turkey real estate revıew
Transkript
turkey real estate revıew
TURKEY REAL ESTATE REVIEW SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 Accelerating success. Başarıyı hızlandırın. COLLIERS INTERNATIONAL RESEARCH We have the pleasure of introducing to you our latest research on the Turkish real estate market. Son hazırladığımız Türkiye Gayrimenkul Araştırma raporumuzu size sunmaktan memnuniyet duyarız. Our semi-annual reports comprising all commercial property market sectors include the most thorough and recent data, therefore are placed among “the most desired research publications” by most real estate experts in Turkey and abroad. 6 aylık periyotlarla hazırlanan raporlarımız tüm ticari gayrimenkul sektörlerindeki en kapsamlı ve güncel verileri içerdiğinden, Türkiye ve yurtdışında gayrimenkul uzmanları tarafından en çok takip edilen araştırma yayınları arasında yer almaktadır. We are more than happy to be able to share with you our market knowledge and experience in order to accelerate your success. Pazar bilgi ve tecrübemizin başarınızın hızlanmasında katkıda bulunuyor olmasından mutlu olduğumuzu belirtir, zevkle okumanızı dileriz. Enjoy Reading! Kerim Cin Managing Partner Colliers International | Turkey Kerim Cin Yönetici Ortak Colliers International | Türkiye This document has been prepared by Colliers International for advertising and general information only. Colliers International makes no guarantees, representations or warranties of any kind, expressed or implied, regarding the information including, but not limited to, warranties of content, accuracy and reliability. Any interested party should undertake their own inquiries as to the accuracy of the information. Colliers International excludes unequivocally all inferred or implied terms, conditions and warranties arising out of this document and excludes all liability for loss and damages arising there from. This publication is the copyrighted property of Colliers International and/or its licensor(s). ©2012. All rights reserved Mevcut belge sadece tanıtım ve genel bilgi verme amaçlı olarak Colliers International tarafından hazırlanmıştır. Colliers International, içerik, doğruluk ve güvenilirlik teminatı dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla söz konusu bilgi bakımından doğrudan veya dolaylı herhangi bir taahhüt, beyan ya da güvence vermemektedir. Konuyla ilgilenen herhangi bir şahsın bilginin doğruluğuna ilişkin olarak araştırmayı şahsen yürütmesi gerekir. Colliers International mevcut belge ile ima edilen ya da ortaya çıkan her türlü koşul, şart ve teminatı kati surette reddetmektedir ve bunlardan kaynaklanan hasar ve zarara ait sorumluluğu da üstlenmemektedir. Bu yayın, Colliers International ve/veya lisans sahibinin telifli malıdır. ©2012 Tüm hakları saklıdır. www.colliers.com CONTENTS | İÇERİK TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 TURKEY REAL ESTATE REVIEW Economy 4 Ekonomi 4 Istanbul Office Market 7 İstanbul Ofis Piyasası 7 Istanbul Industrial Market 10 İstanbul Endüstriyel Piyasası 10 Hotel Market 13 Otel Piyasası 13 Retail Market 16 Perakende Piyasası 16 Ankara Residential Market 19 Ankara Konut Piyasası 19 FOR FURTHER INFORMATION | DAHA FAZLA BİLGİ İÇİN Kerim Cin Colliers International | Turkey Managing Partner I Turkey Büyükdere Cad. No: 108 [email protected] Enka Binası Kat: 6 34394 Esentepe, Şişli Neslihan Kurtuluş Istanbul, Turkey Head of Advisory Department I Turkey [email protected] Main +90 212 288 62 62 Fax +90 212 347 07 94 Gülce Yalçınkaya Marketing & PR Manager I Turkey [email protected] www.colliers.com TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 Economy Ekonomi The main challenges for the Turkish economy in 2012 stem from the global economic slowdown. These issues include the debt crisis in the Euro area, which has increased borrowing costs for some EU countries with high public debt and the ongoing difficulties facing Turkey’s neighbor to the west, Greece. There is also a negative outlook on the US economy due to poor results in the country’s job market and housing sector. The Federal Reserve Governor Bernie Bernanke said that the Fed would give the necessary support to the economy in the upcoming period and has also highlighted the problems in the Euro area. Overall, much of the slowdown in the global economy continues to stem from the Euro area and the minimal risk appetite of investors. Türk ekonomisinin 2012 yılında karşılaştığı başlıca güçlükler küresel ekonominin yavaşlamasından kaynaklanmaktadır. Buna Euro bölgesinde yaşanan ve yüksek oranda kamu borcuna sahip olan bazı AB ülkelerinin borçlanma maliyetlerini yükselten borç krizi ile Türkiye’nin batı komşusu Yunanistan’ın karşı karşıya bulunduğu zorluklar da dahil edilebilir. Diğer yanda ise, ABD ekonomisinin ülkenin işgücü piyasası ve konut sektöründeki negatif gelişmelerden kaynaklanan görüntüsü söz konusudur. ABD Merkez Bankası Başkanı Bernie Bernanke, Merkez Bankası’nın önümüzdeki dönemde ekonomiye gereken desteği verebileceğini belirterek, Euro bölgesindeki sorunlara dikkat çekti. Genel olarak bakıldığında, küresel ekonomide devam eden durgunluk temelde Euro bölgesinden ve yatırımcıların risk almaya yanaşmamasından kaynaklanıyor. As the Euro zone countries are the largest export markets for Turkish goods, observers point to a potential slowdown in Turkey’s manufacturing sector and a need for the country to further differentiate export markets. Efforts in finding new markets for Turkish goods have paid off and exports increased in 2012 compared to 2011, which has narrowed the gap in the trade deficit by approximately 20% in the period of January to June 2012, when compared to the same period in 2011. As mentioned above, Turkish exporters have sought new markets for their goods. In the last six years, significant progress was achieved. In 2006, 65% of Turkish exports were sent to European markets, while 20% went to Near East, Middle East and North African countries. In the first six months of 2012, 49% of Turkish exports were sent to European markets while 31% were destined for Near East, Middle East and North African countries. Fitch credit rating agency has implied that Turkey’s long term credit rating may be upgraded to investment grade on the condition that the inflation rate and current account deficit continue to decline. The solid and healthy financial system, which carries minimal risks when compared to some European markets, may attract more foreign interest especially in the real estate market, which would also boost activity by local investors and developers. A new law governing the foreign ownership of property was passed in May 2012. The new law will remove the current requirement of reciprocity for the sale of property to foreigners and will increase, from 2.5 hectares to 30 hectares, the amount of land that a foreigner can own. In addition, the government declared initiatives and plans for opening P. 4 | COLLIERS INTERNATIONAL Gözlemciler, Euro bölgesi Türk ürünlerinin en çok ihraç edildiği pazarlar olması nedeniyle, Türkiye’nin imalat sektöründe durgunluk yaşanabileceğine ve ülkenin ihracat pazarını daha fazla çeşitlendirmesi gerektiğine işaret etmektedirler. Türk ürünleri için yeni pazarlar bulmaya yönelik çabalar meyvesini vermeye başlamış ve ülkenin 2012 yılı ihracat rakamlarında 2011’e oranla bir artış yaşanmıştır. Bu gelişme sonucunda, 2012’nin Ocak-Haziran döneminde 2011’in aynı dönemine oranla ülkenin dış ticaret açığında %20 civarında bir iyileşme sağlanmıştır. Türk ihracat şirketleri, yukarıda da belirtildiği gibi ürünlerini ihraç edebilecekleri yeni pazarlar aradılar. Nitekim, son altı yıllık dönemde bu konuda önemli bir gelişme kaydedilmiştir. 2006 yılında Türk ürünlerinin %65’i Avrupa pazarlarına ve %20’si ise Yakın Doğu, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerine ihraç edilmişken, 2012’nin ilk altı ayında bu rakamlar sırasıyla %49 ve %31 olarak gerçekleşmiştir. Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, enflasyonun ve cari açığın gerilemeye devam etmesi halinde Türkiye’nin uzun vadeli kredi notunun yatırım yapılabilir ülke seviyesine yükseltilebileceğini belirtmiştir. Türkiye’nin bazı Avrupa pazarlarına kıyasla düşük seviyede riskler taşıyan güçlü ve sağlıklı finansal sistemi, özellikle gayrımenkul sektörüne daha fazla sayıda yabancı yatırımcı çekebilir ve bu durum yerli yatırımcıların ve inşaat firmalarının faaliyetlerinde büyük bir artışa neden olabilir. 