trend sürdürülebilirlik ve çevreci eğilimler Gerek bir anda çok büyük grupların belli bir destinasyonda ağırlanması, gerek katılımcıların yüksek harcama kapasiteleri gerekse bölgeye bıraktıkları katma değer anlamında son yılların parlayan yıldızı kongre turizminde trendler her geçen yıl değişiyor. Kongre ve toplantı turizminde yeni trend sürdürülebilirlik ve çevreci yaklaşımlar olarak öne çıkıyor. 62 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 D estinasyonların ekonomik, sosyal ve ticari hayatına katkısı nedeniyle günümüzde başlı başına bir sektör haline gelen kongre ve toplantı turizmi, küreselleşme ve teknolojik gelişmelere paralel olarak büyümeye devam ediyor. Kongre ve toplantı pazarındaki gelişmeler sektörde yeni trendleri de beraberinde getiriyor. Dünya genelinde çevreci eğilimlerin artması kongre ve toplantı turizminde de etkisini gösterdi. Teknolojik aletlerin sağladığı olanaklar da bu alanda çevreci eğilimlerin artmasına yol açtı. Kongre ve toplantılarda basılı malzemeler, görsel çalışmalar, teknik altyapı ekosisteme zarar vermeyecek şekilde planlanıyor. E-meetingler geleceğin toplantı trendi oluyor Öte yandan bu çevre konusundaki duyarlılık yeni kongre ve toplantı modellerini de gündeme getiriyor. Teknolojik gelişmeler, ekonomik kriz ve internet vasıtasıyla bilgiye kolay ulaşım eskiye oranla kongrelere katılımı düşürürken, e-meetingler olarak adlandırılan yeni toplantı ve kongre modellerini gündeme taşıyor. İnternet aracılığıyla gerçekleştirilen e- toplantıları acente yetkilileri geleceğin trendleri arasında görüyorlar. Diğer taraftan kongre turizminde sürdürülebilirlik kavramı da son yıllarda öne çıkıyor. Kavram daha çok bir kongrenin devamını yapmak ve ICCA’nın verilerine göre 2012 yılında Türkiye 179 kongre ile 21’inci sıraya yükseldi. Aynı verilerde dünyada en çok kongre düzenleyen ilk 10 şehir arasında yer alan İstanbul, 2012 yılında yerini koruyarak 9’uncu sırada yer aldı. İki ayda bir yer vereceğimiz ‘Toplantı ve Kongre Turizmi Bölümü’nde sektörle ilgili güncel gelişmeleri ve analizleri sizler için derleyeceğiz. uluslararası bir kongre haline getirmek anlamında kullanılıyor. Tıp kongreleri hala başı çekiyor Kongre ve toplantı turizmindeki son eğilimlere bakıldığında sağlık ve tıp ile ilgili kongreler hala başı çekiyor. Amerika, Avrupa ve Türkiye’de tıp kongrelerine ilişkin getirilen yasal düzenlemeler ve sınırlamalar nedeniyle bu alanda yapılan kongre ve organizasyonlarda azalma yaşanıyor. Ancak kongre sektörünün yüzde 60’ını kapsayan tıp ve sağlıkla ilgili düzenlenen kongreler liderliğini koruyor. Sosyal bilimler alanında düzenlenen kongrelerin sayısı artıyor Klasik sektörlerin yanı sıra sosyal bilimler alanında düzenlenen organizasyonların artması dikkat çekiyor. Bunda artan sivil toplum örgütlerinin etkisi olduğu belirtilirken felsefe gibi alanlarda düzenlenen kongreler artış gösteriyor. Uluslararası toplantı ve kongrelerde; tıp, mühendislik, iletişim, teknoloji, sosyal bilimler, sanat ve spor gibi önemli konu ve alanlar öne çıkıyor. Kongre turizminde rekabet artıyor Hava ulaşımın gelişmesine paralel olarak dünyanın en hızlı gelişen sektörlerinden biri haline gelen kongre turizmi, son 10 yılda dünya turizminin çok üstünde bir gelişme gösterdi. Gerek bir anda çok büyük grupların belli bir destinasyonda ağırlanması, gerek katılımcıların yüksek harcama kapasiteleri gerekse bölgeye bıraktıkları katma değer anlamında son yılların parlayan yıldızı olan kongre turizminden pay almak isteyen ülkeler arasındaki rekabet giderek artı- yor. Özellikle geçtiğimiz iki yıl önce girdiği krizden kurtulmak isteyen Avrupa, agresif pazarlama yöntemleri geliştirerek pazardan pay almaya çalışıyor. Destinasyon tercihinde ulaşım, marka kent ve altyapı olanakları etkili oluyor Uluslararası kongre düzenleyen kurumlar, destinasyon tercihlerinde ulaşımın kolay olduğu, iletişim imkanlarına sahip destinasyonları tercih ediliyorlar. Londra, Paris, Barselona, Madrid, New York, Viyana, İstanbul gibi marka olmuş şehirleri tercih eden kongre düzenleyen kurumlar ve organizatörler, seçtikleri destinasyonda tarihi ve turistik yerlerin yanı sıra eğlence ve kültür mekanlarına da önem veriyorlar. Kongre ve toplantı katılımcılarının boş zamanlarında geldikleri şehri, bölgeyi keşfetmek, eğlenmek, gezmek ve yerel lezzetlerini tatmak istiyorlar. Bunların yanı sıra kongre veya toplantının düzenleneceği şehirdeki kongre tesislerinin ve konaklama kapasitesi, teknik donanımı, kullanılabilirliği büyük bir önem taşıyor. Ekonomik kriz kongrelerdeki gösterişi azalttı Kongre ve toplantı organizasyonlarını son yıllarda etkileyen bir diğer unsur ise Amerika ve Avrupa’da yaşanan ekonomik kriz oldu. Geçmişe göre bütçeleri kısıtlanan kongrelerin, lansman, kokteyl, yemek gibi organizasyonları daha az yapılmaya başlanmış. Kongre düzenleyen kurumlar hem çok para harcandığı yönünde bir imaj vermekten kaçındıkları hem de bütçeleri sınırlandığı için gösterişli organi07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 7 » DOSYA � KONGRE TURİZMİ Uluslararası kongreler nasıl alınıyor? zasyonlardan kaçınıyorlar. Organizasyon firmaları kriz nedeniyle kongre sayılarında ve katılımcılarında da geçmişe göre düşüş yaşandığına işaret ediyorlar. Ancak diğer yandan orta ve küçük ölçekli toplantıların sayısında artış devam ediyor. Türkiye ve İstanbul popülaritesini koruyor Uluslararası kongre ve toplantılarda Türkiye popülaritesini korurken, Türkiye’de İstanbul ciddi atılım gerçekleştiriyor. Uluslararası sivil toplum kuruluşları, dernek ve birlikler, kongrelerini İstanbul’da yapmak istiyorlar. İstanbul dünyanın yaklaşık 300 kongre şehri arasında giderek öne çıkıyor. Uluslararası Kongre En çok kongre ağırlayan ilk 21 şehir Sıra 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Şehir Viyana Paris Berlin Madrid Barselona Londra Singapur Kopenhag Istanbul Amsterdam Prag Stokholm Pekin Brüksel Lizbon Bangkok Helsinki Seul Buenos Aires Budapeşte Roma Kaynak: ICCA 28 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 Kongre Sayısı (2012) 195 181 172 164 154 150 150 137 128 122 112 110 109 107 106 105 100 100 99 98 98 ve Konvansiyonlar Derneği (ICCA) şehir ve ülkelere göre 2012 yılına ait verilerine göre Türkiye, ülke sıralamasında, 179 kongre ile 21’inci sıraya yükseldi. 6,5 milyon ziyaretçi, 2,5 milyar dolar gelir İstanbul ise 2011 yılındaki konumunu koruyarak 9’uncu sırada yer aldı. Kongre destinasyonu olarak popüler olan İstanbul’un 2011 yılına göre kongre sayısını 15 tane artırarak 128 kongre sayısına ulaştı. VIP Turizm’den Yasemin Pirinçcioğlu’nun verdiği bilgilere göre Türkiye’de gerçekleşen tüm uluslararası kongrelere yılda yaklaşık 40-45 bin kişi katılıyor. 2012’de yaklaşık 4,5 milyon turist kongre ve etkinlik turizmi için İstanbul’a geldi. Diğer kentlerdeki etkinlikler de ilave edildiğinde bu sayının 6,5 milyona ulaştığı belirtiliyor. Bu turizm hareketinden Türkiye’nin sağladığı net gelirin yaklaşık 2,5 milyar dolar olduğu kaydediliyor. Turizm sektörü için son derece önemli olan toplantı ve kongre turizmini iki ayda bir ele alacağız. Bu sayımızda T ürkiye, uluslararası camiada HABİTAT, AGİT, NATO Zirvesi, Dünya Muhasebe Kongresi, IMF- DB Toplantıları gibi birçok önemli uluslararası organizasyon ile öne çıktı. Bugün özellikle İstanbul, kongre ve yatak kapasitesiyle 20-25 bin kişilik büyük kongrelerin altından başarıyla kalkabiliyor. Bu tür büyük kongrelerde devletin desteği, tanıtım ofislerinin lobi faaliyetleri, kongre firmalarının pazarlama ve tanıtım çalışmaları, mali güçleri, kongre yapılacak şehrin alt yapı özellikleri, ulaşım ve konaklama seçenekleri büyük önem taşıyor. Kongre adaylık sürecinde, projeyi doğru planlama, yapılandırma ve doğru yöntemlerle yürütmek gerekiyor. Tüm bu süreç, uzun süreli bir stratejik yaklaşım, doğru içerikle hazırlanacak bir adaylık dosyası ve teknoloji kullanımı, uluslararası vizyon ve bilinç, yoğun bir seyahat ve lobi faaliyeti sürecini ve tabii ki tecrübe ile takım çalışması ihtiyacını da beraberinde getiriyor. kongre turizmi alanında gerek PCO gerekse DMC olarak hizmet veren seyahat acentesi temsilcileri sektörle ilgili trendlerin neler olduğunu Turizm ve Yatırım Dergisi ile paylaştılar. PCO ve DMC’ler nedir ve kongre organizasyonlarında neler yapıyorlar? K ongrelerin iki ana organizasyon kısmı bulunuyor. Professional Congress Organizing (PCO) bir kongreyi A’dan Z’ye organize eden şirket anlamına geliyor. Kongrenin sponsorunun, katılımcısının bulunması, ön finansmanının yapılması, kayıtların toplanması, kayıt programların hazırlanması, bilimsel makalelerin toplanması, onların sıralanması, posterlere basılması, kitaplarının basılması gibi A’dan Z’ye tüm hazırlığı PCO tarafından yapılıyor. PCO’lar bir kongrenin kontratlı acentesi olup o kongreyi dünyanın her şehrinde gerçekleştirebiliyorlar. Türkiye’den de acenteler uluslararası oyuncu haline gelmeye başladılar. DMC’ler ise işin turizm bacağını yönetiyor. Kongre için gelen insanları kalacakları otelleri belirledikleri gibi havalimanı veya kongre merkezine transfer organizasyonları, gala, resepsiyon organizasyonları, şehir turları gibi turizmle ilgili bütün çalışmaları yürütüyorlar. Büyük acentelerin çoğu hem PCO hem de DMC hizmeti veriyor. ICVB’nin 15 tane PCO ve DMC üyesi bulunuyor. Türkiye genelinde ise yaklaşık 100 PCO ve DMC şirketi bulunduğu belirtiliyor. toplantıları farklı kilan mekanlar www.wowhotels.com [email protected] KONGRE TURİZMİ � GÖRÜŞLER Cengiz Korkmaz / Dekon Şirketler Grubu Kongrelerde sürdürülebilirlik ve çevreci politikalar önem kazanıyor G ünümüzde kongre turizmi pastasının algılamasında değişim yaşanıyor. Halen dünyadaki kongre turizmi pastasının büyük bölümünü tek başına sağlık-tıp segmenti oluşturmakla birlikte, teknoloji, sosyal bilimler, tarım, mühendislik ile ilgili alanlar vb. gibi segmentlerde toplantılarda öne çıkıyor. Ayrıca kamu kuruluşları ve kamuya bağlı kuruluşlar tarafından düzenlenen toplantılar da, kongre turizmi pastasında önemli bir pay sahibi… Bu toplantıların, delege sayıları ve sektörel destek seviyelerinde yükselme kaydediliyor. Bunların yanı sıra, kongre turizminin uygulama safhasında, sürdürülebilirlik kavramı ile entegre olma yolunda önemli adımlar atılıyor. Bugün gerek kongre organizatörleri gerek kongre merkezleri ve oteller gerekse kongre organizasyon komiteleri kağıt tüketimini düşürmek, geri dönüştürülebilir malzeme tüketimine önem vermek vb. gibi çevre koruma politikalarına önem veriliyor. Avrupa agresif pazarlama faaliyetleri geliştiriyor Türkiye ve İstanbul’un 2011 yılı için önceki yıllara göre bir miktar düşüş yaşasa da Türkiye uluslararası anlamda halen tercih edilen bir destinasyon… Bununla birlikte, özellikle Avrupa’daki popüler bazı şehirlerin agresif pazarlama faaliyetleri geliştirmeye başlamaları ve Avrupa’da 10 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 yaşanan finansal kriz nedeniyle kongre merkezleri ve oteller başta olmak üzere fiyatlandırma politikalarını yeniden gözden geçirmelerine yol açtı. Dolayısıyla önümüzdeki yıllarda, ülke olarak yakaladığımız ivmeyi sürdürülebilmek için ülke olarak pazarlama faaliyetlerimizi gözden geçirmemiz gerekiyor. Şehir olarak bakıldığında uluslararası anlamda, Türkiye’den listenin başında İstanbul yer alıyor. Kuşadası’na yapılan yeni kongre merkezi ve İzmir şehir merkezine yapılması planlanan kongre merkezi projeleri, bize ikincil alternatif kongre şehirleri kazandıracak. Antalya ilimiz hali hazırdaki otel ve salon kapasiteleri nedeniyle İstanbul’dan sonraki şuan en önemli kongre destinasyonu… Kongrelerde, ulaşım ve vize bakımından avantajlı olan destinasyonlarda delege sayıları her dönem artış gösteriyor. Özellikle THY’nin “Star Alliance” üyeliği, direkt uçuş imkanları ve yaygın uçuş seferleri ile birlikte, vize bakımından sağladığı avantajlar nedeniyle ülkemiz uluslararası anlamda erişilebilirlik kavramı bakımından oldukça iddialı bir konuma geldi. Türkiye’de 2015-2016 yıllarında önemli organizasyonlar düzenlenecek 22 yıldır kongre ve toplantı turizmi sektöründe hizmet veren Dekon Şirketler Grubu’nun lokomotif şirketi Dekon Kongre ve Turizm, 76 kişilik ekibiyle ulusal ve uluslararası müşterilerinin etkinlik planlamalarına en uygun ve en kaliteli çözümleri sunuyor. IAPCO, ICCA, Business Council for Sustainable Development, AMC Institute ve TÜRSAB’ın aktif üyesiyiz. Dekon, sadece Türkiye sınırları içerisinde değil, uluslararası müşteri portföyü ile dünyanın farklı destinasyonlarında kongreler düzenliyor. Dekon olarak 2012’ye paralel şekilde, 2013 yılında Atina/Yunanistan, Dublin/İrlanda ve Lyon/ Fransa olmak üzere tıp segmentinde üç kongreyi yurtdışında düzenleyeceğiz. Bunun dışında Türkiye’de düzenlenecek 30’un üzerinde toplantı organizasyonumuz bulunuyor. Uluslararası toplantılar bakımından, 2014 yılında geçtiğimiz beş yıla oranla sayıca bir azalma gözlemliyoruz. 2015 ve 2016 yılları itibari ile geçtiğimiz beş yıla oranla sayıca yine yükselişe geçilecek olması ve 2015 - 2016 yılları itibari ile ülkemizde uluslararası platformda önemli toplantıların düzenlenecek olması sektörel açıdan memnuniyet verici… Yasemin Pirinçcioğlu / VIP E-meetingler geleceğin trendi olacak gibi görünüyor G ünümüzde kongre turizminde ilk ve en önemli konu; sürdürülebilirlik... Bir kongrenin tekrarını sağlayabilmek çok önemli... Diğer yandan özellikle sosyal içerikli kongrelerde, konunun aktarımının deneyimler ile şekillendirildiği zaman daha iyi verim alacağımıza inanıyorum. Kongrelerin genel hazırlık aşamasında çevreci yaklaşımlar büyük önem taşıyor. Dünyanın bu konudaki genel duyarlılığı tabii ki turizmde de yankı buluyor. Basılı malzemeler, görsel çalışmalar, teknik altyapı ekosisteme zarar vermeyecek içerikte planlanmaya çalışıyor. Teknolojinin geldiği noktayı varsayarsak e-meetingler geleceğin trendi olacak gibi görünüyor. Bu gibi konularda bilinci yükseltmek, bizim gibi öncü şirketlerin yükümlülüğü. Bu anlamda hem yaptığımız işlerle örnek olmaya çalışıyor hem de sosyal sorumluluk projelerine mecralar açarak destek veriyoruz. 2013 yılında yurt içi ve dışı olmak üzere 30’dan fazla organizasyon gerçekleştireceğiz. 2012 ile karşılaştırıldığında, özellikle yurtdışı kongrelerin katılımcı konaklama sürelerinin uzadığını, beklenenin üzerinde kayıt alındığını, konaklama tercihlerinin sadece duyurulan kongre otellerinden karşılanmadığını, katılımcıların otel satışı yapan çeşitli web sitelerini kullanarak münferit rezervasyonlar da yaptığını görüyoruz. Gelişmenin hızı esas alındığında iş ve kongre turizminde Türkiye’nin önümüzdeki 5 yıl içinde 5 milyar dolar seviyesinde gelir elde edebileceği öngörülüyor. Kongre turizmi Türkiye’ye 2,5 milyar dolar net gelir sağlıyor Türkiye’de gerçekleşen tüm uluslararası kongrelere yılda yaklaşık 40-45 bin kişi katılıyor. İstanbul bu katılımdan en büyük payı alıyor. 2012’de yaklaşık 4,5 milyon turist kongre ve etkinlik turizmi için İstanbul’a geldi. İstanbul’u Antalya, Ankara ve İzmir takip ediyor. Diğer kentlerdeki etkinlikler de ilave edildiğinde bu sayının 6,5 milyona ulaştığını görüyoruz. Bu turizm hareketinden Türkiye’nin sağladığı net gelir yaklaşık 2,5 milyar dolar oldu. Kongre turizmini İstanbul dışında geliştirmek için müstakil kongre merkezlerine ihtiyaç var. İzmir, Antalya, Kuşadası, Pamukkale, Kapadokya gibi turistik merkezler konaklama altyapısı ve tarih/kültür varlıkları bakımından kongre turizmine çok uygun. Ancak otel bünyesinde bulunan salonların çoğu büyük ölçekli toplantılar için yetersiz. O nedenle müstakil kongre merkezlerine gereksinim duyuluyor. Bunun dışında kongre merkezlerinin yapılacağı bölgelere doğrudan uçuşların yapılması da çok önemli. Türkiye’de tesis anlamında pek çok yeni yapılanma mevcut. Ancak kongrelerin organize edileceği mekanların planlarının mutlaka sektörde deneyimli turizmcilere danı- şılarak hazırlanması, bu konudaki ihtiyaçların belirlenmesi ve teknik, altyapı gibi fiziki koşulların toplantılara uygun hale getirilmesi gerekiyor. Ayrıca bilinçli ve eğitimli insan kaynağı büyük önem taşıyor. Turizm Türkiye’nin yüzü; verilen hizmet ise en önemli imajıdır. Kongre merkezlerinin ehil kişi ve kurumlar tarafından idare edilmesi için yapılacak çalışmaların en akılcı ve verimli şekilde sonuçlanması bizi ileriye taşıyacak. Oteller ile bu bağlamda sık sık bir araya gelerek, operasyonel detayları tartışmaya, geribildirim vermeye, ihtiyaçları netleştirmeye çalışıyoruz ki, daha verimli organizasyonlara birlikte imza atabilelim. Aldığımız geri bildirimlerde Kongre Merkezleri’nin, Otellerin ve DMC-PCO’ların yurt dışına oranla çok daha profesyonel oldukları yönünde… Kongre katılımcıları İstanbul ve Türkiye parlayan bir yıldız olduğu için, hafta sonlarını da programa dahil ederek, İstanbul ve Türkiye’de sosyal programlara ağırlık vermeye çalışıyorlar. Gezi turizmi ile kongre turizmini birleştirmeyi tercih ediyorlar. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 11 KONGRE TURİZMİ � GÖRÜŞLER Oğuz Terzi / MNG Turizm Genel Müdürü Türkiye’nin kongre turizmindeki popülaritesi devam edecek M NG Grubu, konaklama ve tur operatörü olarak uzun yıllardır hizmet veriyor. Konaklama, ulaşım, transfer ve özel organizasyonlarda önemli başarı ve deneyim elde ettik. Yıllar içinde MNG Turizm’in adı “güven”le bütünleşti. Son birkaç yıldır toplantı ve kongre turizminde talep almaya başlamıştık. Bu yıl altyapı ve kadro çalışmalarımızı tamamladık, operasyonel tecrübemizi de ekleyince 2013 yılı itibariyle kongre ve toplantı turizminde de hizmete başladık. 2013 bizim bu alanda ilk yılımız. Sektörde yaptığımız işlerin referanslarıyla tanınıyoruz. Bu sayede çok kısa sürede Iveco, Valeo, Givaudan, Singer, Aspen Yapı ve Decathlon’un grup ve toplantı organizasyonlarını yapmaya başladık. Ulusal ve uluslararası kongreler alabilmek içinde çalışmalara devam ediyoruz ama onların takvimleri bildiğiniz üzere 1-2 yıl öncesinden belli oluyor. 2014’ün hem kongre turizmi hem de bizim açımızdan çok güzel bir yıl olacağını düşünüyoruz. Kongre turizminde referans önemli Kongre turizmi her geçen yıl büyüyor ve gelecekte bu ilgi devam edecek. Türkiye’nin kongre turizmindeki popülaritesi de sürüyor. Ülkemizde son yıllarda büyük ölçekli çok sayıda uluslararası toplantı ve organizasyon başarıyla gerçekleştirildi. Bu tür referanslar çok önemli. Diğer taraftan kongre turizminde Türkiye’den çok İstanbul algısının daha popüler olduğunu düşünü- 12 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 yorum. Dünyada tercih edilirliği giderek artan İstanbul, Türkiye’nin marka kentine dönüştü. İstanbul’un ardından Antalya’da hak ettiği değerde olmasa da önemli sayıda kongreye ev sahipliği yapıyor ve markalaşma yönünde olumlu adımlar atıyor. Ancak büyük ve popüler şehirlerdeki trafik problemi, konaklama sıkıntısı ve artan maliyetler nedeniyle daha küçük ama kongre hizmetleri konusunda kendisini geliştirmiş şehirlere talebi artıracak. İz- mir ve Ankara’nın yanında Bursa, Konya, Nevşehir, Mersin gibi şehirlerin kongre turizmine sunduğu kongre merkezleri, otel kapasitelerinin artırılması gibi olanakları öne çıkarmayı başarabilirsek, gelecek yıllarda dünya kongre turizminde daha etkin bir konumda olabileceğimizi düşünüyorum. Son yıllarda kongre bütçeleri azalıyor Teknoloji kullanımı ve olanakları destinasyon tercihini artık birebir değiştirebiliyor. Son yıllarda bildiğiniz üzere kongre bütçeleri azalıyor. Dünyadaki ekonomik kriz ve maliyetlerin her geçen gün yükselmesi sadece kongrelerin değil, tüm uluslararası toplantıların katılımcı sayısını ve sürelerini azaltıyor. Öte yandan kongre sayılarındaki artış devam ettiği için sektörde bir gerileme yaşanmayacak. Günümüzde hala en fazla tıp alanında kongre yapılıyor ama alanlarda çeşitlenme başladı. Özellikle çevre ile ilgili kongrelerin sayısı her geçen gün artıyor. Artık kongrelerde bile klasik toplantılar yerine yaratıcılığın ön planda olduğu, interaktif ve çarpıcı etkinlikler daha çok ilgi çekiyor. KONGRE TURİZMİ � GÖRÜŞLER Oktay Temeller / Setur Türkiye’de İstanbul başta olmak üzere Antalya, Bodrum öne çıkıyor T ürkiye’de kongre turizmi, dünyadaki genel turizm trendlerine paralellik gösteriyor. Doğayı koruyan, milletlerarası globalleşmeye uyum sağlayan ve daha da önemlisi organizasyonu üstlenen ülkenin katılımcılar nezdindeki algısını arttırıcı altyapılar önem kazandı. Diğer taraftan Türkiye kongre turizminde popülerliğini, dünya piyasasında, artan bir ivmeyle devam ettiriyor, ancak bu konuda daha alınacak çok yol var. Türkiye’de başta İstanbul olmak üzere Antalya, Bodrum ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti öne çıkıyor. Genel olarak bakıldığında kongre alım süreci oldukça uzun vadeli çalışmalar. Özellikle kongrelerin çeşidine göre ayrıştırıldığını düşünürsek, dünya çapında etkin olan birlik ve benzeri kurumlara üye olmak ve hatta devlet seviyesi nezdinde lobi faaliyetlerinde bulunmak gerekiyor. 2013 yılında kesin olmamakla birlikte 400’ü aşkın organizasyon gerçekleştireceğiz. 2012’yle karşılaştırdığımızda yüzde 20’lik bir artış söz konusu... 2014 yılı öngörüsü için dünya genelindeki ekonomik, politik ve sosyo-kültürel konjonktürleri iyi okumak gerekiyor. Şuan bulunduğumuz nokta itibariyle ivmenin artan yönde ilerleyeceğini söyleyebiliriz. Koç Holding bünyesinde yer alan firmamız Setur, yurt içi ve yurt dışı uçak bileti rezervasyonları, yurt içi – yurt dışı seyahat organizasyonları, toplantı ve etkinlik organizasyonları, gemi seyahatleri, vize hizmetleri, yurtdışı eğitim hizmetleri, kurumsal seyahat yönetimi ve on-line seyahat hizmetleri sunuyor. Yağız Tütüncüoğlu / Cnidus PCO&DMC Genel Müdür Yardımcısı Uluslararası kongre alım süreci Türkiye’de henüz oturmadı U luslararası kongreler ülkemizde artık çok daha fazla sayıda yapılıyor. Destinasyon olarak yurtdışındaki talebi ülkemize çektik. Bu alandaki trendlere bakıldığında yurtdışında da örneklenebileceği üzere en yeni olan değil, en kaliteli olan teknolojiyi kullanmak geçerli gözüküyor. Son yıllarda kongrelere maddi olanaklar ve sponsor firmaların regülasyonlarındaki değişiklikler nedeni ile katılımlar azaldı. Öte yandan uluslararası kongre alım sürecinin Türkiye’de henüz oturmamış olması nedeni ile standartlar belirlenemiyor. Genellikle 14 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 kongreler dernek başkanı hocalarla ilişkiler sayesinde alınıyor. Profesyonelliğin artmasının yanı sıra uluslararası çapta geçerli olan iş hukukunun kazanılması ile önemli ve büyük kongreler ülkeye kazandırılabilir. Kongre turizminde Türkiye popülaritesini devam ettiriyor. Özellikle bu alanda İstanbul öne çıkıyor. Cnidus PCO&DMC olarak 1999 yılından beri sektörde ulusal ve uluslararası kongrelere ve incentive etkinliklerine imza atıyoruz. KONGRE TURİZMİ � SÖYLEŞİ Elif Balcı Fisunoğlu / İstanbul Kongre ve Ziyaretçi Bürosu (ICVB) Genel Müdürü İstanbul’da uluslararası standartta 2 ve 3 yıldızlı oteller açılmalı “Gezi parkı olayları Haziran ayını olumsuz etkiledi. Temmuz ve Eylül ile ilgili soru işaretleri var. Bu olaylar uzarsa 2014-2015 için endişelenmeye başlayabiliriz. Olaylar bir hafta daha devam ederse bir iki ayımızı, 15 gün daha devam ederse 6 ayımızı götürür. Ne kadar devam ederse etkisi o kadar katlanarak artıyor. 2013’ü 125-130 kongre ile kapatırdık ama bu yaşadıklarımızdan sonra bunu açıkçası söylememiz çok zor.” G erek tarihi, doğal ve turistik mekanlarıyla gerek konaklama ve kongre altyapısıyla Türkiye’nin en önemli turizm ve kongre destinasyonu olan İstanbul, son 10 yılda çok ciddi yol kat etti. Geçen yıl 9 milyon 381 bin yabancı ziyaretçi ağırlayan kent, ICCA verilerine göre geçen yıl 128 uluslararası kongre ile 9’uncu sıraya yerleşti. 2013’e de iyi başlayan İstanbul, Haziran ayında ortaya çıkan Gezi Parkı olaylarından etkilendi. İstanbul Kongre ve Ziyaretçi Bürosu (ICVB) Genel Müdürü Elif Balcı Fisunoğlu, hem olayların etkisini hem de kongre turizminin geldiği noktayı Turizm ve Yatırım Dergisi için değerlendirdi. n Geçtiğimiz ay İstanbul’da yaşanan Gezi Olayları, kongre turizmini nasıl etkiledi? Gezi Olaylarıyla ilgili birebir tepkileri ilk günden beri yaşıyoruz. Yurtdışında bir genel algı var bir de organizatörlerin algısı var. Organizatörler cephesinden bakacak olursak Türkiye’yi tanıyorlar. O yüzden İstanbul’da yaşanan olayın risk seviyesinin çok yüksek olmadığının farkındaydılar. Ancak genel algı çok önemli… Basında olayların verilişi ve ikinci haftada olayların devam etmesi yurtdışında tereddütleri artırdı. Hepimiz çevreci protesto dedik. Ama sonrasında olaylar büyümeye başladı. Organizatörler bize hak verseler de bir takım kongre iptalleri yaşadık. Kongreler kendilerini sigorta ettirirler ve risk şartları arttığında iptal olan kongrelerin zararlarını karşılarlar. Ancak bir kongremiz sigorta şirketi yeterli risk görmediği halde iptal edildi. Çünkü o kongrede yüzde 60 katılım iptali, yüzde 20 sunum yapacak akademisyenlerden, yüzde 40 da sponsorlardan iptal yaşandı. İlk aşamada biri 400, ikincisi 1200, diğeri ise 800 kişilik üç büyük kongre iptal edil- 16 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 di. Bunların dışında birçok iş iptali oldu. Lokasyon değiştirenler oldu. Toplantılarını Taksim’den Anadolu yakasına alanlar oldu. Toplantıların kalması için elimizden geleni yaptık. Valilikten yazı aldık, havaalanında karşılama deski açtık. Transfer araçlarının plakalarını emniyete bildirdik. Ama İstanbul’un en önemli ve yüksek fiyatların olduğu Haziran ayında çok ciddi iptaller yaşandı. Incentive işlerinde tarih değişikliği yaşanıyor. Şuanda önümüzdeki aylarda düzenlenecek toplantılar için soru geliyor. Biz bu şehrin kongre bürosuyuz. Yurt dışından herkes güvenilir bilgiyi almak üzere ilk bize başvuruyorlar. Bizim verdiğimiz bilginin, doğru ve güvenilir olması çok önemli. yıllarını etkileyecek mi ona bakıyoruz. Burada kriter olayların devam etmesi… Olaylar bir hafta daha devam ederse bir iki ayımızı, 15 gün devam ederse 6 ayımızı götürür. Ne kadar devam ederse etkisi o kadar katlanarak artıyor. Şuanda Avrupalılar yaşananların Arap Baharı ile ilgisi olduğunu düşünmüyorlar. Gençlerin rahatsız oldukları şeylere tepkisi olarak görüyorlar. İstanbul artık eskisi kadar kırılgan bir destinasyon değil. İstanbul’u kongre turizminde iyi bir noktaya geldi. 2011’de İstanbul 500 kişi katılımcı kongrelerde dünya birincisi oldu. 2012’de 128 kongre ile yine Paris ve Barselona ile birinciliği paylaşıyor. n İleriye yönelik iptaller söz konusu mu? Bu olaylar fiyatları etkiler. Biraz düşüş olur ama İstanbul’un fiyatları bir anda diplere inmez. İstanbul’da yıl genelinde Hayır. Temmuz ve Eylül ile ilgili soru işaretleri var. İstanbul’un önümüzdeki n Fiyatlarda bir değişiklik yaşanır mı? yüzde 70 doluluğu yakalıyor. İstanbul’da devam eden bir yükseliş vardı. Geçen yıl ve bu yıl çok sayıda otel açıldı. Yapılan bir hesaplamaya göre 94 tane 5 yıldızlı otel var. Bu ortalamanın çok üstünde… İstanbul’a talep de devam etti. Burada önemli olan İstanbul’un fiyat ve bölge çeşitliliği yaratması… İstanbul pahalı değil ama ucuz destinasyonda değil. Paris, Berlin, Madrid, Barselona’da son anda bir toplantıya katılmaya karar verdiğinizde 3 yıldızlı ve uygun fiyatlı bir otel bulabilirsiniz. İstanbul bir an doluysa her şeyin fiyatı artıyor. Bu da İstanbul için pahalı destinasyon imajı yaratıyor. Bunun da önüne geçmenin yolu daha fazla uluslararası standartta 2, 3 yıldızlı otellerin açılması… Önemli olan çeşitliliği yaratıp İstanbul’un her zaman herkesin gelebileceği destinasyon haline getirmek… Biz burada biraz sıkıntıdayız. ‘ İstanbul pahalı değil ama ucuz destinasyonda değil. Paris, Berlin, Madrid, Barselona’da son anda bir toplantıya katılmaya karar verdiğinizde 3 yıldızlı ve uygun fiyatlı bir otel bulabilirsiniz. İstanbul bir an doluysa her şeyin fiyatı artıyor. Bu da İstanbul için pahalı destinasyon imajı yaratıyor. Bunun da önüne geçmenin yolu daha fazla uluslararası standartta 2, 3 yıldızlı otellerin açılması… ’ n İstanbul’da 2013 ne durumda? 