globaluri globaluri garemo
Transkript
globaluri globaluri garemo
7/12/2010 globaluri garemo - haeri asociacia “mwvane alternativa” alternativa” © მწვანე ალტერნატივა 2009 დაშვებულია მასალის გამოყენება, ციტირება, გავრცელება და გამრავლება მხოლოდ არაკომერციული მიზნით, ავტორის მითითების პირობით atmosfero atmosfero atmosferuli wneva (milibarebi milibarebi)) 0 78% N2, 21% O2 stratosfero ozonis Sre saTburis efeqti 200 400 600 800 1,000 temperatura 110 wneva 100 simaRle (kilometrebi kilometrebi)) troposfero 120 Termosfero 90 mezopauza 80 mezosferso 70 60 stratopauza 50 stratosfero 40 tropopauza 30 ozonis “Sre” 20 troposfero 10 0 (zRvis done)) done –80 –40 0 40 80 temperatura (˚C) 120 wneva = 1,000 milibari dedabiwis zedapirze 1 7/12/2010 haeris dabinZurebis wyaroebi bunebrivi pirveladi damabinZureblebi stacionaruli meoreuli damabinZureblebi H2O2 naxSirwyalbadebi mobiluri NO3– da SO42– marilebi NO2 CO2 PANs O3 haeris damabinZureblebi naxSirbadis oqsidebi naxSirbadis monoqsidi (CO), naxSirbadis dioqsidi (CO2) gogirdis oqsidebi gogirdis dioqsidi (SO2) da gogirdis trioqsidi (SO3) azotis oqsidebi azotis oqsidebi – NO, NO2, N2O advilad aqroladi organuli naerTebi meTani (CH4), propani (C3H8), qlorofluorokarbonebi Sewonili nawilakebi myari nawilakebi (mtveri, Wvartli, azbesti, tyvia, nitratebi da sulfatebi), siTxis wveTebi (gogirdmJava, poliqlorirebuli bifenilebi (PCB), dioqsinebi da pesticidebi) fotoqimiuri damJangavebi ozoni (O3), peroqsialkiluri nitratebi (PAN), wyalbadis peroqsidi, (H2O2), aldehidebi radiaqtiuri nivTierebebi radon-222, iod-131, stroncium-90, pluton-239 saSiSi nivTierebebi, nivTierebebi romelTac SeiZleba gamoiwvion simsivne, mSobiarobis defeqtebi, nervuli sistemis problemebi da sxv. naxSirbadis tetraqloridi (CCl4), meTilis qloridi (CH3Cl), qloroformi (CHCl3), benzoli (C6H6), eTilenis dibromidi (C2H2Br2), formaldehidi (CH2O2). 2 7/12/2010 fotoqimiuri smogi O3 O O O3 UV O3 ➙ + + ➙ PANs (peroqsialkiluri nitratebi) industriuli smogi C SO2 O2 SO3 SO2 O2 S + O2 ➙SO2 SO2 H2O NH3 C H2S04 3 7/12/2010 smogis xelSemwyobi faqtorebi adgilobrivi klimati da topografia populaciis simWidrove industriis masStabebi energiis wyaros tipi temperaturuli iversia Tbili Sre simaRlis mateba inversiis Sre civi Sre mTa mTa temperaturis kleba 4 7/12/2010 mJave naleqebi O3 SO2 oqsidacia NOx H2SO2 2H+ + SO2-4 HNO3 H+ + NO-3 NH3 + H+ = NH4+ sveli naleqi mSrali naleqi gafrqvevis wyaro airebis, airebis, nawilakebis da aerozolebis mSrali naleqi bunebrivi amiaki H+ NH4+ NO-3 SO2-4 gaxsnili mJavebis sveli naleqi mJave naleqebis zegavlena iwvevs adamianis respiratorul daavadebebs SeiZleba gamoiwvios toqsikuri metalebis, mag. tyviis da spilenZis gamotutva wylis milebidan sasmel wyalSi iwvevs Senobebis, Zeglebis, metalebis, avtomobilebis saxuravis dazianebas amcirebs xilvadobas zians ayenebs saTevze da satyeo meurneobebs, fermebs uaryofiTad moqmedebs wylis ekosistemaze uaryofiTad moqmedebs mcenareebze zrdis niadagis mJavianobas 5 7/12/2010 haeris dabinZureba SenobebSi qloroformi parapara-diqlorbenzeni tetraqloreTileni 1, 1, 11triqloreTani formaldehidi benzpireni azotis oqsidebi stiroli sigaretis kvamli azbesti naxSirbadis monoqsidi meTilenis qloridi radonradon-222 haeris dabinZureba SenobebSi qloroformi parapara-diqlorbenzeni wyaro: qloriT wyaro: haeris damuSavebuli wylis cxeli Sxapi riski: simsivne riski: nervuli darRvevebi, 1,1,11,1,1-triqloreTani wyaro: wyaro: aerozolebi riski: riski: Tavbrusxveva, araregularuli sunTqva azotis oqsidebi wyaro: Rumelebi da kerosinis gamaTboblebi, SeSis Rumelebi riski: filtvebis gaRizianeba, bavSvebSi gacieba, Tavis tkivili azbesti wyaro: milebis Tboizolacia, vinilis Weri da iatakis filebi riski: filtvebis daavadeba, filtvebis simsivne aromatizatorebi RviZlis da Tirkmelebis dazianeba, simsivne formaldehidi wyaro: evejis SigTavsi riski: Tvalebis, yelis, kanis da filtvebis gaRizianeba, gulisreva, Tavbrusxveva benzpireni wyaro: sigaretis kvamli, gazis da kerosinis gamaTboblebi, SeSis Rumelebi riski: Tavis tkivili, Zilisken swrafva, araregularuli pulsi, sikvdili sigaretis kvamli wyaro: sigareti riski: filtvebis simsivne, respiratoruli problemebi, gulis daavadebebi SeSis Rumeli meTilenqloridi riski: filtvebis simsivne wyaro: saRebavis stiroli wyaro: xaliCebi, plastikis nawarmi riski: Tirkmelebis da RviZlis dazianeba naxSirbadis monoqsidi wyaro: gaumarTavi Rumelebi, mosacilebeli saSualebebi da gamxsnelebi riski: nervuli darRvevebi, diabeti radonradon-222 wyaro: radiaqtiuri niadagi, wyalmomarageba riski: filtvebis simsivne 6 7/12/2010 dabinZurebis Semcireba prevencia gogirdis dabali Semcvelobis naxSiris gamoyeneba sawvavad gogirdis mocileba naxSiridan naxSiris gardaqmna Txevad an airad sawvavad naklebad damabinZurebel sawvavze gadasvla gawmenda an gabneva emisiebis gabneva Termuli inversiis Sris zeviT, zeviT, maRali sakvamurebis saSualebiT damabinZureblebis mocileba dabinZurebis dabegvra dabinZurebis Semcireba prevencia masobrivi transporti velosi pedi da fexiT siaruli naklebad damabinZurebel i Zrava naklebad damabinZurebel i sawvavi gasufTaveba emisiebis kontrolis mowyobilobebi manqanis gafrqvevis Semowmeba orjer weliwadSi maRalmaRal-efeqturi sawvavi Zveli manqanebis mocileba wamaxalisebeli saSualebebi emisiebis ufro mkacri standartebi 7