2012’nin Mayıs ayında, yabancı ülke vatandaşların gayrımenkul edinmesine ilişkin yeni yasa kabul edilmiştir. Yasa, yabancı ülke vatandaşlarına konut satışında aranan mütekabiliyet şartını ortadan kaldırmakta ve yabancı ülke vatandaşlarının satın alabileceği arazi yüzölçümü sınırını 2,5 hektardan 30 hektara çıkarmaktadır. TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 new areas of the city for development by new master plan projects (i.e. new canal and new satellite cities) which will attract investment as land for development has been very scarce in the existing urban locations in Istanbul. Also, the Istanbul International Financial Center is a zone within Ataşehir that was given special status by the Turkish government to promote the development of the city as a new financial hub. The plan envisioned the moving of The Central Bank, The Capital Markets Board and The Banking Supervisory and Regulation Agency and the headquarters of Halk Bankası, Ziraat Bankası and Vakif Bankası from Ankara to Ataşehir. The establishment of this new zone in Ataşehir has spawned some monumental projects and has rapidly increased the values of real estate in the district. Current Account Deficit One of the main challenges facing the Turkish economy is the current account deficit (CAD). During the second half of 2011, the Turkish economy demonstrated strong growth, due, for a large part, to strong domestic demand. However, although demand and consumption stimulated economic growth, they also raised the current account deficit due to an increase in imported goods and services. Ayrıca, İstanbul’da mevcut kentsel alanlarda geliştirilebilecek arazi miktarı oldukça kısıtlı olduğundan, merkezi hükümet yatırımı artırmak amacıyla İstanbul’da yeni master planlar (yani yeni kanal ve yeni uydu kentler) uygulamaya koyarak, kentte yeni bazı alanları imara açmayı planladığını ve bu konuda çalışmalara başlandığını açıkladı. Buna ek olarak İstanbul Uluslararası Finans Merkezi, Ataşehir bölgesinde yer alan ve kentin yeni bir finans merkezi olarak gelişmesini desteklemek amacıyla hükümet tarafından özel statü tanınan bir bölgedir. Bu projenin amacı, Merkez Bankası’nın, Sermaye Piyasası Kurulu’nun, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun ve Halk Bankası, Ziraat Bankası ve Vakıf Bank’ın genel merkezlerinin Ankara’dan Ataşehir’e taşınmasıdır. Bu yeni merkezin Ataşehir’de oluşturulması, bölgede büyük çaplı bazı projelerin hayata geçirilmesine ve gayrımenkul değerlerinin hızla artmasına neden oldu. Cari Açık Cari açık, Türk ekonomisinin temel sorunlarından biridir. Türk ekonomisi, 2011’in ikinci yarısında büyük ölçüde iç pazardaki yüksek talebe bağlı olarak güçlü bir büyüme göstermiştir. Ancak, talep ve tüketim bir yandan ekonomik büyümeyi desteklerken, diğer yandan ithal ürün ve hizmetlerdeki artış nedeniyle cari açığı artırmıştır. As a result, in 2012, the CAD continued to put pressure on inflation and interest rates. Therefore, in an effort to balance the deficit, the Central Bank and other public authorities tried to decrease consumption by lowering the required reserve ratio for foreign currency to provide liquidity to the market. The efforts appear to be paying off and the CAD has narrowed through the year. Sonuç olarak, cari açık 2012 yılında enflasyon ve faiz oranları üzerinde baskı oluşturmaya devam etmiştir. Merkez Bankası ve diğer kamu kurumları, cari açığı dengede tutabilmek ve piyasaya likidite sağlamak amacıyla dövize ilişkin zorunlu karşılık oranını düşürmeye çalışmış olup, çabalar meyvesini vermeye başlamış ve cari açıkta yıl boyunca daralma gözlemlenmiştir. The CAD has decreased by 31% in the first half of 2012 compared to the same period in 2011. Also the results of the 12 month cumulative CAD for June came in at 63.5 billion, which is lower than the Medium Term Program forecast of $65 billion for that time period. For the remainder of the year, the CAD is expected to meet or be close to its forecast levels. Cari açık, 2012’nin birinci yarısında 2011’in aynı dönemine göre %31 oranında daralmıştır. Haziran ayına ilişkin 12 aylık kümülatif cari açık 63,5 milyar olarak gerçekleşmiş olup, bu rakam, aynı döneme ilişkin Orta Vadeli Programda öngörülen 65 milyar ABD $’dan daha düşüktür. Yılık geri kalanında cari açığın öngörülen seviyelerde olacağı beklenmektedir. GSYİH GDP The following chart shows the breakdown of GDP by sector for the Turkish economy in the first half of 2012. Breakdown of GDP by sector in First Half of 2012 16% Manufacturing İmalat Transport and Communications Ulaşım ve İletişim 2% Agriculture, Hunting and Fishing 16% Real Estate and Renting Construction 7% 15% 11% %16 Wholesale and Retail Trade 4% 5% 2012 Yılı 1. Yarı İtibarıyla Sektör Bazında GSYİH Dağılımı Ownership and Dwelling 19% 5% Aşağıdaki grafik, Türk ekonomisinde 2012’nin ilk yarısı itibarıyla sektör bazında gerçekleşen GSYİH oranlarını göstermektedir. Education Hotels and Restaurants Other Services Mülkiyet ve Mesken %19 Toptan ve Perakende Ticaret %2 Tarım, Avcılık ve Balıkçılık %4 %5 %16 Gayrimenkul ve Kira İnşaat %5 %7 %15 %11 Eğitim Oteller ve Restoranlar Diğer Hizmetler Source:Central Bank of Turkey Kaynak:Türkiye Merkez Bankası The Turkish economy has had a slow growth year in 2012 relative to 2010 or 2011, which were recovery years following the global economic crisis. Türk ekonomisi, küresel ekonomik krizden çıkış yılları olan 2010 ve 2011’ye oranla 2012’de daha yavaş bir büyüme gerçekleştirdi. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayınlanan verilere göre, GSYH COLLIERS INTERNATIONAL | P. 5 TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 According to statistics released by the Turkish Statistical Institute, GDP growth in the second quarter of 2012 increased by 3.2% compared to the same period in 2011. In 2011, GDP increased by 8.5% in constant prices. The CBT of Turkey estimated GDP growth at 4% for 2012, while market observers are more conservative with estimations around 3.6%. As a result of the strong growth in Turkey over the last few years, the number unemployed decreased by approximately 120 basis points compared to the same period of the previous year. The unemployment rate was 8.2% in May according to the Turkish Statistical Institute. Per capita GDP in Turkey is currently $10,469 USD. After a robust 2011, growth slowed down rapidly in 2012 and is expected to continue until the end of the year. Demand for Turkish goods from export markets may decrease due to weakening economies in the Euro zone. Lending growth slowed down while inflation was high at the beginning of the year due to high food and transportation, mainly gasoline prices. This has hampered consumer purchasing power in Turkey. Inflation İşsizlik rakamı, Türkiye’de son birkaç yıllık dönemde yaşanan güçlü büyümenin sonucu olarak geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 120 baz puan civarında düşmüştür. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre Mayıs ayındaki işsizlik rakamı %8,2 olarak gerçeklemiştir. Bugün için Türkiye’de kişi başına GSYİH $10.469 ABD civarındadır. Büyüme rakamları, oldukça iyi geçen 2011 yılının ardından 2012 yılında hızlı bir düşüş göstermiş olup, bu düşüş eğiliminin yıl sonuna kadar devam edeceği tahmin edilmektedir. İhracat pazarlarında Türk mallarına olan talep Euro bölgesindeki ekonomilerin zayıflaması nedeniyle azabilir. Bu yılın başlarında gıda ve ulaşım ve özellikle de yakıt fiyatlarının yüksek olması nedeniyle enflasyon oranı yüksek düzeylerde seyrettiğinden kredi hacmindeki büyümede de bir daralma gözlemlenmiştir. Bu durum Türkiye’de tüketicinin alım gücünü de olumsuz etkilemiştir. Enflasyon The annual inflation rate, although higher than expected in August, continues on a downward trend compared to the beginning of the year. CPI inflation in August was 0.56% month on month compared to the anticipated 0.33%; this can be attributed to higher food and transport costs. Compared to the first half of 2011, inflation increased in the last few months of 2011 and carried on increasing into 2012, peaking in April before beginning a lowering trend. According to CBT projections, inflation for year end 2012 will be 6.2%. Market observers forecast inflation closer to 6.8% for year end. The following table shows the average CPI rates from 2004 to present. 8.20% 8.60% 8.80% 2006 Enflasyon - TÜFE Ortalaması 10.40% 9.60% 6.80% 6.30% 2005 Yıllık enflasyon oranı, Ağustos ayında beklenenin üzerinde çıkmasına karşın öneki yılın aynı dönemine kıyasla düşme eğilimini sürdürmektedir. Ağustos ayında %0,33 olarak gerçekleşeceği öngörülen aylık TÜFE enflasyon oranı %0,56 olarak gerçekleşmiş olup; bunun gıda ve ulaşım fiyatlarında yaşanan artıştan kaynaklandığı düşünülmektedir. Enflasyon, 2011’in birinci yarısı ile mukayese edildiğinde yılın son birkaç aylık döneminde artış göstermiş ve bu artış 2012’nin ilk aylarında da devam ederek Nisan ayında zirveye ulaşmıştır. Merkez Bankası, enflasyon oranının 2012 sonunda %6,2 olacağını tahmin etmektedir. Piyasa gözlemcilerinin yıl sonu tahmini ise %6,8 civarındadır. Aşağıdaki tabloda 2004’ten bugüne kadar gerçekleşen ortalama TÜFE enflasyon oranlarını göstermektedir. Inflation - Average CPI 12,00% 10,00% 8,00% 8.60% 6,00% 4,00% 2,00% 0,00% 2004 2012’nin ikinci çeyreğinde 2011’in aynı dönemine oranla %3,2 düzeyinde artmıştır. GSYH, 2011’de sabit fiyatlarla %8,5 oranında artmıştı. Türkiye Merkez Bankası 2012 yılında GSYİH’nın %4 oranında büyüyeceğini tahmin ederken, piyasa gözlemcileri daha ihtiyatlı davranarak bu büyümenin %3,6 civarında olacağını tahmin etmektedirler. 