2013 İstanbul’da iyi gidiyordu. Şimdi bu iptallerle kongre sayımızda düşüş yaşanacak. Şuan takvimden 3 tane iptalimiz var. Bizim tabi istatistikleri toplamada ve kongrelerin takvimini oluşturmada hala çok ciddi sıkıntımız var. Bize bilgi gelmediği için ICCA’ya da eksik bilgi gönderiyoruz. Avusturya’da Kongre ve Ziyaretçi Bürosu’na bilgi vermeyenler ceza alıyor. Biz yalvar yakar bilgi toplamaya çalışıyoruz. Bu yıl sayı şuan için 70’in üzerinde görünüyor. Yılı 125-130’la kapatırdık ama bu yaşadıklarımızdan sonra bunu açıkçası söylememiz çok zor. Bu olaylar uzarsa 2014-2015 için endişelenmeye başlayabiliriz. n Genel olarak kongre turizminde değişen şeyler, eğilimler neler? Kongre sektörü dünyadaki krizlerden etkilendi. Toplantıların bilimsel tarafı daha önem kazanmaya başladı. Önemli tarihi mekanlarda yapılan galalar, re- sepsiyonlar, yemekler vb. gibi sosyal kısımlarda kısıntıya gidildi. Bütçeler sınırlandığı için işin eğlence kısmında parayı savurmama görüntüsü önem kazandı. Özellikle ilaç sektöründe yaşandı. Çünkü ilaç sektöründe Amerika’da başlayıp Avrupa’ya yayılan ve sonra da Türkiye’ye gelen bir takım yasal kısıtlamalar oldu. Dolayısıyla kongrelerin bilimsel tarafı daha önem kazanıp olayın eğlence kısmı biraz daha göze batmayacak şekilde yapılmaya başlandı. Gösterişten uzaklaşıldı. Öte yandan ilaç firmalarının dışında diğer sektörler önem kazanmaya başladı. Sivil toplum örgütlerinin ve teknolojinin artmasıyla bir takım yeni alanlar oluşmaya başladı. İstanbul’da gerçekleşen kongrelere baktığınızda daha çok felsefe, sosyal bilimler, sanat gibi konularda daha çok kongre düzenleniyor. Katılımcı sayısı artarak devam ediyor. Biz kongre- lerin yüzde 60’ı tıp kongreleri diyorduk ama artık o yüzde 60 diğer sektörlerle paylaşmaya başladı. n Kongre rezervasyon sürelerinde bir değişiklik oldu sanırım değil mi? Aynen, kongrelerdeki önemli trend de bu. Bu dernekten derneğe değişse de genel anlamda karar verme süreleri kısaldı. Organizatörler, “Kongrelerin tarihine uzun süre önce karar verince çok şey değişiyor ve kontrol edemeyebiliyoruz. Mümkün olduğu kadar geç bir vakitte yapalım” dediler. Örneğin artık 3-4 ay sonrası için 400 kişilik kongre talebi gelebiliyor. Ama biz yine 2020 yılındaki veya 2025 yılındaki kongreleri takip edebiliyoruz. n Uluslararası kongre alım süreçleri nasıl gerçekleşiyor? Bütün dünyada bununla ilgili bir işleyiş var. Bunun içinde birçok oyuncu var. Kongre ve ziyaretçi büroları bunu yapmak isteyenlerin destinasyonla ilgili tarafsız bilgi alabilecekleri ilk başvuru noktası durumunda… İstanbul’u bilmeyenler kongre merkezleri, oteller, yeme-içme mekanları, acentelerle ilgili bizden bilgi alıyorlar. Kongrelerle ilgili organizasyon firmaları, acentelere ve otellere ya da kongre merkezlerine talep götürebiliyor. Dernekler de adaylık sürecinde kendisi talepte bulunabiliyor. Birçok koldan yürüyen bir işleyiş söz konusu… Biz olayın ticari kısmına karışmıyoruz. Oteller, organizasyon firmaları ve kongre merkezleriyle işbirliği yapıyoruz. Elif Balcı Fisunoğlu kimdir? İ stanbul Kongre ve Ziyaretçi Bürosu-ICVB Genel Müdürü Elif Balcı Fisunoğlu, Avrupa Turizm Şehirleri Federasyonu (ECM) Yönetim Kurulu’na seçildi. 7 Haziran’da Kopenhag’da gerçekleşen ECM Genel Kurulu sonrasında ECM Başkanlığına Dieter Hardt-Stremayr’dan Barselona Turizm’i temsil eden Ignacio de Delas getirildi. Avrupa merkezli şehir turizm ofisleri ile kongre ve ziyaretçi bürolarının üyesi olduğu federasyonda 32 ülkeden 100 Avrupa şehrini temsilen 110 üyesi bulunuyor. Fisunoğlu, uluslararası sektör örgütlerindeki aktif görev almanın lobi faaliyetleri açısından önemli olduğunu söyledi. Fisunoğlu’nun aynı zamanda, ICCA Akdeniz Bölge Bakanlığı, Uluslararası Çalışma Komitesi Üyesi (PCMA) ile MPI Turkey Club üyelikten sorumlu bakan yardımcılığı görevlerini yürütüyor. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 17 DOSYA � KONGRE TURİZMİ Kongre turizminde oteller kilit rol oynuyor Kongre ve toplantı turizminin önemli bileşenlerinden bir olan oteller, bu alanda kilit rol oynuyor. Bir şehrin kongre destinasyonu olarak öne çıkmasında o şehirde farklı segmentlere hitap eden çok sayıda otel ve yatak kapasitesinin olması gerekiyor. Şehrin konumuna ve doluluk oranlarına göre otellerin verdiği fiyatlar ise destinasyonun pahalı veya uygun imajını etkiliyor. T urizm sektörünün en önemli ayaklarından biri olan oteller, kongre turizminde de kilit rol oynuyor. Bir şehrin kongre destinasyonu olabilmesi için en önemli özelliklerden biri o şehirde yeterli sayıda oda ve yatak kapasitesinin olması gerekiyor. Ayrıca bu otellerde toplantı ve kongre olanaklarının yüksek olması, şehrin aldığı toplantı ve kongrelerinin sayısını artırıyor. Konaklama yatırımlarıyla dikkat çeken Türkiye’de başta İstanbul olmak üzere Antalya, İzmir, Ankara, Kuşadası, Kapadokya gibi destinasyonlarda kongre ve toplantı altyapısına yönelik ciddi yatırımlar yapılıyor. Otellerin kongre turizmine yönelik yatırımları artarak devam ediyor Yeni yatırımlarla birlikte toplam 160 bin yatak kapasitesine çıkacak olan İstanbul’da otellerin ağırlıklı 5 ve 4 yıldızlı olması nedeniyle otellerin çoğunda toplantı ve kongre salonları yer alıyor. Son yıllarda kongre merkezi bulunan otel sayısının da artması bu alana yapılan yatırımları gözler önüne seriyor. Antalya’da da gerek şehir merkezinde yer alan oteller gerekse toplantı ve kongre turizminden de pay almak isteyen kıyı otelleri, toplantı ve kongre alanına yatırım yapıyorlar. Kongre turizminde öne çıkmak isteyen Ankara’da kongre salonları olan otel ve altyapı yatırımları arttığı gibi kongre ve ziyaretçi bürosu kurma çalışmaları da devam ediyor. Keza Kuşadası ve İzmir’de de çalışmalar devam ediyor. Otellerin fiyat politikaları kongreleri etkiliyor Öte yandan büyük çaplı kongrelerin Türkiye’ye kazandırılmasında otel fiyatları önemli rol oynuyor. Rekabet nedeniyle yüksek oda fiyatları, kongre düzenleyicilerinin kararını etkilerken, pahalı kent imajı da yaratabiliyor. Özellikle İstanbul’da 5 yıldızlı otellerin çok olması ve alt segmentlerde nitelikli tesislerin yetersiz olması İstanbul’un pahalı bir şehir olarak öne çıkmasına neden olabiliyor. Kongre dönemlerinde otellerle doğru işbirliği modelleri geliştirmenin önemli olduğunu belirten uzmanlar, fiyatları makul seviyede tutmak, farklı fiyat ve kategorilerde konaklama imkanları sunmak gerektiğine işaret ediyorlar. Gezi Parkı olayları kongre iptallerine yol açtı Kongre turizminde son yıllarda ciddi ivme kazanan Türkiye, İstanbul’da yaşanan Gezi Parkı olayları nedeniyle etkilendi. Olaylar nedeniyle toplamda 3 bin kişilik üç büyük kongre iptal edilirken, Taksim civarındaki otellerde düzenlenen küçük çaplı birçok toplantı, seminer vb. İPTAL OLAN KONGRELER Adı Yeri Psikiyatri Kongresi Lütfi Kırdar Kongre Merkezi (ICEC ) 19-23 Haziran 1300 Dünya Sondaj Müteahhitliği Konferansı Lütfi Kırdar Kongre Merkezi (ICEC ) 19-20 Haziran 400 Kanser Yönetimi Kongresi Lütfi Kırdar Kongre Merkezi (ICEC ) 20-22 Haziran 1900 18 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 Tarihi Katılımcı sayısı iptal edildi. İptal oranları yüzde 80’lere ulaştı. Bazı organizasyonlar şehrin farklı noktalarına kaydırılırken, bazılarının da tarihleri değiştirildi. İstanbul Kongre Merkezi’nde 21-23 Haziran’da gerçekleştirilmesi planlanan “Medya Forumu 2013” sonbahara ertelendi. Olayların uzamaması ilerleyen aylarda ve yıllarda düzenlenecek kongreleri kurtardı. Önümüzdeki 3 ayda 65 kongre yapılacak Olayların durulması üzerine İstanbul kongre takvimine giren kongreler ilerleyen günlerde yapılmaya devam edecek. İstanbul dışındaki şehirlerde ise gözle görülür bir etkilenme olmadığı gözlemleniyor. İstanbul, Antalya, İzmir kongre ve ziyaretçi bürolarından aldığımız bilgiler ile internet üzerinden yaptığımız araştırma sonucu oluşturduğumuz kongre takvimine göre önümüzdeki 3 ay içinde Türkiye genelinde 65 kongre yapılacak. Katılımcı sayıları 70 kişi ile 2500 kişi arasında değişen kongrelerin yaklaşık yüzde 50’si İstanbul’da gerçekleşecek. Bu kongrelerin 41 tanesi İstanbul, İzmir, Antalya’da yer alan otel ve kongre merkezlerinde yer alacak. 2013’ün olaylara rağmen iyi geçeceğini belirten kongre merkezi ve otel yöneticileri sektördeki son eğilimleri, beklentileri ve Gezi Parkı olayları nedeniyle yaşanan değişimleri Turizm ve Yatırım dergisi için değerlendirdiler. KONGRE TURİZMİ � OTELLER/GÖRÜŞLER Ali İmdat Uçar / Ramada İstanbul Taksim Gezi olayları tüm işletmeleri zarara uğrattı K ongre vadisinde gerçekleşen organizasyonların aşağı yukarı tümünde, otelimizde konaklama oluyor. Şu anda bu sayı küçüklü büyüklü 12 civarında. Bu organizasyonlara yatak kapasitemizin üçte ikisini ayırıyoruz. Tümünü ayırmamız mümkün olmuyor. Çünkü küçük çaplı organizasyonları bu bölgede iki otel almışsa, diğer oteller bundan yararlanamıyor. Ama onlar da başka organizasyon konaklamaları alarak kendiliğinden bir dengeleme söz konusu oluyor. Son günlerin gündem maddesi olan Gezi Parkı olayları bölgedeki tüm işletmeleri zarara uğrattı. Var olan rezervasyonların iptal edilirken; yeni rezervasyon alımı sekteye uğradı. Olayların meydana geldiği tarih aralığındaki kongre organizasyonlarının var olması sebebiyle grup konaklamaları ağırlıklı iptal edildi. Dolayısıyla toplantı ve kongre pazarındaki hareketlenmeler son yaşanan olaylar sebebiyle bir basamak gerileme yaşadı. Gelişen ve değişen dünya ile misafirlerin beklentileri de arttı. Pratik kullanım, kolay ulaşılabilirlik ve ücretsiz tüm faaliyetler misafirleri memnun ediyor. Son yıllarda küçük gruplar halinde gerçekleştirilen toplantı organizasyonları arttı. Yurtdışı ağırlıklı olarak gerçekleşen bu organizasyonlar uzun periyotlu olarak sürüyor. Süleyman Aydın/ World of Wonders Resort Hotels Tarkan Yüksel / The Green Park Hotels & Resorts Gezi olayları nedeniyle Türkiye iptalleri gelmeye başladı T he Green Park Hotels & Resorts olarak ilk günden bu yana iş turizmine hizmet verdik, firmaların eğitim toplantılarına verdiği önemi ilk fark eden gruplardan biri olarak tüm otellerimizi buna uygun olarak yaptık. 1995 yılında ilk olarak açtığımız Taksim Otelimizde 5 toplantı salonumuz varken bugün Anadolu yakasındaki Pendik otelimizde 55 toplantı salonu bulunuyor. Bu yıl içerisinde Pendik otelimizde 10’dan fazla 1000 kişinin üzerinde katılımlı organizasyon gerçekleştirdik. Yapılacağı kesin olan işlerle birlikte yıl sonu 1000’den fazla katılımcılı 18 kongre gerçekleştirmiş olacağız. Onun dışında tüm otellerimizde yaptığımız toplantı organizasyonlarının yıl sonu için toplam adedini şu an için 11.000-11.500 olarak ön görüyoruz. Özellikle Pendik otelimizde büyük organizasyonlara ev sahipliği yaptık ve yapmaya devam ediyoruz. 2013 yılı içerisinde akaryakıt, iletişim ve bilişim, finans sektörlerindeki büyük firmaların organizasyonlarına ev sahipliği yaptık. 1000 kişi katılımlı Enerji Kongresi düzenledik. 1500 ve 1600 kişi 20 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 katılımlı iki organizasyonu aynı anda düzenledik. 2013 yılı içerisinde 1200 ve 700 kişi katılımlı 2 ilaç firmasının dönem sonu toplantılarını yapacağız. 500 kişi katılımlı Hazır Ambalaj Kongresi otelimizde düzenlenecek. Bu sayılar Anadolu yakasındaki bir otel için büyük sayılar ama bizi tatmin etmiyor. Otellerimiz bu sayıları çok daha arttırabilecek altyapıya sahip, o yüzden bizler de elimizden gelenin fazlasını yapmalı sayıları her geçen gün yukarılara taşımalıyız. Firmaların otellerden beklediği tek şey kullanışlı, ferah, gün ışığı alan salonlar ve akabinde sunulan kusursuz hizmet. Ancak turizm her türlü toplumsal olaydan çok hızlı etkileniyor. Gezi Parkı olayları da özellikle Avrupa Yakası otellerini çok etkiledi. Bizimde Taksim’de otelimiz var ve iptaller her gün artıyor. 8 bin kişilik uluslararası bir kongre iptal edildi. Olaylar ilk başladığında Taksim bölgesi misafirleri havaalanı bölgesine ve Anadolu Yakasına yöneldi. Fakat şimdi Türkiye rezervasyonları iptal ediwww.wowhotels.com liyor. Bazı otellerde ücretsiz izinler ve işten çıkarmalar başladı. [email protected] Kongrelerde profesyonel içerikler öne çıkıyor W OW Kremlin Palace ve WOW Topkapı Palace otellerimizde 60 organizasyona ev sahipliği yapacağız. İlerleyen günlerde bu sayı üzerine eklenmesi ihtimal gruplarda söz konusu… Kongrelerin sektörlerine baktığımızda tıp, otomotiv, tarım, kimya, tekstil, ayakkabı, ilaç, iletişim-bilişim, gıda, spor, elektronik, kozmetik, sigorta/banka başta olmak üzere geniş bir yelpazede sektörel toplantılara ev sahipliği yapıyoruz. Katılım sayıları baz alındığında tıp kongreleri, bilişim/iletişim firmaları, kozmetik, gıda ve sigorta/banka grup toplantıları ön plana çıkıyor. Kongreler ve şirket için eğitim toplantıları, daha çok bilimsel/sektörel programlar ile yoğun tempoda geçiyor. Diğer toplantılarda da yine sektörel detaylar görüşülmekle birlikte, motivasyonu arttırıcı sosyal içerikli eğitimler ve aktiviteler de toplantı programlarına dahil oluyor. Organizasyonların genel hatları yüzde 70 oranında hemen hemen aynı oluyor. Ancak her geçen yıl globalleşme ve gerek yurtiçi gerekse yurtdışı gelişmeler ışığında, farklı sunumlar ve teknolojik alternatiflerle daha verimli ve sonuca daha odaklı profesyonel içerikler öne çıkıyor. toplantıları farklı kilan mekanlar KONGRE TURİZMİ � OTELLER/GÖRÜŞLER Muztafa Cevizci/Double Tree by Hilton Moda Kongre turizminde politik ve ekonomik stabilite çok önemli 2011 Mart sonunda açılmış olan otelimiz, 2012 yılı içerisinde 300 den fazla organizasyona ev sahipliği yapmış, 2013’ün ilk 5 ayında ise yaklaşık 350 organizasyonda yerli ve yabancı grupları ağırladık. Yıl sonuna kadar toplamda 500 adet organizasyona ev sahipliği yapmayı planlıyoruz. Otelimizde 12 adet gün ışığı alan manzaralı toplantı salonu bulunuyor. Son teknolojiye sahip salonlarımızda 2 kişiden 200 kişiye kadar hizmet verebiliyoruz. Gerçekleştirdiğimiz organizasyonların üçte ikisi toplantı, seminer ve kurumsal organizasyonlar; kalanını ise sosyal ve diğer etkinlikler diğer organizasyonlar oluşturuyor. Katılımcı sayıları ise salonlarımızın kapasiteleri doğrultusunda 40-150 kişi arasında değişiyor. Toplantı ve kongreler dışında sosyal içerikli organizasyonlar için otel balo salonlarının tercih edilmeye başlanması pazarın büyümesine katkı sağladı. İstanbul’un kongre turizminde dünyada ilk 10 şehirden biri haline geldi. Birçok uluslararası kültürel ve sportif organizasyona ev sahipliği yapması, yurtiçi ve yurtdışı uçuş sayısı ve ağında görülen büyük artış İstanbul’a yurtdışından ilgiyi arttırıyor. Tüm bu etkenlerin doğal sonucu olarak İstanbul için toplantı ve kongre pazarı her yıl bir öncesine göre artıyor. Ancak Gezi Parkı olayları sonrasında ortaya çıkan ani iptallerden sonra kısa süreli bir duraklama olacağını düşünüyoruz. İstanbul Anadolu yakasında olmamız nedeniyle, Gezi Parkı olaylarının neden olduğu otel rezervasyon iptallerinden Avrupa Yakasındaki otellere göre çok daha az etkilendik. Kısa vadede toplantı ve banket iptallerimiz gerçekleşti. Orta vadede ise rezervasyon alma hızımız yavaşladı. Bu da gerek politik gerekse ekonomik stabilitenin ne kadar önemli olduğunu bir sefer daha bize gösterdi. İhsan Gemici / İstanbul Kongre Merkezi Ana talep konaklama fiyatlarının daha stabil olması 2013 yılı içerisinde şu ana kadar ulusal ve uluslararası kongre ve toplantı anlamında kesinleşmiş 97 adet organizasyonumuz bulunuyor. Bunlar arasında EBRD – Avrupa Kalkınma Bankası Yıllık Toplantısı, EFORT Kongresi, ERA EDTA Kongresi, EADV Kongresi, Miss Turkey, Türkiye Müzik Ödülleri, Avrupa Eğitim Kongresi katılım ve önem açısından öne çıkıyor. Toplantı ve kongre pazarındaki eğilimler tamamen değişkendir. Her dernek ya da kurumun beklentisi farklı yöndedir. Ama ana talep konaklama fiyatlarının daha stabil olarak kalma- 22 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 sıdır. Son dönemde yaşananlar tüm Türkiye özellikle İstanbul’daki kongre turizmini etkilediği sektör içinde konuşulan bir konudur. Henüz hala sıcak bir konu olduğu kanısındayım etkilerini 2014 ve ileriki yıllara taşımamasını umut ediyoruz. Ali Türk / Dedeman İstanbul Organizatörler otel seçerken lokasyon ve ulaşıma bakıyor İ stanbul da 2013 yılında düzenlenen 8 büyük ve çok sayıda küçük çapta kongreye oda desteği veriyoruz. Otel içinde ise yıl sonuna kadar yaklaşık 200 toplantılı grubu ağırlayacağız. Son yıllarda çeşitli branşlarda düzenlenen kongrelerin yanı sıra, büyük yabancı firmaların eğitim toplantıları da artış gösteriyor. Kongreler arasında tıp kongreleri öne çıkıyor. Toplantı ve kongre düzenlemek isteyen firmalar, öncelikle lokasyon ve ulaşım imkanlarına göre karar veriyorlar. İkinci olarak, otelin özellikleri (salon kapasiteleri, teknik imkanlar, oda kapasitesi vb.) dikkate alınıyor. Katılımcılar için ise toplantı salonları ve otel odalarının rahatlığının yanı sıra otelin bulunduğu bölgenin büyük önemi var. Çünkü katılımcılar, toplantı dışında kalan zamanlarını şehri gezerek değerlendirmek istiyorlar. Bu anlamda tesisin konumu ve toplu taşıma imkanlarına yakınlığı çok fazla önem taşıyor. Geçtiğimiz yıllara nazaran son iki yıldır, organizasyonlar son anda konfirme oluyor veya değişkenlik gösterebiliyor. Bunda, otel sayısındaki artış ve buna paralel olarak firmaların alternatiflerinin çoğalması, kuruluşların bütçe endişeleri veya bölgenin içinde bulunduğu duruma göre katılımcı sayısının istenen düzeye gelememesi gibi etkenler rol oynayabiliyor. İstanbul’da bu yıl 9 bin katılımcı ile 18-21 Mayıs’ta düzenlenen ERA-EDTA Nefroloji Kongresi, 7500 katılımcı ile 5-8 Haziran EFORT Avrupa Ortopedi Kongresi, 6 bin katılımcı ile 28 Ağustos –1 Eylül tarihleri arasında düzenlenecek FDI- Dünya Diş Hekimliği Kongresi ile 5 bin katılımcı ile 2-6 Ekim tarihlerinde yapılacak olan EADV Dermatoloji ve Venereoloji Kongresi önemli kongreler arasında yer alıyor. KONGRE TURİZMİ � OTELLER/GÖRÜŞLER Zeynep Peker / WOW Hotels İstanbul ve Kongre Merkezi Kongre turistinin alım gücü, normal turistten 4-5 kat daha fazla K ongre turizminin en önemli kısmını uluslararası kongreler teşkil ediyor. Kongre turizminde kolay ulaşım ve iletişim imkanlarına sahip destinasyonlar tercih ediliyor. Kongre tesislerinin kapasitesi, teknik donanımı, kullanılabilirliği, konaklama birimlerinin ve servis hizmetinin kalitesi, tesisin kongre turizmi konusunda deneyimi, kongre geçmişi gibi faktörler kongre turistinin öncelikli olarak hassasiyet gösterdiği konulardan bazıları. WOW istanbul Kongre Merkezi olarak, salon kapasiteleri ve teknik donanım açısından uluslararası büyük kongrelere rahatlıkla ev sahipliği yapabilecek durumdayız. 5-7 Haziran tarihleri arasında ev sahipliği yaptığımız ve dünyanın KOBİ’lere yönelik en büyük iş geliştirme forumu kabul edilen Futurallia 2013 organizasyonunda, 30 ülke ve 20’yi aşkın sektörden 860 katılımcıyı ağırladık. Yine 26-28 Haziran tarihlerinde gerçekleştirilen “World Political Forum” organizasyonuna, 60 ülkeden siyasetçi, iş adamı, akademisyen, bürokrat ve üst düzey yöneticinin katılımı oldu. 9-11 Nisan tarihleri arasında düzenlenen 16. Avrasya Ekonomi Zirvesi’ne başta Avrupa, Asya, Afrika ve Latin Amerika olmak üzere 50’den fazla ülkeden 500’e yakın temsilci katıldı. 23-25 Mayıs tarihleri ara- sında kongre merkezimiz 4. Uluslararası Lenfoma Kongresi’ni ağırladı. 2013 yılı sonuna kadar 150 farklı organizasyona ev sahipliği yapmış olacağız. Kongrelerde birçok şey son dakikada değişebilir, bu duruma adapte olmak ve çözüm üretebilmek önemli bir ayrıntıdır. Bu noktada, kongre turistinin tüm ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak teknik alt yapı ve hizmetimizi sürekli yeniliyoruz. Kongre merkezimiz Yakut Salonunda yer alan Türkiye’nin açılır kapanır sistemli ilk ve tek mobil oditoryumu, 536 kişilik koltuk kapasitesi ve beş dakikadan daha az açılma süresi ile 1177 m2 büyüklüğündeki salonumuzu anında oditoryum düzenine çevirebilmemize olanak sağlayabiliyor. Nebil Tahincioğlu/ Perissia Hotel & Convention Center Eğitim ve motivasyon toplantıları revaçta K ongre ve toplantı alanında 2013’de 100’e yakın organizasyona ev sahipliği yapacağız. Bunlar arasında ulusal ve uluslar arası kongreler, sağlık, bakanlık ara eğitimleri, firma bayi toplantıları vb. yer alıyor. Eğitim ve motivasyon ağırlıklı toplantılar yoğunlukta… Firmalar gerek çalışanlarına gerekse de bayi çalışanlarına eğitimlere ve motivasyon amaçlı eğitimlere ağırlık veriyor. Kongrelerin ve organizasyonların katılımcı sayısı ortalama 650 kişi civarında… Sektörel olarak ele aldığımızda ise tıp, sağlık, eğitim gibi sektörler öne çıkıyor. 24 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 Kongre turistleri, sosyo-ekonomik konumlarına bağlı olarak alım güçleri normal turistten 4-5 kat daha fazla olan turistlerdir. Dünyanın her yerini gezen, seyahat kültürü yüksek bu kişiler, kongre-toplantı ile ilgili hizmet beklentileri yanı sıra yoğun iş temposu sonrası kendilerine ayırdıkları sınırlı zamanı da keyifli şekilde geçirme arzusundadır. Bu yönde beklentilerini göz önüne alarak, Mayıs 2012’de bowling, bilardo gibi aktiviteleri de içerisine alan eğlence, keyif ve lezzeti bir arada sunan Choppers Point İstanbul’u hayata geçirdik. Böylece havaalanından tesisimize gelen, kongre-toplantı sonrası misafirlerimize, otelden çıkma gereksinimi duymadan her türlü sosyal imkanı sağlayarak kaliteli hizmet sunmayı hedefledik. Sonay Aktaş / Double Tree by Hilton Kuşadası Toplantı beklentilerinde son günlerdeki trend gizlilik ve farklılık O telimiz kapasitesi nedeniyle kongre için uygun değil, ancak büyük toplantılara ev sahipliği yapabilecek kapasitedeyiz. Şuan için ön gördüğümüz 2013 sonuna kadar büyük-küçük 20 toplantı alacağız. Bu toplantı grupları daha çok yüksek kalitede hizmet almak isteyen, Hilton kalite standartlarını markalarıyla birleştirmeyi tercih eden bölgenin ve özellikle İzmir ve İstanbul olmak üzere yurdun farklı yerlerinden konuklarını ağırlayacak olan firmalardan geliyor. Genellikle bölge müdürlükleri ve distribütörler, bilgilendirme ve eğitim çalışmaları yapıyorlar. Toplantı beklentilerinde son günlerdeki trend gizlilik ve farklılık. Oturma düzeninden, sunulan ikramlara kadar yepyeni konsept beklentileri ve konuklarımıza diğer toplantılardan kendilerini ayrıştıran önerilerle gitmek DoubleTree by Hilton Kuşadası’nı açık ara farklılaştırıyor. KONGRE TURİZMİ � OTELLER/GÖRÜŞLER Levent Cengiz / JW Marriott Ankara 2013’ün ilk yarısındaki organizasyon sayımız 500’ü buldu A nkara, bir başkent olarak Türkiye’nin siyasi, bürokratik nabzını tutan bir şehir…. Bunun yanı sıra JW Marriott Ankara’nın bulunduğu Söğütözü, şehrin hızla gelişen ve “Kongre Vadisi” olarak adlandırılan bir bölgesi olarak görülüyor. Bu gibi sebeplerle otelde gerçekleştirilen organizasyonlar ağırlıklı olarak devlet kurum ve kuruluşlarının planladığı toplantılar, konferanslar, oturumlar, Büyükelçilikler tarafından kutlanan Milli Günler oluşturuyor. Bunun yanı sıra tabi ki özel sektörün de JW Marriott Ankara’ya ilgisi büyük. Ürün lansmanları, basın toplantıları, tıp dernekleri aracılığıyla gerçekleşen seri toplantı ve kongreler ön planda diyebiliriz. Şu ana kadar 2013 yılı için gerçekleştirdiğimiz ve yıl sonuna kadarki süreçte anlaşmaları tamamlanmış organizasyon sayısı 500’ü buldu. Yıl sonuna kadar söz konusu rakamın iki katına çıkacağını rahatlıkla söyleyebiliriz. Misafirlerimizin beklentileri ağırlıklı olarak toplantı salon ve oda kapasiteleri üzerine oluyor. Teknik ekipmanlar ve detaylar da tabi ki kongre pazarında, karar noktasında oldukça önemli. Bu noktada JW Marriott Ankara, teknik altyapısıyla da Filiz Güngör Yontar/Pine Bay Holiday Resort Katılımcılar; bilimsellik, kültür ve eğlenceyi bir arada yaşamak istiyorlar S on yıllarda Sağlık Bakanlığı’nın tıp kongreleri için getirdikleri kısıtlamalar nedeniyle ulusal tıp kongrelerinin kişi sayılarında ciddi düşüşler yaşanıyor. Uluslararası bilimsel kongrelere katılımın daha yüksek olduğunu net bir şekilde söyleyebiliriz. Kongre için gelen yabancı misafirlerimize hem bilimsellik, hem sosyal programlar ile kültürü, eğlenceyi bir arada yaşamak istiyorlar. Kuşadası, Selçuk, Efes, Şirince, Meryem Ana, Didim, Milet, Priene gibi tarihi ve turistik mekanları geziyorlar. Dünyadaki globalleşmeye ayak uyduran turizm sektöründeki lüks, konfor ve sınırsız teknoloji trendleri misafirlerimizin tercihlerine de yansıyor. Sektörün nabzında marka olarak yer almaya devam edebilmek için bu talepleri en iyi şekilde karşılamamız gerekiyor. 2013 yılının ilk yarısında 6 adet, ikinci yarısında 11 adet olmak üzere toplamda 17 adet kongre ve sempozyuma ev sahipliği yapacağız. 26 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 fark yaratan bir otel. Otelimizde, toplam 16 toplantı salonu ve 1 açık hava terası, bölünebilir özellikleriyle 28 farklı kullanım alanı bulunuyor. Paralel oturum imkanıyla 15 toplantı salonunun üzerinde. Bunun yanı sıra toplam 6 salonda tavandan projeksiyon ve sabit perde imkanı bulunuyor. Turizm sektöründe yaşanan gelişmeler, misafir taleplerini her geçen gün ileriye taşıyor. Bu talep ve isteklere cevap verebilme kapasiteniz tercih edilmeniz noktasında ciddi bir artı sağlıyor. Bundan 5-10 yıl önce ekstra olarak görünen hizmetler, şu anda oldukça sıradan sayılıyor. Örneğin kablosuz internet bağlantısı... Bu noktada tüm bu hızlı değişimlere ve yeniliklere ayak uydurmak, hem altyapı hem hizmet detaylarında gerekli değişiklikleri tamamlayabiliyor olmak, sizin farklılaşmanızı sağlıyor. Rixos Premium Belek Kongre ve toplantı misafirlerinin otel imkanlarını kullanımı farklı K ongre ve toplantı alanında 2013’de 50’ye yakın 300 oda ve üzeri organizasyona ev sahipliği yapacağız. Minimum 500 kişilik katılımcı ile yıllık bazda gerçekleştirilen bilgilendirme toplantıları ağırlıyoruz. Firmaların bayi toplantıları , bankaların şube müdürleri toplantısı , ilaç firmaları bölge sorumluları toplantısı gibi organizasyonlar gerçekleştiriyoruz. Toplantı grupları genellikle hafta sonu gerçekleştiriliyor. Firmalar, bu 48 saatin neredeyse tamamını aktif bir şekilde kullanıyorlar. Bu bağlamda bizim için zamana karşı bir yarış başlıyor. Kısıtlı zamanda premium bir tesisten beklentiye karşılık vermek durumundayız. Beklentileri çok yüksek bir misafir profiline hizmet veriyoruz. Kongre misafirleri ve toplantı grubu misafirleri arasında tesisi kullanmak düzeyinde oldukça fark bulunuyor. Toplantı grupları belirli saatler arasında toplantılarını gerçekleştirerek günün geri kalan kısmını tesis imkanlarını kullanarak geçiriyorlar. Kongre misafiri ise tüm gün süren konuşma programları ve toplantılar sebebiyle tesis imkanlarından fazla yararlanamıyorlar. Öte yandan son yıllarda kongre ve toplantı organizasyonu yapan firmaların profilinde bir değişiklik görülüyor. Finans, sigorta ve akaryakıt şirketleri böylesi etkinliklerde yükselişte diyebiliriz. Gamze Çiçek / Efes Kongre Merkezi-Kuşadası Katılımcılar yeni destinasyonları tecrübe etmek istiyorlar E fes Kongre Merkezi–Kuşadası’nın (ECC) inşaatı, son birkaç detay hariç, 2013 Haziran ayı sonunda tamamlandı ve resmi açılış için Başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan’dan tarih bekleniyor. Ancak, hali hazırda tamamlanan bölümlerde etkinlikler Şubat ayı itibariyle başladı. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Eğitim Sempozyumu, Altın Güvercin Müzik Yarışması Finali, Avrupa Masters Halter Şampiyonası gibi organizasyonları ağırladık. Senenin geri kalanı için iki adet fuar ve bazı kurumsal organizasyonlar için görüşmelerimiz devam ediyor. Bildiğiniz gibi, kongre organizasyonlarının mekan- ları 2-3 yıl öncesinden hatta çok yüksek katılımlı uluslararası kongrelerin mekanları 4-6 yıl öncesinden tespit ediliyor. Bu nedenle, henüz inşaatı tamamlanan ECC’nin 2013 yılı içerisinde bu kadar talep görmesi ve inşaatı tamamlanmadan dahi bazı etkinliklere ev sahipliği yapması bölgenin gerçekten bir kongre merkezine ihtiyacı olduğunu ve ECC’nin bu ihtiyacı karşıladığını gösteriyor. Uluslararası kongreler anlamında 2015 ve 2016 yılları için ikisi 1,500 diğeri 3 bin kişi katılımcılı üç kongreyi kesinleştirdik. Katılımcılar yeni destinasyonlar, değişik mekanlar ve aktivite olanakları tecrübe etmek istiyorlar. Ege bölgesinin barındırdığı tarihi ve kültürel değerler, aktivite olanakları, mutfağı, iklimi, deniz turizminden de faydalanabilecek geniş sezonu toplantı ve kongre organizasyonları için ilgi çekici. Bugüne kadar bölgede büyük salon bulunmadığından oteller daha çok ulusal ve küçük çaplı kongre ve toplantılara ev sahipliği yapıldı. ECC bu eksiği kapattı ve uluslararası geniş katılımlı kongreler için satış-pazarlama çalışmaları yapılıyor. Katılımcılar yeni destinasyonları tecrübe etmek istiyorlar. Bölgenin bir kongre turizmi destinasyonu olarak bilinmesinde bu kongreler önem arz ediyor. Berkan Kepeci / Titanic Hotels Deluxe Belek Ahmet Şahin/Cornelia Diamond Golf Resort Incentive organizasyonlarında yaratıcılık öne çıkıyor K ongrelerin akademik içerik ağırlıklı olması sebebiyle, misafirlerin rahat etmeleri ve toplantı salonu servislerinin en üst düzeyde olması gerekiyor. Incentive organizasyonlarında ise yaratıcı organizasyonlar ve konsept toplantılar ön plana çıkıyor. Kreatif ağırlıklı çalışan firmalar önümüzdeki dönemde hep daha fazla tercih edilir olacaklar. Tıp kongreleri yüksek profilli katılım sergilediğinden, bizim hedef kitlemizi oluşturuyor. Yurt dışı menşeili incentive organizasyonlarında konaklama ve toplantı haricinde birçok aktivite ve yiyecek/içecek organizasyonu yapıldığı için katma değeri yüksek oluyor. Kongre ve incentive organizasyonlarının katılımcı sayıları döneme göre çok değişiklik gösteriyor. Dolayısıyla 200-900 kişi arasında geniş bir skala bulunuyor. 