2007 2008 2009 6.45% 2010 2011 %12,00 2012* *year end market expectations Source: Central Bank of Turkey Rising energy and commodity prices are noted as the most significant factors that trigger an increase in the inflation rate. %10,00 %8,00 %8,60 %6,00 %4,00 %2,00 %0,00 2004 %8,20 %10,40 %9,60 %8,60 %6,80 %8,80 %6,45 %6,30 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012* *yıl sonu itibariyle piyasa beklentisi Kaynak: Türkiye Merkez Bankası Interest Rates and Loans Enerji ve emtia fiyatlarında yaşanan artışın enflasyon oranını yükselten en önemli etken olduğu düşünülmektedir. In July 2012, approximately $39.9 million USD was released as home loans in Turkey. This represents roughly 9% of total loans for the country. Faiz Oranları ve Krediler Interest rates on home loans increased through 2011 to approximately 1.13% on average per month and the growth rate in the volume of loans released decreased. Through 2012, interest rates on home loans have gradually come down from 1.13% on average per month in January to approximately 0.97% in July. The growth in the volume of loans has slowly started to increase as interest rates have lowered. The balance between the strong domestic demand and interest rates P. 6 | COLLIERS INTERNATIONAL Türkiye’de 2012’nin Temmuz ayında kullandırılan konut kredisi tutarı yaklaşık 39,500 milyon ABD $’dır. Bu rakam, ülkede kullandırılan toplam kredi tutarının yaklaşık %9’una tekabül etmektedir. Konut kredilerine uygulanan faiz oranları 2011 yılında yükselerek aylık ortalama %1,13 civarında gerçekleşti ve buna bağlı olarak kredi hacmindeki büyümede bir daralma yaşanmıştır. Konut kredisi aylık ortalama faiz oranları 2012 yılında kademeli olarak gerileyerek Ocak ayında TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 will determine the direction of the home loans market in coming months. The latest home loan interest rates, for TL denominated loans, range 0.98 and 1.39% per month level. %1,13 ve Temmuz ayında ise %0,97 olarak gerçekleşmiştir. Kredi hacmi, faiz oranlarındaki düşüş sonrasında yavaş da olsa büyüme eğilimine girmiştir. Istanbul Office Market Konut kredisi pazarının önümüzdeki aylarda nasıl seyredeceğine iç pazardaki güçlü talep ile faiz oranları arasındaki denge karar verecektir. Bugün için TL bazında aylık konut kredisi faiz oranları %0,98 ile %1,39 aralığında değişmektedir. Current Supply The largest office market in Turkey is located in Istanbul with approximately 1.5 million sqm of A Class office stock, as of the 3rd quarter of 2012. The B Class office stock amounted to 722,427 sqm as of the same period. The distribution of the existing stock and the average vacancy rates are presented in the table below: Asia Europe Istanbul Total Class Total Office Area (sqm) (%) A 423,808 23.46 B 274,731 7.87 A 1,031,332 Average Vacancy Rate İstanbul Ofis Piyasası Mevcut Durum Türkiye’nin en büyük A sınıfı ofis piyasasına sahip olan İstanbul’daki ofis stoku 2012 yılı III. çeyrek itibariyle yaklaşık 1,5 milyon m2’ye ulaşmıştır. B sınıfı ofis stoku ise 722.427 m² olmuştur. Mevcut stokun dağılımı ve ortalama boşluk oranları aşağıda sunulmuştur: Sınıf B 447,696 7.65 1,455,140 14.18 B 722,427 7.73 Asya Avrupa Source: Colliers International İstanbul Toplam Rents Istanbul Average Asking Rates($/sqm/month) B 274.731 7,87 A 1.031.332 10,36 B 447.696 7,65 A 1.455.140 14,18 B 722.427 7,73 2012 yılı ilk çeyreğinden üçüncü çeyreğine kadar genel olarak kira rakamlarında önemli değişiklikler yaşanmamış olup, yıl sonuna kadar da aynı şekilde devam edeceği görüşündeyiz. Bölgelere göre ortalama kira rakamları aşağıdaki grafikte yer almaktadır: İstanbul Ortalama Kira Rakamları ($/m²/ay) 50 A Sınıfı 3. Çeyrek 2012 $41 40 $34.8 $32.6 $21.9 $22 $23.2 $19.15 $23.1 $34.8 $25.8 $25.5 $25,8 $12.6 10 (%) 23,46 Kira Rakamları A Class Offices Q3 2012 20 (m ) Kaynak: Colliers International There were no significant changes in rental rates since the first quarter of 2012 until the third quarter and we expect that the market will maintain its current trend throughout the year. The following chart shows the average asking rents by region: 30 A Ortalama Boşluk Oranı 423.808 2 10.36 A Toplam Ofis Alanı 50 30 0 $41 40 20 $34,8 $32,6 $21,9 $22 $23,2 $19,15 $34,8 $25,8 $23,1 $25,5 $25,8 $12,6 10 0 ASKING RENT Source: Colliers International Beşiktaş was the only district to witness a slight increase in asking rental rates during the first three quarters of 2012. This was mainly due to the fact that the A Class office stock in the district, unlike other districts, featured a limited number of luxury and boutique style office buildings as a result of the recently introduced classification method. High demand for the district, combined with the low level of vacancy, is increasing the asking rental rates. The Akaretler Sıraevler boutique İSTENEN KİRA Kaynak: Colliers International 2012 yılı ilk üç çeyrekte kira rakamlarında çok az da olsa artış yaşanan tek bölge Beşiktaş olmuştur. Bu artışın nedeni yeni sınıflandırma dolayısıyla bölgede yeni A sınıfı ofis stokunun diğer bölgelerden farklı olarak az sayıda COLLIERS INTERNATIONAL | P. 7 TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 style office project is also making a difference in the area. The regions such as Levent and Gayrettepe, which already offer a highquality office stock, registered lower closing rents in few transactions during this period, compared to last year. Consequently, the average asking rental rates in both these locations have slightly decreased. Vacany Rates The following chart shows the A Class office vacancy rates in Istanbul by region: Istanbul Office Market Average Vacancy Rates lüks ve butik ofis binasından oluşmasıdır. Bölgeye olan yüksek talep ve düşük boşluk oranı kira rakamlarını artırırken Akaretler Sıraevler butik tipli ofis projesi bölgede farklılık yaratmaktadır. Levent ve Gayrettepe gibi ofis stoku zaten kaliteli olan bölgelerde ise önceki dönem istenilen yüksek kira rakamlarının daha düşük rakamlarla realize olması sonucunda bu bölgelerdeki ortalama kiralar ufak da olsa düşüş göstermiştir. Boşluk Oranları Aşağıdaki grafikte İstanbul’daki bölgelere göre A sınıfı ofis boşluk oranları gösterilmektedir. A Class Offices Q3 2012 300.000 200.000 100.000 0 16.01% 5.37% 13.49% 11.45% 32.58% 37.69% İstanbul Ofis Piyasası Ortalama Boşluk Oranları A Sınıfı 3. Çeyrek 2012 2.82% 0% 5.91% 4.08% 4.10% 34.61% 300.000 200.000 100.000 0 OCCUPIED SPACE %16,01 %5,37 %13,49 %11,45 %32,58 %37,69 %2,82 %0 %5,91 %4,08 %4,10 %34,61 VACANT SPACE Source: Colliers International The vacancy rates for A Class offices on the European side of the city decreased to 17.30% and to 12.83% in the second and last quarters of 2011, respectively and 10.36% in the third quarter of 2012. As most of the newly developed office buildings were rented, vacant office space has decreased. Similarly, the vacancy rates for A Class offices on the Asian side of the city dropped down to 17.76% and to 12.85% in the second and last quarters of 2011, respectively and rised to 23.46% in the third quarter of 2012. The reason behind this sudden increase in Asia was the inclusion of an office space of 46,000 sqm to the stock, which is completely vacant yet. The regions of Şişli, Kozyatağı, Ümraniye and Kavacık are facing high vacancy rates due to the fact that most of the newly developed office buildings in these regions remain unoccupied. P. 8 | COLLIERS INTERNATIONAL KİRALANMIŞ ALAN BOŞ ALAN Kaynak: Colliers International Avrupa Yakası A sınıfı boşluk oranları; 2011 yılının ikinci çeyreğinde %17,30, 2011 yılının son çeyreğinde %12,83 ve 2012 yılının üçüncü çeyreğinde %10,36’ya kadar düşmüştür. Boş ofis alanlarının azalmış olmasının nedeni piyasaya yeni giren ofis binalarının büyük ölçüde kiralanmasından kaynaklanmaktadır. Aynı dönemde Asya Yakası A sınıfı boşluk oranları; 2011 yılının ikinci çeyreğinde %17,76, 2011 yılının son çeyreğinde %12,85’ya gerilemiş, 2012 yılının üçüncü çeyreğinde ise %23,46’ya yükselmiştir. 2012 yılında Asya’daki ofis boşluk oranının ani yükselişinin sebebi; henüz tamamı boş olan yaklaşık toplam 46.000 m² ofis alanının stoka yeni eklenmiş olmasıdır. Şişli, Kozyatağı, Ümraniye ve Kavacık bölgelerindeki yüksek boşluk oranları; inşaatı biten ve bölgedeki stoğa yeni giren ofis projelerinin henüz büyük kısmının boş olmasındandır. TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 Future Supply Gelecek Stok An office supply of 870,000 sqm will be added to Istanbul’s existing office stock in the near future. The following chart shows a breakdown of Istanbul’s future office stock by region, based on the office buildings under construction or planned: Yakın gelecekte İstanbul’daki mevcut ofis stokuna eklenecek olan yaklaşık 870.000 m²’lik gelecek arz bulunmaktadır. Yapımı devam eden veya planlama aşamasında olan gelecek ofis stokunun İstanbul’daki ofis bölgelerine dağılımı aşağıdaki grafiktedir: Gelecek Stok (m²) Future Supply (sqm) 250,000 250,000 228,000 188.000 200,000 224,674 194.000 167,043 150,000 54,000 104,700 KO LE V İ K LA AS M NE - L ŞİŞ A ITH İM KS TA Ğ KA Source: Colliers International 167.043 73.000 23.005 104.700 73.000 54.000 19.861 0 0 T EN 224.674 194.000 100,000 50,000 19,861 I AĞ AT ZY 188.000 150,000 73.000 23.005 73,000 100,000 50,000 228.000 200,000 YE Nİ RA ÜM I AĞ AT Y Z E E YR GA T P TE KO T EN V LE NE Lİ ŞİŞ A TH ĞI KA Kaynak: Colliers International The office market analyses released by Colliers International are based on the existing leasable office stock. For that reason, projects placed on the market through sales are not included in our office market analyses. K LA AS M YE Nİ SİM K TA ÜM RA ET YR GA PE TE Colliers International tarafından hazırlanan ofis piyasası analizleri kiralanabilir ofis stokuna dayanmaktadır. Bu nedenle satış işlemiyle piyasaya girmiş olan projeler tarafımızca yapılan ofis piyasası analizlerine dahil edilmemiştir. As seen in the chart above, the regions of Levent, Maslak and ŞişliKağıthane will contribute most to Istanbul’s office stock in the near future. The regions of Altunizade, Kavacık, Etiler, Airport and Beşiktaş, however, are not expected to offer any new supply in the near future. Grafikte de görüldüğü gibi; yapımı devam eden ya da proje aşamasında olup önümüzdeki dönemlerde İstanbul ofis stokuna eklenecek en fazla arzı Levent, Maslak, Şişli-Kağıthane bölgeleri oluşturacaktır. Altunizade, Kavacık, Etiler, Havaalanı ve Beşiktaş’ta ise beklenen arz bulunmamaktadır. 74% of the future office stock in Kozyatağı, 54% in Maslak and 75% in Ümraniye comprise of office projects in the planning stage only. On the other hand 70% of the new office pipeline in Levent are already under construction. Kozyatağı bölgesindeki gelecek ofis stokunun %74’ü, Maslak bölgesindekinin %54’ü ve Ümraniye bölgesindekinin ise %75’i henüz plan aşamasında olan projelerdir. Levent bölgesinde ise stoka eklenecek ofislerin %70’i inşa halindedir. The following chart presents a breakdown of the estimated office pipeline by year: Gelecek ofis stokunda yer alan ofis binalarının tamamlanması planlanan yıllara göre dağılımı aşağıdaki grafiktedir: Breakdown of A Class Office Pipeline in Istanbul by Year 8% İstanbul’da Gelecek Stoğa Eklenecek A Sınıfı Ofis Binalarının Tamamlanma Yıllarına Göre Dağılımı 5% %8 %5 2012 41% 2012 2013 %41 2014 2015 46% The office building projects that are expected to be completed by the end of 2012 include Zone Tower (Maslak) and Eroğlu Ofishane (Kâğıthane). 2013 2014 2015 %46 2012 yılı sonunda tamamlanması planlanan ofis binaları; Zone Tower (Maslak), Eroğlu Ofishane (Kâğıthane) projeleridir. 2013 yılında tamamlanması planlananlar; Ümran Boru-Orya Park (Ümraniye), Büyükhanlı/Marriott (Kozyatağı), Maslak 1 Numara, Akya COLLIERS INTERNATIONAL | P. 9 TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 The projects that are expected to be completed in 2013 include Ümran Boru-Orya Park (Ümraniye), Büyükhanlı/Marriott (Kozyatağı), Maslak 1 Numara, Akya Piyalepaşa (Taksim), Crystal Tower, Zorlu Center, NEF Offices Levent 03, Özdilek, Zorlu Deva Project (Levent-Zincirlikuyu), Ciner (Zincirlikuyu), Istanbloom (Gayrettepe) and Rönesans Mecidiyeköy. 46% of the future office stock in Istanbul will be completed in 2014. These projects include Rönesans Tower (Kozyatağı), Metalyapı/Fako (Levent), Eroğlu Seyrantepe, Maslak 42 Offices (Maslak), Kapital Faktoring (Maslak), Torun Tower (Gayrettepe), and Çalık Building (Zincirlikuyu). Piyalepaşa (Taksim), Crystal Tower, Zorlu Center, NEF Offices Levent 03, Özdilek ve Zorlu Deva Projesi (Levent-Zincirlikuyu), Ciner (Zincirlikuyu), İstanbloom (Gayrettepe) ve Rönesans Mecidiyeköy projeleridir. Gelecek ofis stokunun %46’sı 2014 yılında tamamlanacaktır. Bu projeler; Rönesans Tower (Kozyatağı), Metalyapı/Fako (Levent), Eroğlu Seyrantepe, Maslak 42 Offices (Maslak), Kapital Faktoring (Maslak), Torun Tower (Gayrettepe) ve Çalık Binası’dır (Zincirlikuyu). 2015 yılında da Ali Sami Yen Projesi ofis stokuna katılacaktır The Ali Sami Yen Project will be added to the office stock in 2015. İstanbul Endüstriyel Piyasası Istanbul Industrial Market İstanbul endüstriyel ve lojistik gayrimenkul piyasasındaki kira değerleri ve satış rakamları geçtiğimiz döneme göre fazla değişiklik göstermemiştir. The average asking rents and sales prices in the industrial and logistics market of Istanbul have changed slightly compared to last year. Aşağıdaki grafikte görüldüğü üzere en yüksek kira rakamı görülen bölge yine Samandıra-Kartal bölgesi olmuştur. As shown in the following chart, the region comprising Samandıra and Kartal still has the highest asking rental rates. A Sınıfı Depo Tesislerinin Ortalama Kira Değerleri ($/m²/ay) Endüstriyel Piyasası 2. Yarı$6.5 2012 Average Asking Rates for A Class Warehouse Facilities in Istanbul ($/sqm/month) Industrial Market 2. Half$6.5 2012 10 8 2 8 $35,3 4 $6.5 $6 $6 $5 $26,9 $5.5 $6 $5.8 $5.5 $35,3 $3.5 $24 $35,3 $7,5 $6,5 6 $7.5 6 4 10 $35 2 $3.8 $6 $6 $5 $26,9 $5,5 $3,5 $3,8 $24 $35 0 $3 0 Kaynak: Colliers International Source: Colliers International P. 10 | COLLIERS INTERNATIONAL RENT $6 $5,8 $5,5 $35,3 KİRA $3 TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 An analysis of the average asking prices for vacant plots and asking rents for warehouses shows that the İkitelli-Yenibosna region on the European side and the Samandıra-Kartal region on the Asian side have the highest rates per sqm. The lowest average asking prices and asking rents are observed in the regions of Çerkezköy and Silivri. Istanbul Ortalama Arsa Satış Rakamları ($/m²) Istanbul Average Asking Land Prices ($/sqm) Endüstriyel Piyasası 2. Yarı 2012 Industrial Market 2. Half 2012 1.600 1.400 1,300$ 1.200 1.000 750$ 800 600 400 270$ 200 0 Source: Colliers International 1,500$ 320$ Ortalama arsa satış ve depo kira değerlerine baktığımızda Avrupa Yakası’nda İkitelli-Yenibosna ve Avrupa Yakası’nda Samandıra-Kartal bölgeleri en yüksek m² değerine sahip bölgelerdir. En düşük ortalama satış ve kiralama değerleri ise Çerkezköy ve Silivri bölgelerinde görülmektedir. 300$ 150$ 350$ 100$ 90$ 65$ 1.600 1.400 1.300$ 1.200 1.000 750$ 800 600 400 270$ 200 0 Kaynak: Colliers International SALES PRICE 1.500$ 320$ 300$ 150$ 350$ 100$ 90$ 65$ SATIŞ FİYATI Rehabilitated Organised Industrial Zones Islah Organize Sanayi Bölgeleri The central government decided to form “Rehabilitated Organised Industrial Zones” (ROIZ) across Turkey in order to better control the operations of industrial facilities that are located near or next to agricultural fields that could threaten agricultural fields and irrigation. Another goal of the government was to spare more appropriate land areas for new industrial facilities. Türkiye’de tarım alanlarına yakın yerlerde konumlanmış ve bu tarım ve sulama alanlarına tehdit oluşturabilecek endüstriyel tesislerin hem geçmişe dönük faaliyet gösterenleri kontrol altına alabilmek hem de yeni kurulacak tesislere daha uygun alanlar ayırabilmek açısından “Islah Organize Sanayi Bölgeleri’’ ilan edilmesine karar verilmiştir. ÇERKEZKÖY ERGENE 1 VELİKÖY ERGENE 2 VELİMEŞE ÇORLU TÜRKGÜCÜ MURATLI COLLIERS INTERNATIONAL | P. 11 TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 As part of the decision, the government promulgated a “Regulation Amending the Regulations Concerning OIZs” in Official Gazette No. 28015 of 04 August 2011 in an effort to include ROIZs into the existing Regulations. The Regulation describes an ROIZ as follows: “An OIZ that will be created by improving land areas where industrial facilities were built according to the applicable zoning plans before 12.04.2011.” Bu konudaki resmi kanun düzenlemesi altında; 04.08.2011 tarih ve 28015 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “OSB Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile mevcut yönetmelik kapsamına Islah OSB’ler ilave edilmiştir. Islah OSB yönetmelikte, “12.04.2011 tarihinden önce mer’i plana göre yapılaşan sanayi tesislerinin bulunduğu alanların islah edilmesiyle oluşacak OSB alanları” olarak tanımlanmıştır. The highest demand for ROIZs, which are intended to gather scattered industrial facilities in certain zones, came from the Trakya region. The districts of Çorlu and Çerkezköy, located in the province of Tekirdağ, are both close to Istanbul and easily accessible and therefore widely preferred by industrial companies. However, there are many manufacturing facilities and warehouses widely dispersed across these districts. The 1/100,000 Scale Envrionmental Zoning Plan Covering the Sub-Trakya Region and the Ergene Watershed is designed to prevent the existing planned industrial zones from expanding and, thereby, to restrict industrial development in these zones. Accordingly, the industrial facilities widely dispersed across the region will be moved into ROIZs and OIZ licences will not be issued anymore for areas other than the planned ones. Dağınık olarak konumlanmış olan sanayi tesislerini bir çatı altında toplamak için kurulacak “Islah Organize Sanayi Bölgeleri”ne en fazla talep Trakya bölgesinden gelmiştir. Tekirdağ il sınırı içinde bulunan Çorlu ve Çerkezköy ilçeleri İstanbul’a yakınlığı ve ulaşım kolaylıkları gibi sebeplerle sanayi talebi gören bölgelerdir. Ancak bu bölgelerde OSB’lerin dışında üretim ve depolama tesisleri dağınık bir şekilde konumlanmıştır. Yapılan 1/100.000 Ölçekli Trakya Alt Bölgesi Ergene Havzası Çevre Düzeni Planı ile mevcut planlı sanayi alanları korunarak ve yeni sanayi alanları açılmayarak sanayi gelişiminin sınırlı tutulması amaçlanmıştır. Bu nedenle, mevcutta dağınık olarak yer seçmiş olan sanayi alanlarının “Islah OSB”ler bünyesinde toplanacağı ve onaylı planlar dışında yeni sanayi alanlarına izin verilmeyeceği belirtilmiştir. Most of the industrial facilities are dispersed in the Ergene Watershed because the region offers easy access to Istanbul, natural resources, labour, transportation systems and markets, as well as providing opportunities to expand investments. There are ongoing efforts to move those industrial facilities into ROIZs within the framework