2013 sonuna kadar Cornelia Diamond ve Cornelia De Luxe otellerimizde, 4 tanesi için sadece konaklama olmak üzere toplam 18 kongre ve 65 kadar toplantı grubuna hizmet vereceğiz. Yıl sonuna kadar bu rakamın yüzde 10 civarında artmasını bekliyoruz. Tercihlerde tesisin doğaya yaklaşımı etkili oluyor T itanic Deluxe Belek tesisimiz 04 Nisan 2013 tarihinde açıldı. Açıldığı ilk günden ulusal ve uluslararası birçok organizasyona ev sahipliği yaptı. 2013 yılında Ulusal İç Hastalıkları Kongresi, Milli Pediatri Kongresi ve Ulusal Hematoloji Kongresi gibi Türkiye’nin sayılı tıp kongrelerinin de aralarında bulunduğu orta ve büyük çaplı 50’den fazla toplantı ve kongreye ev sahipliği yapacağız. Otel olarak en başta gayemiz hem otelimize hem de bölgemize katma değeri olacak uluslararası bilinirliğe sahip organizasyonları çekmektir. Titanic Deluxe Belek otelimiz 3 bin kişiye kadar olan toplantı ve organizasyonlara ev sahipliği yapıyor. Uluslararası finans, tüketim ve otomotiv sektörünün büyük çaplı lansman ve yıllık toplantılarını gerçekleştirmek için firmalarla görüşmelerimizi sürdürüyoruz. Buna ilave ulusal tıp kongreleri ve kurumsal şirketlerin incentive organizasyonlarına ev sahipliği yapmak istiyoruz. Gelen misafirlerimiz kendilerini rahat hissedebilecekleri, öncelikli ve özellikli servis alabilmeyi talep ediyorlar. Bu nedenle 170 bin m2’ye yayılan tesisimizde, misafirlerimizin tümü kendini özel ve izole hissedebiliyorlar. Günümüz turizm sektöründe misafirlerin tesis seçiminde dikkat ettiği sadece konaklama özellikleri veya servis detayları değil, tesisin doğaya olan yaklaşımı, katkıları ve bölge halkına ve ekonomisine sağladığı katma değerlerin de misafirlerimiz tarafından gözlemlendiğini ve tesis seçiminde kriter olduğunu düşünüyoruz. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 27 DOSYA � KONGRE TAKVİMİ TEMMUZ-AĞUSTOS-EYLÜL 2013’TE DÜZENLENECEK KONGRELER Kongre Adı Yeri Tarih 19.Uluslararası Engelliler için fiziksel aktivite sempozyumu Yeditepe Üniversitesi 19-23 Temmuz 2013 IACSS International Academic Conference on Social Sciences Elite World İstanbul Hotel 27-28 Temmuz 2013 The 4th International Conference on Risk Analysis and Crisis Response İTÜ İşletme Fakültesi 27-29 Temmuz 2013 47. Dünya Kimya Kongresi Genel Kurulu İstanbul Lütfi Kırdar ICEC 08- 15 Ağustos 2013 44. Dünya Kimya Kongresi İstanbul Lütfi Kırdar ICEC 11- 16 Ağustos 2013 44th InternationalCongress and 47 General Assembly of the International Union of Pure and Applied Chemistry -IUPAC Harbiye Military Museum & Convention Hall & Istanbul Congress and Exhibition Centre (ICEC) 11-16 Ağustos 2013 Dünya Barışı İçin Solar Enerji Toplantısı İstanbul Lütfi Kırdar ICEC 17-19 Ağustos 2013 31st IFUW Triennial Conference, UWE General Assembly Kadir Has Üniversitesi 16- 21 Ağustos 2013 59th International Congress of Meat Science and Technology Swissôtel Grand Efes Izmir 18-23 Ağustos 2013 XVII International Plant Nutrition Colloquium -IPNC Istanbul Convention & Exhibition Centre (ICEC) 19-22 Ağustos 2013 500 katılımcı 19th Symposium of the International Federation of Adapted Physical Activity - 2013 ISAPA Yeditepe University 19-23 Ağustos 2013 800 katılımcı 27 Annual ECM Summer School of European Cities Marketing -ECM- Mövenpick 24-28 Ağustos 2013 60 katılımcı FSO 2013 Uluslararası Obezite Cerrahisi Federasyonu 18. Dünya Kongresi Haliç Kongre Merkezi 28-31 Ağustos 2013 FDI 2013 101. Dünya Dişhekimliği Kongresi İstanbul Kongre Merkezi 28-31 Ağustos 2013 FDI Annual World Dental Congress Istanbul Congress Center 28- 31 Ağustos 2013 10000 katılımcı 18th World Congress on Obesity Surgery of the International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders -IFSO Halic Congress Center 28-31 Ağustos 2013 2500 katılımcı 1st International Sustainable Airline Management Conference Titanic Port Hotel 29 Ağustos 2013 7th International Conference on Soft Computing, Computing with Words and Perceptions in System Analysis, Decision and Control (ICSCCW) Izmir Üniversitesi 2-3 Eylül 1st International Porous and Powder Materials Symposium and Exhibition (PPM) Çeşme Sheraton Hotel, Resort & Spa 3-6 Eylül 25. Ulusal Biyokimya Kongresi Kaya Termal Otel 3-6 Eylül 2013 XXV. Ulusal Biyokimya Kongresi Kaya Otel&Convention Center 03-06 Eylül 2013 5th European Egeus Congress Point Hotel Barbaros 04-06 Eylül 2013 7.Koklear İmplantasyon, Otoloji Radyoloji Kongresi Tuğcan Hotel-Gaziantep 05-08 Eylül 2013 22. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fak. 05-07 Eylül 2013 10. Metabolik Sendrom Sempozyumu Bodrum Hilton Hotel 05-08 Eylül 2013 Scientific Meeting of the European Embryo Transfer Association -AETE- Polat Renaissance 06-07 Eylül 2013 150 katılımcı 9th International Conference on Technical and Physical Problems of Power Engineering -ICTPE bilinmiyor 6-7 Eylül 2013 150 katılımcı Society for Gynecologic Investigation (SGI) Summit Turkey 2013 Harbiye Askeri Müze ve Kültür Sitesi 06-08 Eylül 2013 8th Mediterranean Combustion Symposium Çeşme Ilıca Hotel Spa & Wellness Thermal Resort 8-13 Eylül İstanbul 2013 Dünya Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi Boğaziçi Üniversitesi 8-11 Eylül 2013 19th European Conference on Educational Research - ECER 2013 Bahçeşehir Üniversitesi 09-11 Eylül 2013 100 katılımcı 25th Conference of the European Association for International Education -EAIE Istanbul Congress Center (ICC) 09-13 Eylül 2013 1700 katılımcı 28 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 Katılımcı Sayısı 1600 katılımcı 600 katılımcı Kongre Adı Yeri 12th European Conference on Research in Rehabilitation -ECRR 2013 Tarih Katılımcı Sayısı 10-13 Eylül 2013 4000 katılımcı 39. Ulusal Fizyoloji Kongresi Hacettepe Üniversitesi 10-14 Eylül 2013 FEICA European Adhesives & Sealants Conference and EXPO Swissôtel Grand Efes Izmir 11-13 Eylül International Society for Cultural History Annual Conference ISCH Harbiye Military Museum & Convention Hall4 11-14 Eylül 2013 European Forum for Research in Rehabilitation (EFRR) Harbiye Askeri Müze ve Kültür Sitesi 11-14 Eylül 2013 14. Ulusal Romatoloji Kongresi Sheraton Çeşme 11-15 Eylül 2013 30.Ulusal Gastroenteroloji Haftası Rixos Sungate Hotel 11-15 Eylül 2013 Otoimmün Büllöz Hastalıklar Karadeniz Teknik Üniversitesi Osman Turan Kongre Merkezi 12-15 Eylül 2013 21th Easm Kongresi İstanbul 15-18 Eylül 2013 11th World Congress of the International Cartilage Repair Society (ICRS) Swissôtel Grand Efes Izmir 15-18 Eylül 11th World Congress of the International Cartilage Repair Society Swiss Otel Grand Efes 15-18 Eylül 2013 International Conference On Surface Modification of Materials by Ion Beams Pine Bay Holiday&Resort Kuşadası 15- 20 Eylül 2013 Advanced Materials World Congress Çeşme Altın Yunus Resort & Thermal Hotel 16-19 Eylül 20th Meeting of the European Society of Urogenital Radiology -ESUR 6. Uluslararası Bilgi Güvenliği ve Kriptoloji Konferansı (ISCTurkey 2013) 430 katılımcı 19-22 Eylül 2013 ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi 200 katılımcı 20-21 Eylül 2013 International Conference On Water Energy and The Environment Pine Bay Holiday&Resort Kuşadası 21-24 Eylül 2013 ESOMAR World Research Grand Cevahir Hotel & Convention Center 22-25 Eylül 2013 400 katılımcı 16th Asia-Pacific Retailers Convention and Exhibition -APRCE- Istanbul Convention & Exhibition Centre (ICEC) 23-26 Eylül 2013 3200 katılımcı Uluslararası Katılımlı Kongre &Lab Expo 2013 Su Otel Rixos Downtown Otel 24-28 Eylül 2013 49.Ulusal Psikiyatri Kongresi Kaya Termal Otel-İzmir 24-28 Eylül 2013 49. Ulusal Psikiyatri Kongresi Kaya Termal Otel 24-28 Eylül 2013 25-27 Eylül 2013 General Assembly of the Federation of Business Information Service -FEBIS8. Bağcılık ve Teknolojileri Sempozyumu Konya Dedeman Otel 25-28 Eylül 2013 10. Ulusal Hepato Gastroenteroloji Kongresi ve Ulusal Gastroenteroloji Cerrahisi Kongresi Kaya Artemis Otel-Kıbrıs 25-29 Eylül 2013 7.Aile Hekimliği Güz Okulu Rixos Sungate Hotel 25-29 Eylül 2013 3rd International Conference on Talent Development on Excellence Dedeman Hotel 25-28 Eylül 2013 Nörolojik Yoğun Bakım Sempozyumu Pine Bay Holiday&Resort Kuşadası 25-29 Eylül 2013 4.Üreme Tıbbi Derneği Kongresi Cornelia Diamond ResortAntalya 26-29 Eylül 2013 5.Ulusal Osteoporoz Sempozyumu Hilton Dalaman Sarıgerme 26-29 Eylül 2013 Türkiye Spor Yaralanmaları Artskopi ve Diz Cerrahisi Derneği İstanbul Şubesi 6. Bahar Toplantısı Harbiye Askeri Müze ve Kültür Sitesi 27-28 Eylül 2013 7.Ulusal Sağlık ve Hastane İdaresi Kongresi Konya Dedeman Otel 27-29 Eylül 2013 19. ulusal Ergonomi Kongresi Balıkesir Üniversitesi 27-29 Eylül 2013 Uluslararası Yangın ve Güvenlik Fuarı ve Konferansı - IFSEC İstanbul İstanbul Lütfi Kırdar ICEC 30 Eylül 2013 70 katılımcı 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 29 KONGRE TURİZMİ � HABER Haliç Kongre Merkezi’ne yeni iki isim katıldı Haliç Kongre Merkezi’ne hem Satış ve Pazarlama Direktörü hem de Satış Müdürü atandı. Direktörlük görevine Pelin Bakkal getirilirken, Satış Müdürü pozisyonuna ise Berna Akşit Yakuboğlu getirildi. H aliç Kongre Merkezi Satış ve Pazarlama Direktörlüğüne Pelin Bakkal getirildi. Mayıs ayında yeni görevine başlayan Bakkal, kariyerine Paşabahçe Cam Sanayi’nde Satış Temsilcisi olarak başladı. İntema-Eczacıbaşı Yapı Marketler Satış Müdürlüğü’nündeki görevin ardından 2011 yılında Eczacıbaşı Yapı Grubu Pazarlama Müdürlüğü’ne getirildi. Haliç Kongre Merkezine yeni satış müdürü getirildi Yönetim kadrosunu büyütmeye devam eden Haliç Kongre Merkezi’nin Satış Müdürlüğü görevini Berna Akşit Yakuboğlu yerine getirecek. Kariyerine 1992 yılında VİP Turizm’de başlayan Yakuboğlu, şirketlerin satış, pazarlama, organizasyon ve operasyon noktaları gibi çeşitli alanlarında görev yaptı. Son olarak 2011 yılında Topkon Kongre Pelin Bakkal Berna Akşit Yakuboğlu Hizmetleri’nde Proje Koordinatörlüğü yapıyordu. Uluslararası Havaalanı Konseyi’nin (ACI) genel kurul toplantısı yapıldı Silence İstanbul Hotel& Kongre Merkezi, açılış için gün sayıyor İstanbul Ataşehir’de yapımı devam eden Silence İstanbul Hotel& Kongre Merkezi; yenilik, farklılık, lezzet ve keyif arayan profesyonellere hizmet sunmak için gün sayıyor. A çıldığında bölgede bulunan finans ve iş merkezlerine konaklamadan kongre ve toplantı hizmetlerine, alışveriş mekanlarından yeme içme mekanlarına kadar geniş bir yelpazede hizmet verecek olan Silence İstanbul Hotel & Kongre Merkezi, özellikle gün ışığı alan; 7 metre tavan yüksekliği ve 1500 metrekare genişliğinde üçe bölünebilen ana salonu, 900 metrekarelik alternatif salonu ile toplamda 15 tam donanımlı toplantı salonu ile dikkat çekecek. Silence İstanbul Hotel & Kongre Merkezi’nin misafirleri tüm toplantı, konferans ve davetleri için otelin son teknolojiyle donatılmış mekanlarından yararlanarak eksiksiz organize olabilecekler. Tesiste, isimlerini gökyüzündeki birbirinden güzel yıldızlardan alan, 28 metrekareden 1.520 metrekare ye kadar değişik ölçülerde iklimlendirilmiş 15 tam donanımlı toplantı salonu bulunuyor. Ayrıca tesiste yer alan tecrübeli aşçıları ve kaliteli restoranlar misafirlerin hem göz hem de damak zevkine hitap edecek. Yoğun ve yorucu bir toplantıların aralarınızda otelde bulunan Silence Spa merkezinin profesyonel terapistlerinden kısa bir masaj almak da mümkün. 30 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 Gezi Parkı protestolarına rağmen TAV Havalimanı’ın sponsorluğunda Havaalanı Operatörleri Konseyi’nin (ACI) İstanbul’daki Avrupa Genel Kurul toplantısı problemsiz bir şekilde gerçekleştirildi. A irports Council International (ACI) Avrupa’nın Genel Kurul toplantısı, Gezi Parkı protestolarına rağmen zamanında yapıldı. 800’den fazla üst düzey yöneticinin katılımıyla gerçekleşen etkinlikte konuşan ACI World Genel Direktörü Angela Gittens, uluslararası rekabetteki artışın havaalanları için yeni sınırlamalar ile fırsatları birlikte sunduğunu söyledi. İstanbul Atatürk Havaalanın çift haneli büyüme gerçekleştirmesini örnek gösteren Gittens, havaalanı operasyonlarının tekel olmasının bir mit olduğunu dile getirdi. Toplantıda ACI’in her yıl dağıttı Havaalanı Servis Kalite Ödülleri ( Airport Service Quality Award) sahiplerini buldu. Buna göre; Büyüklük Açısından En İyi Havaalanı: (ilk başta) yıla göre yolcu sayısı Hohhot (2-5m), Nagoya (5-15m), Seoul Gimpo (1525m), Seoul Incheon (25-40m), Singapore (over 40m). Bölgeye Göre En İyi Havaalanı: Cape Town (Afrika), Seoul Incheon (Asya-Pasifik), Moscow Sheremetyevo (Avrupa), Cancun (Latin-Amerika- Karayipler), Abu Dhabi (Ortadoğu), Indianapolis (Kuzey Amerika). Yıllık 2 milyon Yolcudan Daha Az Olan Bölgelere Göre En İyi Havaalanı: Upington (Afrika), Skopje (Avrupa), Victoria (Kuzey Amerika). En İyi Gelişme Gösteren Havaalanı: Mombasa (Afrika), Sanya (Asya-Pacifik), Faro (Avrupa), Santo Domingo (Latin-Amerika-Karayipler), Abu Dhabi (Ortadoğu), Winnipeg (Kuzey Amerika). ACENTE/HAVAYOLLARI � HABER Erken rezervasyon Odeon Tours’a uğurlu geldi Erken rezervasyon dönemini değerlendiren Odeon Tours, 2013 yılında 5 yıldızlı ve deluxe otel satışlarında artış olduğunu bildirdi. Firma aynı zamanda, Ege ve Akdeniz sahillerinde artan turist talebini karşılamak için kontenjan artışı da gerçekleştirdi. O Akdeniz sahillerinde, Avrupa ve Bağımsız Devletler Topluluğu pazarlarından da gelen turist sayısında gözle görülür bir artışın olduğuna işaret eden Kamçı, Odeon Tours olarak taleplere cevap verebilecek düzeyde kontenjan artışına yöneldiklerini kaydetti. deon Tours İç Pazar Satış ve Pazarlama Müdürü Mehmet Kamçı, iç turizmde bu yıl erken rezervasyonların payındaki büyümenin geçmiş yılların üzerinde gerçekleştiğini söyledi. Geçen yıllara göre 5 yıldızlı ve deluxe otel satışlarında artış yaşandığına değinen Kamçı, erken rezervasyon zamanının bitmesine rağmen birçok otelde yüzde 25’lere varan indirimlerin devam ettiğini ve bunun da otel doluluklarını artırdığını ifade etti. Odeon Tours, BrandFinance listesine bu yıl da girdi Markalaşma yönünde ciddi adımlar atan Odeon Tours, BrandFinance tarafından yapılan ‘Türkiye’de En Değerli Antalya başta olmak üzere Ege ve Alltours Türkiye, kapasitesini artırdı A lmanya’dan Türkiye’ye turist gönderen önemli tur operatörlerinden Alltours, Türkiye’ye yönelik uçuş kapasitesini artırdı. Geçtiğimiz ay iflasını açıklayan Sky Airlines ile getirmeyi planladığı 20 bin koltuk kapasitesini farklı havayolu şirketlerine kaydıran Alltours, artan Türkiye talebini karşılamak için yaz döneminde ilave charter koyacak. Yılda 460 bin kişilik uçuş kapasitesi ile Türkiye’ye Almanya’dan en çok turist getiren ikinci tur operatörü olan Alltours’un sahibi Willi Verhuven, Sky Airlines’ın iflası nedeniyle hiç kimsenin Türkiye tatilinden vazgeçmemesi gerektiğini söyledi. Alltours’un açıklamasında Sun Express ile Düsseldorf ve Frankfurt kalkışlı tam zamanlı charter uçuşlar için anlaşıldığı, yeni kapasiteleri için çalışmaların sürdürüleceği belirtildi. 32 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 Mehmet Kamçı 100 Markalar Listesi’ne girmeyi başardı. Listede 42’inci sırada yer alan Odeon Tours’un marka değerinin ise 102 milyon dolara olduğu ifade edildi. THY, 3’üncü kez “Avrupa’nın En İyi Havayolu Şirketi” seçildi Y apılan yolcu anketleri üzerinden Skytrax; “Bölgelere Göre En İyi Havayolları”, “En İyi Kabin”, “En İyi Lounge”, “En İyi Koltuklar” ve “ En İyi Catering” kategorilerinde ödül veriyor. THY, Ocak-Mayıs’ arasında yolcu sayısını artırdı THY’nin yolcu sayısı ocak-mayıs döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 26 artarak 18 milyona ulaştı. THY’nin Ocak-Mayıs 2013 dönemine ilişkin trafik sonuçları, Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) açıklandı. Açıklamaya göre Ocak- Mayıs döneminde THY’nin top- lam yolcu sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 26 artış kaydederek, 14,3 milyondan 18 milyona yükseldi. Yolcu doluluk oranı ise 4,1 puan artarak yüzde 78,5 olarak gerçekleşti. Yolcu sayısındaki artışın iç hatlardaki yüzde 21; dış hatlarda yüzde 30 olduğu kaydedildi. Türk havacılığının çok iyiye gittiğini, Türkiye’nin havacılıkta belirleyici oyuncu olduğunu vurgulayan THY Genel Müdürü Temel Kotil, “Yolcu sayımız 10 milyondan bu yıl 50 milyona çıkmış olacak. 5 kat artmış durumda” dedi. Bentour İsviçre, OTS-MTS ile işbirliğine gitti B entour İsviçre, 7 yıldır birlikte çalıştığı HST ile yollarını ayırdığını duyurdu. Yapılan açıklamada, 2014 yılı için kontrat imzalama dönemine girilirken HST ile işbirliğinin sona erdirildiği ifade edildi. Tur operatöründen yapılan açıklamada, yeni dönemde OTS-MTS ile incoming işlemlerini yürüteceğini açıklandı. OTS-MTS İzmir, Antalya, Bodrum, Marmaris ve Fethiye bölgelerinde incoming işlemlerini gerçekleştiriyor. Öte yandan geçtiğimiz ay Almanya pazarından Türkiye’ye incoming yapan GTI Travel ve Sky Airlines’ın iflas etmesi ürerine Bentour İsviçre, Almanya ofisini güçlendirme kararı aldı. Almanya’daki ekibini güçlendiren tur operatörü, satış pazarlama için online yeni kanallar da açtı. Prontotour, mil kampanyasıyla online satışlarını artıracak Yurtdışına turist götüren acentelerin başında gelen Pronto Tours, THY ile yaptığı anlaşma çerçevesinde Prontotour.com üzerinden tur satın alan müşterilerine uçuş mili kazandıracak. K onuyla ilgili açıklama yapan Pronto Tour Satış ve Pazarlama Müdürü Sarp Özkar, “Bizimle seyahat eden misafirlerimizin yüzde 70’ine yakın bir kısmı Miles&Smiles sadakat mil programına üye olan kişiler. Bu sadakat programı üyelerinin hemen hepsi yılda ortalama en az bir defa yurtdışına ve yurtiçine seyahat ediyorlar. Prontotour yurtdışı tur paketleri satışı bazında sektörün lideri. Tur paketlerimizin yüzde 80’inine varan yoğunluktaki kısmı THY ile gerçekleşiyor. Seyahat paketlerimizdeki business partnerliğimizi bu anlamda geliştirmek, hem de THY Miles & Smiles programına değer katan bir marka olmak, bizimle seyahat eden misafirlerimize de hem 20.yılımızın şanına, hem de güncellenmiş kullanıcı dostu yeni web sitemizin şerefine böyle güzel bir pozitif değer sunmayı amaçladık” diye konuştu. Tatilsepeti.com: 580 bin kişi erken rezervasyon yaptı Tatilsepeti.com tarafından yapılan araştırmaya göre 2013 yılında 580 bin tatilci erken rezervasyonu döneminden yararlandı. Tatilciler en çok Belek, Alanya, Fethiye ve Kuşadası’nı tercih etti. Sarp Özkar Prontotour, online satışları %30’a çıkarmayı hedefliyor Kampanyanın 24 Haziran 2014’e kadar devam edeceğini açıklayan Sarp Özkar, kampanyada milyonlarca mil dağıtacaklarını söyledi. Prontotour.com üzerinden yapılan yüzde 10’lara ulaşan yurtiçi-yurtdışı paket tur satışlarını bir yıl sonunda yüzde 30’ların üzerine çıkarmayı hedeflediklerini belirten Özkar, bu kampanyayı sadece online satın almalarda uygulayacaklarını ifade etti. Müşterilerinin her 100 TL’lik satın alımları için 100 Mil kazanacaklarını dile getiren Özkar, “Bu kampanya sadece Türk Havayolları’nın Miles & Smiles müşteri sadakat kartına sahip olan misafirlerimiz için geçerli. Paket tur satın alımı dışında, Kıbrıs, yurtiçi veya dünya otelleri satın alımı yaptıklarında da geçerli olacak. Sadece uçak bileti satın alımları kampanya kapsamı dışındadır” ifadelerini kullandı. TAV Havalimanı, yatırım ilişkileri alanında ödül aldı Dünyadaki fon ve aracı kurum çalışanları tarafından derecelendirilen anketlerde TAV Havalimanı Holding, yatırımcı ilişkiler alanında Türkiye üçüncüsü oldu. T homson Reuters Extel Surveys tarafından her yıl Avrupa ülkelerini de kapsayan dünyadaki 15 bin fon ve aracı kurum çalışanı tarafından derecelendirmesi yapılan Avrupa Yatırımcı İlişkileri Anke- tinde, TAV Havalimanları Holding, “Yatırımcı İlişkileri alanında Türkiye’nin En iyi Şirketi” (Avrupa’da emsal grubu içerisinde üçüncü) seçildi. Ayrıca, aynı anketteki değerlendirmeler sonucunda, Yatırımcı İlişkileri Direktörü Nursel İlgen Türkiye üçüncüsü (Avrupa’da dördüncü), Yatırımcı İlişkileri Müdür Yardımcısı Ali Özgü Caneri Türkiye ikincisi (Avrupa’da üçüncü) ve Yatırımcı İlişkileri Müdür Yardımcısı Besim Meriç Avrupa yedincisi oldu. O nline seyahat acentesi Tatilsepeti.com’dan yapılan açıklamaya göre bu yıl 580 bin tatilci erken rezervasyon yaptı. Tatilsepeti.com Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Karayal, bu yıl erken rezervasyon döneminde indirim oranlarının yüksek olmasıyla özellikle deluxe otellere Kaan Karayal yoğun ilgi olduğunu belirtti. Ramazan’ın Temmuz’a denk gelmesi nedeniyle Haziran ve Ağustos aylarına talebin patladığını ifade eden Karayal, bölgeler bazında geçen yıla göre Belek, Alanya, Fethiye ve Kuşadası’na talebinde artış olduğuna dikkat çekti. Karayal, erken rezervasyonda bu yıl en çok Belek’in tercih edildiği ancak Side’ye olan ilginin de Alanya bölgesine kaydığını dile getirdi. Bu yönelimin otel fiyat stratejilerine bağlı olabileceğini ifade eden Karayal, “Yüksek indirim nedeniyle en çok 5 yıldızlı oteller ile deluxe oteller tercih edildi” dedi. LateRooms Group’a Genel Müdür atandı T UI Travel’in bünyesinde bulunan The LateRooms Group’un Genel Müdürlük görevine Jesper With-Fogstrup getirildi. LateRooms Group’a 2012 yılında Operasyon Direktörü olarak katılan With-Fogstrup, Şubat ayından beri görevinden ayrılan Chris Morris’in yerine geçici Genel Müdürlük görevini üstleniyordu. LateRooms Group, TUI Travel’ın online seyahat acentesi OTA’nın markası olan LateRooms.com, AsiaRooms.com ve MalaPronta. com gibi portalları bünyesinde bulunduruyor. Kuoni Group’dan Başkan değişikliği A vrupa’nın önemli tur operatörlerinden Kuoni Group’un üst yönetiminde değişikliğe gidildi. Yönetim Kurulu Başkanı Peter Rothwell görevinden ayrılırken, Rothwell’in yerine geçici olarak grubun Finans Direktörü Peter Meier getirildi. Yönetim Kurulu için yeni başkanın ise 2013 yılı sonuna kadar atanacağı bildirildi. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 33 ACENTE/HAVAYOLLARI � HABER Ulusoy, 9 milyonluk yatırımla 4 ilde 41 hat açtı Karayolu taşımacılığı firması Ulusoy, yeni yatırımlarla ulaşım ağını genişletiyor. Tatil döneminde yeni hatlar açan firma, Trakya’dan İç Anadolu’ya, Ege’den Doğu Anadolu’ya gerçekleştirdiği yeniden yapılandırma operasyonunu tamamladı. Ulusoy, 9 milyon TL’lik yatırımla Bartın, Bolu, Çanakkale ve Sinop’ta seferlere başladı. T ürkiye genelinde 550 bilet satış ofisi sayısını her geçen gün artırmak için yoğun mesai harcadıklarını söyleyen Ulusoy Otobüs Grubu Genel Müdürü İmran Okumuş, yaz sezonunda tatilcileri mağdur etmemek için yurt içinde Bartın, Bolu, Çanakkale ve Sinop’a hat açtıklarını açıkladı. Bu bölgelerde satış ofisi açmalarının yanı sıra 270 personelin de eğitimlerini tamamladıklarını belirten Okumuş, “Önümüzdeki günlerde Türkiye genelinde yeni ofis, hat ve istihdam gerçekleştirme- ye devam edeceğiz” dedi. “Yoğunluk oranımız yüzde 85’e ulaştı” Sektördeki gelişmeler hakkında da bilgi veren İmran Okumuş, Ulusoy’un yol ortalamasının yüzde 85’i bulduğunu vurgulayarak; “Trakya, Batı Karadeniz, İç Anadolu bölgelerinde yeniden yapılanmalara giderken, Ankara, Ege ve Karadeniz’de yüzde 95’lere ulaşan doluluk oranlarıyla hizmet veriyoruz. Yeni otobüslerimiz, satış ofislerimiz ve hatlarımızla kapasite sorununu da tamamen çözüyoruz. Ulusoy olarak 2013 yılı sonunda geçtiğimiz yılki 6 milyonluk rekorumuzu egale edip, 7 milyon yolcu taşımayı hedefliyoruz” açıklamasını yaptı. İmran Okumuş easyJet’in yıllık yolcu sayısı 60 milyona yükseldi Avrupa’nın düşük tarifeli havayolu şirketi easyJet, Mayıs ayı raporlarını açıkladı. Rapora göre easyJet, 31 Mayıs 2013 öncesindeki son 12 ay içerisinde yolcu kapasitesini 60 milyonun üzerine çıkardı. e FEST Travel UNWTO üyesi oldu D ünyanın her yerine kültür turları düzenleyen Fest Travel, Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (UNWTO) üyesi oldu. Türkiye’den UNWTO bünyesine katılan ilk firma olan Fest Travel, daha öncede “Turizm İçin Küresel Etik Kuralları” deklarasyonunu imzalamıştı. Birleşmiş Milletlerle imzalanan anlaşmayla birlikte UNWTO; 145 asil, 7 bağlı ve 300 civarında bağımlı üye sayısına ulaştı. 34 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 asyJet, yıllık yolcu sayısını Kasım 2005’ten bu yana iki katına çıkarmayı başardı. Şirket, 31 Mayıs 2013 öncesindeki son 12 ay içerisinde 60 milyondan fazla yolcu sayısına ulaştığını duyurdu. easyJet CEO’su Carolyn McCall konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Bu olay easyJet’teki herkesin güçlü çabasının ve bağlılığının bir kanıtıdır. easyJet’in büyümesi ve başarısı, açılış uçuşundan sadece altı Pegasus uçuş ağına Doha’yı da ekledi yıl sonra Temmuz 2001’de sadece bir yılda 10 milyon yolcu sayısına ulaşmasıyla da kanıtlandı” dedi. Kurulduğu Kasım 1995’te yalnızca iki uçak ile faaliyete başlayan easyJet, 18 yıllık süre içinde Avrupa ve Kuzey Afrika’yı kapsayan 33 farklı ülkede 137 havaalanı ve 212 uçak adedine ulaşmayı başardı. Uçuş ağını her geçen gün genişleten Pegasus Havayolları, Haziran’dan itibaren Katar’ın başkenti Doha’ya uçmaya başladı. Haftanın 3 günü gerçekleşen uçuşlar Sabiha Gökçen Havalimanı’ndan yapılıyor. Yeni destinasyonla Pegasus Doha’yı yurt içinde 20; yurt dışında ise 36 destinasyona bağlamış oldu. Doha ile birlikte Pegasus uçuş ağını 29 ülkede 71 noktaya çıkardı. Pegasus’un yurt dışı uçuş noktalarının sayısı ise 42’ye ulaştı. TEDARİKÇİLER � DOSYA İklimlendirme sektörü, Türkiye’de yeniden yükselişe geçti Soğutma, ısıtma, havalandırma, sıcak su ihtiyacı gibi geniş bir alanı kapsayan iklimlendirme pazarı, Türkiye’de potansiyelini her geçen yıl artırıyor. Üretim ve teknoloji avantajı nedeniyle ağırlıklı uluslararası firmaların etkin olduğu pazarda, oteller önemli bir potansiyel oluşturuyor. İklimlendirme otellerde geniş bir kullanım alanı buluyor. S oğutma, ısıtma, havalandırma, sıcak su ihtiyacı gibi geniş bir alanı kapsayan iklimlendirme pazarı, dünyada olduğu gibi Türkiye’de de büyümeye devam ediyor. İklimlendirme sanayi Türkiye’de son 5 yıl içerisinde 7 kat büyüyerek, küresel pazarın yaklaşık yüzde 6’sına ulaştı. Türkiye, dünya iklimlendirme sektörü sıralamasında, ihracatta toplam 176 ülke içerisinde 29. sırada, ithalatta ise toplam 182 ülke içerisinde 33. sırada yer alıyor. Merkezi klima sistemleri olarak bilinen VRF Türkiye pazarı ise 300 milyon avro civarlarında seyrediyor. Türkiye’de iklimlendirme sanayi ağırlıklı olarak İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük kentlerde yoğunlaşıyor. çıları Derneği’nin (İSKİD) raporuna göre 2013 yılında Türkiye’de klima pazarı yaklaşık 3,5 Milyar TL civarına ulaştı. Cihaz satış pazarına ek olarak; yardımcı malzemelerle beraber işçilik, servis, yedek parça dahil edildiğinde sadece klima sektörün büyüklüğü 5 milyar TL seviyesine çıktığı belirtiliyor. Sektör dernekleri; ISKAV, TTMD, İSKİD, DOSİDER, İZODER, MTMD, ESSİAD, SOSİAD ve TOBB İklimlendirme Meclisi işbirliği ile hazırlanan 2011 raporuna göre de Türkiye iklimlendirme sektörü, 2023 yılında 20 milyar dolar ihracat hacmine ulaşacak. Sektörün toplam üretim büyüklüğünün ise 55 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Klima pazarının büyüklüğü 5 milyar TL’ye çıktı İklimlendirme sektörü uluslararası firmaların elinde İklimlendirme, Soğutma Klima İmalat- 36 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 Türkiye’de, pazarı gittikçe büyüyen iklimlendirme sektöründe dikkat çeken bir nokta da üretici firmaların ağırlıklı uluslararası firmalardan oluşması… Dünyada iklimlendirme sistemleri üretimi ve gelişimi konusunda Avrupa ve Uzakdoğulu firmaların öne çıktığı görülüyor. Soğutma grubu üretiminde oran yüzde 80-90’lar seviyelerinde ithal ürünler ağırlık kazanıyor. Mitsubishi Electric, Daikin, Johnson Controls, Panasonic, Fujitsu, Samsung, Bosch, Alarko Carrier gibi birçok uluslararası firma distribütörlük ve ortaklık gibi iş birlikleriyle Türkiye pazarında yer alıyorlar. Dolayısıyla iklimlendirme sektöründe yüksek ithalat rakamları bulunuyor. Ancak Koç Grubuna bağlı Akpa, Vestel gibi yerli üreticilerde pazarda söz sahibi olmaya çalışıyor. Daha çok ev ve işyer- lerinde kullanılan split klima üretiminde ise yerli firmalar pazar payının önemli bir kısmını ellerinde tutuyorlar. İklimlendirme sektörü yeni alanları bünyesine katarak gelişiyor Isıtma ve soğutma ihtiyacından yola çıkılarak ortaya çıkan iklimlendirme pazarı, önceleri lüks olarak görülürken bugün otel, işyeri, hastane, kamusal alanlar ve evleri kapsayan tüm mekanlar için ihtiyaç durumuna geldi. Zamanla gelişen sektör günümüzde; havalandırma, ısı geri kazanımı, iklimlendirme sistemi üzerinden sıcak su ihtiyacının giderilmesi ile çevreci ve alternatif enerji olanaklarını da bünyesine katarak ilerliyor. Artık bir çok işletmede soğutma ve ısıtma sistemlerinin yanı sıra; taze hava beslemeleri, enerji tüketimi açısından inverter ekipman kullanımı, ısı geri kazanım, ısıtma ve soğutma için tek cihaz kullanımı, aynı anda ısıtma ve soğutma yapabilen cihazlar, otomasyon kontrollü cihazlar gibi teknolojik faktörler ile hassas kontrollü sistemler, ameliyathane koşulları için hijyenik santraller, hepa-filtreler gibi özel ihtiyaçlara yönelik uygulamalar yapılıyor. İklimlendirme sektörü için oteller önemli bir pazar İklimlendirme pazarı için önemli sektörlerden biri olan otellerde, ısıtma, soğutma, havalandırma ve sıcak su ihtiyacı nedeniyle iklimlendirmenin tüm alanlarından faydalanılıyor. Otellerin odalarından genel mekanlarına, yönetim katlarından otelin Türkiye dünya iklimlendirme sektöründe yüzde 2,5, Avrupa’da yüzde 13’lük pazar payına sahip. İklimlendirme sektörü Avrupa’da yaşanan ekonomik krizden olumsuz etkilendi ve Türkiye pazar büyüklüğü 2008’de 1,9 milyar dolardan 2009’da 1,2 milyar dolara indi. Ancak kriz sonrası sektör 2011 yılında iyileşmeye başlayarak yaklaşık yüzde 20 artışla 1,5 milyar dolar seviyesine ulaştı. 