of the existing ‘’Ergene Action Plan’’. Certain financial subsidies and tax incentives will also be offered to industrial facilities with the intention of convincing them to move to and invest in ROIZs. Efforts to create ROIZs in eight different regions across Trakya have begun and the Ministry of Science, Industry and Technology has already given corporate status to six of these regions. The locations of the ROIZs that will be created under the names Ergene I ROIZ, Ergene II ROIZ, Muratlı ROIZ, Türkgücü ROIZ, Veliköy ROIZ and Velimeşe ROIZ are shown on the map on the previous page. The six ROIZs that are currently under construction host a total of 531 industrial companies, out of which 225 have already applied for a licence. The number of employees working in the industrial area, measuring 3,004 ha in total, is 49,519. No District Location No. of Operating Facilities No. of Employees Total Industrial Area (ha) 1 Çorlu Ergene I 63 10,550 408 2 Çorlu Ergene II-Ulaş- 127 11,960 717 3 Çorlu Türkgücü 52 3,808 340 4 Çorlu Velimeşe-Yulaflı 183 15,800 840 5 Çerkezköy Veliköy 70 4,101 400 6 Muratlı Muratlı-Karıştıran 36 3,300 299 531 49,519 3,004 Kırkgöz-Vakıflar Sanayi tesisleri İstanbul’a, doğal kaynaklara, iş gücüne, ulaşım sistemlerine, pazarlara yakınlığı ve yatırım yapmanın ve yatırımı genişletmenin kolaylığı sebebiyle Ergene Havzası’nda dağınık bir şekilde kurulmuştur. ‘’Ergene Eylem Planı’’ kapsamında bu sanayilerin düzenli hale getirilmesi çalışmaları sürdürülmektedir. Bu düzenleme ile “Islah OSB”deki yatırımlara da destek ve teşvik verilecektir. Trakya’da 8 bölgede “Islah OSB” çalışmalarına başlanmış ve 6 bölgeye Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nca uygun görülerek tüzel kişilik verilmiştir. Kurulacak olan “Islah OSB”ler Ergene I. Islah OSB, Ergene II. Islah OSB, Muratlı Islah OSB, Türkgücü Islah OSB, Veliköy Islah OSB ve Velimeşe Islah OSB’dir. Islah Organize Sanayi Bölgeleri bir önceki sayfada yer alan haritada gösterilmiştir. Kurulum çalışmaları başlanan 6 OSB’de toplamda faaliyette olan 531 firma bulunmaktadır. Bu firmaların 225 tanesi müracaatta bulunmuştur. Toplam 3.004 ha sanayi alanı içinde yaklaşık 49.519 kişi çalışmaktadır. Sıra No İlçe Yeri Faaliyetteki Kuruluş Sayısı Çalışan Sayısı Toplam Sanayi Alanı (ha) 1 Çorlu Ergene I 63 10.550 408 2 Çorlu Ergene II-Ulaş- 127 11.960 717 3 Çorlu Türkgücü 52 3.808 340 4 Çorlu Velimeşe-Yulaflı 183 15.800 840 5 Çerkezköy Veliköy 70 4.101 400 6 Muratlı Muratlı-Karıştıran 36 3.300 299 531 49.519 3.004 Kırkgöz-Vakıflar Yolu Toplam Kaynak: Tekirdağ Valiliği Road Total Source: Governor ‘s Office Tekirdağ It is expected that the incentives offered will encourage many companies operating in Istanbul to move to the industrial hub comprising both Çorlu and Çerkezköy. The relatively reasonable asking prices for vacant plots in the region are expected to rise in the long-run. P. 12 | COLLIERS INTERNATIONAL İstanbul’da faaliyet gösteren firmaların bu tür teşviklerle Çorlu-Çerkezköy aksına yönelmeye başlayacağı görülmektedir. Uygun arsa fiyatları da bu yönelme ile uzun vadede artışa geçecektir. TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 Hotel Market Otel Piyasası The Luxury Hotel Market in Turkey Flourishes Türkiye’de Lüks Turizminin Yükselişi In the last few years, Turkey has become a focal point for several international luxury hotel brands due to its growing tourism potential over the last 10 years. The luxury hotel brands that have partnered with local investors and have entered the Turkish market include Viceroy, Mandarin Oriental Group, Raffles, Jumeriah, The Edition, Shangri-La Hotels, Le Meridien, Mondrian, The Address, Aman Resorts, Rotana Group, and Missoni Hotel. Other international luxury hotel operators, such as Westin and Oetker Hotel Collection, also have plans to enter the Turkish market. Türkiye, son 10 yılda durmadan yükselen turizm potansiyeli nedeniyle, uluslararası lüks otel markalarının ilgi odağı haline gelmeye başlamıştır. Şu ana kadar otel yatırımcılarıyla anlaşmaya varıp Türkiye piyasasına girmiş olan lüks otel markaları; Viceroy, Mandarin Oriental Group, Raffles, Jumeriah, The Edition, Shangri-La Hotels, Le Meridien, Mondrian, The Address, Aman Resorts, Rotana Group, Missoni Hotel olarak sıralanabilir. Bunlara ek olarak; Westin, Oetker Hotel Collection gibi lüks otel işletmecileri de Türkiye’ye girmeyi planlayan markalardır. Luxury hotel brands prefer Istanbul for their city hotel projects and Bodrum for resort properties. The table on the following page provides a brief summary of luxury hotels either planned or under construction located in these areas. Lüks otel markalarının açtığı ve açacağı oteller, şehir oteli konseptleri için İstanbul ve resort konseptleri içinse Bodrum’da yoğunlaşmaktadır. Bir sonraki sayfada yer alan tabloda İstanbul ve Bodrum’da yer alan lüks otellerle ilgili bilgiler yer almaktadır. Mandarin Oriental Hotel / Bodrum COLLIERS INTERNATIONAL | P. 13 TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 İstanbul ve Bodrum’da Yer Alan Lüks Oteller/ Luxury Hotels Located in Istanbul and Bodrum İSTANBUL BODRUM Marka/Orjin Brand/Origin Yatırımcı Investor Proje Adı Project Name Konum Location Oda Sayısı No. of Rooms Tamamlanma Tarihi Completion Date Viceroy/ABD Timur Holding NEF Bebeköy Bebeköy 58 rooms/oda 2013 Mandarin Oriental Group/ Hong Kong Astaş Holding * Kuruçeşme * 2018 Raffles/ Singapur Zorlu Zorlu Center Zincirlikuyu 180 rooms/oda (50’si suit/inc. 50 suites) 2014 The Edition/ABD Palmali and ISR Group The İstanbul Edition Levent 78 rooms/oda, (1 kral dairesi/inc. 1 royal suite) 2011 Jumeirah/Dubai Demsa Group Pera Palace Hotel Beyoğlu 115 rooms/oda (16’sı suit/inc. 16 suites) 2012 Le Meridien/UK Makyol İnşaat Le Meridien İstanbul Etiler 259 rooms/ oda 2012 Shangri-La Hotels/ Hong Kong Tanrıverdi Holding Shangri-La Hotel İstanbul Beşiktaş 200 rooms/oda 2013 Viceroy/ABD Viceroy Bodrum Bodrum-Koyunbaba Safir Group Bay/Koyu 28 rooms/ oda, 56 condominiums/kondominyum, 160 residences/ev 2014 Mandarin Oriental Group/ Hong Kong Astaş Astaş Cennet Bay GöltürkbüküCennet Bay/Koyu 102 rooms/oda (inc. 20 suites/ 20’si suit), 214 residences/ ev (inc. 98 villas/98’i villa) Amanruya Torba-Bodrum 36 rooms/oda 2011 Four Seasons Yalıçiftlik Yalıçiftlik 175 rooms/oda, 150 residences/ev 2014 Aman Resorts/ Singapur Joint venture of local investors / Yerel yatırımcılardan oluşan bir ortaklık Four Seasons Hotel Group/ Kanada Astay 2014 Source: Colliers International Timur Holding Company with their Nef Bebeköy project is restoring and converting the old French Orphanage located on the hills of Bebek in Istanbul. Upon completion, the hotel will have 58 rooms and will be operated by Viceroy for 20 years. Viceroy Hotel Bodrum, which is being developed by the Safir Group at Koyunbaba Bay, will be the first property in Turkey operated by the U.S. based Viceroy. The Viceroy Hotel Bodrum will offer 28 rooms, 56 condominiums and 160 residences. The construction is expected to be completed in 2014. Astaş Holding recently purchased a land area of 15,000 sqm in Kuruçeşme on the European shore of the Bosphorus Strait. The company signed an agreement with Mandarin Oriental to build a hotel but has not yet disclosed the details of this project, which is planned to be launched in the next 2 years and completed within 4 years. The two companies have also launched another hotel project, which is under construction in Bodrum’s Cennet Bay. This project features 20 suites, 102 rooms and 214 residences and is expected to be completed in 2014. P. 14 | COLLIERS INTERNATIONAL İstanbul’da Bebek sırtlarında bulunan eski Fransız Yetimhanesi, Timur Holding Tarafından Nef Bebeköy adıyla restore edilerek hayata döndürülecektir. 58 odalı otelin işletmesi için Viceroy markasıyla 20 yıllık bir sözleşme imzalanmıştır. Amerika kökenli Viceroy’un Türkiye’deki ilk yatırımı Bodrum Koyunbaba Koyu’nda Safir Group tarafından geliştirilen Viceroy Bodrum otelidir. Toplam 28 oda, 56 kondominyum ve 160 evden oluşan projenin 2014 yılında tamamlanması planlanmaktadır. Astaş Holding’in Kuruçeşme’de satın almış olduğu 15.000 m² arsa üzerinde yapılması planlanan otel için Mandarin Oriental ile anlaşılmıştır. Boğaz’da yapılacak olan otel projesiyle ilgili henüz açıklama yapılmamış olup inşaatının 2 yıl içinde başlaması ve 4 yılda tamamlanması hedeflenmektedir. Astaş Holding’in Mandarin Oriental ile birlikte çalıştığı ilk proje ise Bodrum Cennet Koyu’nda 20’si suit olan 102 oda ve 214 evden oluşmaktadır. Arsa büyüklüğü 600.000 m² olan Astaş Cennet Koyu’nun 2014 yılında tamamlanması planlanmaktadır. Türkiye’de ilk otelini açacak olan bir başka lüks otel markası da Raffles’dır. Raffles, Zincirlikuyu’da yapımı devam eden Zorlu Center karma kullanımlı TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 Raffles of Singapore will also open a property in Turkey. Raffles has signed an agreement with Zorlu Holding to operate the hotel, which is currently under construction in Zincirlikuyu. This 180-room development will be a component of the Zorlu Center mixed-use project. The Edition brand, created by Marriott International and Ian Schrager as a boutique hotel concept, opened its first hotel in Europe in Istanbul. The old HSBC building was restored into The Istanbul Edition by Palmali and the ISR Group. The hotel, which features 79 rooms, opened in early May 2011. Le Meridien Istanbul Etiler is the first hotel opened by Le Meridien in Turkey. The hotel, which has 259 rooms, was constructed by Makyol and was opened in May 2012. Le Meridien will operate the hotel for 32 years according to its agreement with Makyol. The Demsa Group purchased Pera Palace Hotel, which was originally built in 1895, and signed an operating agreement with Jumeriah in 2012. Pera Palace, which has 115 rooms including 16 suites, was the first hotel investment of Jumeriah of Dubai in Turkey. Shangri-La Hotels, based in Hong Kong, will announce the debut of its first hotel in Turkey, The Shangri-La Bosphorus, in 2013. The 7-star hotel, offering 200 rooms, was developed by Tanrıverdi Holding Company on an old tobacco warehouse land in Beşiktaş. Aman Resorts’ first hotel to operate in Turkey is located in Torba on the Bodrum Peninsula. Amanruya Hotel, with 36 rooms, was developed jointly by a number of local investors and was opened in 2011. Another international brand that has selected Bodrum for investment is the Four Seasons Hotel Group. The hotel, being developed by Astay on a land area of 1 million sqm in Yalıçiftlik, is planned to include 175 rooms and 150 residences. The hotel is expected to be completed in 2014. In addition to the projects mentioned above, the following international brands are also planning to enter the Turkish market: • The Address, owned by the Emaar Group • Westin, a Starwood brand name (on Büyükdere Street) • Oetker Hotel Collection • Mondrian, the boutique hotel brand of the US-based Morgan Group (in Sultanahmet) • Mandarin Oriental Group in partnership with Astaş (in Sultanahmet) • Bvlgari Hotels and Resorts, Waldorf Astoria and MGM (on the Bosphorus) proje bünyesinde yer alacak 180 odalı otelin işletmesi için 30 yıllığına Zorlu Holding’le anlaşmıştır. Marriott International ile butik otel konsepti yapan Ian Schrager’ın birlikte oluşturduğu Edition markasının Avrupa’daki ilk oteli İstanbul’da açılmıştır. Palmali ve ISR Group tarafından otele çevrilen Levent’teki eski HSBC binası 2011 Mayıs ayında 79 odası ile The İstanbul Edition olarak kapılarını açmıştır. Makyol İnşaat’ın Etiler’de yapmış olduğu 259 odalı otel ile Türkiye’de ilk otelini 2012 Mayıs ayında açmış olan Le Meridien, bu otelin işletmesi için 32 yıllık sözleşme imzalamıştır. İlk olarak 1895 yılında açılan Pera Palace Hotel, Demsa Group tarafından alınmış ve Jumeriah tarafından işletilmek üzere 2012 yılında sözleşme yapılmıştır. Dubai’li Jumeriah’ın Türkiye’deki ilk oteli olan Pera Palas 16’sı suit olmak üzere toplam 115 odalıdır. Hong Kong merkezli Shangri-La Hotels ise Türkiye’deki ilk otelini 2013’de açacaktır. Tanrıverdi Holding tarafından Beşiktaş’ta eski tütün deposu yerine inşaa edilen 7 yıldızlı otelde 200 oda yer alacaktır. Türkiye’deki ilk oteli için Bodrum’u seçen Aman Resorts, Torba’da yerel yatırımcılardan oluşan bir ortaklığın yapmış olduğu oteli işletmektedir. Toplam 36 otel odası olan Amanruya 2011 yılında açılmıştır. Bodrum’da yer seçen bir diğer marka da Four Seasons Hotel Group’tur. Astay tarafından Yalıçiftlik’te bir milyon m² alan üzerinde geliştirilmekte olan otel tamamlandığında 175 oda ve 150 evden oluşacaktır. Henüz projelendirme aşamasında olan otelin 2014 yılında tamamlanması planlanmaktadır. Ayrıca; • Emaar Grubu’na ait otel markası olan The Address, • Starwood markası olan Westin (Büyükdere Caddesi üzerinde), • Oetker Hotel Collection, • ABD merkezli Morgan Grubu’ndaki butik otel markası Mondrian (Sultanahmet’te), • Yine Astaş ile birlikte Mandarin Oriental Group (Sultanahmet’te) • Bvlgari Hotels and Resorts, Waldorf Astoria ve MGM (Boğazda) İstanbul’da otel açmayı planlayan markalardır. Le Meridien Hotel, Istanbul COLLIERS INTERNATIONAL | P. 15 TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 Retail Market Perakende Piyasası Istanbul, Ankara and Izmir Retail Markets İstanbul, Ankara ve İzmir Perakende Piyasaları In Turkey, the shopping center market, as well as the retail market in general, has grown in double digits over the last 20 years. The market gained significant momentum during 2006. The number of shopping centers that have opened since then and the new trends and concepts they offer is remarkable. Son yirmi yılda Türkiye’de alışveriş merkezi ve genelde perakende sektörü bütün ülkede katlanarak büyümüştür. 2006 yılından itibaren gelişme hızlanmış, perakende sektörüne yeni eğilimleri ve konseptleri sunan pek çok alışveriş merkezi açılmıştır. The gross leasable area available in all of the shopping centers in Istanbul has reached 2,757,000 sqm in 2012. The following chart presents the growth in Istanbul’s shopping center market between 1988 and 2012: 2012 yılı itibariyleİstanbul’daki alışveriş merkezlerinin toplam kiralanabilir alanları 2.757.000 m²’dir. Aşağıdaki grafikte İstanbul’daki alışveriş merkezlerinin 1988 ile 2012 yılları arasındaki gelişimi sunulmuştur: Shopping Center Development in Istanbul İstanbul’daki Alışveriş Merkezlerinin Gelişimi Retail Market 1988 - 2012 Perakende Piyasası 1988 - 2012 7.000.000 7.000.000 6.000.000 6.000.000 5.000.000 5.000.000 4.000.000 4.000.000 3.000.000 3.000.000 2.000.000 2.000.000 1.000.000 1.000.000 0 2 3 4 5 6 7 8 9 12* 0 1 1988 1989 1993 1995 1996 1997 1998 2000 2001 200 200 200 200 200 200 200 200 201 201 20 Source: Colliers International (*) Estimated Stock at the end of 2012 Closed Area Leasable Area Due to high demand and increasing investment opportunities, there are also various under construction or planned shopping centers in Istanbul. The shopping centers that are under construction are listed in the following table: P. 16 | COLLIERS INTERNATIONAL 0 2 3 4 5 6 7 8 9 12* 0 1 1988 1989 1993 1995 1996 1997 1998 2000 2001 200 200 200 200 200 200 200 200 201 201 20 Kaynak: Colliers International (*) 2012 yılı sonu tahmini stok Kapalı Alan Kiralanabilir Alan Yüksek talep ve artan yatırım fırsatları nedeniyle İstanbul’da inşaat halinde ve planlama aşamasında çeşitli alışveriş merkezleri bulunmaktadır. Mevcut stoka eklemesi beklenen inşaat halindeki projeler takip eden tabloda sunulmuştur. TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 İstanbul’da Stoğa Eklenmesi Beklenen Perakende Projeleri Retail Projects Expected To Be Added to Stock in Istanbul Shopping Centre (Under Construction) Location Completion Date Alışveriş Merkezi (İnşaa Halinde) Gross Leasable Area Traditional Geleneksel Very Large Çok Büyük Planlanan Açılış Tarihi Brüt Kiralanabilir Alan Mall of Istanbul Ikitelli 2013 140,000 Mall of Istanbul İkitelli 2013 140.000 New Istanbul Project Libadiye 2014 150,000 New Istanbul Project Libadiye 2014 150.000 Marmara Park (Old Tatilya) Beylikdüzü 2012 100,000 Marmara Park (Eski Tatilya) Beylikdüzü 2012 100.000 Göztepe 2014 100.000 Ancora Göztepe 2014 100,000 Ancora Renaissance Development Zeytinburnu Undisclosed 216,000 Renaissance Development Zeytinburnu Açıklanmadı 216.000 80,000 Akasya Alışveriş Merkezi Acıbadem 2013 80.000 Küçükyalı Alışveriş Merkezi Maltepe 2014 Akasya Shopping Center Acıbadem 2013 Küçükyalı Shopping Center Maltepe 2014 Sub-Total 86,000 872,000 Ara Toplam 86.000 872.000 Büyük Large Grandia Beylikdüzü Undisclosed 55,000 Grandia Beylikdüzü Açıklanmadı 55.000 Kat Turizm Real Estate Co. Ataköy * * Kat Turizm Gayrimenkul A.Ş. Ataköy * * Zorlu Center Zincirlikuyu 2013 60,000 Zorlu Center Zincirlikuyu 2013 60.000 Brandium Ataşehir 2012 60,000 Brandium Ataşehir 2012 60.000 61,250 Suryapı Projesi Bayrampaşa Açıklanmadı 61.250 Bakırköy 2013 50.000 47.000 Suryapı Project Bayrampaşa Undisclosed Bakırköy 2013 50,000 Koru Florya Neocity Shopping Center Bahçeşehir Undisclosed 47,000 Neocity Alışveriş Merkezi Bahçeşehir Açıklanmadı Forum Tem Gaziosmanpaşa Undisclosed 70,000 Forum Tem Gaziosmanpaşa Açıklanmadı Koru Florya Sub-Total 403,250 Ara Toplam 70.000 403.250 Orta Medium Westa Hadımköy Undisclosed 30,000 Westa Hadımköy Açıklanmadı 30.000 Merter Açıklanmadı 23.000 Platform Merter Merter Undisclosed 23,000 Platform Merter Novada Ataşehir Ataşehir 2012 23,000 Novada Ataşehir Ataşehir 2012 23.000 Suryapı Projesi Kağıthane 2013 29.300 Suryapı Project Kağıthane 2013 29,300 Eyüp Shopping Center Eyüp Undisclosed 20,400 Eyüp Alışveriş Merkezi Eyüp Açıklanmadı 20.400 26,000 Metrogarden Alışveriş Merkezi Çekmeköy 2013 26.000 Metrogarden Shopping Center Çekmeköy 2013 Sub-Total 174,200 Ara Toplam 174.200 Küçük Small Uniq İstanbul Novada Maltepe Maslak Maltepe Sub-Total TOTAL Source: Colliers International P. 17 Yer | COLLIERS INTERNATIONAL 2014 Undisclosed 15,000 Uniq İstanbul Maslak 2014 15.000 16,000 Novada Maltepe Maltepe Açıklanmadı 16.000 41,000 1,490,450 Ara Toplam TOPLAM Kaynak: Colliers International 41.000 1.490.450 TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 Like Istanbul, Ankara also has a large supply of shopping centers. The retail market in the city has been growing at a fast pace, particularly between 2005 and 2011. The gross leasable area in all of the shopping centers in Ankara in 2012 is nearly 1,165,000 sqm. İstanbul gibi Ankara da büyük bir alışveriş merkezi arzına sahip olup, perakende sektörünün özellikle 2005 ile 2011 yılları arasında hızla büyüdüğü görülmüştür. 