2012’de pazarın yüzde 10 büyüdüğü tahmin ediliyor. arka kısımlarına kadar çok geniş bir alanda uygulama alanı bulan iklimlendirme sektörü için oteller çok geniş ve hacimli bir pazar alanı sunuyor. 5 ve 4 yıldızlı büyük otellere ağırlıklı, VRF olarak adlandırılan değişken debili merkezi klima sistemi kuran iklimlendirme firmaları; otelin büyüklüğüne ve kapasitesine göre bir dış üniteye en fazla 6 iç üniteden oluşan multi split klimalar veya bir dış ünite ve bir iç üniteden oluşan mono split klimalar da kurabiliyor. Merkezi klima sistemi VRF’ler otellerde geniş kullanım alanı buluyor Ancak otelciler ağırlıklı olarak VRF sistemlerini tercih ediyorlar. Çünkü VRF sistemleri cihaz tipi ve kapasiteleri çeşitlilik gösterdiği için farklı mekanlarda uygulanabildiği gibi, enerji tüketimi diğer sistemlere göre oldukça düşük olan ve gelişmiş kumanda ve otomasyon sistemleri ile kolaylıkla kontrol edilebiliyor. Bu sistemler otelin doluluk durumuna veya odanın kullanım saatlerine göre ayarlandığı için ciddi tasarruf sağlayabiliyor. Soğutulması kadar ısıtılması da önemli olan otellerde kullanılan bu sistemlerin bir özelliği olan ısı geri kazanımlı soğutma grupları otellere önemli avantajlar sağlıyor. Sessiz çalışması gereken bu sistemlerin ses seviyesinin düşük olması da önemli bir tercih nedeni oluyor. Ayrıca otellerde diğer iklimlendirme sistemlerine göre daha az yer kaplaması, VRF sistemlerinin albenisini artırıyor. iklimlendirme sistemi, otellerde önemli yatırım birimlerinden birini oluşturuyor. Otellerin en önemli gider kalemlerinden olan enerji maliyetlerinin düşürülmesi otellere ciddi avantajlar sağlıyor. Otellerde en fazla enerji tüketen birimlerin başında gelen iklimlendirmede, enerji maliyetlerinin düşürülmesi hayati önem taşıyor. Otelciler, enerji maliyetlerini düşürmek için yeni projelerinde, iklimlendirme alanında da en verimli sistemleri kullanmak istiyorlar. Daha önce faaliyete geçen tesislerinde ise renovasyon aşamasında enerji verimliliği sağlayan sistemlere dönüyorlar. İklimlendirme konusunda üretim yapan uluslararası firmalar ise enerji verimliliği, doğa dostu enerji, sessiz çalışan ve az yer kaplayan ürünler ve sistemler üretmeye çalışıyorlar. İklimlendirmede kaliteli hava önem kazanıyor İklimlendirme sistemlerinde, eski sistemlerin yarattığı bakteri üremesi gibi tehlikelere karşı havanın kalitesi de önem kazanmaya başladı. Bu nedenle üretici firmalar kadar otelciler de bu sistemlerde ısıtma ve soğutma özelliklerinin yanı sıra iç hava kalitesi, süreklilik, güvenilirlik gibi konulara dikkat ediyorlar. Çünkü soğutma sisteminin güvenilirliği ve ani değişiklilere reaksiyon gösterme kabiliyeti oteller için büyük önem taşıyor. Otellere iklimlendirme konusunda gerek ürün ve malzeme veren gerek montajını yapan gerekse de proje danışmanlık hizmeti veren firmalar, sektörle ilgili gelişmeleri Turizm ve Yatırım dergisi için değerlendirdiler. Oteller için ilk hedef enerji maliyetlerini düşürmek İşlevi ve enerji maliyetleri nedeniyle İKLİMLENDİRME PAZARINA İLİŞKİN KISA VERİLER l Dünya iklimlendirme sanayi pazarı 260 milyar dolar (2011) kısmını oluşturuyor. (Ev tipi ve kişisel kullanıma yönelik ürünler dışında.) l Türk iklimlendirme sanayi son beş yılda 7 kat büyüdü. l Sektör ihracatının yüzde 20’si İzmir ve Ege Bölgesindeki firmalar tarafından gerçekleştiriliyor. Bu firmaların yüzde 69’u İzmir’de yerleşiktir. l Türkiye’deki pazar 3,8 milyar dolar ile küresel pazarın yüzde 1,5’luk Kaynaklar: OAIB, ITC, UNCOMTRADE 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 37 TEDARİKÇİLER � GÖRÜŞLER Kerem Okudan / Fijutsi Genel Müdürü Yatırımcıların VRF sistemlerine ilgisi yüksek Ö ncelikle iklimlendirme sektörü son derece geniş bir kullanım alanından ve sınıflandırmasından oluşuyor. Çünkü enerji kaynakları açısından fosil yakıtlı iklimlendirme cihazlarından, elektrik enerjisi kullanan iklimlendirme cihazlarına doğru hızla kayan bir profil var. İklimlendirme pazarının ne kadar büyük olduğu ve her yıl ne oranda büyüdüğü önemli. İSKİD’in son raporlarına göre 2013 yılında Türkiye’de klima pazarı yaklaşık 3,5 Milyar TL civarında. Tabi bu rakamları net cihaz satış pazarı olarak alırsak; yardımcı malzemelerle beraber işçilik, servis, yedek parça olarak geniş bir pazar tahmini yaptığımızda 5 Milyar TL’lik bir klima ekonomik döngüsünden söz edebiliriz. Otellerin iklimlendirmesi son derece önemli ve özellikle adetler açısından firmaların iştahını kabartan bir pazar. Ancak satın alma açısından adetlerin yüksek olması fiyat indirim taleplerini ve özel istekleri de beraberinde getiriyor. Özellikle enerji maliyetlerini düşürmesi ve verimsiz çalışma olasılıklarını ortadan kaldırması nedeniyle yatırımcıların VRF sistemlerine ilgisi yüksek. Bir diğer avantajı ise otelin iklimlendirmesinden memnun bir müşterinin aynı zamanda da sizin müşteriniz olabilmesi… Ayrıca iyi bir otel referansı, size yine pek çok otelin, alışveriş merkezinin, hastane, yurt gibi projelerin de önünü açabiliyor. Her yıl Antalya, İstanbul, Ege ve Akdeniz’in sahil şeridinde oteller 38 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 yapılıyor. Bu otellerin yarattığı bir pazar şüphesiz bütün iklimlendirme pazarında önemli bir yer alıyor. Çünkü otel grupları ve otellere yönelik çalışan firmaların devamlılığı söz konusu… Otel projelerinde know-how’a sahibiz Fujitsu olarak özellikle otel projelerinde sahip olduğumuz know-how bizi rakiplerimizin bir adım önünde tutuyor. Özellikle işletme kolaylığı, enerji tüketimi ve bakım-servis operasyonları açısından işletme maliyetleri konusunda hem otel yatırımcılarını hem de otellerin teknik sorumlularını sürekli bilgilendiren, yeni gelişmelerden haberdar eden bir eğitim stratejisi içindeyiz. Halen merkezi sistem chiller ve klima santralleri ile çalışan otellere, fizibilite çalışmaları için enerji ve yakıt tüketimi karşılaştırmaları ücretsiz olarak firmamız tarafından yapılıyor. Projelendirme ve uygulama alanlarındaki yapacakları tasarruflarda rapor olarak yatırımcılarımıza sunuyoruz. Genel mekanlarda merkezi sistemlerden Fujitsu VRF Sistemine geçerek elde ettikleri verimler teknik müdürleri ve dolayısıyla işletme sahiplerini rahatlatıyor. Mimarı yapısı, oda sayısı ve kapasitesine bağlı olarak değişmekle birlikte bir otelin iklimlendirme maliyeti 2 ila 2,5 Milyon TL aralığında seyrediyor. Komple mekanik olarak 4 ila 6 Milyon TL aralığına çıkıyor. Klima sistemleri için cihaz başına ortalama 1600 ile 2000 TL arasında hesaplanan rakamlar inverter split sistemler ile neredeyse aynı fiyata denk geliyor. Enerji tüketimleri göz ününe alındığında işletme maliyeti olarak da VRF sistemlerin EER ve COP değerlerinden ve kontrol edilebilen iklimlendirme değerlerinin sabitlenmesi sonucunda elde edilen tasarruf ile yatırımcılarımıza uzun vadede büyük avantaj sağlanıyor. Ayrıca kompakt yapıdaki VRF sistemlerin sağladığı kullanım alanı avantajı, otelcilikte çok önemli olan “yer kazanma” faydası sağlıyor. TEDARİKÇİLER � GÖRÜŞLER KlimaPlus A.Ş. Satış Ekibi İklimlendirmede önemli nokta ihtiyacın doğru belirlenmesi E nerji maliyetlerinin artması ile otellerde enerji tüketen her şey yatırımcının odak noktası haline geldi. Birçok otelin giderleri arasında en yüksek üç kalem arasında enerji yer alıyor. Bu durumda tasarrufun ön planda olduğu ancak konfordan ödün verilmemiş sistemler dikkat çekiyor. Türkiye’de turizm sektörü son yıllarda hızla gelişiyor. Bunun yanı sıra elektrik tüketimleriyle otel yatırımcılarını zorlayan iklimlendirme sistemleri de renovasyon çalışmalarında yenileniyor. Otellerin toplam faaliyet alanımız içinde yüzde 20’lik bir payı var. Bu payın yüzde 70’ini yeni yatırımlar, yüzde 30’unu ise renovasyon projeleri oluşturuyor. Gelecekte aradaki farkın kapanacağını ön görüyoruz. Otel projelerinde, sistemin büyüklük ve ihtiyacına göre split klima, multi split klima, vrf sistemi veya soğutma grupları veriyoruz. Burada en önemli konu sistemin ihtiyacının doğru belirlenmesi ve ona uygun cihazların seçilmesi. KlimaPlus olarak gerçekleştirdiğimiz projeler en doğru sistemi yatırımcıya en doğru maliyetle sunuyoruz. Otellerinin maliyetlerin yükselmesi, müşteri profilinin değişmesi ve mekanlardan azami ölçüde yararlanılmak 40 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 istenmesi sebebiyle, daha kompakt, daha sessiz ve düşük enerji tüketimli cihazlar tercih ediliyor. Geniş iç ünite seçenekleri, gelişmiş merkezi kontrol sistemleri ve kompakt çözümlerle projelerde çözüm talep ediliyor. Müşteri konforunu maksimum düzeyde sağlamak için aynı anda ısıtma soğutma yapabilen heat recovery sistemler tercih ediliyor. Bizler bu yönde kendimizi geliştiriyoruz. Her projenin, her otelin, her binanın ihtiyaçları aynı insanlar gibi birbirinden farklılaşıyor. Turizm sektörü bu konudaki en hassas sektör... Dolayısıyla, teknolojinin tüm imkanları ve gerçek anlamda alanında tecrübeli ve birikimli mühendisler tarafından tasarlanmış projelere ihtiyaç vardır. KlimaPlus da bu bakış açısıyla hizmet sunuyor. Mitsubishi Electric Isı Geri Kazanımlı VRF cihazları ile aynı anda hem soğutma hem ısıtma hem de havalandırma yapabiliyor, kullanım için sıcak ve soğuk su elde edilebiliyor. Sistem soğutma modunda çalışırken mahallerden çekeceği ısıyı suyu ısıtmak için kullanacağından enerji maliyetlerinizi de minimum seviyelere indiriyor. Tunç Korun / Form Şirketler Grubu Yürütme Kurulu Başkanı (CEO) Yatırımcı, enerji verimliliği yüksek ürünleri tercih ediyor T ürkiye iklimlendirme sektörü, Avrupa’nın üretim üssü olma yolunda hızla ilerliyor. Klima sistemlerini, split ve merkezi sistem olmak üzere iki ayrı yapıda incelemek gerekiyor. Split klima üretiminde yerli firmalar, pazar paylarının büyük kısmını ellerinde tutuyorlar. Soğutma grubu üretimine baktığımızda ise, yüzde 80-90’lar seviyelerinde ithal ürünler ağırlıkta… Merkezi klima sistemleri olarak Türkiye pazarı 300 milyon avro civarında ve Form Şirketler Grubu’nun Ürünler Firması aktiviteleri ile yaklaşık 30 milyon avro ile yüzde 10 pazar payına sahip. Özellikle VRF sistemleri konusunda yüzde 30’a yakın büyüme var. 2020’lere kadar da tüm merkezi sistem pazarının yüzde 50’sini VRF cihazları oluşturacak. Otellerde gerçekleştirilen iklimlendirme uygulamaları, otel müşterilerinin ortam konforunun sağlanması ve iç hava kalitesinin arttırılarak sağlıklı bir yaşam alanının oluşturulması için büyük önem taşıyor. Afrodit Otel Kıbrıs, Magic Life Otel, Falez Otel, Gloria Golf Resort gibi birçok otelde uygulamalarımız bulunuyor. Titanic Otel, Raymar Otel, Richmond Otel İstanbul ve Thor Otel gibi birçok otelde de Mitsubishi VRF klima cihazlarımız yer alıyor. 2013 yılı içerisinde de uygulamalarımız devam edecek. Form Şirketler Grubu olarak alternatif enerji kaynakları kullanılarak enerji verimliliğinin sağlanmasını çok önemsiyoruz. Toprak kaynaklı, deniz suyu kaynaklı, yeraltı suyu kaynaklı uygulamalarımızın amacı, sistemi biraz daha yüksek verimli kılmak ve müşterilerimize enerjiyi biraz daha az harcatabilmek. Örneğin sahil kenarlarında konumlanmış otellerde deniz suyu soğutmalı sistem kullanımını ön plana çıkarıyoruz. 33-38°C kule suyu şartları ile kıyaslandığında verim daha da artıyor. Yüzde 100 kapasite ile çalıştığında 6 civarında olan COP, kısmi yüklerde ise 7-8’lere ulaşabiliyor. Soğutma gruplarını Heat Recovery olarak kullanıp yaz boyunca otelin sıcak su ihtiyacını bedava üretebiliyoruz. Ayrıca otellerde kullanılan hava soğutmalı grupların kondenserlerinin evaporatif olarak soğutularak verimlerini ciddi bir şekilde arttırıyoruz. Ürün gamımız içerisinde bulunan Mitsubishi Heavy Industries VRF klimalar ise, otel ve rezidanslar için geliştirilmiş kompakt, ultra ince iç üniteleri (19cm yükseklik) ve 21dB(A)’ya kadar düşük ses seviyeli üniteleriyle otel odaları için ideal çözümler sunuyor. Ayrıca sektördeki en kompakt dış üniteleriyle mimarinizi bozmadan yerleşim imkanı sağlıyor. Çok yüksek enerji verimliliğine sahip bu ürünler, yeşil bina uygulamaları için de ideal. Otellerin doluluk kapasitelerine göre kendini ayarlayabilen VRF dış üniteler sayesinde düşük enerji sarfiyatı sağlıyoruz. Diğer yandan alternatif enerji konusunda özellikle Fotovoltaik (PV) sistemlerinin geri dö- nüş süresinin makul seviyelere gelmesi ile yoğun bir teklif ve analiz çalışması başlattık. Özellikle güney bölgesindeki birçok otelden bu konuda yatırım yapmak için talep alıyoruz. Burada yatırım için finansal olarak leasing ya da farklı ödeme koşulları ile ön maliyetin daha çalışma sürecine yayılmasını sağlayabiliyoruz. Yatırımcı ve son kullanıcı enerji verimliliği konusunda hızlı bir şekilde bilinçleniyor. Özellikle oteller gibi büyük yapılarda merkezi iklimlendirme sistemi seçilirken enerjinin en etkin ve verimli kullanıldığı sistemlerin seçilmesi çok önemli. Günümüzde yatırımcı kurulumu kolay, enerji verimliliği yüksek ürünleri tercih ediyor. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 41 TEDARİKÇİLER � GÖRÜŞLER Hakan Akman/ Johnson Controls Satış Müdürü İklimlendirme otellerde en kritik konuların başında geliyor T ürkiye’ de iklimlendirme sektörü hem hızla gelişen iç pazar talebini karşılamada hem de uluslararası pazarlara artan ihracatı ile Türkiye ekonomisinin önemli bir oyuncusu haline geldi. İklimlendirme sektörü soğutma tarafında 1 milyar dolar, ısıtma tarafında yaklaşık 400 milyon dolarlık pazar büyüklüğüne sahip. Bu pazarda Amerika, Avrupa, Japonya, Kore orijinli birçok marka pay alıyor. Türk müteahhitleri ise yalnızca Türkiye’de değil, Azerbaycan, Türkmenistan, Rusya, Ukrayna, Doğu Avrupa, Irak, Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgelerindeki projelerde yer alıyor. Bu gelişen sektörde oteller yaklaşık yüzde 15 pay ile pazarda en önemli dikey sektörler arasında yer alıyor. Turizm sektöründe birçok yatırımcı tesislerinde enerji maliyetlerini düşürmek ve yeni projelerinde de en verimli sistemleri kullanmak istiyor. Bunun yanı sıra iç hava kalitesi, süreklilik, güvenilirlik, akustik, merkezi sistem otomasyon uygulamaları ve monitör edilmesi diğer önemli beklentiler arasında yer alıyor. İklimlendirme şılayabilmesi gerekiyor. Otellerin günün 24 saatinde soğutma ihtiyacı bulunuyor. Aynı şekilde ısıtma da önem taşıyor. Diğer taraftan ses ile ilgili hassasiyette otel uygulamalarında da önemli… sistemi otellerde en kritik konuların başında yer alıyor. Soğutma sisteminin güvenilirliği ve ani değişiklilere reaksiyon gösterme kabiliyeti oteller için çok önemli. Elektrik kesintisi durumunda soğutma gruplarının hızla yeniden devreye girme süreci ve en kısa zaman zarfında ihtiyaç duyulan soğutma yükünü tekrardan kar- Günümüzde birçok soğutma grubu konuşma sesi seviyesinin altında ses değerleri ile çalışılabiliyor. Son olarak, merkezi sistem optimizasyonu (CPO-Central Plant Optimization) merkezi sistemin her bir ekipmanının (soğutma grubu, soğutma kulesi, pompalar, vs) mümkün olan en verimli olduğu noktalarda en uygun çalışma senaryosuna göre işletilmesini sağlayarak enerji tasarrufuna büyük katkıda bulunuyor. Johnson Controls olarak otellerde soğutma, havalandırma ve bina otomasyonu konularında müşterilerimize hizmet veriyoruz. Mevcut tesislerde soğutma grupları, trafolar, aydınlatma, otomasyon sistemleri üzerinde enerji etüdleri yapıp hali hazırdaki sistemler için enerji verimliliği çalışmaları yaparak müşterilerimize çözüm önerilerinde bulunuyoruz. Ahmet Telatar / Panasonic Türkiye Genel Müdürü Oteller stratejik hedefimizde T ürkiye klima pazarı ev tipi cihazlarda Avrupa’nın en büyük pazarı durumunda… Avrupa’daki pazar daralıyor olmasına rağmen Türkiye pazarı sürekli olarak büyüyor. Özellikle VRF 42 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 alanında geçtiğimiz yıla kıyasla yüzde 10 ila 15 dolaylarında büyüme kaydedildi. Avrupa’da bu pazarın küçülüyor olması Türkiye’yi her iki alanda da önemli bir noktaya getiriyor. Türkiye’de de Ocak 2014’ten itibaren yürürlüğe girecek olan yeni enerji sınıflandırması yönetmeliği ile birlikte, Panasonic gibi üst segmentte yer alan markaların bu pazardaki paylarını artırmalarını bekliyoruz. VRF projeleri için turizm yatırımlarının çokluğu, otelleri bizim için stratejik bir hedef haline getiriyor. Bu konuda otellerin ihtiyaçlarını karşılayabilmek için özel ürünler geliştirmeye devam ediyoruz. Otellere özellikle ürünlerin kolay kontrolü ve işletme maliyetlerinin düşürülmesi için odalardaki enerji şalterleriyle haberleşebilen, odalardaki hareketleri, kapı ve pencerelerin açık olup olmadığını algılayıp bu bilgileri enerji tasarrufu sağlamak için klimaların kontrolünde kullanan sistemler sunuyoruz. Bu özel ürünler sayesinde sunduğumuz düşük işletme maliyetleriyle Avrupa’nın pek çok ülkesinde sayısız otel projesi gerçekleştirdik. Geçtiğimiz yıllarda otellerin beklentisi daha çok fiyat odaklıydı. Ancak son dönemde yatırımcıların da bilinçlenmesiyle birlikte, daha düşük işletme maliyetleri ve daha gelişmiş kontrol seçenekleri sunan sistemlere olan talebin arttığını gözlemliyoruz. Panasonic olarak otellerin özgün ihtiyaçlarına yönelik ürünleri geliştirmeyi sürdürüyoruz. Bu ürünlerle bizim için son derece önemli bir pazar olan otellerden daha fazla pay almayı arzu ediyoruz. Klima bunun neresinde? City Multi Ürün Grubu, 25 farklı iç ünite ve 120 farklı kapasite seçeneğiyle mekânın estetiğini göze görünmeden tamamlar. Duvar Tipi Asılı Tavan Tipi Gizli Tavan Tipi Döşeme Tipi FAU2 Tek Yöne Üflemeli Kaset Tipi 2 Yöne Üflemeli Kaset Tipi 4 Yöne Üflemeli Kaset Tipi Ticari Tip Su Isıtıcısı (Hydrodan) Hassas Kontrollü TEDARİKÇİLER � GÖRÜŞLER Kemal Yaman / İklimsa Genel Müdür Yardımcısı-Bayi Grubu Artan otel yatırımları, iklimlendirme sektörünü olumlu etkiledi T ürkiye iklimlendirme sektörü hem hızla gelişen iç pazar talebini karşılamada hem de küresel rekabetin yoğun olduğu uluslararası pazarlara artan ihracatı ile Türkiye ekonomisinin önemli bir oyuncusu haline geldi. Türkiye dünya iklimlendirme sektöründe yüzde 2,5 ve Avrupa’da yüzde 13’lük pazar payına sahip. İklimlendirme sektörü de ekonomik krizden olumsuz etkilendi ve Türkiye pazar büyüklüğü ise 2008’de 1,9 milyar dolardan 2009’da 1,2 milyar dolara indi. Ancak kriz sonrası sektör 2011 yılında iyileşmeye başlayarak yaklaşık yüzde 20 artışla 1,5 milyar dolar seviyesine ulaştı. 2012’de pazarın yüzde 10 büyüdüğünü tahmin ediyoruz. Turizm sektöründe gösterdiği olumlu gelişme ve yapılan yeni yatırımlar iklimlendirme sektörünü de olumlu etkiledi. Bu sebepten otellerin iklimlendirme sektörü için iyi bir pazar olduğunu söyleyebiliriz. İklimsa olarak yatırımları için Mono Split Klima ve Muti Split klima ile VRF otel klima sistemlerinden oluşan geniş 44 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 bir ürün yelpazesine sahibiz. Bu ürünlerin satışından itibaren, projeye uygun montajı, devreye alınması ve satış sonrası servis hizmetleri sunuyoruz. Bunun yanı sıra, proje aşamasında yatırımcı- lara sistemin dizayn projelendirilmesi konularında da hizmet verebiliyoruz. Otellerin beklentileri öncelikle sorunsuz uzun ömürlü ve düşük işletme maliyetli sistemler. Sektörde genel olarak VRF sistemlerine bir dönüş söz konusu. Turizmde talep devamlılığı için satış sonrası hizmetlerin en yüksek kalitede sağlanması gerekiyor. İklimsa’nın hem bölgede hem de tüm Türkiye sathına yaygın çok sayıda yetkili servisi olması, her servisin onlarca benzer projede deneyiminin bulunması, kullanıcıya kesintisiz ve hızlı destek için gerekli olan şartları, güveni sağlıyor. 28 yıldır sektörün içinde olan firmamızın önceliği her zaman olduğu gibi müşteri memnuniyeti. Günümüzde özellikle turizm sektöründe zamanında servis hizmeti verilmesi ve klima sisteminin sürekli çalışır durumda tutulması yatırımcı ve işletmecilerin en büyük isteği. Bizim yatırımcılardan isteğimiz satın almalarda cihaz kalitesi ile beraber, işletme maliyetini ve servis hizmetlerini beraberce dikkate almalarıdır. TEDARİKÇİLER � GÖRÜŞLER Zeki Özen / Daikin Türkiye Genel Müdür Yardımcısı İklimlendirme maliyeti mekanik tesisatın yüzde 20-22’lik kısmını oluşturuyor I sıtma – soğutma sektörü Türkiye’de hala gelişen pazarlar arasında. Türkiye’deki kullanım oranı genelde yüzde 10’lar civarında iken gelişmiş ülkelerde bu oran yüzde 45-50’lere varıyor. Dolayısıyla sektörümüzün önü açık... Sadece otel pazarı olarak bakılırsa Türkiye’de de bu oran yüzde 50 civarında. Türkiye’deki pazar büyüklüğü geçen yılki verilere göre 3 milyar dolar civarında olup son 10 yılda 6-7 kat büyüdü. Ülkemizin jeopolitik durumu burada da önem kazanıyor, CIS Ortadoğu, Afrika ve Avrupa ülkelerine yakınlığı üretim, Ar-Ge ve lojistik üst olarak bu pazarda yer almasını sağlayacak. Son yıllarda Türkiye otel yatırımları, resort otellerden şehir oteli yatırımlarına doğru kayıyor. Bu da tüm yıla yayılan otel yatırımları anlamına geliyor. Şehir otel yatırımları resort otel yatırımını artık yakaladı. Bu anlamda şehir otellerinde klima alım oranı daha yük- sek. Sektöre klimanın yanı sıra ısıtma, havalandırma ve sıcak su ihtiyacı vb. gibi bütün olarak bakmak gerekiyor. Firma olarak otellerin ısıtma-soğutma havalandırma ve sıcak su ihtiyacına cevap veriyoruz. Oteller yatak odaları, toplantı odaları ve lobi gibi farklı alanlardan oluşuyor. Tüm bu alanların iklimlendirilmesi farklı... Bu beklentilere uygun optimum sistem ve cihaz seçimi yapıyoruz. Otellere özel sistem karşılaştırması da yaptığımız işler arasında yer alıyor. Bir otel yatırımı için ortalama bir maliyet vermek gerekirse toplam mekanik tesisatın yüzde 20-22’lik kısmını oluşturuyor. Günümüzde metrekare fiyatları her geçen gün artıyor. Dolayısıyla iklimlendirme sistemi de yapıda minimum yer kaplıyor. Ayrıca tüm müşterilerin iklimlendirme talebine cevap verebilmek önemli… Örneğin; bir müşteri soğutma isterken aynı anda başka bir müşteri ısıtma isteyebiliyor. Sistem bu taleplere cevap verebilecek nitelikte olmalı. İnsanların değişen konfor beklentilerine, iklimlendirme sisteminin cevap verebilmesi gerekiyor. Uluslararası bir firma olarak, yabancı turizm yatırımcılarının Türkiye bilinirliliğini artırarak ülkemizde turizm sektörünü canlı tutmak ve bu yapılan yatırımlarda uluslararası konfor şartını firma olarak sağlayabilmek istiyoruz. Özkan Sarıözkan / Teknoklima Satış Müdürü VRF’nin getirdiği üstünlük ve avantajlar tercih edilmesini sağlıyor T eknoklima olarak 2002 yılında başladığımız faaliyetlerimiz, büyüme hedefi ve stratejisi doğrultusunda devam ediyor. Samsung’un teknoloji geliştirme, hızlı ürün çıkarma, innovatif ürünlerle pazar lideri olma gibi üstünlükleri, iklimlendirme sektöründe hızlı büyümemizi sağladı. VRF cihazları ilk 2000 yılında üretmeye başlayan ve 2002 yılında Türkiye distribütörü Teknoklima ile çalışmaya başlayan Samsung, gelinen noktada; multi klimalar, ısı pompaları, ticari tip klimalar, split klimalar ile geniş bir yelpazede hizmet veriyor. 46 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 Ayrıca yeni kurduğumuz Teknoenerji firması ile Samsung LED aydınlatma ürünleri, PV güneş pilleri, rüzgar enerji santralleri gibi enerji konularında da faaliyetimize başladık. VRF’nin getirdiği üstünlük ve avantajlar sayesinde Türkiye de en çok uygulama yaptığımız binalar turizm yatırımları oldu. Bunların arasında küçük, butik oteller olduğu gibi ulusal ve uluslararası birçok marka otel yer aldı. Türkiye’de İstanbul ve Antalya bölgesinde başta olmak üzere birçok yeni otel ve turizm tesisi inşa ediliyor. İstanbul’da her büyük inşaat kompleksi içinde muhakkak bir otel bloğu yer alıyor. Yine Antalya’da hem yenilemeler hem de yeni yatırımlarda VRF talepleri karşımıza çıkıyor. O yüzden turizm sektörü yüzde 25-30’luk bir pay alıyor. Özellikle otellerde ısıtmada müşteriye konforlu ve verimli ısıtma, soğutma da +48 dış sıcaklığa kadar yüksek performansla çalışma imkanı sağlayarak tercih sebebi oluyoruz. VRF sistemleri kullanımı ve işletimi kolay sistemler olmakla birlikte, tesislerde bu sistemi doğru kullanacak teknik ekiplerin olması gerekiyor. Bu konuda zaman zaman kalifiye eleman sıkıntısı olduğunu gözlüyoruz. HABER � TEDARİKÇİLER HotelRunner’a yatırımcı desteği Bağımsız butik otellerin, motellerin, apartların online kanallardan rezervasyon almalarını sağlayan HotelRunner’ın ana firması CloudArena, 212 Capital Partners ve Aslanoba Capital’dan 1,5 milyon dolarlık erken dönem yatırımı aldı. A li Beklen, Arden Agopyan ve Tolga Yalçınkaya tarafından 2011 yılında kurulan ve bağımsız otel, butik otel, motel, apart, pansiyon ve kısa dönem kiralık daireler gibi konaklama tesislerinin tüm online kanallardan rezervasyon kabul edebilmelerini sağlayan ve bulut bilişim tabanlı tesis yönetim ile dijital pazarlama sistemi HotelRunner’ın yaratıcısı CloudArena, yeni yatırımlarla sermayesini artırmaya ve hızla büyümeye devam ediyor. CloudArena geçtiğimiz günlerde, Aslanoba Capital ve şirkete 2012 yılında tohum yatırımı yapmış olan 212 Capital Partners’dan toplam 1.5 milyon dolar tuta- Derin Design, Tapasuma Restaurant’a ürün verdi bulunan 19. yüzyılın orÇengelköy’de talarında rakı üretiminde kullanılan rında erken dönem yatırımı aldı. Alınan bu yatırım şirket tarafından ürün geliştirme ve Ar-Ge’nin yanı sıra organik ve inorganik büyüme amaçlı kullanılacak. Bu çerçevede şirketin personel sayısı artırılacak ve sektörden şirket satın almaları gerçekleştirilecek. katkısız ispirto ‘suma’ üretimi için inşa edilen fabrika otele dönüştürüldü. Otelin hem sahibi hem de mimarı olan Nedert ve Mark Butler olurken iç mimari ise Yasha Butler oldu. Yer alan Tapasuma restoranda ise Derin Design imzası taşıyan ürünler kullanıldı. Restoranın iç mekan mobilyalarında Tot masa ve projeye özgü sandayeler tercih edildi. Restoran yalın ve özgün bir tasarıma sahip oldu. Protel’den e-defter ve e-fatura uygulama çözümü: ‘Portal Plus’ Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından uygulanmaya başlayacak son düzenlemeler arasında olan e-fatura ve e-defter hakkında Protel’in de işbirliğiyle Dedeman İstanbul’da bir seminer düzenlendi. Bu seminerde, Protel’in sunduğu “Portal Plus” çözümü de anlatıldı. FiloTürk seyahat firmaları tarafından çok kullanılıyor M obil takip operatörü FiloTürk tarafından gündeme getirilen araç takip sistemi ile seyahat acentelerine ait araçların takibi sağlanabilecek. Dikkatsiz ve yanlış araç kullanımının neden olduğu ölümlü kazaları minimize etmeyi hedefleyen bu sistem ile seyahat firmaları, sürücülerin araç kullanımlarını takip ederek sürücü bazlı rapor alabiliyor, sürücünün araç hızını tespit edebiliyor. Bütün bu özelliklerinin yanı sıra aracın sürücülerine dağıtılan kimlikler vasıtasıyla sürücünün kimliği belirleniyor. Bu sayede şoförlerin tanımlanandan daha fazla süre araç kullanması engelleniyor. Pegas, Şekerler Turizm, Diana, Odeon, Emek Tur, Prens, Side Tur, Çolakoğlu vb. olmak üzere araç takip sisteminden yararlanan çok sayıda seyahat firması bulunuyor. M aliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan son düzenlemeler ile 2013 yılının Eylül ayından itibaren e-fatura ve 2014 yılının Eylül ayından itibaren e-defter uygulamasına geçişi zorunlu kılındı. Bu kapsamda Protel ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın işbirliği ile konaklama ve ağırlama sektörünü bilgilendirmek amaçlı düzenlenen seminerde e-fatura ve e-defter uygulamalarına ilişkin çözümler üreten Protel A.Ş, “Portal Plus” çözümünü turizmcilerle paylaştı. Portal Plus, kaydı gereken faturaların merkezi yönetimini sağlıyor Seminerde konuşmacı Protel A.Ş. Genel Müdür Yardımcısı Melike Karama, seminerde hangi mükellefin hangi yolla e-fatura kullanacağı konusundaki bilgileri paylaşarak, kendi uygulamaları olan Portal Plus’ın özelliklerini aktardı. Buna göre, büyük oranda otel yönetim sistemleri tarafından yönetilen Portal Plus, bu sistemlerde düzenlenen ve diğer firmalardan gelen bu sistemdeki bilgilerin kontrolünü sağlayarak sisteme kaydı gereken faturaların merkezi olarak yönetilme imkanı veriyor. Opera, Suite 8, Materials Control, Micros 37009700, Logo, Netsis ve SAP ürünleri ile çalışıyor. Gelir İdaresi Başkanlığı Portalı üzerinden Fatura Yükleme Modülü (FYM) ile kullanımını destekleyen Portal Plus aynı zamanda, işletmenin bilgi işlem sistemi entegrasyonu ve özel entegratörler üzerinden entegrasyon veya dosya transfer metodu ile kullanım yönetimine de entegre olabiliyor. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 47 TEDARİKÇİLER � HABER Turkcell Superonline Deksarnet’i satın aldı Otelcilik, sağlık gibi kurumsal firmalara yazılım geliştirmeden, bilgi teknolojileri yönetim ve uygulamalarına, multimedya tabanlı hizmetlerden altyapı hizmetlerine geniş bir yelpazede çözümler sunun Deksarnet, Turkcell Superonline tarafından satın alındı. Turkcell Superonline, Vestel Grup’a ait Deksarnet’in tüm hisselerini 1 milyon 750 bin dolar bedelle bünyesine kattı. U ydu telekomünikasyon ve bilgi teknolojileri alanlarında entegre servis sunucu olarak 1997 yılında kurulan Deksarnet’ın ana faaliyet alanı; uydu ve telsiz haberleşmesi, bu kanallar üzerinden internet, intranet ve benzeri IP temelli trafiklerin aktarılmasından oluşuyor. Deksarnet, otelcilik, sağlık gibi kurumsal müşterilerine; yazılım geliştirmeden, bilgi teknolojileri yönetim ve uygulamalarına, multimedya tabanlı hizmetlerden altyapı hizmetlerine geniş bir yelpazede çözümler sunuyor. Bu satın alım ile sabit genişbant altyapısını uydu haberleşme altyapısı ile daha da güçlendirmeyi hedefleyen Turkcell Superonline, yaklaşık 10 milyon dolar bedeli ödenmiş uydu istasyonu altyapısını bünyesine katıyor. Turkcell Superonline’ın Söğütözü’nde bulunan uydu istasyonuyla konsolidasyon sonrasında ise bakım giderlerinde yaklaşık yüzde 60 tasarruf imkanı elde edilecek. Deksarnet’in aynı zamanda “Otel/Hastane Televizyon Otomasyonu”, “Dijital Bilgi Panoları” ve “Uydu ile Şubeler Back-up’ı” gibi hazır ürünleri de Turkcell Superonline’ın kurumsal müşterilerine yö- Murat Erkan nelik hizmetlerini geliştirmesinde önemli rol oynayacak. Turkcell Superonline Genel Müdürü Murat Erkan, “Deksarnet satın alması ile ışık hızında fiber internet ile buluşturduğumuz müşterilerimize sunduğumuz hizmet kalitesini daha da artıracağız” şeklinde konuştu. Nova Aydınlatma, uluslararası markaları sektörle buluşturuyor Türkiye’de 10 yıldır faaliyet gösteren Nova Aydınlatma, Massive aydınlatma ürünlerinden Lirio, Eseo, Ledino ve Ecomoods markalarını Türkiye’ye getirmeye devam ediyor. Firma, aynı zamanda İtalya’nın ünlü aydınlatma markalarını da mağazalarında müşterileriyle buluşturuyor. Nespresso kahve çeşitlerine yenilerini ekledi İçecek alanında otel ve restoranlar tarafından tercih edilen markalar arasında yer alan Nespresso, farklı tat deneyimi arayanlar için üç yeni lezzet sundu. O tel, restoran ve kafeler (HORECA) tarafından tercih edilen Nespresso, aromalı yeni üç kahve çeşidini piyasaya sundu. Livanto Grand Cru’dan hazırlanan Vanilio, Ciocattino ve Caramelito kahveleri farklı tatlar keşfetmek isteyenler için seçenekler arasında yerini aldı. Vanilio, dolgun aroma ve yoğun yapıya sahipken Ciocattino’da siyah ve bitter çikolata notaları mevcut. Caramelito ise karamel tadını beğenenler için hazırlandı. 48 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 İ lk mağazasını 2007 yılında açan Nova Aydınlatma firması 2010’dan beri yeni bir kurumsal kimlik oluşturmak adına Innova Aydınlatma Mimarlık şirketi olarak faaliyet gösteriyor. Nova Aydınlatma mağazaları ve Innova Mimarlık proje ofisi, aydınlatma tasarımındaki yenilikçi ve modern fikirleri sayesinde kısa sürede sektörün önemli markaları arasına girdi. Nova Aydınlatma, Türkiye pazarına Massive aydınlatma markalarından Lirio, Eseo, Ledino ve Ecomoods’u taşıyor. Firma aynı zamanda İtalya’nın en ünlü aydınlatma markaları olan Artemide Foscarini, Zonca, Antonangeli, Arizzi, Sylcom,Euroluce, Nemo, Quattrobi, Axo Light, Sigma Elle, SLV ürünlerini de mağazalarında sergiliyor ve projelere sunuyor. Dekoratif aydınlatmanın yanı sıra mimari ve proje bazlı aydınlatmayı da bünyesinde barındıran Nova Aydınlatma, mimarlık şirketleri, inşaat şirketleri ve mağazalarıyla son tüketicilere hizmet ediyor. Firma bugüne kadar birçok hastane, otel, AVM, rezidans, konut, villa, yol, park ve bahçe aydınlatma projeleri gerçekleştirdi. TEDARİKÇİLER � HABER Hilton Dalaman Sarıgerme yeni kaydıraklar için Polin’i seçti Hilton Dalaman Sarıgerme Resort & Spa’nda bulunan su parklarına yeni kaydıraklar ekleyerek genişletme kararı verdi. Tesisin daha önceki kaydıraklarını Polin firması yapmıştı. Otel yetkilileri su parkını genişletirken de yine Polin’i seçti. H ilton Dalaman Sarıgerme Resort & Spa’da bugüne kadar Polin firmasının kurduğu Body Slide, Multi Slide, Freefall, Kids Freefall, Kids Wide Slide kaydıraklarıyla hizmet verirken bu kaydıraklara yenileri eklendi. Yapılan ek çalışmasında tesisin kaydıraklarına; Black Hole (Doğal Isık Effektli), Wave Slide, Tavsan Kaydırak, Kurbağa Kaydırak, Zürafa Dus ve Mantar eklendi. Türkiye güneş enerjisi yatırımları için uygun Schneider Electric, Double Tree by Hilton Kuşadası’na çözüm sundu üneş enerjisi alanında faaliyet yürüten firmalar için ciddi yatırım olanakları sunan Türkiye’de bu alanda faaliyet gösteren firma sayısı da artıyor. Konya’da Güneş Enerjisi Santralini (GES) kuran IBC Solar Türkiye’nin Genel Müdürü Hayri Bali, güneş enerjisi yatırımcıları konusunda TürHayri Bali kiye’de yasal düzenlemelerde eksiklik olsa da bu alanın yatırımlar için uygun olduğunu söyledi. Double Tree by Hilton Kuşadası’nın aydınlatma ve güvenlik sistemlerinde Schneider Electric çözüm ortağı oldu. G GES’in sağladığı birçok fayda bulunuyor Bali, Güneş Enerjisi Santrali (GES) yatırımcıları engellenen karbon salım hakkı sertifikalandırarak yatırımcıların bu hakkı satma imkanı olacağını ifade ediyor. Özellikle havayolu şirketlerinin gönüllü karbon kredilerinin satışı ile hem işletme hem de bakım masraflarını karşılayabileceklerini dile getiren Bali, GES kurulumunun birçok avantaja sahip olduğunu açıklıyor. Bali: “Güneş panellerinin kullanım süresi 30 yıl civarında” Güneş Enerjisi Santrali’nin en önemli özelliğinin, uygun olan her çatıya ve zemine kurulabilmesi olduğunu aktaran Bali, güneş panelleri ile elektrik üreterek zararlı gaz salınımlarının engellendiğinin altını çiziyor. Aynı zamanda, GES’lerin ürettiği elektriğin fiyat artışlarından etkilenmemesinin önemli avantajlarından olduğunu belirten Hayri Bali, “Güneş panellerin temizliği için yağmur yağması bile yeterli. Geri dönüşümlü malzemelerden üretilen panellerin tahmini kullanım süresi 30 yıl civarında” diyor. 2 50 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 G üvenlik sistemleriyle ilgili özel hammaddeye sahip Schneider Electric, Double Tree by Hilton Kuşadası’nda Unica Top, Unica Allegro, Unica Plus serilerini kullandı. Kızılötesi ışınlara, çizilmeye karşı dayanıklı yapısı ile Unica, prizlerdeki çocuk koruma özelliğiyle küçük misafirlere ayrı bir önem verilen Double Tree by Hilton Kuşadası’nın odalarında şampanya rengi elektrik çerçevelerine yer verildi. Kullanılan ürünler teleskobik özelliğiyle pürüzlü yüzeylerde kolay montaj imkanı sağlıyor. Aynı zamanda Schneider Electric Domae serisi otomatik sigortaları kısa devre bırakarak kaçak akımı engelliyor. Dolayısıyla, can ve mal güvenliğin korunması sağlanıyor. Diversey havuz hijyeni alanında çözüm sunuyor O tellerde havuz hijyeni için standartların oluşturulması ve bu standartların sağlanmasının önemi bu alanda faaliyet gösteren firmaları harekete geçirdi. Sealed Air’in işbirimi Diversey, havuz hijyeni konusunda sunduğu çözümleri artırdı. Firmanın, Divergard’ın markalı havuz suyu şartlandırma ürün portföyü, açık ve kapalı havuzu olan işletmelerde havuzların Sağlık Bakanlığı’nca belirtilen parametreleri sağlayacak ve sorunlara çözüm üretecek ürünlerden oluşuyor. Aynı zamanda, Divergard havuz kimyasallarının tamamı Sağlık Bakanlığı tarafından izinli olarak üretiliyor. DOSYA � YATIRIMLAR �REZİDANS Türkiye’de dikkat çekmeye başlayan rezidans yatırımları, otelcilikle kol kola ilerliyor Dünyada üç farklı modelle işletilen rezidanslar Türkiye’de de giderek yaygınlık kazanıyor. ‘Condo Otel’ modeliyle çalışan rezidanslar turizm sektörüyle kol kola ilerliyor. S on yıllarda İstanbul başta olmak üzere Türkiye’de yapılan ve ismi sürekli zikredilen alternatif konaklama yatırımları arasına yer alan rezidanslar dikkat çekiyor. Dünyada farklı uygulamalarla karşımıza çıkan rezidanslar, kelime anlamıyla insanların yaşadığı ev, konut 52 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 anlamına geliyor. Ancak klasik konuttan farklı olarak otel hizmeti ve servisi alınabiliyor. Rezidans kavramı, 1950’li yıllarda ABD’de bazı ünlü film yıldızlarının lüks ve ayrıcalıklı bir yaşam için 5 yıldızlı otel suitlerini kendilerine her türlü hizmetin verildiği daireler olarak kiralamaları ve oralarda yaşamları ile ortaya çıkmış. Amerika’dan çıkarak Avrupa’ya oradan da dünyaya yayılan rezidanslar son yıllarda Türkiye’de de uygulama alanı buldu. Condo otel modeli turizmle bağlantılı Dünyada farklı uygulama şekillerine sahip olan rezidanslar, Amerika’da daha çok konsiyerj hizmetlerinin verildiği evler olarak öne çıkarken, Avrupa’da ise otel hizmetinin alınabildiği ikinci evlerde uygulama alanı bulmuş. Bu sistem de Avrupalıların tatil destinasyonlarından aldıkları ikinci evlerin bakımını kullanmadıkları zamanlarda bölgedeki otellere bırakması şeklinde özetlenebilir. Üçüncüsü ise condo otel denilen model. Bu modelde satılan rezidans daireleri, sahibinin kullanmadığı dönemlerde otel tarafından işletiliyor. Daire sahibinin izniyle yapılan bu uygulamada hem daire sahibi hem de otel kazanç elde ediyor. Bu sistemdeki rezidans daha çok otelin bir parçası olarak işlev görüyor. Rezidanslarda full hizmet önemli Şehrin en lüks ve merkezi bölgelerinde bulunmaları tercih edilen rezidansların, konuttan farklı olarak, markalı veya markasız işletme birimleri bulunuyor. İşletmeci uluslararası bir zincir olabildiği gibi bu alanda hizmet veren bir şirkette olabiliyor. Şehir merkezindeki rezidans sahipleri, konsiyerj hizmetleri alabildiği gibi dairelerine temizlik, alışveriş ve servis hizmetleri de alabiliyorlar. Dairelerindeki tamirat ve tadilat işlerinde veya sağlıkla ilgili bir durumda konsiyerjden destek alabiliyorlar. Ya da tatil dönüşlerinde eve gelmeden yiyecek-içecek alışverişlerini yaptırabiliyorlar. İstanbul’da Büyükdere Caddesi, Türkiye’de Ege öne çıkıyor İstanbul’da Şişli’ye bağlı Büyükdere Caddesi üzerinde yoğunlaşan rezidans yatırımları, şehrin önemli birçok merkezine yayılmaya başladı. Kempinski Astoria, Sapphire, Trump Tower, otel, alışveriş merkezi, ofis katları ve rezidans olmak üzere karma projeler içinde yer alan rezidanslar, başta Ege olmak üzere kıyı bölgelerinde daha çok otel ve rezidanstan oluşan projeler içinde hayat buluyor. Rezidansların projelere eklenme mantığında ise daha çok yatırımcıların, yatırımlarının geri dönüşünü daha hızlı almak istemesinden kaynaklanıyor. Rezidanslar, yatırımın geri dönüş süresini kısaltıyor Türkiye’de gelişen sektörlerin başında yer alan konut sektöründe yer alan firmaların girdiği rezidansların konut fiyatlarına göre fiyatlarının yüksek olması yatırımcıları cezbeden unsurların başında geliyor. Karma projelerde ise yatırımın geri dönüş süresini hızlandırdığı için tercih nedeni oluyor. Çünkü otel ve konut yatırımlarının geri dönüş süresinin uzun olması yatırımcıları bu alana yöneltiyor. Yine birlikte yapılan otel ve rezidanslar yatırımcıya personel ve maliyet gibi bir- çok avantaj sağlıyor. Bir diğer avantaj ise rezidans yatırımı için yola çıkan bir yatırımcı projesine küçük bir otel eklediğinde yasal olarak imar hakkı daha da büyüyor. Marka önemli etken Türkiye’de lüks konut olarak algılanan ve biraz da yanlış oturan rezidanslarda esas olarak hizmet öne çıkıyor. Bu hizmeti iyi veren rezidanslar, hem yatırımcı açısından hem de alıcı açısından katma değeri yüksek yatırım aracına dönüşüyorlar. Bu noktada marka önemli bir unsur haline geliyor. Rezidans işletmesi için Kempinski, Four Seasons gibi uluslararası bir zincirle anlaşan yatırımcılar, dairelerini gerek yabancı gerekse yerli alıcılara daha kolay satabildiği gibi daha yüksek fiyattan da satabiliyor. Öte yandan rezidans sahipleri, bu daireleri kullanmadıkları zamanlarda otelin işletmesine verdiği için yine marka avantajıyla gelir elde edebiliyorlar. Rezidanslar uluslararası zincirlerin de dikkatini çekiyor Aynı şekilde zincirlerde isim hakkı nedeniyle gerek daire satışlarından komisyon alarak gerekse işletme yöntemiyle gelir elde ediyorlar. Bu nedenle rezidans 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 53 » DOSYA � YATIRIMLAR �REZİDANS yatırımlarının çoğalması Türkiye’ye uluslararası zincirler de rezidans işletmecisi olarak sıcak bakıyorlar. Marriott, Swissotel, Kempinski, Four Seasons, Ritz Carlton gibi birçok zincir rezidans markalarıyla Türkiye pazarından yer bakıyorlar. Swissotel’le Bodrum’da iki ayrı rezidans projesi yaparken, Ortadoğulu lüks otel zincire Rotana Dap Yapı ile anlaştı. Astaş Grubu Bodrum’da yaptığı otel ve rezidans projesinde Mandarin Oriental Hotel ile çalışacak. Fairmont Grubu hem otel hem de rezidans işletmesi için İstanbul’a geliyor. Alımlarda Türkler ve Ortadoğulu alıcılar öne çıkıyor Türkiye’de hukuki altyapısı da oturtulan rezidans dairelerini ağırlıklı olarak gelir seviyesi yüksek ve yatırım yapmak isteyen Türkler alıyor. Ayrıca Türkiye’de geliri yüksek 65 yaşlı kesim, kimseye bağımlı olmadan tüm hizmetleri alabildikleri için bu tür rezidansları tercih edebiliyorlar. Öte yandan yabancılara mülk satışının önünü açan mütekabiliyet yasasının çıkmasının ardından, Türkiye’de uzun dönemli konaklayacak olan yabancılar da sıcak bakabiliyor. Çoğunlukla markaya dikkat eden Avrupalılar ve Ortadoğulu yatırımcılar alım yapıyor. Ortadoğu’dan blok satın almalar da oluyor. Yabancılar ayrıca kıyı bölgelerinden yapılan rezidansları takip ediyorlar. Rezidansta oturan daire sahipleri bir araya gelerek bir şirket kurarak, yönetimi tek elden götürebiliyorlar. Zin- İSTANBUL GAYRİMENKUL YATIRIMLARININ GETİRİLERİ (YILLIK YÜZDE) OFİS YATIRIMLARI 2007 2008 2009 2010 2011 2012 8,00 7,50 7,25 7,25 7,00 7,00 ALIŞVERİŞ MERKEZİ YATIRIMLARI 8,00 7,50 7,00 7,25 7,00 7,00 LOJİSTİK YATIRIMLARI 8,00 7,75 7,00 7,00 6,75 6,50 7,00 7,50 8,25 8,50 8,50 OTEL YATIRIMLARI KAYNAK: 2004-2008 İÇİN KING STURGE, CB RICHARD ELLIS, COLLIERS INTERNATIONAL TÜRKİYE, 2009, 2010 VE 2011 İÇİN ÇALIŞMA EKİBİ İSTANBUL GAYRİMENKUL YATIRIMLARI İÇİN DEĞERLENDİRME YILLAR 2013 (I) 2012 (I) 2011 2010 DEĞERLENDİRME PUAN SIRALAMA GELİŞME ÖNGÖRÜLERİ 3,36 1 MEVCUT YATIRIM PERFORMANSI 3,55 4 YENİ SATIN ALIMLAR 3,47 2 GELİŞME ÖNGÖRÜLERİ 4,0 1 MEVCUT YATIRIM PERFORMANSI 3,8 2 YENİ SATIN ALIMLAR 3,8 1 GELİŞME ÖNGÖRÜLERİ 6,6 1 MEVCUT YATIRIM PERFORMANSI 6,8 2 YENİ SATIN ALIMLAR 6,4 1 GELİŞME ÖNGÖRÜLERİ 5,1 1 MEVCUT YATIRIM PERFORMANSI 5,8 7 YENİ SATIN ALIMLAR 5,4 5 KAYNAK: URBAN LAND INSTITUTE PRICEWATERSHOUSE COOPERS, “EMERGING TRENDS IN REAL ESTATE EUROPE” (I) 2012 YILINDA PLANLAMA 5 ÜZERİNDEN YAPILMAYA BAŞLAMIŞTIR. 54 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 cirlerin beklentisi de bu yönde oluyor. Rezidanslar otelcilikle de iç içe geçiyor Condo hotel modeli ile turizm alanına da giriş yapan rezidansların bir başka modeli ise uzun süreli kalışlar için otel bünyesinde oluşturulan yapılar olarak ortaya çıkıyor. İstanbul’da Swissotel Living örneğinde görülen modelde, otelde uzun süre konaklayanlar için oluşturulan dairelerde kalanlar otelde aldığı hizmeti alıyor. Ancak bu dairelerin şahıslara satışı söz konu değil. Birçok lüks otelde uzun süreli konaklamalar için süitlerini bu şekilde işletiyor. Turizm yatırımları kadar artış göstermese de Türkiye’de başta İstanbul olmak üzere öne çıkan büyük şehirlerde rezidans yatırımlarında bir yükselme göze çarpıyor. Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği’nin (GYODER) hazırladığı “Türkiye gayrimenkul sektörü temel göstergeler 2012” raporuna göre gelişim anlamında gerilerde olan rezidans yatırımları Türkiye’de otel ve AVM’ler » YATIRIMLAR � HABER ile birlikte gelişiyor. GYODER raporuna göre öne çıkan sonuçlar şöyle: İstanbul Gayrimenkul Yatırımlarının Getirileri 2011 ve 2012 yıllarında pazarın giderek olgunlaşması ile birlikte getiriler de durağanlaştı. Alışveriş merkezi ve ofis yatırımlarının getirisi son iki yılda yüzde 7.00 olmuştur. Ticari gayrimenkuller içinde oteller ise getirisi artan tek alandır. Otel (şehir otelleri ve lüks oteller) gelirlerindeki (oda bağı gelir ve oda fiyatları) önemli artışa bağlı olarak otel yatırımı getirisi 2011yılında yüzde 8,5’e yükselmiş, 2012 yılında da bu oranı korumuştur. İstanbul’da Gayrimenkul Yatırımları için Sektörel Öncelikler İstanbul için Avrupa pazarında yer alan diğer şehirler ile karşılaştırmalı olarak gayrimenkul yatırımlarına (satın almalar) yönelik 2013 yılı değerlendirmesine göre yatırımcılar ile yapılan ankette İstanbul’da 2013 yılı için öne çıkan yatı- rım alanı 17 puan ile oteller oldu. Otelleri 16 puan ile ofisler ve alışveriş merkezleri izledi. Sanayi ve lojistik alanları 14 puan ve rezidanslar 10 puan ile sonraki öncelikleri aldılar. Diğer Avrupa şehirlerinin aldıkları puanlar ile karşılaştırıldığında İstanbul’a yönelik yatırım ilgisinin sürdüğü görülüyor. Yabancı Gerçek Kişilerin Gayrimenkul Mülkiyet Edinmeleri 2011 yıl sonunda Türkiye genelinde İSTANBUL’DA GAYRİMENKUL YATIRIMLARI İÇİN SEKTÖREL ÖNCELİKLER 2013 (YÜZDE % PAYLARI) İLLER Amsterdam Atina Barselona Berlin Brüksel Budapeşte Kopenhag Dublin Edinburgh Frankfurt Hamburg Helsinki İstanbul Lizbon Londra Lyon Madrid Milano Moskova Münih Paris Prag Roma Stokholm Viyana Varşova Zürih OFİS 8 4 10 13 15 6 2 12 8 20 17 7 16 8 31 11 12 8 8 28 33 10 3 10 10 16 11 ALIŞVERİŞ MERKEZLERİ 9 16 13 21 13 9 12 5 4 22 22 10 16 9 15 11 14 24 10 26 28 11 18 15 10 17 12 SANAYİ LOJİSTİK 5 0 4 5 4 2 0 3 3 9 16 2 14 2 12 12 1 3 7 7 6 3 2 4 0 7 3 REZİDANS 9 3 8 40 9 3 9 7 6 18 24 4 10 5 31 7 9 12 5 25 10 3 10 11 5 5 11 GAYRİMENKUL SEKTÖRÜNDE YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI OTEL 2 10 12 10 3 1 1 5 5 6 8 1 17 3 17 2 9 8 4 11 8 0 8 4 3 3 3 ÖNCELİKLİ SEKTÖR AVM REZİDANS OTEL AVM REZİDANS OFİS AVM AVM OFİS OFİS AVM REZİDANS AVM OTEL AVM OFİS SANAYİ AVM AVM AVM OFİS OFİS AVM AVM AVM OFİS AVM AVM AVM KAYNAK: URBAN LAND INSTITUTE PRICEWATERHOUSE COOPERS, “EMERGING TRENDS IN REAL ESTATE EUROPE” 56 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 gayrimenkul mülkiyeti edinmiş olan yabancı sayısı 123 bin toplam taşınmaz sayısı ise 113.687 ve toplam taşınmazların büyüklüğü 86,2 milyon m2 oldu. 2012 yıl sonunda ise toplam taşınmaların büyüklüğü 91.47 milyon m2 ve taşınmaza sahip yabancı sayısı 137.783 olarak gerçekleşti. Antalya 47.459 adet ile en çok kişinin mülk edindiği il olurken taşınmaz alanların büyüklüğü itibari ile de ilk sırayı 7.03 milyon m2 ile yine Antalya aldı. n (MİLYON DOLAR) YABANCILARA GAYRİMENKUL SATIŞI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞİ 2006 2,922 99 2007 2,926 488 (R) 2008 2,937 453 (R) 2009 1,782 210 (R) 2010 2,494 241 (R) 2011 2,013 300 (R) 2012 2,636 302 (R) YILLAR YABANCI GERÇEK KİŞİLERİN GAYRİMENKUL MÜLKİYET EDİNİMLERİ 2012 (STOK) İLLER TOPLAM TAŞINMAZ ALAN m² KİŞİ SAYISI ANTALYA 7.035.428 47.459 MUĞLA 6.364.501 22.225 ANKARA 4.903.059 1.858 AYDIN 4.122.520 19.616 HATAY 3.874.155 1.405 İSTANBUL 3.839.461 14.332 İZMİR 3.721.469 5.660 BURSA 1.857.928 5.570 BALIKESİR 1.408.412 1.245 MERSİN 1.029.716 2.297 TÜRKİYE 91.471.259 137.783 KAYNAK: TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GÖRÜŞLER � YATIRIMLAR Ayla Heyfegil / Servotel Yönetici Ortak Rezidans mantığı Türkiye’ye yeni girdi R ezidans aslında dünyada Türkiye’de algılandığından başka bir şey… Türkiye’de insanlar lüks konutu rezidans olarak tercüme ediyorlar. Rezidans insanların otel hizmeti aldığı ev, konut anlamına geliyor. Türkiye’de kapının önüne sandalyeyi koyduğunda ona rezidans deniyor ama değildir. Normalde hizmet sistemi de evle birlikte gelir. Dünyada üç farklı uygulama şekli var. Amerika’da daha çok konsiyerj hizmetlerinin verildiği evler olarak öne çıkıyor. Avrupa’da ise otel hizmetinin alınabildiği ikinci olarak biliniyor. Otellerin ikinci evlere hizmet vermesi mantığından çıkmış. Örneğin bir Avrupalının İspanya’da bir otel yanında satın alıyor ancak sürekli o evde kalamadığı için evin bakımını otel yapıyor. Üçüncüsü ise condo otel sistemi dediğimiz model… Burada otel rezidans dairesini satıyor ancak daire sahibi kullanmadığı zaman otel burayı başka birine kiralıyor. Böylece hem daire sahibi hem de otel kazanç elde ediyor. Bu sistemdeki rezidans, otelin bir parçası olarak öne çıkıyor. Buna Bodrum Kempinski’yi örnek verebiliriz. Türkiye’de Bodrum Kempinski gibi projeler yeni yeni yapılmaya başlandı. Swissotel’de Bodrum’da bunun iki örneğini yapıyoruz. Türkiye’de kıyı kesimlerinde özellikle yabancıların gayrimenkul alımları nedeniyle ikinci modelin daha yaygınlaşacağını düşünüyoruz. Rezidansların önünü Türkiyedeki imar mevzuatı açtı Türkiye’de imar mevzuatı bundan 10 yıl önce ticari lejantlı olan yerlerde örneğin İstanbul Şişli’deki Büyükdere Caddesi’nde konut yapma izni vermiyordu. İstanbul Büyükşehir Belediyesi bu bölgede rezidans yapımına izin verince hem mobilyalı ve servisli hem mobilyasız ve yarı servisli rezidanslar ardı sıra Büyükdere Caddesi’nde açılmaya başladı. İlk olarak biz girdik ve 2003 yılında Kempinski Astoria’yı açtık. Biz Kempinski Astoria’da servisli rezidans yani içerisine komple mobilyalarını dahi koyduğumuz hatta yatak çarşafını otel gibi isteyene her gün, isteyene haftada 2 gün ya da 3 gün değiştirdiğimiz bir konsept getirdik. Bunların bir kısmını mobilyalı ve boş olarak sattık. Rezidansların ana mantığı budur. Komple mobilyalı olabilir veya otel hizmeti ya da konsiyerj hizmeti a- labilir. Ardından Sapphire geldi. Orası da mobilyasızdır ama konsiyerjden full hizmet alıyor. Trump Tower bizim ikinci örneğimiz oldu. Trump’ta çok geniş bir konsiyerj hizmeti var. Orada eşyaları biz vermedik, herkes kendi eşyasını getirip koydu. Fakat ev sahipleri için 1 saatten tüm güne kadar yayılabilen temizlik hizmetini alabileceği paketler koyduk. Mesela ampul patladı, tesisatçı veya elektrikçi bulmam gerekmiyor, bir telefonla konsiyerji arayarak işinizi hallettirebiliyorsunuz. Sonra Levent Loft çıktı. Bunlar bizim de içinde olduğumuz bazı projeler. Rezidans sistemi yatırımların geri dönüş süresini kısaltıyor Türkiye’de sermaye yapısının derin olmaması ve kiraya verilen konut yatırımlarının geri dönüş süresinin uzun olması rezidans yatırımlarını artırdı. Türkiye’de insanlar hem yatırımlık hem de yaşamak için yer almak istiyorlar. Ama konut yatırımları 20-25 yılda dönerken otel mantığıyla işletilen rezidans yatırımında bu süre 15-12 yıla düşüyor. Bu mantıktan çıkıldığı zaman yatırım da doğru oluyor. Türkiye’den ev alan yabancı evi 12 ay kullanamayacağı için yaşamadığı zaman de evine hem bakılsın hem gideri azalsın istiyor. Bir de Türkiye’de nüfus gittikçe yaşlanıyor. Özelikle belli bir gelir seviyesinin üstündeki yaşlı nüfus için uygun çözümler sunuyor. Telefon açıp ‘tansiyonum düştü’ dediğinde konsiyerj nereyi arayacağını biliyor. Böyle yerlerin ortak sosyal alanları var, oralarda oturulabiliyor. Bu şekilde üçüncü tip talebinin çok ciddi şekilde buradan çıkacağını düşünüyoruz. 65 yaş üstü, sağlıklı, çocukları evden gitmiş, kendi hayatlarını daha küçük, daha konforlu yaşamak isteyen ama hizmeti de kimseye bağımlı olmadan almak isteyen insanların yaşayabilecekleri yer olarak çıkıyor. Astoria Kempinski’nin ilk satışına çıktığımızda alan müşterilerimizin yüzde 70’e yakını, yaşlanınca otururuz diye rezidans aldılar. Hem yatırımcı da hem satın alanlarda bu alana ilgi var. Ancak yabancı yatırımcılar için bu alanda da uluslararası markalar öne çıkıyor. Yabancı alıcılar bilmedikleri bir marka yerine Four Seasons, Kempinski, Hilton, Sheraton, Ritz Carlton gibi uluslararası bilinirliği olan markalara bakıyorlar. Son 10 yıldır hemen hemen her zincirin bu tip hizmet veren alt markaları oluştu. Türkiye’de şu ana kadar ilk Kempinski ikinci olarak Swiss girdi. Şimdi Star grubu ve Marriott grubu bakıyor. Ortadoğulular enteresan bir müşteri kitlesi... O nedenle mesela Rotana, Jumeria gibi güçlü gruplar Türkiye’deki bu yatırımlarla ilgileniyorlar. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 57 YATIRIMLAR � GÖRÜŞLER Eyüp Babür / Kempinski Rezidans İşletmelerinden ve Geliştirme Çalışmalarından Sorumlu Başkan Yardımcısı Residence yatırımlarında merkez İstanbul E vet, son yıllarda Türkiye’de residence projelerinde çok önemli bir artış izliyoruz. Pazarda ciddi sayıda faal ve proje aşamasında olan tesis var. Residence kavramı, 1950’li yıllarda ABD’de bazı ünlü film starlarının çok lüks, ayrıcalıklı ve prestijli bir yaşam için 5 yıldızlı otel suitlerini kendilerine ihtiyaçları olabilecek her türlü hizmetin verildiği daireler olarak kiralamaları ve yaşamlarını bu ortamlarda sürdürmeye başlamaları ile ortaya çıkmış. Dolayısıyla Residence konseptinin arkasında aslında çok kapsamlı bir tesis planlaması, yüksek inşaat standartları, hizmet yelpazesi ve işletme prensipleri bulunuyor. Ayrıca konum olarak şehrin en lüks ve merkezi bölgelerinde bulunmaları tercih ediliyor. Bu özellikleriyle en akılcı projelerin lüks otel kompleksleri içinde yer aldığını görüyoruz. Gerek işletme standartları ve gerekse zengin otel imkan ve hizmetlerinin Residence ünite sahiplerinin kullanımına hazır olması bu tarz komplekslerin geliştirilmesindeki avantaj oldu. Ancak dünyada, bir otel kompleksi içinde olmayan pek çok residence projeleri de geliştirildi ve geliştiriliyor. Geçmişte “apartman”, “site”, “compound” olarak isimlendirilebilecek pek çok mülk veya tesisin bugün “Residence” olarak isimlendirildiğini ve residence kavramının sadece isimde yaşadığını görüyoruz. Rzidansların hukuki altyapısı yabancı yatırımcıyı korkutuyor Bu pazarın Türkiye’deki büyüklüğünü tahmin etmek oldukça güç ancak bugün Residence konsepti ile uyumlu planlama veya inşaat aşamasında ve geliştirilme potansiyeli olan mülk ve projeler, toplam pazarın yüzde 1’inin altında olduğunu iddia edebilirim. Residence yatırımlarında merkez de İstanbul… Residence konseptinin standartlarını ve buna bağlı olarak satış fiyat seviyelerini dikkate aldığımızda bu oranın dünya standartlarında olduğunu söyleyebilirim. Diğer yandan Residence yatırımı, ünitelerin tek tek bireylere satılması nedeniyle hukuki alt yapısının otel yatırımlarına göre daha detaylı olması, yabancı yatırımcıların ilgisini azaltıyor. Dolayısıyla bu konudaki yatırımlar, tamamen yerli yatırımcılar ve proje geliştiricileri tarafından yapılıyor. Ancak, işletmeci konusunda uluslararası 58 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 zincirlerin ilgisi özellikle İstanbul merkezli projeler için artıyor. Bu çerçevede İstanbul’da başta firmamız Kempinski’nin marka ve işletmesi altında 3 olmak üzere birkaç tane daha inşaatı devam eden tesis bulunuyor. Yerel proje geliştiricileri ile anlaşmalar bazında, standartlarına uygun proje bulabilmeleri durumunda farklı uluslararası grupların da yalnızca işletme temeli ile İstanbul residence pazarında yer alacaklarını düşünüyorum. Rezidans müşterisini tatmin etmek otel müşterisinden daha zor Beklentilere baktığımızda bir Residence ünite sahibini tatmin etmek bir otel müşterisini tatmin etmekten daha zordur. Çünkü otel müşterisinin ana amacı otelde konaklamak değil, işi veya tatilidir. Bu nedenle otelde konaklarken şahsi tercih ve arzularını çok da ön plana çıkarmaz. Ancak bir Residence’da yaşayan daire sahibi, artık yaşamı o tesis içinde geçeceği için tüm tercih ve arzularının, alışkanlıklarının, vb şahsi beklentilerinin karşılanmasını ister. Bunu sağlamak, hata tekrarı gibi bir şansınızın olmaması bir otelden da- ha zordur. Residence işletmeciliğindeki hizmet segmentlerinden biri de dairelerini yatırım amacıyla satın aldığı daire sahiplerine bu uluslararası işletme firmalarının kiralama hizmeti vermesidir. Tesisin hukuki alt yapısının uygun olarak kurulmuş olması şartıyla bu daireler işletme firmaları tarafından tatil ve iş turizm pazarlarına kısa, orta ve uzun dönemli olarak sunulabiliyor. Doğal olarak bu konudaki pazarlama ve dağıtım faaliyetlerinde uluslararası firmaların satış ve pazarlama ağının ülke turizm potasiyeline çok önemli katkıları oluyor. Kempinski Residences olarak şu anda dünyada 12’si açık, 12’si ise inşa aşamasında olmak üzere 24 Residence tesisimiz bulunuyor. Avrupa, Ortadoğu, Asya ve Uzakdoğuda bulunan bu tesislerimizin bazıları Private residences, bazıları kira programlarının uygulandığı residences, bazıları da sadece konaklama amaçlı Serviced Apartments konseptleri ile işletiliyor. Yeni işletme anlaşmaları ile ilgili olarak özellikle Doğu Avrupa, Rusya, Ortadoğu ve Asya Pasifik bölgelerinde çeşitli yatırımcılarla görüşmelerimiz sürüyor. YATIRIMLAR � GÖRÜŞLER Defne Gezen / Jones LangLasalle MBA BSc Başkan Yardımcısı Türkiye’de rezidans yapma trendi 5 yıl daha sürer T ürkiye’de rezidansı ilk defa Kempinski’nin Astoria projesiyle tanıdı. Bildiğiniz klasik bir konutta kapının önünde bir kapıcı olurdu, çimleri sulardı, evinize servis yapardı. Rezidans dediğimizde bunun aslında biraz daha modern şekilde işletmeciliğini görüyoruz. Ama markalı bir otelin işlettiği rezidans işletmeciliği biraz daha farklı. Markalı rezidansta örneğin, temel olarak haftada 2-3 gün temizlik, a’la carte servis gibi hizmetler olabiliyor. Mesela tatilden eve dönerken konsiyerji arayıp “Lütfen buzdolabıma şunları doldurun, evimi temizleyin, çiçeklerimi sulayın” gibi ekstra hizmetler isteyebilirsiniz. Türkiye’de yaşayan yabancılar uzun vadeli konaklamalarda bu tarz markaların işlettiği rezidansları tercih ediyorlar. Ortadoğu’ya baktığımızda uzun vadeli, kalan kişiler genelde normal bir evde yaşamaktansa bu tür rezidanslarda kalıyorlar. Gelir seviyesi yüksek Türkler de bunun örneklerini yurtdışında gördükleri için ilgi göstermeye başladılar. Türkiye’deki iş geliştiriciler rezidans yatırımlarını öneriyorlar Türkiye’deki iş geliştiriciler rezidans konseptine dönüyorlar veya yatırımın ismini o şekilde değiştirmeye çalışıyorlar. Rezidans yatırımlarının uluslararası markalarla işbirliği yapmasının nedeni satışta fiyatları biraz daha arttırabilmek... Markanın getirmiş olduğu bir artı var. Ancak uluslararası zincirlerde bu tür projelere girdikleri zaman rezidansın dekorasyonu, daire büyüklükleriyle ilgili mal sahiplerinden bir takım isteklerde bulunuyorlar. Örneğin; lüks gruplardan Four Seasons, 1+1, 2+1 rezidanslarının metrekareleri ve standartları bellidir. 60 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 nında bir de otel olmasını tercih ediyorlar. Çünkü böylece personel maliyetleri gibi bir takım maliyetleri düşürmüş oluyorlar. Kıyı bölgelerinde, otel, rezidansların olduğu karma projeler artıyor Grubun resortlerdeki rezidansları en az 3+1, 4+1 oluyor. Markalı zincirler her satılan rezidans ünitesinden komisyon alıyorlar, çünkü benim sayemde sattın diyorlar. Bazı otel markaları aynı zamanda yatırımcı olabiliyor. Bunlar dünyanın herhangi bir yerinde rezidans geliştirecekleri zaman, daha önce kendisinden rezidans almış olanlara yeni projelerini duyuruyorlar. Rezidansın işletmesini de bu zincirler yapıyorlar. Ama Türkiye’de kat mülkiyeti kanununda açıklar olduğu için ev sahipleri işletmeciden memnun değilse bir araya gelip işletmeciyi değiştirebiliyor. Ortak alan giderlerinin veya ödenen aidatların yüksek olması buna neden olabiliyor. Ancak artık rezidans işine girecek olan mal sahipleri veya iş geliştiriciler artık tapuya işletmeci değiştirilmesin diye şerh düşüyorlar. Genelde mal sahipleri rezidans yatırımlarının ya- Yazlık yerlerde küçük bir butik otel yapan mal sahipleri bunun yanına markalı rezidans da yapıyorlar. Ama mal sahipleri yatırımlarının geri dönüşünü alabilmek için bu rezidansların bir kısmını da markasız olarak yapıyorlar. Bu rezidansların fiyatı markalıya göre daha düşük olduğu için satışı daha kolay ve yüksek oranda oluyor. Dolayısıyla da insanlar bunu alırken ‘ben Mandarin’in oradan rezidans aldım’ diyebiliyor. Markasız olanlar dairelerinin içini istedikleri gibi döşeyebiliyorlar ve daha az aidat ödüyorlar. Dolayısıyla segment açısından ikinci bir alternatif yaratılmış oluyor. Önümüzdeki 5 yıl boyunca bu iş devam edecek, çünkü bize her gün farklı şehirlerden talep geliyor. Örneğin Four Seasons’ın işlettiği bir rezidans diğerlerine göre yüzde 20- 30 daha fazla fiyatla satılabiliyor. Bu rezidansları alanlar ise aldığı rezidansı ileride normal bir konuta göre çok daha yüksek bir fiyata satabiliyor. Mal sahiplerinden talep olduğu için uluslararası zincirlerden Türkiye ile ilgilenenler var. Ayrıca son 2-3 yıl öncesine göre rezidans yatırım talebi çok fazla… Yatırımın sürdürülebilir olması çok önemli. Dolayısıyla lokasyon çok önemli bir yere oturuyor. Alıcılara baktığımızda ise yerelde birinci alıcı Türkler… Ancak pazarda çok stok var. Bizim insanımız da araştırmayı sevdiği için alternatiflere bakıyor. YATIRIMLAR � GÖRÜŞLER Sibel Beşkardeş Ekit / Swissotel Living Satış Müdürü Alternatif konaklama mekanları farklı misafir grupları için cazibe yaratıyor T ürkiye’de beş yıldızlı otellerin bünyelerinde yer alan residence bölümleri profesyonel anlamda otel hizmetlerinin tamamını sundukları için tercih sebebi oluyorlar. İstanbul’un, özellikle yabancı yatırımcılar açısından çok cazip bir kent olması ve bu talebin her geçen gün artması, şehrimizi daha da popüler bir hale getiriyor. İstanbul’da özellikle süreli olarak yaşayan yabancılar için istenilen vasıflarda kiralık ev ihtiyacı profesyonel hizmet verilen residence ihtiyacı İstanbul’da yatırımlar arttığı sürece hep olacak. Alternatif konaklama mekanları farklı misafir grupları için cazibe yaratıyor. Özellikle aileleri ile seyahat eden misafirler residence türü tesislerde konaklamayı tercih ediyorlar. Proje bazında uzun süreli konaklama yapacak iş insanları için de otel odasından farklı bir mekanda kalmak oldukça avantajlı. Tüm bunların turizm sektörüne katkısı oldukça büyük... İstanbul’da hali hazırda 5 yıldızlı bir otel projesi içinde yer alan tek residence konsepti Swissotel Living’dir. İstanbul olarak 5 yıldızlı hizmet kalitemizi uzun süreli konaklayan Swissotel Living misafirlerimiz için de esas alıyoruz. Tamamıyla yenilenmiş 63 adet lüks daire ile – stüdyo tipi daireden 3+1 daireye kadar- her türlü ihtiyaca cevap verebilecek bir donanıma sahibiz. Dolayısıyla şu anda pazarda rakipsiz bir konumdayız. Koşulsuz müşteri memnuniyetini amaç edinmiş bir işletme olarak pazardaki yerimizi korumak ve geliştirmek tabii ki en büyük hedefimiz. Türkiye’de İstanbul, Ankara ve İzmir şehirlerinde toplam 3 otelimiz bulunuyor. Her otelimizde uzun süreli konaklama alanlarımız mevcut. Dünyada da hızla büyüyen bir otel zinciri olarak bu alandaki yatırımlarımız devam ediyor. Yabancı otel zincirleri kendi bünyelerinde otel odalarının bir bölümünü uzun kalışa da uygun olacak şekilde hazırlıyorlar. Oda kategorilerinde mutlaka mutfakları olan ve daha geniş – 2 veya 3 yatak odalı– oda kategorilerine artık tüm yeni açılan otellerde rastlamak mümkün. Nurbanu Akşit Çiçekdağı/ BDO Consulting Rezidans projelerinde de ciddi bir artış yaşanıyor T ürkiye’deki gayrimenkul piyasasına artan yatırımcı ilgisi ile beraber piyasaya çıkan ürünlerde de çeşitlilik gözlemliyoruz. 1990’larda Akmerkez ile başlayan ve üst seviye yönetim ve hizmet anlayışı ile diğer lüks konut projelerinde farklı olarak tanımlanan ‘residence’ projelerinde de ciddi bir artış yaşanıyor. Otel yatırımları ile bağlantılı residence projeleri de son zamanlarda yatırımcılarında ilgisini çekiyor. Özellikle lüks şehir ve resort otel yatırımlarının, geliştirme maliyetleri yüksek, geri dönüş hızlarının yavaş olması bu artışta etkili oluyor. Dolayısıyla karma kullanımlı projelerdeki residence kullanımları hem projenin inşaat süresindeki satışlar ile finansman yükünü azaltıyor hem de tüm proje bağlamında geri dönüşü 62 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 hızlandırma imkanı yaratıyor. Residence kullanıcılarına otel hizmetlerinden yararlanma imkanı verilerek üst düzey bir hizmet kalitesi yakalanabiliyor. Yeni bir yaklaşım da yatırım amaçlı alınmış tam zamanlı residence birimlerinin otel işletmecisi tarafından kiralanarak residence sahibine gelir yaratması… Residence birimleri otel işletmecisi ile aynı marka şemsiyesi altında tanımlandığı için bu da ayrı bir prestij ve pazarlama unsuru olabiliyor. Bu tarz residence projelerinin öncelikle İstanbul, Bodrum, Çeşme gibi uluslararası anlamda yüksek gelir grubu ziyaretçilere hitap eden bölgelerde tercih edildiğini görüyoruz. Ayrıca uzun süreli kalmak isteyen geniş aileli turistler için lüks katmanda bir alternatif yaratıyor. Böylelikle bu tarz projelerin turizme de katkıda bulunacağını düşünüyoruz. Dubai’de Emaar Properties’de çalıştığım zamanlarda bu alanda Türkiye, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da birçok projede yer aldım. Bunlar arasında içinde dünyanın en yüksek kulesi Burj Khalifa, dünyanın en büyük AVM’lerinden Dubai Mall, oteller, residence projeleri, eğlence merkezlerini içeren karma proje Downtown Dubai, oteller, AVM, residence projeleri, marina içeren karma proje Dubai Marina ile İstanbul’daki Emaar Square vardı. YATIRIMLAR � HABERLER Mayıs ayında 31 tesis için teşvik belgesi alındı istihdam imkanı üretecek. Komple yeni yatırımların yoğunluğunda, Antalya yüzde 34 ile ilk sırayı alırken, onu yüzde 16 ile İstanbul izledi. Mayıs ayında teşvik alan yeni yatırımlarda 9 otel ile İstanbul başı çekti. Tesislerin sınıf ve tür dağılımda 3 ve 4 yıldızlı tesisler yüzde 36-37 paylarla ilk sıraları alırken, onu yüzde 12 dolayındaki pay ile 5 yıldızlı tesisler takip etti. Ekonomi Bakanlığı tarafından verilen teşvikler açıklandı. Mayıs ayında toplam 31 turizm projesine teşvik verildi. Bu projelerden 5’i modernleştirme yatırımlarını kapsarken 26’sı komple yeni yatırımlardan oluştu. Mayıs ayında 7 turizm projesinin ise teşvik belgesi iptal edildi. M ayıs ayında teşvik belgesi alan projeler belli oldu. Teşvik alan 31 turizm projesinin 5’i modernleştirme yatırımlarını; 26’sı komple yeni yatırımlardan oluştu. Böylece yılın ilk beş ayında 161 yatırım projesi için1,8 milyar TL’lik yatırım teşviği alınmış oldu. Sektör 131 yeni yatırımla, 30 bin dolayında yeni yatak ve 7 bin dolayında TEŞVİK BELGESİ ALAN PROJELER (MAYIS 2013) 3 ODA VE YATAK KAPASİTESİ 64 ODA, 128 YATAK TEŞVİK TUTARI 6.458.475 KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM 4 5 1 DAĞ EVİ 482 YATAK 352 YATAK 87 ODA, 124 YATAK 29 YATAK 26.690.720 29.147.995 1.299.800 948.755 KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM MODERNİZASYON KOMPLE YENİ YATIRIM 4 4 5 4 54 ODA, 108 YATAK 55 ODA, 110 YATAK 208 YATAK 156 YATAK 3.944.100 1.661.700 1.949.469 10.843.825 MODERNİZASYON MODERNİZASYON KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM ÖZ KON. TESİSİ 5 BUTİK 5 5 4 4 144 YATAK 378 YATAK 120 YATAK 121 ODA, 242 YATAK 278 YATAK 104 YATAK 134 YATAK 1.355.963 2.192.776 10.908.134 1.1342.688 34.520.761 4.905.088 9.235.000 KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM 4 5 4 4 2 194 YATAK 504 YATAK 182 YATAK 87 ODA,174 YATAK 80 YATAK 9.170.685 31.277.562 8.926.716 10.598.730 1.260.065 MODERNİZASYON KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM ÖZ KON. TESİSİ 3 3 BUTİK 5 58 ODA, 117 YATAK 40 ODA, 80 YATAK 71 ODA, 132 YATAK 51 YATAK 264 YATAK 749.500 1.635.700 6.374.000 1.840.496 24.000.000 KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM MODERNİZASYON KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM 4 3 4 3 4 152 YATAK 84 YATAK 70 ODA, 140 YATAK 140 YATAK 88 YATAK 11.604.480 1.682.003 1.128.540 6.708.885 6.107.350 280.469.961 ŞEHİR FİRMA ADI TÜRÜ YILDIZI AĞRI DOĞA VEYA ÇÖL İNŞAAT TAAHHÜT TURİZM MADENCİLİK İTHALAT İHRACAT SANAYİ TİCARET LTD. ŞTİ. HAYAT SAĞLIK HİZM. YAT. İŞL. TUR. TAAH. TİC. VE SAN. A.Ş. ÖN-HAN TURİZM VE İNŞ. TİC. LTD. ŞTİ. METİN BELİM GÜVEN APART OTEL MESSA PETROL GIDA TURİZM İNŞAAT NAKLİYE TEMİZLİK ELEKTRONİK SANAYİ VE TİC. LTD. ŞTİ. KOP-TUR TURİZM A.Ş. ÇAN BELEDİYE BAŞKANIĞI ÇİZMECİLER OTELCİLİK TURİZM TAŞ. EML. İNŞ. GIDA SAN. A.Ş. DONAS OTOMOTİV İNŞ. TAAH. KONF. İTH. İHR. DÖNER FIRIN. GIDA MAD. TİC. VE SAN. LTD. ŞTİ. DEMİR GRUP TURİZM LOJİSTİK İNŞAAT GIDA TİC. LTD. ŞTİ. ÇİLTUĞ ISI SAN. VE TİC.A.Ş. NE SA GRUP TURİZM YATIRIMLARI A.Ş. EKS EKŞİOĞLU İNŞAAT MİMARLIK SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. DEMSA İÇ VE DIŞ TİCARET A.Ş. REALSTAR MİLLET OTELCİLİK TURİZM LTD.ŞTİ. MB BAĞDATLILAR OTELCİLİK TURİZM SERACILIK İNŞAAT SAN.VE TİC. LTD. ŞTİ. BEKDAŞ TURİZM SANAYİ VE DIŞ TİCARET LTD. ŞTİ. BOYTEK REÇİNE BOYA VE KİMYA SANAYİ TİCARET A.Ş. POLİTUR TEKSTİL TURİZM YATIRIM VE İŞLETMELERİ A.Ş. POLİTUR TEKSTİL TURİZM YATIRIM VE İŞLETMELERİ A.Ş. VS ULUSLARARASI TURİZM DAN. BASIM YAYIN ORG. GIDA TİC. LTD. ŞTİ. ATILIM İNŞAAT TAAHHÜT TURİZM İŞL. DEĞERLEME A.Ş. SARAÇOĞLU BOYA KİMYA AMBALAJ İNŞAAT SANAYİ VE TİC. A.Ş. DEMİRELLER AKARYAKIT NAKLİYAT TİCARET VE SAN. LTD. ŞTİ. İNCİ TURİZM İNŞAAT ZİRAAT MADENCİLİK GIDA VE HAYV. A.Ş. ŞENLER ENERJİ MADENCİLİK TARIM TURİZM İNŞ. NAK. GIDA SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. ESATOĞULLARI TURİZM VE OTELCİLİK A.Ş. VELİ GÖR - RAŞİT ARSLAN - REŞİT GÜNAYDIN ÖZ FIRAT OTELCİLİK TURİZM PETROL İTHALAT-İHRACAT A.Ş. ÖZ YÜKSELLER KUY. TURİZM TAR. VE HAYV. LTD. ŞTİ. HÜSNÜ DUMAN KOMPLE YENİ YATIRIM ANTALYA ANTALYA BATMAN BATMAN BURDUR ÇANAKKALE DİYARBAKIR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR GAZİANTEP İSTANBUL İSTANBUL İSTANBUL İSTANBUL İSTANBUL İSTANBUL İSTANBUL İSTANBUL İSTANBUL İZMİR KASTAMONU KONYA KONYA MUĞLA ORDU OSMANİYE RİZE ŞIRNAK VAN VAN Toplam TEŞVİK BELGESİ İPTAL EDİLEN PROJELER (MAYIS 2013) ŞEHİR FİRMA TÜRÜ HİZMET TÜRÜ TEŞVİK TUTARI İSTANBUL İSTANBUL ANTALYA İZMİR OSMANİYE TRABZON İSTANBUL ATLASJET HAVACILIK A.Ş ATLASJET HAVACILIK A.Ş ALTİM ALANYA TURİSTİK İŞL. MRK. LTD.ŞTİ. ISP YAPI TURİZM SAN. TİC. LTD. ŞTİ ESATOĞULLARI TURİZM VE OTELCİLİK A.Ş. MAZARA OTEL TURİZM TİCARET LTD. ŞTİ. DEMSA İÇ VE DIŞ TİCARET A.Ş. MODERNİZASYON TEVSİ KALİTE DÜZ., KOMPLE YENİ YATIRIM, TEVSİ KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM KOMPLE YENİ YATIRIM Havayolu ile yolcu taşımacılığı 12 UÇAK Tarifeli havayolu yolcu taşımacılığı 13 UÇAK 35956126 50570000 9991300 11581400 11586783 1760583 30311498 64 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 Lokantalı oteller 95 ODA Lokantalı oteller 74 ODA, 152 YATAK, 4 YILDIZ Lokantalı oteller 27 ODA 5 Yıldızlı Otel 278 YATAK, 122 ODA Conrad’ın yeni hissedarı Aksoy Holding oldu Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın Condrad Otelinde sahip olduğu yüzde 26’lık iştirak hissesinin yeni sahibi belirlendi. Özelleştirme İhalesinde en yüksek teklifi veren Aksoy Holding, Conrad Oteli’nin yeni hissedarı oldu. Y editepe Beynelmilel Otelcilik Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi sermayesinde bulunan T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’na ait toplam yüzde 26 oranındaki iştirak hissesinin özelleştirme ihalesi sonuçlandı. İhaleye katılan 4 firmadan, açık arttırma sonucunda en yüksek teklif Aksoy Holding Anonim Şirketi verdi. Enerji, turizm, gayrimenkul ve inşaat alanında faaliyet gösteren Aksoy Holding, 78.875.000 TL’lik teklif ile Cengiz İnşaat’ı geride bırakarak Condrad’ın yüzde 26’lık hissesini aldı. Turcas Petrol’un yüzde 51,6 hissesine sahip Aksoy Holding’in aynı zamanda akaryakıt dağıtımı alanında faaliyet gösteren Shell&Turcas Petrol’de yüzde 30 payı bulunuyor. Yalova’ya 5 yıldızlı otel yatırımı yolda Çiçekçilik, eğitim, liman ve turizm alanında gelişme gösteren Yalova’da 5 yıldızlı termal otel yatırımı yapılıyor. Planlanan iki yeni liman ile de Yalova’nın liman kenti olması hedefleniyor. GNY İnşaat’tan Çeşme’ye iki butik otel yatırımı geliyor Çeşme’de villa projeleri yapan GNY İnşaat Mimarlık firması, yine aynı bölgede rezidans ve otel tarzına sahip iki butik otel yapacak. Alaçatı ve Ilıca’da yapılması planlanan otellere 10 milyon dolar yatırım bütçesi ayrıldı. İ nşaat ve turizm sektöründe önemli projelere imza atan GNY İnşaat Mimarlık Turizm, Çeşme’de iki büyük otel projesiyle turizm sektörüne giriyor. Çeşme’de 2005 yılında bu yana villa projelerinde yer alan GNY İnşaat Mimarlık Turizm, Alaçatı Port ve Ilıca merkezinde iki butik otel yapacak. Rezidans ve otel tarzına sahip olacak butik otellere yaklaşık 10 milyon dolar ayırdığını açıklayan GNY İnşaat, otellerin 2014 yaz sezonunda açacağını duyurdu. Alaçatı Port mevkiinde yer alacak rezidans ve otel tarzındaki projede yapılardan biri 50 odalı; diğeri ise 34 oda kapasiteli olacak. Ilıca merkezinde yapılması planlanan otel projesinde ise 70 oda bulunacak. Y alova Ticaret ve Sanayi Odası’nın (YTSO) Yönetim Kurulu yeni Başkanı Tahsin Becan, Dünya Gazetesine verdiği röportajda özellikle çiçekçilik, eğitim, turizm ve limancılık alanlarında büyüyeceklerini dile getirdi. Yalova’da 5 yıldızlı otel çalışmalarına devam ediliyor Turizm sektörüne yönelik çalışmalarda bulunacaklarının altını çizen Becan, Yalova’nın termal turizminin lokomotif olduğunu ifade ediyor. Turizm ve Kültür Bakanlığı tarafından termal bölgesinde 50’ye yakın arsanın 49 yıllığına tahsis edileceğini aktaran Becan, Yalova içerisinde 5 yıldız standartlarında otel kurulması için çalışmalara devam edildiğini belirtti. Aynı zamanda, mütekabiliyet yasasıyla birlikte ciddi miktarda Arapların kent merkezinden konut satın aldığını anımsatan Becan, Körfez Geçişi projesi ile birlikte İstanbul arasındaki mesafe azaldıkça Yalova’nın öneminin artacağını vurguladı. Ayrıca Becan, 2014 yılında faaliyete geçirilecek olan iki özel limanla Yalova’yı liman kentine dönüştürmeyi hedeflediklerine işaret etti. Accor, İstanbul’da üç yeni otel için imza attı A kfen GYO ile Türkiye pazarına 2007 yılında giren uluslararası zincirlerden Accor, İstanbul’da 3 yeni otel açmayı planlıyor. Grup, Mercure alt markası için biri Taksim’de diğer üçü Atatürk Havalimanı ve Topkapı bölgesinde olmak üzere dört yeni otel yatırımı için kolları sıvadı. Grup ayrıca Karaköy Novotel için daha önceden imza atmıştı. 92 ülkede 3 bin 500 otelle faaliyet gösteren Accor Grubu aynı zamanda Karaköy’de Novotel markasıyla yaptığı oteli 2014 yılında açacak. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 65 YATIRIMLAR � HABERLER Palmali Holding, turizm yatırımlarını artırıyor Azeri işadamı Mübariz Mansimov’un sahibi olduğu Palmali Holding, otel yatırımlarına ve marina işletmeciliğine devam edeceğini açıkladı. İstanbul Avrupa yakasında otel açmayı planlayan Holding, 500 milyon dolarlık yatırım hedefliyor. B odrum Yalıkavak’ta 120 milyon dolarlık yatırımla, Palmarina Bodrum’u hizmete açan Palmali Holding, önümüzdeki dönem marina ve otel yatırımlarına devam edeceğini açıkladı. Palmarina Bodrum Genel Koordinatörü Levent Baktır, Palmali Holding’in Türkiye’deki faaliyetlerini büyütmeyi planladıklarını belirtti. Yüksek gelir grubuna hitap ederek Bodrum bölgesinde turizm sezonunu uzatmayı amaçladıklarını ifade eden Baktır, otel açma ve daha fazla marina satın alma hedeflerinin olduğunu dile getirdi. Holdingin 500 milyon dolarlık yatırım planları olduğuna işaret eden Baktır, İstanbul Avrupa yakasında otel açmayı planladıklarını açıkladı. Palmarina Bodrum’da birçok lüks markaya yer verildi Hizmet vermeye başlayan Palmarina Bodrum, baştan aşağı yenilenerek 43 adet 40 m üzeri mega yat, 26 adet 75-100 m arası giga yat ile toplam 710 yat kapasitesine ulaştırıldı. Marinada yer alan alışveriş merkezinde birçok lüks markaya yer verildi. 12 ay boyunca açık olması planlanan marinanın kitlesi yüksek gelir grubundaki kişiler olarak belirlenerek; ona uygun markalar getirildi. Aynı zamanda marinada 5 jet ve 5 de tekne bulunuyor. Haliç’te turizm yatırımları devam ediyor Son yıllarda öne çıkan Haliç bölgesine yeni turizm yatırımları yapılması planlanıyor. Amplio’nun bölgede açtığı Hilton Garden Inn Hotel’in ardından bölgede 500 milyon doları bulan turizm yatırımı yapılacak. Böylece yatak kapasitesinin 1500’ü geçeceği öngörülüyor. G elecek yıl beş otelin daha hizmete gireceği Haliç’e giriş yapan markalardan biri Mövenpick olacak. Mobilya sektörünün önemli firmalarından biri olan yerli Lazzoni de bölgede bir otel yapıyor. İnşası devam eden diğer 3 firmanın ise isimlerinin henüz belli olmadığı belirtiliyor. . HaliçPort projesinde iki 5 yıldızlı otel yer alıyor Osmanlı İmparatorluğu döneminden kalan Türkiye’nin en eski tersanelerinden biri olan Haliç, yat limanına dönüştürülecek. Projede 400’er yataklı iki adet 5 yıldızlı otel de yer alacak. Haliçport için Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’nın düzenlediği YİD modelli Haliç Yat Li- 66 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 Emaar’dan “Dubai Inn” otel markası D ubai menşeli Emaar firması, Dubai Inn markasıyla ekonomik segment otel alanına adım atıyor. Meraas Holding işbirliğinde Emaar, Dubai’de transit veya Avrupa, Ortadoğu ve Afrika Bölgesinin kendi içerisinde gerçekleşen geziler için hem kaliteli hem de uygun fiyatlı otel sunmayı amaçlıyor. Dubai’nin 2020 turizm vizyonu kapsamında yıllık turist sayınının iki katına çıkarılma planları doğrultusunda seyahat eden yeni kuşak için ödenebilir otel tarzında daha geniş bir seçenek sunmaya hazırlanan Emaar, özellike Dubai Inn markasıyla gezi ve konferans amacıyla gelenlerin taleplerini karşılamayı hedefliyor. Torunlar GYO, Paşabahçe’deki projesi için Akbank ile anlaştı B oğaz’a yakın konumuyla İstanbul’un en değerli arazilerinden biri olan Paşabahçe Tekel Fabrikası ihalesini kazanan ve tapu devir işlemlerini de tamamlayarak araziyi resmen portföyüne katan Torunlar GYO, projenin finansmanı için Akbank ile anlaşma sağladı. Turizm tesis yapmak amacıyla proje geliştiren Torunlar GYO, 3 yıl içerisinde kullanılmak üzere, 3 yılı ana para geri ödemesiz, 6,5 yıl vadeli, yılda bir faiz ödeme koşullarına sahip 310 milyon dolarlık finansman kredisi aldı. Taksim Otelcilik hisselerinin satışı iptal edildi manı ve Kompleksi Projesi ihalesine, Sembol-Ekopark İnşaat-Fine Otelcilik OGG ve Cengiz-Taca-Galeri İnşaat teklif verdi. Proje kapsamında, 250 dönümlük alanda 70’er yat bağlama kapasiteli iki yat limanı, 400’er oda kapasiteli iki adet 5 yıldızlı otel, 1000 kişilik cami, AVM ve otopark inşasını kapsıyor. Bu yapıların dört yılı yapım süresi olmak üzere 49 yıllığına özel sektör tarafından işletilmesi planlanıyor. A bant, Alanya ve Çeşme’de toplam dört oteli bünyesinde bulunduran Taksim Otelcilik’te yüzde 31,425 oranında Sosyal Güvenlik Kurumu hisselerinin satışı iptal edildi. Satış yöntemiyle özelleştirilmesi planlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ait Taksim Otelcilik A.Ş.’deki hisse satışları Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından ilan metninin 5’inci maddesi ve ihale şartnamesinin ilgili hükümlerine istinaden iptalini Resmi Gazete’de açıklandı. Bursa’da turizm projelerine BEBKA’dan 10 milyon TL’lik hibe Bursa, Eskişehir, Bilecik Kalkınma Ajansı (BEBKA), turizm altyapı ve tanıtım alanında Bursa belediyeleri ile iş birliği yapacağı projeleri açıkladı. Bu kapsamda, BEBKA yaklaşık 10 milyon TL’lik hibe yardımında bulunacak. B ursa, Eskişehir, Bilecik Kalkınma Ajansı (BEBKA); Bursa’daki belediyelerle birlikte turizm altyapı ve tanıtım alanında proje geliştiren İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, valilik, il özel idaresi, Uludağ Üniversitesi, Gemlik Ticaret ve Sanayi Odası, Mudanya Kaymakamlığı ve Bursa Kültür Turizm ve Tanıtma Birliği’nin aralarında bulunduğu toplam 14 kurum ve kuruluşa 10 milyon TL hibe yardım yapacağını açıkladı. BEBKA Başkanı ve Bursa Valisi Şahabettin Harput’un röportajında turizmde ilk destek alan Gürsu Belediyesi’nin “Alternatif Turizm Merkezi” adlı projesi olduğu belirtildi. Gürsu’ya 1 milyon TL değerinde turizm ve kültür desteği Gürsu Belediyesi’nin projesinde bir turistik butik otel, turizm tanıtım ve doğa sporları okulu yapılması, Ericek Göleti yolunun düzenlenmesi, yamaç paraşütü konusunda düzenleme, Ericek Göleti alanında antik tiyatro, yamaç paraşütü için Türkiye Şampiyonası düzenlenmesi ve turizm tanıtma filmi hazırlanmasını içerdiğini aktaran Harput, bu projelere 1 milyon TL destek aldığını vurguladı. Turizm için alternatif yolları geliştirmeye çalışan BEBKA, dağ ilçelerinden Harmancık’ta Eko-Turizm potansiyelinin ortaya çıkarılması için ‘Bursa Kiokslarının Geliştirilmesi’, Çekirge, Kükürtlü, Kaynarca, Odunluk bölgesindeki jeotermal su kullanan 45 turizm işletmesine uzaktan izleme yöntemiyle ulaşmak ve kesintisiz su verilmesi projelerine destek veriyor. Birçok Belediye’nin tanıtımına BEBKA yardımı Bursa Büyükşehir Belediyesi de 3 bo- yutlu mobil turizm atlası ile desteklenen tanıtımı hazırlanması için hibe verilecek. Aynı zamanda, Bursa’nın termal ve medikal turizm destinasyonun dünyaya tanıtılması için tanıtım filmi, 3D gözlüklü film CD’leri, kitapçık ve broşürler hazırlanacak. Mudanya için de kültür ve turizm tanıtım projesine destek verecek olan BEBKA, Bursa’nın sembol ilçelerinden Gölyazı’nın tanıtılmasının yanı sıra Kestel Belediyesi’nin “Doğa-Tarih-Kültür” adlı bir tanıtım filminin çekilmesini, Kestel’in turizm broşürünün hazırlanması, tanıtım portalının hazırlanmasını sağlayacak. Bursa’ya gelen turist tarafından akıllı cep telefonları ve tabletler üzerinden kullanabilecekleri interaktif şehir rehberi yazılımlarının oluşturulması BEBKA’nın destek verdiği projelerden bir tanesi. Bu projede aynı zamanda turistler dokunmatik ve ücretsiz olarak bulundukları yerin bilgilerine ulaşabilecek. Bu sistemin, 4 dilde sesli yönlendirmesi mevcut. Özbek Grup, Point Otel Management ile işletmeciliğe adım atıyor N Hilton sürekli zincirini genişletiyor G eçtiğimiz günlerde “Hilton Shijiazhuang” ile 4 bininci otelini açan Hilton, zincirine 334 otel daha eklemeyi planlıyor. Son dönemlerde özellikle Çin’e odaklanan Hilton, önümüzdeki birkaç yıl içinde 120 yeni otel yatırımıyla Çin’de 42 bin oda açmayı hedefliyor. Asya bölgesinde ise yaklaşık 31 yeni otel ile 9 binden daha fazla oda yapım aşamasında bulunuyor. Amerika Bölgesine 124 yeni otel ile Hilton zincirini genişletiyor Hilton Worldwide, Amerika kıtasında da büyümeyi sürdürüyor. 