2012 yılı itibariyle şehirdeki alışveriş merkezlerinin toplam kiralanabilir alanları 1.165.000 m²’dir. The following chart presents the growth in Ankara’s shopping center market between 1988 and 2012: Takip eden grafikte Ankara’daki alışveriş merkezlerinin 1989 ile 2012 yılları arasındaki gelişimi sunulmuştur: Ankara’da Alışveriş Merkezlerinin Gelişimi Shopping Center Development in Ankara Perakende Piyasası 1989 - 2012 Retail Market 1989 - 2012 3.000.000 3.000.000 2.500.000 2.500.000 2.000.000 2.000.000 1.500.000 1.500.000 1.000.000 1.000.000 500.000 500.000 0 0 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 200 Closed Area 1 3 5 6 0 1 2* 200 2002 200 2004 200 200 2007 2008 2009 201 201 201 0 0 1 3 5 6 0 1 2* 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 200 200 2002 200 2004 200 200 2007 2008 2009 201 201 201 Leasable Area Kapalı Alan Source: Colliers International (*) Forecasted stock by the end of 2012 Kiralanabilir Alan Kaynak: Colliers International (*) 2012 yılsonu tahmini stok The growth of the shopping center supply in Ankara is a result of increased demand from consumers, as well as increased demand from domestic and international retailers. However, the general view in the market is that Ankara is facing an oversupply of shopping centers, particularly in some of the central locations. The shopping centers that are under construction and that are expected to be included in the existing stock are listed in the following table: Retail Projects Expected To Be Added To Stock in Ankara İnşa halinde olan ve mevcut stoka katılması beklenen alışveriş merkezlerinin listesi takip eden grafikte yer almaktadır: Ankara’da Stoğa Eklenmesi Beklenen Perakende Projeleri Alışveriş Merkezi (İnşaa Halinde) Yer Planlanan Açılış Tarihi Toplam Kapalı Alan Brüt Kiralanabilir Alan Shopping Center (Under Construction) Location Completion Date Total Closed Area Arasta Bağlıca 4 Ç. 2012 19.422 10.288 Arasta Bağlıca Q4 2012 19,422 10,288 Nata Delta AVM Eryaman 2013 130.000 73.000 Nata Delta Shopping Center Eryaman 2013 130,000 73,000 Taurus Lavita AVM Balgat 1. Ç. 2013 110.000 50.000 Taurus Lavita Shopping Center Balgat Q1 2013 110,000 50,000 Next Level Balgat 2013 Mart * 42.000 Next Level Balgat March 2013 * 42,000 Armada-Ek Bina Söğütözü 2013 85.000 26.000 Armada-Additional Building Söğütözü 2013 85,000 26,000 344,422 201,288 TOPLAM 344.422 201.288 TOTAL Gross Leasable Area Ankara’daki alışveriş merkezi piyasası arzı, tüketicilerin yanında yerli ve uluslararası perakendecilerin talepleriyle gelişmiştir. Ancak piyasadaki genel düşünce, Ankara’da özellikle merkezi lokasyonlarda arz fazlası yaşandığı şeklindedir. Kaynak: Colliers International Source: Colliers International The number of shopping centers in Izmir has increased steadily over time, resulting with at least one shopping center in all of the central locations across the city. The gross leasable area in all of Izmir’s shopping centers in 2012 is nearly 300,000 sqm. İzmir’de alışveriş merkezlerinin sayısı yıllar içinde düzenli olarak artmış olup, şehirdeki bütün merkezi alanlarda en az bir adet açılmıştır. 2012 yılı itibariyle şehirdeki alışveriş merkezlerinin toplam kiralanabilir alanları 300.000 m²’dir. COLLIERS INTERNATIONAL | P. 18 TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 The following chart presents the growth in Izmir’s shopping center market between 1988 and 2012: Aşağıdaki grafikte İzmir’deki alışveriş merkezlerinin 1998 ile 2012 yılları arasındaki gelişimi sunulmuştur: Shopping center Development in İzmir İzmir’deki Alışveriş Merkezlerinin Gelişimi Retail Market 1998- 2012 Perakende Piyasası 1998- 2012 700.000 700.000 600.000 600.000 500.000 500.000 400.000 400.000 300.000 300.000 200.000 200.000 100.000 100.000 0 1998 1999 0 200 1 200 2 200 3 200 4 200 Closed Area 5 200 6 200 7 200 8 200 9 200 0 201 1 201 12* 20 Leasable Area 0 1998 1999 0 200 1 200 3 2 4 200 200 200 Kapalı Alan Source Colliers International (*) Estimated stock at the end of 2012 5 200 6 200 7 200 8 200 9 200 1 0 201 201 2* 201 Kiralanabilir Alan Kaynak: Colliers International (*) 2012 yılsonu tahmini stock There are also several shopping centers that are planned or under construction. The under construction shopping centers that are expected to be added to the existing stock are listed in the table below: İnşa halinde olan ve mevcut stoka katılması beklenen alışveriş merkezlerinin listesi takip aşağıdaki grafikte yer almaktadır: İzmir’de Stoğa Eklenmesi Beklenen Perakende Projeleri Retail Projects Expected To Be Added To Stock in İzmir Shopping Center (Under Construction) Location Completion Date Total Closed Area Gross Leasable Area Alışveriş Merkezi (İnşaa Halinde) Yer Planlanan Açılış Tarihi Toplam Kapalı Alan Brüt Kiralanabilir Alan Suryapı Bayraklı Project Bayraklı Being Planned 42,000 32,250 Suryapı Bayraklı Projesi Bayraklı Planlanma Aşamasında 42.000 32.250 İş GYO Salhane Project Bayraklı Being Planned 40,000 27,000 İş GYO Salhane Projesi Bayraklı Planlanma Aşamasında 40.000 27.000 City Crossing Konak 2013 160,000 60,000 City Crossing Konak 2013 160.000 60.000 Doğuş RE & Orjin Group New Istinye Park Project Üçkuyular 2016 180,000 90,000 Doğuş Gayrimenkul ve Orjin Group Yeni İstinye Park Projesi Üçkuyular 2016 180.000 90.000 422,000 209,250 422.000 209.250 TOTAL Source: Colliers International Ankara Residential Market The momentum gained by the new office and residential investments in Ankara is prompting many investors to focus on the city. Numerous new investment areas have now been shaping up across the city due to both the ongoing urban development and the growing diversity in residential demand. The city has recently been expanding westward along Eskişehir Highway. The highway has witnessed some rapid development and change over the last 20 years, turning into a significant urban development hub where many public organizations, private hospitals, private schools and shopping centers rent or acquire vacant plots. There is an increase in the number of both new commercial and residential projects on the main roads. Söğütözü offers significant potential for investors because it is located along Eskişehir Highway at the crossroads of the metro and Ankaray lines. Çukurambar, an area located to the south of Eskişehir Highway and to the west of Konya Highway, has also become the focus of new residential projects. Average sales prices of Class A residential units developed along both Eskişehir and Konya Highways range between $1,800/ sqm USD and $4,000/sqm USD, with an average of approximately $2,200/sqm USD. Developing into new centers, these two areas show P. 19 | COLLIERS INTERNATIONAL TOPLAM Kaynak: Colliers International Ankara Residential Market Ankara son dönemde ofis ve konut yatırımlarının hız kazanmasıyla dikkati çekmektedir. Hem kentsel gelişimin etkisiyle hem de konut talebinde ortaya çıkan çeşitlilik nedeniyle birçok yeni yatırım bölgesi oluşmaya başlamıştır. Günümüzde kentin gelişim yönü Eskişehir Yolu boyunca batıya doğrudur. Eskişehir Yolu son 20 yıl içerisinde hızlı bir gelişim ve değişim göstermiştir. Bu süre içerisinde kamu kuruluşları, özel hastaneler, eğitim kurumları ve alışveriş merkezlerinin yer seçtiği önemli bir kentsel gelişim aksı haline gelmiştir. Ana akslar üzerinde ticari projeler artarken nüfusu buraya doğru çeken yeni konut projeleri de artmaktadır. Eskişehir yolu üzerindeki Söğütözü bölgesinin Metro ve Ankaray hatlarının kesiştiği bir odak noktası olması da bu alan için önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. Eskişehir Yolu’nun güneyinde, Konya Yolu’nun batısında kalan Çukurambar bölgesi de konut projelerinin odağı olmaya başlamış bir bölgedir. Eskişehir Yolu ve Konya Yolu üzerinde geliştirilen A sınıfı konut projelerinde ortalama birim satış fiyatları $1.800 ABD/m² ile $4.000 ABD/m² arasında değişmektedir. Bu iki aks kendi içinde yeni bir merkez haline gelecek şekilde gelişirken hem kentin gelişme yönünü etkilemekte hem de Ankara gayrimenkul piyasası için önemli ölçek, kalite ve standartlarda projelere ev sahipliği yapmaktadır. TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 the direction of expansion of the city and host a number of large-scale residential projects of high quality and standards. Other Residential Areas As the city centre moved southward, i.e. from Ulus down to Kızılay and Gaziosmanpaşa, during the Republic years, some new residential projects were developed in Çankaya, Gaziosmanpaşa and Oran for uppermiddle and high-income earners. Dikmen Vadisi later joined these three districts as a residential area as well. The urban transformation project developed for Dikmen Vadisi has turned this area, which previously consisted of informal housing, into a modern district attracting highincome earners who wish to live in or near the city centre. Enjoying the advantage of being close to the city centre, the area is witnessing growth in demand for small, 1 or 2-room flats. Young professionals, businessmen and young couples mostly prefer studio flats located in or near the city center. Along with the development of the region comprising Konutkent, Çayyolu and Ümitkent, Ankara has started to expand both westward and southward. This region is far from the city centre and offers many vacant plots