113 yeni otel projesiyle 20 binden daha fazla odayı Kuzey Amerika’ya eklemeyi hedefleyen Hilton, Güney Amerika’da ise 11 otel projesi gerçekleştirecek. Avrupa bölgesinde 78 otel projesi olan zincirin, Afrika’da ise 15 yeni otel çalışması bulunuyor. ippon Hotel, Taksim Point Hotel ve Point Hotel Barbaros otellerinin yatırımcısı olan Özbek Grup, Point Otel Management markasıyla otel işletmeciliğine adım atıyor. Hürriyet Gazetesi’nde yer alan Burak Coşan’ın haberine göre Point Hotel Management Yönetim Kurulu Üyesi Gökhan Özbek Point Hotel Management ile İstanbul ve Anadolu’da da şehir otelciliği yapmak istediklerini belirtti. Marka ile beraber yapılan yatırımı da büyütme istekleri olduğunu dile getiren Özbek, yeni tesisler açıp artan potansiyeli karşılamayı amaçladıklarını ifade etti. Yerli marka olduğu zaman otel yatırımcısının direkt markanın sahibi olma imkanın önemli olduğunu vurgulayan Özbek, doğru olduğuna inandıkları yatırımlarda yer almak istediklerini söyledi. Özbek Gruba ait 1500 yatak kapasiteli 3 otel bulunuyor. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 67 YATIRIMLAR � RÖPORTAJ Emel Elik / Elite World Hotels Yönetim Kurulu Üyesi Zincirleşen Elite World Hotels, 5 yılda 8 otele çıkacak İstanbul Florya’da 60 milyon dolar yatırımla dördüncü tesisi Elite World Business Hotel’i Ekim 2013’te açacak olan Elite World Hotels, İstanbul’da Basın Ekspress Yolu ve Küçükyalı’da yüksek kapasiteli otel ve kongre merkezi açacak. Marmaris ve yurtdışında da yatırım planlayan grup, otel sayısını önümüzdeki 5 yılda toplamda 8 otele çıkacak. Emel Elik kimdir? Orta, lise ve üniversite eğitimini Van’da tamamlayan Emel Elik, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesini bitirdi. 2001 yılında İstanbul’a geldi ve o yıl Taksim’de açılan grubun ilk oteli Elite World Prestige Otel’de satış temsilcisi olarak göreve başladı. Otelin çeşitli departmanlarında çalışan Elik, bugün tüm Elite World Otelleri satış ve pazarlamadan sorumlu yönetim kurulu üyesi olarak görev yapıyor. V an’da 1976’da bir otel ile turizm sektörüne giren Elite World Hotels, 2002’de Taksim Talimhane’de açtıkları 4 yıldızlı otelle İstanbul’a giriş yaptı. Talimhane’de 45 milyon dolar yatırımla 5 yıldızlı Elite World İstanbul Hotel’in ardından da 35 milyon dolar yatırımla Elite World Van’ı açtı. Son olarak İstanbul Florya’da 60 milyon dolar yatırımla Elite World Bussiness Hotel’i açacak olan grup, ikisi İstanbul’da, biri Marmaris’te diğeri ise yurtdışında olmak üzere 4 otel daha açacak. Zincirleşme yolunda giden grup bir yandan da kurumsallaşma çalışmalarını hızlandırdı. Elite World Hotels Yönetim Kurulu Üyesi Emel Elik, yeni yatırımlarını ve hedeflerini Turizm ve Yatırım dergisine açıkladı. n Grubunuzun dördüncü otelini de İstanbul’da açıyorsunuz. Tesisle ilgili bilgi alabilir miyiz sizden? Bizim Florya’daki otelimiz Ekim 2013’te açılacak. 5 yıldızlı bu tesisimizde 180 oda ve 350 yatak yer alacak. Toplam kapasitesi 2500 olan 12 toplantı salonumuz var. Orada da toplam 2 bin metrekare üzerine kurulu sağlık kulübü ve Spa merkezimiz olacak. Bunun haricinde tüm otellerimizde olan Coffee Company dediğimiz bölümümüz ile a’lacarte olarak İtalyan restoranımız yer alacak. Otel, Atatürk Havaalanına 10 dakika mesafede E-5 üzerinde Beşyol denilen bölgede yer alıyor. 68 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 n Havalimanının o bölgeden kalkacak olması sizleri etkiler mi? O bölge gelişmeye başladı. Mutlaka etkileyecektir. Ama oranın zaten kendine has bir profili var. Havaalanı tabi ki artı değer katıyor ama havaalanı kalkınca da oteller dolmaya devam eder. Çünkü Basın Ekspres yolunda bir sürü otel açıldı. Hali hazırda o bölgede öngörülen 16 tane otel projesi var. Bizim fizibilite yaptığımız dönemlerde bu gündemdeydi. Oranın tamamen eğitim ve turizme yönelik bölge haline getirilmesi planlanmıştı. Zaten o yönde de gidiyor. n Peki, öyle bir potansiyel var mı bu bölgede? İstanbul’da arz kadar talep artmıyor ama gerçekten yükselen bir ivme var. Günden güne İstanbul’a ilgi artıyor. Baktığınızda Taksim hala gözbebeği… Ama artık İstanbul’a gelen organizasyonlar şehrin değişik bölgelerine yayılıyor. Artık tüm bölgeler şehirle iç içe geçti. Çoğu büyük organizasyonlarda acenteler şehrin merkezindeki kalabalığın içine girmek istemiyorlar. Kalabalıktan ve trafikten arınmış bölgeleri tercih ediyorlar. Bazı pazarların misafirleri şehir dışındaki otelleri tercih etmezlerdi. Şimdi turistler hiç gitmeyecekleri bölgelere gidiyorlar. Trafik açık olduğunda İstanbul’da her yer birbirine yakın ama sorun trafiğin çözülmesi… n Elite World Business Hotel’in hikayesi nasıl başladı? Niye o bölgeyi tercih ettiniz? Bizim Taksim’de iki otelimiz vardı. Vanlı bir aile olduğumuz için önce Van’da otel yapmaya karar verdik. Ondan sonra bir arkadaş ortamında konuşurken, “Niye havaalanı bölgesine bakmıyorsunuz? Bir de o bölgeye bakın” dediler. Bizde fizibilite çalışması yaptık ve bölgenin potansiyelini gördük. Araziyi bulduk. Çok hızlı karar verdiğimiz ve sonradan da doğru olduğuna inandığımız bir yatırım oldu. Şuanda o bölge doluluklar anlamında güzel verilere sahip. Orayla birlikte Basın Ekspres bölgesindeki otellerindeki doluluklar çok iyi gidiyor. Tamamen iş amaçlı gelenlerin oluşturduğu, şirketlerin yoğunlukta olduğu bir bölge… Tekirdağ, Çorlu, Kıraç bölgesine gelen iş insanları buradaki otelleri tercih ediyorlar. n Ne kadarlık bir yatırım oldu? n Segmentasyon açısından bir çalışma yapacak mısınız? Elite World Business Hotel’in arazi dahil 60 milyon dolar gibi bütçeyle bitirilmesi öngörülüyor. İstanbul’da takdir edersiniz ki emlak ve arazi fiyatları inanılmaz yüksek. Sadece İstanbul’da değil, Türkiye genelinde belli başlı yerlerde inşaat ve arazi maliyetleri arttı. Fakat yıllardır birlikte çalıştığımız firmalarımız olduğu için bu bize biraz daha avantaj sağlıyor. Marka çeşitlendirmesi vb. bunlar hep bizim düşündüğümüz şeyler. Ama öncelikle inşaatı olan otellerimizi bitirmemiz gerekiyor. 8 otele ulaştıktan sonra alt segmentleri değerlendireceğiz. Dünya trendine baktığınızda sanırım en fazla 5 yıldızlı otel bizde var. Oysaki İstanbul’un çok ciddi 4 yıldız eksiği var. Bizim projelerimiz de büyük projeler olacak. Bunlardan sonra ikinci bir atılımda yeni konsept otellerin kararlarını alabiliriz. n Bundan sonraki yatırımlarınız nerelerde olacak? Bizim Basın Ekspres Yolu’nda 5 yıldızlı bir otel projemizin inşaatı devam ediyor. Orası şirketimizin prestij oteli olacak. Otel ve kongre merkezi olarak projelendirildi ve yüksek kapasitelere sahip olacak. Bu tesisimizde 380 oda ve 1500 kişilik iki salon ile 22 tane toplantı salonu yer alacak. Tesisimizi 2015’in sonunda bitirmeyi planlıyoruz. Bunun yanı sıra İstanbul Küçükyalı’da daha önceden alınmış bir arazimiz vardı. Onun inşaatı da aynı sıralarda başlayacak. Anadolu yakasındaki otelimiz de otel ve kongre merkezi olacak. 400’e yakın odası ve 22 toplantı salonu olacak. Bu tesisimizin de 2016 yılında açılması planlanıyor. n İstanbul Taksim’de yaşanan Gezi Parkı olayları sizi nasıl etkiledi? Önümüzdeki süreçte neler bekliyorsunuz? Olayların başladığı günler bizim en yoğun günlerimizdi. En verimli aylarımızdan biri Haziran’dı ve ramazan ayının başına kadar yoğunluğumuz devam ediyordu. Önemli bir kongrenin yapıldığı dönemde olaylar başladı ve çok hızlı iptaller almaya başladık. Rezervasyon iptalleri yüzde 80’leri gördü. Otelimizde yerli yabancı grupların toplantıları oluyordu, onlar da anında iptal oldu. Online rezervasyonlar tamamen iptal edildi. Çok kötü bir süreç geçirdik. Diğer otellerde bizim kadar etkilendi. Ama Haziran ve Temmuz dışında uzun vadeli iptal almadık. Opsiyonlu işler destinasyon değiştirdiler. Uzun vadeli etkileyeceğini sanmıyorum. Taksim Bölgesi zaten kazılardan dolayı yılın 3-4 ayını kaybetti. Tam hareketlenme başlamıştı ki böyle bir olay ikinci bir etki oldu. İkinci yarıyı kurtaralım diye düşünüyoruz. Yatırımlarımız bugüne kadar şehir otelleri ve yatırımlarımız da bu yönde devam edecek. Fakat yatırımlarımızdan biri Marmaris’te başlayacak. Arazi alımını gerçekleştirdik, kapasite ve donanım özellikleri proje tamamlanmasına yakın netleşecek. n Yurtdışına da açılmayı planlıyorsunuz sanırım? Evet, yurtdışında yapmayı planladığımız bir otel projemiz var. Önümüzdeki 5 yılda otel sayımız 8’e çıkacak. Hangi ülkede olduğunu gerekli çalışmalarımızı tamamladıktan sonra açıklayacağız. n İstanbul Küçükyalı bölgesini nasıl seçtiniz? Biz o bölgedeki arazimizi 3-4 yıl önce almıştık. O dönemde Anadolu Yakası’nda çok fazla otel yoktu ama şu an yatırımlar Avrupa yakasını yakaladı. Anadolu Yakası’nın finans merkezi olması, birçok şirketin Anadolu Yakası’na taşınması potansiyeli artırdı. Anadolu yakasının da kendine özgü bir profili var ve otellerin dolulukları gayet iyi görünüyor. Oradaki otelin bulunduğu arazi Adaları ve denizi gören çok merkezi bir yerde... Burası da ağırlıklı iş oteli olacak. n Zincirleşme yolunda mı ilerliyorsunuz? Büyüyoruz. Keyifli ve hızlı ilerliyoruz. Kendinizi sektörde nasıl konumlandırırsanız öyle devam eder. Hizmet anlayışı, servis kalitesi, otellerin teknik altyapısı, misafirlerden ve organizasyonlardan alınan geri dönüşler tamamlayıcı unsurlardır. Bunları tam anlamıyla oturtup aynı standartta hatta artırarak gidiyorsanız başarılı olmamanız için bir neden yok. O yüzden biz de bunu yaptığımıza inanıyoruz. Bizim İstanbul’daki otelcilik hayatımız 2002 yılında başladı. 10 yılda çok iyi şeyler yaptık. Kendi markamızla bir zincir olma hedefiyle başlamıştık bu işe ve güzel güvenilir adımlarla gidiyoruz. Elite World ismiyle kendi markamızı oluşturduk ve Elite World markasıyla ilerlemeye devam ediyoruz. n Kayıpları telafi etmek anlamında bir çalışmanız oldu mu? Talimhane Oteller Derneği var. Dernek olarak bir toplantı yaptık. Bakanlıkla görüşeceğiz ve tanıtma fonundan kaynak isteyeceğiz. Kendimiz de bu iş için bütçe oluşturacağız. Belli pazarlarda sosyal medya başta olmak üzere halkla ilişkiler çalışması başlatacağız. Yurtdışından yoğun rezervasyon aldığımız tur operatörleri var. Onlara daha fazla ağırlık vermeye başladık. Tam da böyle dönemlerde tanıtıma ve reklama ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum. Kaybolan imajı tekrar oluşturmak gerekiyor. Bunu fırsata çevirebilir miyiz bunu konuştuk. Olumsuzlukları fırsata dönüştürebiliriz. Örneğin Gezi Parkı turları konulabilir. Bakanlığında bu konuda ayrıca bir tanıtım yapmasının faydalı olacağını düşünüyoruz. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 69 OTELLER � HABER Sirene Belek’in kendisi de kurumsal kimliği de yenilendi Antalya Belek’te hizmet veren Sirene Belek Hotel’in yenileme süreci tamamlandı. Oteli baştan aşağıya yenileyen Akkanat Holding, tesisin kurumsal kimliğini de yeniledi. A kkanat Holding bünyesinde Antalya Belek’te 1992 yılından beri faaliyet gösteren Sirene Belek Hotel, yenileme çalışmalarına kurumsal kimliğini de ekledi. Yenileme çalışmalarıyla ilgili açıklama yapan Sirene Otelleri Genel Müdürü Hakan Arslanoğlu, şunları kaydetti: “Çağın değişen dinamiklerine hızlı bir biçimde adapte olmak adına yeni atılımlar yapmak istedik. Sirene Belek Hotel’in ruhunda yer alan aile, çocuk, eğlence, dinlence, büyük harflerle yazdığımız spor olanakları tepeden tırnağa yenilenme çalışmalarımızda imaj olarak ön plana çıkarıldı. Misafirlerimize daha iyi hizmet verebilmek için otelimizi gençleştirmek adına birçok bölgede orta ölçekli bir otel yapmaya yetecek kadar bir yenileme bedeli harcadık.” Sirene Belek yeni yüzüyle misafirlerini ağırlayacak Otelin villa bölümleri, odaları, binası ve tüm genel mekanları, restoranları, barları ve lobisinin tamamen yeniden yapıldığını açıklayan Arslanoğlu, “Duvar içerisinde görünmeyen detayları da- hi yeniledik ki biz buna yüz nakli-’face off’ adını verdik. Sirene Belek Hotel’in ruhunu değiştirmeden bedenini tümüyle baştan yarattık” dedi. İçmimar Hakan Külahçı tarafından yenilenen otelde, daha çağdaş, sıcak renklere sahip, keyifli mekânlar yaratıldı. Öte yandan otelin logosu da yenilendi. Logoda Sirene Belek Hotel’in isminden alınan ilhamla “deniz kızı” figürü öne çıkarılırken, Akdeniz’in turkuvaz ve lacivert denizini simgeleyen yeni Sirene amblemi oluşturuldu. Crystal Otelleri bünyesine yeni bir otel daha ekledi Crystal Otelleri, geçen ay Belek’te açtığı Crystal Waterworld Resort &SPA’ın ardından Antalya Beldibi’nde 13. Otelini de hizmete açtı. Crystal Sunset Luxury Resort&Spa adıyla hizmete giren tesisin 585 odası bulunuyor. Grup, 14. tesisini ise yine Antalya Beldibi’nde yapıyor. Radisson Blu İstanbul Pera açıldı İstanbul’un yeni gözdelerinden Pera’da otel sayısı gün geçtikçe artıyor. Bölgedeki otellere en son eklenen Radisson Blu Hotel İstanbul Pera oldu. G eçtiğimiz günlerde açılışı gerçekleşen Radisson Blu Hotel İstanbul Pera, misafirlerini ağırlamaya başladı. Tesisin Haliç manzaralı odalarına sahip otelde aynı zamanda fitness merkezi ve Balili masaj terapistlerin olduğu SPA merkezi bulunuyor. Donanımlı 7 toplantı odası bulunan Radisson Blu İstanbul Pera, işadamlarının ihtiyaçlarını karşılamayı planlıyor. Türk ve dünya mutfağının lezzetlerini sunan Vega Restaurant ve Luna Lounge ile misafirlerine güzel deneyimler sunuyor. 70 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 G eçen ay 12’inci oteli Crystal Waterworld Resort &SPA’yı hizmete açan Crystal Otelleri, 13. Tesisini de hizmete açtı. Side’de Crystal Sunset Luxury Resort & Spa adıyla hizmete giren tesisin 585 odası bulunuyor. Farklı konseptlerde toplam 7 restoranı ile hizmet verecek olan otelde, 11 değişik kaydırak ile toplam 5 havuz ve çocuklar için Aqua park yer alıyor. Crystal Otelleri grubu Beldibi’nde yapımı süren Crystal Nirvana Lagoon Villas & Suites otelleriyle birlikte grubun otel sayısını 14’e çıkarmayı hedefliyor. TAV Airport Hotel’e mükemmeliyet Sertifikası O nline seyahat sitesi TripAdvisor, Divan İstanbul City ve TAV Airport Hotel’e “2013 Yılı Mükemmeliyet Sertifikası” verdi. Site tarafından 2011 yılından beri verilen Mükemmeliyet Sertifikası, site kullanıcılarının son 12 ay içinde yaptıkları yorum ve oylamaları dikkate alınarak, puanı 5 üzerinden en az 4 olan otellere veriliyor. TripAdvisor’da yer alan binlerce otelden yalnızca yüzde 10’unun layık görüldüğü Mükemmeliyet Sertifikası, otellerin misafirlerine sunduğu kusursuz konaklama deneyiminin önemli bir göstergesi olarak kabul ediliyor. OTELLER � HABER Club Med Belek hizmet vermeye başladı Türkiye’de dördüncü tesisine kavuşan Club Med, Belek’teki otelinin açılışını gerçekleştirdi. Premium ‘her şey dahil’ sistemle çalışacak olan Club Med Belek, 12 ay boyunca açık olacak. ‘Premium her şey dahil’ sistemle hizmet veren Club Med oteller zincirinin, villa konseptli tesisi Club Med Belek’in resmi açılış töreni gerçekleştirildi. Türkiye’de Kemer, Palmiye ve Bodrum’dan sonra dördüncü tesisini açan Club Med, Belek’te yeni açılan tesisleriyle 12 ay boyunca misafirlerini ağırlayacak. Aynı zamanda 18 delikli Lykia Links Golf sahası olan Club Med Belek, 328 standart, 101 deluxe ve 4 suit odanın yanı sıra 16 özel villa ile konuklarına hizmet veriyor. Tesiste ayrıca özel villalar da yer alıyor. Club Med, Türkiye’deki tesislerinde 100 bin misafir ağırlamayı hedefliyor. Club Med, net gelirlerinde artış kaydetti Club Med, Avrupa’daki ekonomik durgunluğa rağmen 2012 yılının ilk yarısındaki net gelirlerini 17 milyon avrodan 18 milyon avroya çıkardıklarını açıkladı. Gerilemeyi sürdüren Fransız pazarında iş hacmini yüzde 5,5 artış yakalayan Club Med, 2012 yılı kış dönemine kıyasla üç puanlık bir artış kaydettiği belirtildi. Sherwood altıncı tesisine kavuştu Radisson Blu Hotel İstanbul Asia’nın genel müdürü atandı Ataşehir bölgesinde hizmet veren 5 yıldızlı Radisson Blu Hotel İstanbul Asia’nın genel müdürlük görevine Mustafa Gültekin getirildi. H acettepe Üniversitesi Maliye Bölümü’nden mezun olan Gültekin, iş hayatına Sümerbank’ta müfettiş olarak başladı. Kariyerine medya ve turizm alanında devam eden Gültekin, 2007’de The Carlson Rezidor ailesine katıldı. Görevine Radisson Blu Conference& Airport Hotel İstanbul’da Mali İşler Müdürü olarak başlayan Gültekin, 2011 yılında Radisson Blu Bosphorus İstanbul Oteli’ne Genel Müdür Yardımcısı olarak atandı. Bir yıl içerisinde aynı otelin otel müdürü olarak görev yapmaya başladı. Markanın Radisson Blu İstanbul Asia otelinde 8 Temmuz 2013 itibariyle Genel Müdürlük görevini sürdürecek. 72 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 Sherwood Grubu, Majesty Kemer Beach Tatil Köyünü satın alarak bünyesine kattı. Tesiste renovasyon yapacak olan grup, odaların büyüklüklerinin değiştirileceğini ve tesisin daha modern hale getirileceğini açıkladı. Ayrıca grup, tesisin tatil köyü konseptini koruyacağını belirtti. D oğan Holding’in sahibi olduğu Majesty Kemer Beach Tatil Köyü’nü Ceylan İşletme A.Ş. satın alarak Sherwood Otelleri bünyesine kattı. Satın alma işleminin ardından Sherwood Otelleri, Antalya Kemer’de yer alan tatil köyünün tahsisi için Kültür ve Turizm Bakanlığı’na başvuruda bulundu. Bu tesis ile birlikte elindeki otel sayısını altıya çıkaran Sherwood Grup, tatil köyünde renovasyon çalışmalarına başlayacaklarını açıkladı. Konseptin tatil köyü olarak kalacağını belirten firma yetkilileri, odaların metrekarelerini büyüteceklerini ve tesisi günün koşullarına uygun hale getirecekleri ifade etti. Marriott Şişli’nin genel müdürlüğüne Thomas Eder atandı Bertuğbey İnşaat tarafından İstanbul Şişli’de yıl sonunda hizmete girecek olan Marriott Şişli’nin genel müdürlüğüne Thomas Eder atandı. P rofesyonel kariyerine Marriott Münih’te başlayan Thomas Eder, 22 yıldır Marriott Otelleri bünyesinde Riyad Stutgart, Bükreş, Prag, Zürih, Frankfurt ve Viyana gibi birçok farklı şehirde üst düzey görevlerde yer aldı. Son olarak Renaissance Hotel Viyana’nın Genel Müdürlüğü’nü yapan Eder, evli ve bir erkek çocuk babası. Marriott International tarafından işletilecek olan İstanbul Marriott Şişli, zincire bağlı Türkiye’deki 10. otel olarak hizmet verecek. Otel, 35 katlı binanın 14. ve 33. Katları arasında yer alacak. OTELLER � HABER Cem Kınay, Rixos Hotels’in üst yönetimine getirildi Avusturya merkezli Gulet Touristik ve Magic Life otellerinin kurucusu olan Cem Kınay, Rixos Hotels’in üst yönetimine getirildi. Kınay, Rixos Grubu’nun tüm otellerinin operasyonel yönetiminin yanı sıra, büyüme, satış ve marka stratejisinden sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi oldu. Wyndham İstanbul Petek R misafirlerine “merhaba” dedi Wyndham markasının ikincisi Wyndham İstanbul Petek açılışını gerçekleştirdi. Atatürk Havalimanına yakın Güneşli’de yer alan otelde 307 odası, balo salonu ve 14 toplantı odası mevcut. W yndham Hotel Group’un Türkiye’de 20’inci aynı zamanda Wyndham markasıyla ikinci oteli olan Wyndham İstanbul Petek misafirlerini ağırlamaya başladı. Güneşli’de yer alan Wyndham İstanbul Petek’in 307 odası bulunuyor. Kılıçbey Turizm İşletmeleri İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne ait Wyndham İstanbul Petek, Metex Design tarafından tasarlandı. Wyndham İstanbul Petek, alışveriş yapmak isteyenlere imkan sunuyor İstanbul Atatürk Havalimanı’na yakın konumda olan 21 katlı Wyndham İstanbul Petek’te 241 misafir odası ve 27 suitin yanı sıra, uzun süreli konaklamalar için 39 daire bulunuyor. Wyndham İstanbul Petek’te balo ve 14 toplantı salonunun yanı sıra yüzme havuzu, Spa merkezi ve alışveriş yapmak isteyenler için mağazalarla dolu alt kat mevcuttur. ixos Hotels’den yapılan açıklamada Kınay’ın, uluslararası deneyim ve vizyonu ile yurtiçi ve yurtdışı tüm otellerin operasyonel yönetiminin yanı sıra, büyüme, satış ve marka stratejisinden de sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi olarak Rixos Hotels Cem Kınay Grubu’na katıldığı bildirildi. Türkiye, Ortadoğu, Kuzey Afrika, CIS, Orta ve Doğu Avrupa’daki tesisleriyle hizmet veren Rixos Hotels’in, Kınay’ın uluslararası deneyim ve vizyonuyla gruba kazandıracağı ivme ile daha da güçleneceğinin altı çizildi. Dr. Cem Kınay kimdir? Turizm sektörünün girişimci isimlerinden biri olan Dr. Cem Kınay, 20 yılı aşkın süre turizm sektöründe dünya genelinde farklı hizmet konseptleri oluşturdu. Avusturya merkezli Gulet Touristik ve Magic Life otellerinin kurucusu olan Kınay, 90’lı yıllarda ‘her şey dahil’ konsepti Türkiye’ye getirdi. Mandarin Oriental Bodrum’a yeni yönetici getirildi The Residences at Mandarin Oriental Bodrum tesisini yöneticisi olarak Nejat Sarp getirildi. Sarp’ın 2016 yılında açılması planlanan Mandarin Oriental İstanbul’un geliştirilmesi sürecinde de görev alması planlanıyor. K onaklama alanında 30 yıldan daha fazla deneyim sahibi Nejat Sarp, 2000-2004 yılları arasında Mandarin Oriental, Singapur’da Genel Müdür pozisyonunda görev yapmıştı. Mandarin Oriental’a yeniden katılan Sarp, Birleşik Arap Emirlikleri, Japonya ve A.B.D. dâhil olmak 74 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 üzere, çeşitli destinasyonlarda otel ve resort yönetiminde yer aldı. Bir süre önce LNI Global Service Inc adlı şirketinin şemsiyesi altında Yaz Olimpik ve Paralimpik Oyunları için İstanbul 2020 İhale Komisyonu için Teknik Müdür ve Danışman olarak görev yapan Sarp, Boston Üniversitesi mezunu. OTELLER � HABER Sonbaharda açılacak Divan Gaziantep’in Genel Müdürü belli oldu Tarihi baharat yolu üzerinde konumlanan ve 2013 son baharında açılması planlanan Divan Gaziantep, Divan Residence Gaziantep ve Divan Suites Gaziantep’in Otel Müdürlüğü görevine Ercüment Uluçer getirildi. M Ercüment Uluçer eslek yaşamına Swissotel The Bosphorus’ta başlayan Ercüment Uluçer, The Ritz Carlton İstanbul, Sofa Otel&Residence, Kempinski Otel Barbaros Bay Bodrum gibi birçok otelde çeşitli pozisyonlarda kariyerini sürdürdü. Yaklaşık 3 yıl önce Divan Gruba katılan Uluçer, en son ise Divan Bursa’nın Genel Müdürlük görevini yürütüyordu. Golden Key Otellerine Genel Müdür atandı Doğa ve butik otelciliğin gözdesi Golden Key Otelleri’nin Genel Müdürü olarak Elif Keskin atandı. İ Travel+Leisure’ın ilk 100 oteli arasına İstanbul’dan iki otel girdi T ravel+Leisure’ın 18 yıldır düzenlediği dünyanın en iyi otelleri ve destinasyonları yarışmasının sonuçları belli oldu. Derginin okuyucularının oylarıyla ‘Dünyanın en iyi 100 oteli’ seçildi. Listeye Grand Hyatt İstanbul 47’inci, Four Seasons Hotel İstanbul ise 77. sıradan girmeyi başardı. Travel+Leisure’ın listesine giren en iyi 10 otel ise şunlar: 1- Mombo Camp and Little Mombo Camp, Moremi Game Reserve, (Botswana Cumhuriyeti) 2- Castello di Casole - A Timbers Resort, Casole d’Elsa, (İtalya) 76 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 3- Singita Kruger National Park, (Güney Afrika) 4- Nayara Hotel, Spa & Gardens, La Fortuna-Arenal, (Kosta Rika) 5- Four Seasons Resort, Bora Bora, (Fransız Polinezyası) 6- Ritz-Carlton, (Almanya-Berlin) 7- The Lodge at Kauri Cliffs, North Island, (Yeni Zelanda) 8- The Oberoi Udaivilas, Udaipur, (Hindistan) 9- Sabi Sabi Private Game Reserve, Kruger National Park Area, (Güney Afrika) 10- Singita Sabi Sand, Kruger National Park Area, (Güney Afrika) ş hayatına gıda mühendisi olarak başlayan Elif Keskin, Marmaris’e taşınarak Global Marin & Global Sailing Academy şirketlerinde sırasıyla İşletme Müdürlüğü, Genel Koordinatörlük, Seyahat Acentası Elif Keskin Müdürlüğü ve Gökova Yelken Kulübü Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılığı görevlerini sürdürdü. Amatör Denizcilik Federasyonu Yönetim Kurulu Üyesi olan Keskin, yelken, atıcılık, yoga, gastronomi, seramik, botanik ile yakından ilgileniyor. Dedepark Hotel Eskişehir’e yeni müdür geldi N amlı Otelcilik bünyesinde Genel Müdür görevini yürüten Kaan Erdin, Dedepark Hotel Eskişehir’in müdürü oldu. Turizm sektöründeki kariyerine Konya Hilton ve Taksim International Side Palas otellerinde ön büro ve satış pazarlama departmanlarında çalışarak başlayan Erdin, Anadolu Üniversitesi Turizm ve Otel İşletmeciliği Bölümü mezunu. HABERLER Hocapaşa Kültür Merkezi, turistlerden sonra İstanbulluların da uğrak merkezi olacak Turizm sektörüne 20 yıl önce giriş yapan Kemal Çakırgöz, tarihi Hoca Paşa Hamamı’nı dekore ederek, turistlere yönelik Sema ve dans gösterisi yapılan bir mekana dönüştürdü. Tiyatro düzeninde Sema gösterisi ve Türk danslarının sunulduğu tarihi mekan, İstanbul’da alternatif bir kültür durağı oldu. D aha önce Fırat Kültür Merkezi’nde folklor gösterileri ile uzun süre Sirkeci Garı’nda Sema gösterileri düzenleyen Kemal Çakırgöz, Sirkeci’deki tarihi Hoca Paşa Hamamı’nı 500 bin dolar yatırımla aslına uygun olarak restore ederek, turistler ve İstanbul halkı için alternatif bir gösteri mekanı haline getirdi. Tiyatro düzeninde 220 kişilik kapasitesi bulunan Hocapaşa Kültür Merkezi’nde haftanın 4 günü Sema ve Türk dansları gösterileri yapılıyor. Turizm ve Yatırım dergisine açıklamalarda bulunan Kemal Çakırgöz, “Burası çok uygun bir lokasyonda ve çok tarihi bir mekandayız. İstanbul’da kültür turizmi açısından önemli bir alternatif olduk. Biliyorsunuz bu tür Sema gösterileri ve benzerleri daha çok yemekli organizasyonlar kapsamında yapılıyor. Tiyatro düzeninde tek örnek biziz. Yemek sırasında şov izlemek istemeyenler için iyi bir alternatif olduk” dedi. Yılda 60 bin turist dans ve Sema gösterisi izliyor İstanbul’a gelen turistlerin Hoca Paşa Kültür Merkezi’ne Sema gösterisi ve Türk danslarını izlemeye geldiğini belirten Çakırgöz, “Burada 220 kişilik kapasitemiz var. Genelde Sema gösterisine Avrupa ve Amerikalılardan talep alıyoruz. Aslında dünyanın her yerinden talep alıyoruz. Kemal Çakırgöz Danslara ise daha çok Ortadoğu ve Uzakdoğu’dan ilgi var. Yılda ortalama 60 bin kişi geliyor” diye devam etti. Turistlere ulaşmak için online sistemlerin yanı sıra acentelerle ve rehberlerle işbirliği yaptıklarını açıklayan Çakırgöz, izleyicilerin çatal kaşık gürültüsü olmayan bir mekanda gösteri izlemesinin kendileri açısından çok önemli bir fark olduğunu söyledi. Hocapaşa’yı İstanbulluların da uğrak yeri haline getirmek istiyoruz Hocapaşa Kültür Merkezi’ne sadece turistlerin değil, yerli müşterinin de gelmesini istediklerini dile getiren Kemal Çakırgöz, yerli müşterilerin de daha çok Sema gösterilerine ilgisi olduğunu kaydetti. “Benim amacım buranın sadece turistik bir işletme değil, İstanbulluların da geldiği yer haline getirmek” diyen Çakırgöz, “Ayrıca turistlerle İstanbullular bir arada olursa turistler açısından da tercih edilme oranı artar” şeklinde konuştu. Hocapaşa Kültür Merkezi Fatih Sultan Mehmet’in hocası ve veziri Hoca Sinan Paşa’nın 1470’te yaptırdığı Hocapaşa Hamamı, Sirkeci’de yıllarca çarşı olarak kullanıldı. 5 yıl önceki restorasyonun ardından artık dans gösterilerinin düzenlediği bir kültür merkezi olarak hizmet veren merkez, 2010 yılında Turist Rehberleri Birliği’nin (TUREB) “En İyi Otantik Yerel Etkinlik” ödülüne layık görüldü. Sirkeci Garı’ndan beş dakikalık yürüme mesafesinde olan Hocapaşa Kültür Merkezi’nde her akşam saat 19.30’da, 800 yıldır Türk kültürünün en önemli miraslarından biri olan Mevlevi Sema gösterisi düzenleniyor. 5 yılda 250 bin turist İstanbul’un tarihle sanatı buluşturan en özgün mekânlarından biri olan Hocapaşa Kültür Merkezi’nde haftanın dört günü de (Salı, Perşembe, Cumartesi, Pazar) saat 21.00’de Türk dansları gecesi düzenleniyor. 70 dakika süren programda 20 dansçı, özel tasarlanmış 16 farklı kostümle canlı müzik eşliğinde Anadolu kültürünün tüm renklerini sırasıyla sahneliyor. Dans gösterilerine özellikle Avrupalı ve Ortadoğulu turistler büyük ilgi gösteriyor. Hocapaşa Kültür Merkezi, 5 yıldır dünyanın dört bir yanından İstanbul’u ziyaret eden 250 bin turisti ağırladı. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 77 HABERLER Gezi Parkı’nda polis şiddetinin faturası turizmcilere çıktı İstanbul Gezi Parkı’nda polisin orantısız şiddet uygulaması nedeniyle olayların yükselmesi ve ülke geneline yayılmasının turizmcilere faturası ağır oldu. T UROB tarafından yapılan araştırmada olayların yaşandığı 21 gün boyunca iptal edilen geceleme sayısı 215 bin 862’ye çıktı. Bu iptaller nedeniyle 54 milyon 697 bin 769 avro zarar edildi. Yeni rezervasyon ve taleplerde yüzde 55 düşüş yaşanırken Taksim-Beyoğlu-Şişli-Beşiktaş bölgesindeki iptaller yüzde 80’lere ulaştı. Uzun vadeli iptallerde ise hesaplanan kayıp 45 bin 950 kişi oldu. Gezi olayları oda fiyatlarına da yansıdı Olayların etkisi İstanbul’u aşarak tüm Türkiye’ye yayıldı. Olaylar nedeniyle İstanbul’un yanı sıra Antalya ve Ege Bölgesinde de oda fiyatlarında da düşüş yaşandı. Otel arama motoru Trivago’nun yaptığı araştırmaya göre, kıyı kesimlerinde çok fazla düşüş görülmezken İstanbul, Ankara ve İzmir’de oda fiyatlarında ve doluluklarında düşüş yaşandı. İstanbul’da yaşanan yüzde 15’lik düşüşü yüzde 8’lik düşüş ile İzmir ve yüzde 6’lık düşüşle Ankara takip etti. Öte yandan doluluk oranları Ankara’da yüzde 70 azalırken onu yüzde 17 ile Kuşadası takip etti. Fethiye’de yüzde 13, İzmir’de yüzde 12, Bodrum’da ise yüzde 8’lik düşüş oldu. İstanbul ve Antalya’da ise doluluk oranlarında yüzde 5’e varan düşüşler yaşandı. TYD: “Yüzbinlerce çalışan işini kaybedebilir” Konuyla ilgili bir açıklama yapan Türkiye Turizm Yatırımcıları Derneği (TYD) Başkanı Murat Ersoy, “Gelinen noktadan endişeliyiz, zira olayların bu şekilde sürdürülmesi halinde bunun bedeli, ciddi ekonomik kayıplar ve işsizlik olarak yine Türk halkı tarafından ödenecektir. Yakın zamanda, olayların ekonomik etkilerinin çok ciddi boyutlara ulaşacağını hep beraber göreceğiz. Yaşananların uluslararası basında sıkça yer alması, Türkiye genelinde güvenli ortamın olmadığı imajı verilmesi yabancı turistte kayıpların her geçen gün artarak 78 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 devam etmesine yol açacaktır” diye konuştu. Turizmin 52 sektörü beslediğini hatırlatan Ersoy, “52 sektörde görev yapan milyonlarca çalışan etkilenecek, belki de yüz binlercesi işini kaybedecek” dedi. Bakanlık ve sektör harekete geçti 31 Mayıs’ta başlayan ve halen devam eden ‘Gezi Parkı’ gösterileri nedeniyle İstanbul ve Türkiye’nin kaybolan imajını düzeltmek için Kültür ve Turizm Bakanlığı ile sektör temsilcileri harekete geçti. Kültür ve Turizm Bakanı Ömer Çelik’i ziyaret eden Türkiye Otelciler Federasyonu (TÜROFED) yöneticileri, yapılan görüşme sonrasında harekete geçildiğini açıkladılar. TÜROFED Başkanı Osman Ayık, Bakanlığın ilk olarak müsteşarlar seviyesinde Almanya ve Rusya’ya ziyaretlerde bulunduğunu belirterek, “Bakanlık ile irtibat halindeyiz. Bu ziyaretlerin dışında turist potansiyeli olan birçok ülke ile görüşmeler yapılacağını biliyoruz. Olaylar tamamen bittiğinde Turizm Bakanlığı ile ortak bir kampanya başlatacağız. Bu kampanya çerçevesinde Türkiye’nin güvenli bir ülke olduğunu göstermek istiyoruz” dedi. Bakanlık Rusya ve Almanya’ya heyet gönderdi Bakanlık yurt dışında propaganda ve bilgilendirme atağı başlattı. Bakan Çelik, bu kapsamda Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarı Özgür Özaslan ile Tanıtma Genel Müdürü İrfan Önal’ı Türkiye’ye en çok turist akışı sağlayan ülkelerden Rusya ve Almanya’ya gönderdi. Rusya’ya giden Bakanlık heyeti Rusya Federasyonu Federal Turizm Ajansı Başkanı Aleksandr Radkov ve Rus tur operatörleriyle Moskova’da bir araya geldi. Bakanlık Müsteşarı Özgür Özaslan, Türkiye’de yaşanan olaylara değinerek turist güvenliği ile ilgili sıkıntının yaşanmadığını söyledi. Bakanlık heyetinin bir sonraki durağı ise Almanya oldu. Almanya’nın önde gelen tur operatörleri ile gerçekleştirilen görüşmelerde şirketlerin bu yıl ülkemize yönelik kapasitelerini yüzde 5 ile yüzde 10 arasında artırdıkları öğrenildi. Türkiye’de yaşanan olayların Alman turistleri fazla etkilemeyeceğini belirtildi. Bakanlık ayrıca Almanya’da başta Der Spiegel olmak üzere tirajı 1 milyonu aşan pek çok dergide reklam çalışması yapacak. 15 Haziran - 25 Temmuz tarihleri arasında Rusya’da Moskova ve St. Petersburg, Ukrayna’da ise Kiev’deki en önemli alışveriş merkezlerinde Türkiye standı açıldı. Ayrıca hazırlanan Türkiye tanıtım dergisi, Moscow News gazetesi ile birlikte ücretsiz olarak dağıtılacak. TÜRSAB yetkilileri imaj kaybı telafisi için Avrupa’yı dolaştı Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) Başkanı Başaran Ulusoy aceleci davranmamak gerektiğini belirterek, “Çay kaşığı ile topladık, kepçe ile geri veremeyiz. Dünyadaki imajımızı kaybetmemeliyiz” şeklinde konuştu. Ulusoy, Gezi Parkı protestolarının demokratik bir hak arama yöntemi olduğunu anlatmak için yurtdışında “imaj turuna” çıktıklarını söyledi. Ulusoy, TÜRSAB’tan üç kişinin Kuzey Avrupa, İtalya ve İspanya’ya gidip tur operatörlerini dolaştığını açıkladı. Olayların başında bakanlıkla hemen irtibata geçilemedi Öte yandan gezi parkı ve demokratik hak talepleri için Taksim’e gelen ve yoğun polis saldırısına maruz kalan göstericilere yardım ettikleri için Başbakan’ın hedefi haline gelen bazı otelcilere sektör dernekleri sahip çıktı. TUROB Başkanı Timur Bayındır, başta Divan olmak üzere çevredeki otellerin krizi çok iyi yönettiğini belirterek, “Muhteşem bir yönetim sergiledi Divan ve civardaki bütün oteller. Sessiz, sakin, insanları yatıştırarak işi neticelendirdiler. Hatta polisi dahi yatıştırdılar. Polise de yardım ettiler” şeklinde açıklama yaptı. Milliyet gazetesinin sorularını yanıtlayan Bayındır, Kültür ve Turizm Bakanının değişmesinin zamansız olduğunu vurgulayarak, Ömer Çelik’in ilgi alanının daha çok dış ilişkiler ve hariciye olduğunu hatırlatarak, “O zaman keşke Sayın Ömer Çelik hariciye bakanı yapılsaydı. Biz sektör olarak açıkta kalmasaydık. Biz biraz boşlukta kaldık. Bakan değişikliğinin arkasından bütün kadrolar da değişti. Yani bizim birebir temas edebileceğimiz kadrolar dağıldı. Başından belki hemen irtibata geçebilseydik, bu kriz çok daha az hasarla atlatılırdı” dedi. Divan İstanbul’dan karalama çabalarına tepki Diğer yandan Taksim Gezi parkı eylemleri sırasında tartışılan işletmelerden Divan Otel, yaptığı yazılı açıklamayla hakkındaki iddiaları yalanladı. Divan Turizm İşletmeleri AŞ’den yapılan açıklamada, “31 Mayıs tarihinde Gezi Parkı’nda başlayan ve bugüne kadar de- vam eden süreçte Taksim’deki Divan İstanbul Oteli’mizin gösterdiği insani yaklaşımın maksadından çok uzak karalayıcı amaçlar ile bağdaştırıldığını üzülerek izlemekteyiz” denildi. Açıklamada şunlar kaydedildi: “Otelimizin önündeki otoparkta Gezi Parkı olayları öncesindeki günlerde hazırlık yapıldığı, otoparkın önceden hastane haline getirildiği, iki bin sedyenin hazırlandığı, kumanya dağıtıldığı, para dağıtıldığı ve bunun gibi söylemlerin tümü gerçek dışıdır. Bahsi geçen ve otelimizin önündeki otopark İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraki İSPARK tarafından işletilmekte olup, olayların öncesi günlerdeki kamera kayıtları da kolaylıkla sağlanabilir.” Açıklamada, Divan Grubu’nun tüm gerçek dışı ithamlar karşısında hukuki haklarını sonuna kadar savunacağı bildirildi. TURAD, turizmciler arasında araştırma yaptı Olaylarla ilgili Bahattin Yücel’in başında olduğu TURAD tarafından yapılan araştırmada, 219 turizmci ile online olarak anket yöntemiyle görüşüldü. Ankete katılanların yüzde 84’ü Gezi olaylarının İstanbul dışında da turizm sektörünü etkileyeceğini belirtirken, olayların dünya haber kanallarında gösterilmesinin İstanbul’un tanınmasında etkili olduğunu kaydetti. Katılımcıların yüzde 54’ü Gezi’deki protestoların ardında çevrecilik dışında başka kaygılar olduğunu ifade ederken, bunların yüzde 99’u ise bu kaygıların hükümetin getirdiği kısıtlamalar(%37), otoriter tutum (%40), uluslararası güçlerin hükümete karşı harekete geçmesi (%149) ve marjinal grupların ölçüsüz istekleri (%9) olduğunu ifade ettiler. İzmir’de EXPO 2020 için 690 hektar alan ayrıldı E XPO 2020’ye aday olan İzmir’de yeni yatırımlar için deniz kenarında 690 hektarlık alan ayrıldı. Alanda turizm tesisleri de bulunacak. EXPO 2020 üyeliği için Paris’te bir sunum yapan İzmir Valisi ve EXPO 2020 Yönlendirme Kurulu ve Yürütme Komitesi Başkanı Mustafa Toprak, “690 hektarlık bu alanda, turizm tesisleri, hastaneler, SPA ve eğlence merkezleri bulunacak. 276 hektarlık kısmı da EXPO alanı olarak kullanılacak. Burada Avrupa’nın en büyük şehir parkı kurulacak. Sürekli tedavi ve terapi alanı olarak sadece İzmir ve Türkiye’ye değil, tüm dünyaya hizmet verecek. Amacımız altın harflerle tarihe geçecek bir EXPO organize etmek” dedi. TAŞFED, aşçılık eğitimi verecek T ürkiye Aşçılar ve Şefler Federasyonu (TAŞFED) Okan Üniversitesi ile yaptığı anlaşma ile aşçılık eğitimi verecek. Eğitim sorasında katılımcılara verilecek diplomada Milli Eğitim Bakanlığı, YÖK, TAŞFED, Okan Üniversitesi ve Floransa Üniversitesi’nin imzası olacak. TAŞFED Azerbaycan’da da eğitim verecek Toplam 8 hafta sürecek eğitimin ardından mezun olanlara Milli Eğitim Bakanlığı, YÖK, TAŞFED, Okan Üniversitesi ve Floransa Üniversitesi’nden imzalı diploma verilecek. Programa sektörde çalışan ancak diploması olmayanlar alınacak. TAŞFED ayrıca Birleşmiş Milletler (BM) himayesinde Azerbaycan Kültür ve Turizm Bakanlığı desteğiyle Azerbaycan’da da eğitim çalışmaları yürütecek. Federsyon, Azerbaycan’da Eylül 2013’ten itibaren aşçı, housekeeping, ön büro, servis, barmen ve seyahat acenteciliği alanında eleman yetiştirecek. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 79 HABERLER Çukurova, sağlık turizmi için Akdeniz’de en hızlı çalışmalarını hızlandırdı Türkiye büyüdü O rtadoğu’nun kapısı olarak bilinen Çukurova, sağlık turizminden aldığı payı artırmak istiyor. Çukurova Sağlık Turizmi Platformu’nu kurmaya hazırlandığını vurgulayan sektör temsilcileri, bu platformunun en önemli amacının sağlık serbest bölgesinin kurulması ve yaşlı turizmi ile sektörün potansiyelini artırmak olduğunu belirttiler. Konuyla ilgili açıklama yapan Adana Sağlık Turizmi Derneği Başkanı Hüseyin Çelik, dünyada 100 milyar dolarlık bir sağlık turizmi pastasının bulunduğunu belirterek, “Türkiye’de 2012 yılında 1,5-2 milyar dolarlık bir rakam söz konusu. Ama Ekonomi Bakanlığı bize 2015’te 5 milyar dolar, 2023’te ise 20 milyar dolarlık bir hedef koydu. Sağlık turizmini ön plana çıkaran gerekçelerden biri cari açığa olan etkisi... Çünkü katma değeri çok yüksek. İthalat bağımlılığı çok düşük bir sektör... Yüzde 75’i net katkı sağlıyor” diye konuştu. Turizm gelirlerinin genel olarak artmasına rağmen kişi başı gelirin düştüğünü dile getiren Çelik, “Ama sağlık sektörü burada 10 katlık daha yüksek gelir sağlıyor. Genel turizmde kişi başı 800-850 dolar gelir söz konusu iken, sağlık turizminde bu rakam 10 katı” dedi. Adana’nın hekim, hastane ve yatak sayısı bakımından altyapısının sağlık turizmine uygun olduğunu ifade eden Çelik, şunları kaydetti: “Adana, Mersin ve Hatay olarak sağlık turizminde birlikte hareket etmek ve bir platform oluşturmak için çalışmalara başladık. 3 kentteki sağlık turizmi derneklerini bir araya getirerek bu platformu kuracağız. Bu platformda 2 amacımız var. Biri sağlık serbest bölgelerini buraya taşımak… İkincisi yaşlı turizmi… Özellikle AB’den yaşlı turistleri getirerek burada sağlık serbest bölgelerinde yaşamlarını sürdürerek bölgeye ciddi bir kazanım sağlamaya çalışıyoruz. Bu konuda rakiplerimiz İzmir ve Bursa. Biz de bu alanda güçlü bir şekilde var olacağız.” İZKA yönetimi değişti 8 kişilik İZKA Yönetim Kurulu’nda Kalkınma Kurulu’nu temsil edecekler ise Ramazan Davulcuoğlu, Zekeriya Mutlu ve Abdullah Kavuk oldu. zmir Kalkınma Ajansı’nın (İZKA) 100 kişilik Kalkınma Kurulu’nun Başkanı ve İZKA’nın 3 yönetim İkurulu üyesi, yapılan seçimle belirlendi. 3 adayın katıldığı Kalkınma Kurulu Başkanlığı seçimlerini Kemal Çolakoğlu kazandı. 8 kişilik İZKA Yönetim Kurulu’nda Kalkınma Kurulu’nu temsil edecek 3 isim ise Ramazan Davulcuoğlu, Zekeriya Mutlu ve Abdullah Kavuk oldu. İZKA Kalkınma Kurulu Başkan Yardımcılığı için ise BASİFED Danışma Kurulu Başkanı Hüseyin Porsuk ile Ödemiş Ticaret Odası Başkanı Kasım Sevin yarıştı. Seçimi, Kasım Sevin kazanarak kurul başkan yardımcısı oldu. 80 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 5 aylık dönemde İspanya’ya gelen yabancı ziyaretçi sayısı yüzde 3,9 artarak 19,8 milyon oldu. Öte yandan yüzde 6 artış gösteren Yunanistan 2,5 milyonu aştı. Mısır ise bu dönemde yüzde 11 dolayında artışla 5 milyona doğru ilerledi. Türkiye’nin 5 aylık dönemdeki performansında, büyüyen Avrupa ve BDT pazarları dikkat çekiyor. Bu dönemde, Almanya’dan gelişler yüzde 7,8 artarak 1,5 milyona yaklaşırken, yüzde 23 büyüyen Rusya pazarı da 1 milyon bandını aştı. 5 aylık dönemde Hollanda’dan gelenlerin sayısı yüzde 13,6 artarak 394 bine çıktı. İsrail pazarı yeniden yükselişe geçti Yüzde 5,4 artış gösteren İngiltere pazarında da 566 kişiye ulaşıldı. Yılbaşından beri duraklama eğilimi içinde olan pazarlardan Fransa’da yüzde 4 dolayında büyümeye geçilirken, gelenlerin sayısı da 330 bine çıktı. 5 ayda 5,3 milyonluk hacme ulaşan Avrupa pazarlarında ortalama yüzde 10 büyüme yakalanırken, 2,5 milyona çıkan BDT pazarında da yüzde 24’e yakın gelişme elde edildi. Diğer yandan sene başından beri düşüşte olan İran pazarındaki eğilim yavaşladı. 5 ayda yüzde 2,5 düşen pazardan gelenlerin sayısı 427 bin oldu. Son aylarda canlanan İsrail pazarındaki büyüme ise yüzde 78 oldu. Bu ülkeden gelenlerin sayısı 43 bini aştı. İzmir Gaziemir’de kongre merkezi ve otel yapılacak zmir Büyükşehir Beleİinşaatına diyesi’nin Gaziemir’de başladığı ye- ni fuar alanı ve Bayraklı kentsel dönüşüm projeleri arasında kongre merkezi ve bir otel yer alacak. Aziz Kocaoğlu Konuyla ilgili bir sunum yapan Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu, Gaziemir’deki fuar alanında yapılması planlanan kongre merkezi ve otelin kar paylaşımlı yapılıp yapılamayacağı noktasında çalışma yürüttüklerini belirtti. Kocaoğlu şöyle devam etti: “Bu kadar büyük bir fuar alanında, senede hemen hemen her gün fuar yapılacak noktaya geldiğimizde, oteli ve kongre merkezini belli bir oranda hasılat paylaşımlı olarak verebiliriz diye düşündük. Bunun çalışmalarını yapacağız. Bunu biz de yapabiliriz ama İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin otel işletmesi doğru bir şey değil. Profesyonel bir kadroyla yönetilmesi gerekiyor. Ama bu yapı içinde ortak olmamızın, dizginleri elden bırakmadan sağlıklı yönetilmesini sağlamak açısından gerekli olduğuna inanıyorum. Yüzde 50- yüzde 50 şeklinde özel sektörle yapmak istiyoruz” dedi. Dan Brown’ın ‘Cehennem’ kitabı yeni turizm ürünü olacak Yazdığı romanlar dünyanın en çok satan kitapları arasına giren Dan Brown’ın son kitabı ‘Cehennem’de İstanbul’dan bazı mekanların yer alması İstanbullu turizmcileri harekete geçirdi. Kitabı, İstanbul için önemli bir tanıtım fırsatı olarak gören turizmciler, bir komisyon kurarak çalışma başlattı. İ stanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü öncülüğünde başlatılan çalışmalar kapsamında, hem Dan Brown’ın roman hem de romanın filme dönüştürülmesi durumunda, İstanbul’un daha etkili bir şekilde nasıl tanıtılabileceği belirlenecek. Konuyla ilgili ilki düzenlenen toplantıya İl Müdürü Ahmet Emre Bilgili, müdürlük uzmanları, TUREB temsilcisi ve Dan Brown’a İstanbul’da eşlik eden rehber Serhan Güngör, TÜRSAB’a bağlı kültür turizmi yapan acentaların yetkilileri ile turizm yazarları katıldılar. Toplantıda Dan Brown’ın son kitabından bir turizm ürünü ortaya konması ve onun gözüyle İstanbul gezi rotası oluşturulması amacıyla bir komisyon oluşturuldu. Komisyona; Süha Uyar, Serhan Güngör, Erdal Çeri, Ahmet Kolsal, Nurdoğan Şengüler, İlhan Uçak, Serdar Oğuzoğlu, Nihan Bekar katıldı. Toplantıda ayrıca şu kararlar alındı: Titreyengöl-Sorgun ekoturizm merkezi olacak Antalya’nın önemli turizm bölgelerinden Manavgat’ın Titreyengöl-Sorgun, yeni projelerle ‘Ekoturizm’ merkezi haline getirilecek. T ▲ Tur programı ortaya çıkınca Dan Brown ve diplomatik misyon şeflerinin davet edilmesi ve bir tanıtım gezisinin yapılması. ▲ Dan Brown’ın kitabında yer verdiği mekanları konu alan İstanbul gece turlarının planlanması, bu amaçla çalışmalarda bulunulması. ▲ Kitabın filminin çekileceği aşikar olduğundan, İstanbul’un layıkıyla yansıtılması amacıyla gerekli ön girişimlerde bulunulması. Otellerdeki maliyet artışı enflasyonun 4 puan üzerinde TÜİK tarafından açıklanan Haziran ayı enflasyonu yıllık bazda, yüzde 7,5 olarak gerçekleşti. Aynı dönemde otellerde gerçekleşen maliyet artışları ise yüzde 11,8 oldu. A KTOB Araştırma Birimi’nin derlediği verilere göre; 12 aylık ortalamalarla, otellerdeki maliyet artışları, ülke enflasyonun 4 puan üzerinde gerçekleşti. Otellerde yiyecek grubu haricinde tüm maliyetlerdeki yükseliş oranı, ülke enflasyonunu aştı. En yüksek maliyet artışları; temizlik malzemeleri, enerji-yakıt, teknik servis ve içeceklerde gerçekleşti. Yiyecek grubu içinde yalnızca et ve yağ grubundaki maliyet artışları enflasyonun gerisinde kaldı. Süt, bakliyat, meyve-sebze, çay ve şeker grubundaki artışlar ise enflasyonun üzerinde gerçekleşti. Otellerde Maliyet Artışları Maliyet Artışı (*) YİYECEK 5,9 -ET GRUBU 2,5 -YAĞ GRUBU 8,3 -SÜT GRUBU 8,7 -BAKLİYAT-UN 4,6 -MEYVE-SEBZE 12,5 -ÇAY-ŞEKER VB 7,7 İÇECEK 13,3 TEKNİK SERV. 11,4 ENERJİ-YAKIT 19,5 TEMİZLİK MLZ. 24,5 Otel tüketim ağırlıklarına göre oluşan artış itreyengöl-Sorgun Turizm Yatırımcılar Birliği (TİSOYAB) ve Antalya yerel yönetimi, Manavgat Titreyengöl ve Sorgun Ormanları’nı, yapılacak çevre düzenlemesi ve peyzaj çalışmalarıyla ekolojik turizmin merkezlerinden biri haline getirmeyi planlıyor. Antalya bölgesinin deniz, kum güneş turizminin yanı sıra doğal güzellikleriyle de turizmde ön plana çıkması gerektiğini belirten TİSOYAB Başkanı Hüseyin Aydoğan, “Sorgun Ormanı’nın turistlerin ve halkın hizmetine kazandırılması, Titreyengöl peyzaj projesinin hayata geçirilmesi, Titreyengöl’ün doğal kimliğine kazandırılması ile arıtma sorunlarının çözümüne dayalı çalışmaların başlatılması konusunda yerel yönetimimizle uzlaşma sağlandı. Bu projelerin hayata geçirilmesiyle Titreyengöl Manavgat ve bölge turizminin yüz akı olacak” dedi. Bölge büyük potansiyele sahip Titreyengöl bölgesinin dünyada ender bulunan yerlerden biri olduğuna dikkat çeken Aydoğan, “Deniz, göl, ırmak, orman gibi doğal güzellikleriyle dünyada eşi benzeri olmayan bölge, en güzel ekoturizm merkezlerinden biri olabilecek nitelikte. Buraya gelen misafirlerin tesisten dışarı çıktığı zaman gezebileceği ortamı oluşturabiliriz. Bunun için Sorgun Ormanları içerisine yerli ve yabancı turistlerin koşu ve spor yapacağı koşu ve yürüyüş parkurları olacak. Yol üzerine banklar konulacak. Titreyengöl’ün kenarındaki yürüyüş yolları yenilenecek. Buna ek olarak koşu parkurları oluşturulacak. Kuş cenneti olarak bilinen Titreyengöl’ün kenarındaki aydınlatmalar kuşları rahatsız etmeyecek yeni aydınlatma gereçleriyle değiştirilecek. Göl kenarında balık tutma alanları oluşturulacak, gölün çeşitli bölgelerine fıskiyeler konulacak. Bu projeler hayata geçince, bölgemiz ekoturizmin merkezi olacak” diye konuştu. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 81 HABERLER Çinliler turizm harcamalarıyla liderliğe oturdu Dünya Turizm Örgütü’nün açıkladığı rakamlara göre, Çinli turistler geçen yıl gittikleri ülkelerde toplam 102 milyar dolar harcadılar. Çinliler bu oranla en çok harcayanlar sıralamasında birinci oldu. Çinli turistleri Almanlar ve Amerikalılar izledi. D ünya Turizm Örgütü’nün açıkladığı rakamlara göre, Çinli turistlerin harcadıkları para, bir önceki yıla göre yüzde 40 oranında arttı. Örgüte göre bu artışta gelirlerin yükselmesi, seyahat sınırlamalarının azalması ve Çin parasının değerlenmesi rol oynadı. Diğer yükselen ekonomilerin turizm harcamaları da arttı. Rus turistler 2012’de 43 milyar dolar harcadı. Ruslar yüzde 32 artışla en fazla harcayanlar listesinde yedincilikten beşinciliğe çıktı. Geleneksel pazarlardaki harcamalar da arttı. Alman ve Amerikalı turistlerin harcamaları yüzde altı yükseldi. İngilizlerin turizm harcaması da yüzde 4 artarak 52 milyar dolara ulaştı. UNWTO Verilerine Göre En Çok Harcayanlar Çin: 102 Milyar dolar Almanya: 83,8 Milyar dolar ABD: 83,7 Milyar dolar İngiltere: 52,3 Milyar dolar Rusya Federasyonu: 42,8 Milyar dolar Alaçatı’ya termal merkezin önü açıldı Sağlık Bakanlığı, Çeşme Alaçatı’daki Hazine’ye ve Alaçatı Belediyesi’ne ait 85 dönümlük arazide özel sektörün sağlık yatırımı yapamayacağı şeklindeki 5 yıl önceki görüşünü değiştirdi. Bölgede, termal tedavi ve kür merkezi inşa edilmesinin önü açıldı. T ermal Turizm Sağlık Merkezi A.Ş.’nin (TETUSA) uzun yıllardır çaba sarf ettiği Alaçatı’da termal turizm tesisi projesi hedefine ulaştı. Yeni Asır gazetesinden Sinan Doğan’ın haberine göre Bakanlığın arazide özel sektör sağlık yatırımı yapılabileceği şeklinde görüş bildirmesinin ardından Hazine, araziyi ihaleye çıkaracak. Termal turizm tesisi kurmayı planlayan yatırımcıların katılacağı ihale sonucunda Çeşme örnek bir termal tesise kavuşacak. Kararı sevinçle karşıladıklarını dile getiren TETUSA Yönetim Kurulu Başkanı ve Çeşme Turistik Otelciler Birliği Başkanı Veysi Öncel, “Arazinin, termal tesis için özel sektör yatırımcılarına tahsisinin önü açıldı. İhale sürecinde biz kazanırız ya da kaybederiz. Başka yatırımcılar 82 2 ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 da burayı alabilir. Önemli olan Çeşme’ye en az 25 milyon dolarlık bir termal kür ve tedavi merkezi kazandırmak” diye konuştu. 60 girişimci tarafından 600 bin lira sermaye ile kurulan TETUSA, Alaçatı’da 85 dönümlük Hazine ve Alaçatı Belediyesi’nin mülkü olmak istedi. Ancak Hazine’nin görüş sorduğu Sağlık Bakanlığı burada özel sektörün sağlık yatırımı yapamayacağı görüşünü bildirince, TETUSA beklemeye geçmişti. Arazide yapılması planlanan termal merkezde; spor sahaları, oyun parkı, aquapark, masaj salonları, normal ve termal yüzme havuzları, tedavi merkezleri, rehabilitasyon merkezleri, ağır hastaların kalacağı 50 yataklı konaklama merkezi olacaktı. Fransa: 38,1 Milyar dolar Kanada: 35,2 Milyar dolar Japonya: 28,1 Milyar dolar Avustralya: 27,6 Milyar dolar İtalya: 26,2 Milyar dolar Singapur: 22,4 Milyar dolar Brezilya: 22,2 Milyar dolar Belçika: 21,7 Milyar dolar Hong Kong: 20,5 Milyar dolar Hollanda: 20,2 Milyar dolar Türkler tatil kararını çocuklarına bırakıyor A vrupalı uçak bileti karşılaştırma motoru Skyscanner, tatil planı yapılırken çocukların ne kadar etkin olduğunu araştırdı. 10 bini aşkın uluslararası katılımcıyla gerçekleştirilen ankette Türkler, tüm Avrupa ülkeleri arasında tatil planlarını çocuklarına göre yapmakta açık ara farkla birinci sırada yer alıyor. Türk ailelerinin yüzde 44’ü tatil planlarını yaparken çocuklarının çok önemli bir rol üstlendiğini belirtiyor. Tatil planlarında çocuklara en çok önem veren diğer ülkeler ise yüzde 20 oran ile Danimarka ve İsveç. Skyscanner’ın yaptığı araştırmada, İngiliz ve Fransız ailelerde çocukların tatil planlarına çok az etki ettikleri ortaya çıktı. Ankete katılan ailelerin verdiği cevaplara göre, İngiliz ailelerin yüzde 24’ü, Fransız ailelerin yüzde 18’i ve İtalyanların ise yüzde 15’i tatil planları yaparken çocuklarına neredeyse hiç danışmadıklarını belirtti. Seyahat Kararında Çocukların Önemli Rol Oynadığı Ülkeler l Türkiye l Danimarka l İsveç l İspanya l Almanya %44 %18 %17 %17 %14 l İtalya l Hollanda l Rusya l İngiltere l Fransa %12 %12 %10 %6 %5 İSTATİSTİKLER Türkiye’ye bazı pazardan gelen yabancı ziyaretçi sayısı (Ocak-Mayıs) Türkiye ilk 5 ayı yüzde 18,47 artış ile kapattı K ültür ve Turizm Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre Türkiye’ye yılın ilk 5 ayında gelen yabancı ziyaretçi sayısı yüzde 18,47 artış göstererek, 10 milyon 474 bin 569 kişiye ulaştı. 2013 yılı Mayıs ayında gelen yabancı ziyaretçilerin sayısı ise geçen yılın aynı ayına göre yüzde 17,82’lik bir artışla 3 milyon 809 bin 190 oldu. 2013 yılı Ocak-Mayıs döneminde Türkiye’ye en çok ziyaretçi gönderen ülkeler sıralamasında Almanya yüzde 14,24 ile birinci, Rusya Federasyonu yüzde 9,59 ile ikinci, Gürcistan yüzde 6,10 ile üçüncü sırada yer aldı. Gürcistan’ı, Bulgaristan, İngiltere, Suriye, İran, Hollanda, Fransa ve Yunanistan izledi. ALMANYA RUSYA FED. GÜRCİSTAN BULGARİSTAN İNGİLTERE SURİYE İRAN HOLLANDA FRANSA YUNANİSTAN A.B.D. İTALYA UKRAYNA AZERBAYCAN IRAK İSVEÇ BELÇİKA AVUSTURYA ROMANYA İSVİÇRE NORVEÇ DANİMARKA KAZAKİSTAN LİBYA İSPANYA POLONYA JAPONYA İSRAİL TOPLAM 2012 1 383 153 816 805 478 194 509 286 537 346 235 614 438 840 347 596 318 424 241 766 220 742 177 970 181 015 194 543 135 501 152 787 138 460 119 645 103 861 93 581 88 672 86 848 83 175 79 541 85 913 88 728 76 732 24 283 8 841 386 2013 Değişim (%) 1 491 362 7,82 1 004 834 23,02 638 709 33,57 572 047 12,32 566 851 5,49 557 271 136,52 427 541 -2,57 394 932 13,62 330 825 3,89 269 527 11,48 235 659 6,76 223 562 25,62 223 059 23,23 215 364 10,7 200 901 48,27 176 532 15,54 167 423 20,92 131 669 10,05 118 388 13,99 108 672 16,13 104 489 17,84 100 369 15,57 97 639 17,39 93 278 17,27 90 762 5,64 88 909 0,2 82 541 7,57 43 369 78,6 10 474 569 18,47 Antalya ilk yarıyı yüzde 10 artışla tamamladı Antalya’ya ilk 10 pazardan Y gelen yabancı ziyaretçiler 2012 2013 Değişim (%) RUSYA FED. 1.060.316 1.268.742 19,7 ALMANYA 1.092.657 1.110.549 1,6 HOLLANDA 207.200 232.349 12,1 İNGİLTERE 163.373 178.209 9,1 UKRAYNA 134.623 155.691 15,6 İSVEÇ 136.323 149.358 9,6 NORVEÇ 117.839 133.793 13,5 BELÇİKA 83.770 105.670 26,1 KAZAKİSTAN 77.299 96.500 24,8 FRANSA 111.065 92.330 -16,9 TOPLAM 3.891.983 4.277.204 9,9 ılın ilk yarısında, Antalya’ya gelen yabancı ziyaretçi sayısı yüzde 9,9 artarak 4 milyon 277 bin kişi oldu. Ocak-Haziran döneminde en çok turist gelen pazarlar içinde ilk sırayı Rusya alırken, yüzde 20 dolayında artış yaşanan pazardan gelenlerin sayısı 1 milyon 268 bin oldu. Almanya’dan gelenlerin sayısı da yüzde 1,6 artarak 1 milyon 110 bin kişiye çıktı. Avrupa pazarlarından; Hollanda, İngiltere, İsveç, Norveç ve Belçika ülkelerden gelişler de yüzde 10 ve üzerinde gelişme gösterdi. Yeniden toparlanma görülen İsrail pazarından gelişler de yüzde 140 artarak 24 bini aştı. Öte yandan Fransa, Polonya, Çek, İran, Romanya ve Macaristan pazarlarında gerileme var. 07’2013 ǀ turizm&yatırım ǀ 83 İSTATİSTİKLER İSTANBUL’A GELEN YABANCI SAYILARI 2012’ye Göre Değişim (Kümülâtif) 2012 2013 2012’ye Göre Değişim Oranı (Aylık) OCAK 451.662 532.276 17,8 17,9 ŞUBAT 494.124 617.015 24,9 21,6 MART 659.826 838.201 27,0 23,8 NİSAN 818.788 936.961 14,4 20,6 MAYIS 867.511 1.058.771 22,0 21,0 939.508 957.894 2,0 16,8 İSTANBUL HAZİRAN TOPLAM 4.231.419 4. 941.118 İzmir, yıl genelinde artış yakaladı S ezonun başlamasıyla İzmir’e gelen ziyaretçi sayıları normal seviyesine ulaştı. İzmir’e 6 ayda gelen ziyaretçi sayısı geçen yıla göre yüzde 2,11 artışla 507 bin 980 kişiye ulaştı. Haziran 2013’te gelenlerin sayısı ise geçen yıla göre yüzde 6,41 düşüşle 168 bin 414 kişi oldu. Haziran ayında havayolu girişlerinde bir önceki yıla göre yüzde 37,89 artış olurken, denizyolu girişlerinde ise yüzde16.03 oranında artış görüldü. ǀ turizm&yatırım ǀ 07’2013 İ stanbul’a gelen yabancı ziyaretçi sayısı, 2013’ün ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17 artış gösterdi. Önceki yıl ocak-haziran aylarında 4 milyon 231 bin 419 olan değer bu yıl 4 milyon 941 bin 118 olarak gerçekleşti. 2013 Haziran ayı gelen yabancı sayısı 957 bin 894 ile geçen yıla göre yüzde 2 arttı. 2013 yılı ay bazında yüzde 15-20’lerde gerçekleşen artış oranı, bu ay yüzde 2 ile artış oranında bir azalma şeklinde gerçekleşti. Haziran ayında gelen yabancı ziyaretçiler milliyetlerine göre ilk on ülke ise şunlar: Almanya, ABD, Rusya, İngiltere, Suudi Arabistan, Fransa, İtalya, İran, Hollanda ve Irak. İZMİR İLİ SINIR KAPILARINDAN GİRİŞ YAPAN TURİSTLERİN ÜLKELERİNE GÖRE DAĞILIMI (HAZİRAN 2013) MİLLİYETİ OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TOPLAM ALMANYA 6620 8596 21262 21816 36565 33.558 128.417 İNGİLTERE 1427 927 2249 4292 15795 16.502 41.192 İTALYA 3892 413 2207 11913 13466 14.516 46.407 FRANSA 1596 459 1455 13934 17753 13.999 49.196 BELÇİKA 205 195 774 3661 7838 9.862 22.535 HOLLANDA 986 1311 1579 7563 12271 9.368 33.078 84 67 433 1705 5644 7.444 15.377 281 91 128 328 2637 7.243 10.708 5 10 11 22 2305 7.236 9.589 461 324 636 1033 2304 6.997 11.755 İRLANDA RUSYA FED. BELARUS (B. RUSYA) KANADA A.B.D. 1865 1169 1561 3987 6470 5.684 20.736 POLONYA 157 201 198 1548 2365 4.258 8.727 İSPANYA 182 93 566 3297 4311 2.599 11.048 İRAN 26 14 2906 39 692 2.576 6.253 NORVEÇ 64 57 332 454 1308 2.382 4.597 YUNANİSTAN 84 2 İstanbul Haziran’da Gezi Parkı olaylarının etkisinde kaldı 638 680 1519 1652 2535 2.379 9.403 YABANCI TOPLAM 22929 18830 46041 94750 157016 168.414 507.980 TÜRKİYE 24030 29149 35594 42037 43388 56.507 230.705 GENEL TOPLAM 46959 47979 81635 136787 200404 224.921 738.685