suitable for new residential projects. Despite the fact it is not close to the city centre, the asking prices for plots in the area are high because there are a number of new and modern projects being developed on large plots in the region. The area is preferred mostly by high and upper-middle income groups and there is little demand for 1 bedroom or studio apartments. Eryaman, a subordinate community of Etimesgut, is also far from the city centre. The demographic indicators of the region show that it is populated mainly by lower-middle and middle-income groups. There is high demand for 4 and 5 bedroom apartment units in the region. The third metro line under construction in the area, which is expected to be completed in 2013, will significantly improve access to/from Eryaman and attract potential buyers and investors to the region. Development projects in the region comprising Keçiören and Yenimahalle began in the 1950s with the intention of offering housing to the low-income group. Batıkent, located within the administrative borders of Yenimahalle and hosting nearly fifty percent of the popu- Eryaman Area Diğer Konut Bölgeleri Kent merkezinin, Cumhuriyet yıllarında kentin merkezi olan Ulus’tan güneye doğru Kızılay ve Gaziosmanpaşa’ya kaymasıyla Çankaya, Gaziosmanpaşa ve Oran üst-orta ve üst gelir grubuna yönelik konut alanları haline gelmiştir. Bu bölgeye daha sonra Dikmen Vadisi de eklenmiştir. Dikmen Vadisi’nde yapılan kentsel dönüşüm projesi ile eskiden gecekondulaşmaya maruz kalmış alanlar, şehir merkezinde yaşamak isteyen üst gelir grubu için daha modern ve çekici hale getirilmiştir. Bölgenin kent merkezine yakın olması konumsal olarak avantaj sağlarken küçük tipte az odalı dairelere olan talebi de artırmaktadır. Genç profesyoneller, iş adamları, genç çiftler şehir merkezinde ve küçük alanlı stüdyo tipi daireleri tercih etmektedirler. Konutkent-Çayyolu-Ümitkent bölgelerinin gelişmesi ile birlikte Ankara batıya ve güneye doğru gelişim göstermiştir. Bölge şehir merkezinde uzakta olup yeni konut projeleri için uygun boş arsa potansiyeli taşımaktadır. Kent merkezinden uzak olmasına rağmen birim satış fiyatlarının yüksek olmasının sebebi ise; geniş parseller üzerinde yeni ve modern projeler üretiliyor olmasıdır. Üst ve üst-orta gelir grubu aileler tarafından tercih edilen bölgede 1+1 ya da stüdyo daireler yok denecek kadar azdır. Etimesgut’un bir alt bölgesi olan Eryaman kent merkezinden uzak bir lokasyonda yer almaktadır. Bölgedeki demografik göstergeler bölgenin daha çok orta gelir grubu çekirdek aileler tarafından tercih edildiğini ortaya koymaktadır. Bölgedeki en yüksek talep ise 3+1 ve 4+1 daireleredir. 2013 yılında tamamlanması planlanan üçüncü metro hattı ile Eryaman bölgesinin ulaşılabilirliği artacak ve kent merkezine erişimi de oldukça kolaylaşacaktır. Bu durum potansiyel alıcı ve yatırımcıların bölgeye olan ilgisini artıracaktır. Keçiören-Yenimahalle 1950’li yıllarda dar gelirlileri konut sahibi yapmak amacı ile geliştirilmeye başlanmış bir alandır. Yenimahalle sınırları içinde yer alan ve Yenimahalle nüfusunun yaklaşık yarısını barındıran Batıkent; mevcut metro hattı ile ulaşılabilirlik avantajına sahiptir. Orta gelir grubuna hitab eden bölgede en fazla talep gören daire tipleri 3+1 ve 4+1’dir. Bölgede 1+1 ve 2+1 daire tiplerine olan talep ise yok denecek kadar azdır. Beytepe-İncek Bölgesi öncelikle villa tipi ve düşük yoğunluklu projelerle gelişmeye başlamıştır. Ancak genişlemeye devam eden bölgede apartman tipi yeni projeler de yapılmaktadır. Bölge, yakın gelecekte Tuluntaş, K eçiören-Yenimahalle Area ULUS SÖĞÜTÖZÜ K onutkent-ÇayyoluÜm itköy Area ÇUKURAMBAR KIZILAY GAZİOSMANPAŞA Dikmen VadisiÇankayaO ran Area Beytepe-İncek Area COLLIERS INTERNATIONAL | P. 20 TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 lation of Yenimahalle, is integrated into the city’s metro system and hence offers good accessibility. There is high demand for 4 or 5 bedroom units in the region, preferred mostly by middle-income earners. Demand for 2 or 3 bedroom units is very low. The region of Beytepe-İncek began to develop with low-density villa type housing projects. However, the region keeps expanding with new multi-storey residential building projects. The region boasts potential for residential projects, as it is becoming a bridge between the center of Ankara and the suburbs Tuluntaş, Velihimmetli and Koparan where a large-scale mass housing project, named Güneykent, will soon be launched. Residential Stocks and Asking Prices by Region There are 50 residential projects with approximately 17,000 units in the 6 residential areas of Ankara we have reviewed. The breakdown of these units by the regions is as follows: Residential Building Stocks by Region (Units) in Ankara 13% 10%5% Söğütözü - Çukurambar 13% Çankaya - Dikmen Vadisi -Oran 22% Konutkent - Çayyolu - Ümitköy Eryaman - Batıkent Keçiören - Yenimahalle Beytepe - İncek 28% Bölgelere Göre Konut Stoğu ve Fiyatlar Ankara genelinde incelenen 6 konut bölgesinde, 50 konut projesi ve toplam yaklaşık 17.000 adet ünite bulunmaktadır. Bu ünitelerin bölgelere göre dağılımı aşağıdaki grafiktedir: Ankara Bölgelere Göre Konut Stoğu (Ünite Adedi) %13 %105% Söğütözü - Çukurambar %13 Çankaya - Dikmen Vadisi -Oran %22 Konutkent - Çayyolu - Ümitköy Eryaman - Batıkent Keçiören - Yenimahalle Beytepe - İncek %28 %14 Kaynak: Colliers International Konut stoğunun en büyük kısmı Eryaman-Batıkent Bölgesinde yer almaktadır. Bunun sebebi bölgedeki projelerin çoğunun toplu konut niteliğinde olup çok sayıda etap ve daireden oluşmasıdır. 14% Source: Colliers International İncek İncek P. 21 Velihimmetli, Koparan bölgelerinde geliştirilmesi planlanan Güneykent toplu konut projesiyle Ankara şehir merkezi arasında köprü konumuna geleceği için konut yatırımı açısından potansiyel teşkil eden bölgelerden biridir. | COLLIERS INTERNATIONAL TURKEY REAL ESTATE REVIEW | SECOND HALF 2012 | İKİNCİ YARI 2012 Eryaman and Batıkent both have the largest residential stock, because most of the residential projects developed in the two regions are mass housing, offering a large number of units. The following chart shows the average asking prices of units in the subject residential areas: Ankara Average Asking Sales Prices($/sqm) Residential Market Q3 2012 Aşağıdaki grafik konut bölgelerinin ortalama birim satış fiyatlarını göstermektedir: Ankara Ortalama Birim Satış Fiyatları($/m²) Konut Piyasası 3. Çeyrek 2012 $2.500 $2.200 $1.900 $2.000 $1,650 $1,450 S ÇU ÖĞÜ KU TÖZ RA ÜMB AR $500 Source: Colliers International BE Y İNC TEPE EK - K YE EÇİÖ NİM RE AH NAL LE ER BA YAMA TIK NEN T KO N ÇA UTK ÜM YYOL ENTİTK UÖY DİK ÇAN ME KAY N A OR VAD AN İSİ - S ÇU ÖĞÜ KU TÖZ RA ÜMB AR $0 SALES PRICE Projects developed in the Söğütözü, Çukurambar region along the Eskişehir and Konya Highways have the highest asking prices. Çankaya, Dikmen Vadisi and Oran region have a central location and this advantage is reflected positively in the asking prices in the area. The region comprising Eryaman and Batıkent has a large stock of units and demand has started to slowdown causing a decrease in sales prices. Konutkent, Çayyolu and Ümitköy are located further along the Eskişehir Highway in the western direction, and are growing steadily. The Beytepe-İncek region is located south of the Konutkent-ÇayyoluÜmitköy region. Although situated far from the city centre, both regions boast potential for new residential projects and higher prices. Kaynak: Colliers International BE Y İNC TEPE EK - $0 $1,110 $1.000 $500 K YE EÇİÖ NİM RE AH NAL LE $1,550 $1.500 ER BA YAMA TIK NEN T $2.000 $1.450 $1.110 $1.000 $1,900 KO N ÇA UTK ÜM YYOL ENTİTK UÖY $2,200 DİK ÇAN ME KAY N A OR VAD AN İSİ - $2.500 $1.650 $1.550 $1.500 SATIŞ FİYATI Konut bölgelerinde yer alan projelerin ortalama birim satış fiyatlarına bakıldığında Eskişehir ve Konya Yolu etrafında yer alan projelerin en yüksek satış rakamlarına sahip olduğu görülmektedir. Çankaya-Dikmen Vadisi-Oran bölgesinin merkezi konumundan dolayı sahip olduğu avantajı satış fiyatlarına olumlu yansımaktadır. Eryaman-Batıkent bölgesi; yüksek yapılaşma ve arz fazlalığı nedeniyle yatırımların yavaşladığı ve talebin azalmasıyla da fiyatların düştüğü bir bölgedir. Konutkent-Çayyolu-Ümitköy bölgesi Eskişehir Yolu’nun devamında kentin gelişim göstermeye devam ettiği bir alandır. Beytepe İncek bölgesi de Konutkent-Çayyolu-Ümitköy bölgesinden güneye doğru gelişimin devam ettiği bir alandır. Söz konusu iki bölge de şehrin merkezinden uzak olarak gelişmeye devam etmekte olup bu bölgelerde yatırımların ve satış fiyatlarının da artması beklenmektedir. COLLIERS INTERNATIONAL | P. 22 www.colliers.com
Benzer belgeler
TURKEY REAL ESTATE REVIEW
Gayrimenkul ve İnşaat
2011’in ilk altı ayı boyunca Türkiye pazarındaki mevcut yatırımcılar, olumlu
ekonomik gelişmeler nedeniyle yatırımlarını hızlandırmış ve gayrimenkul
ve inşaat sektörlerindeki ...
turkey real estate revıew
2006, 65% of Turkish exports were sent to European markets, while
20% went to Near East, Middle East and North African countries. In
the first six months of 2012, 49% of Turkish exports were sent t...
turkey real estate revıew
içerdiğinden, Türkiye ve yurtdışında gayrimenkul uzmanları
tarafından en çok takip edilen araştırma yayınları arasında
yer almaktadır.