globaluri globaluri garemo

Transkript

globaluri globaluri garemo
7/12/2010
globaluri garemo - haeri
asociacia “mwvane
alternativa”
alternativa”
© მწვანე ალტერნატივა 2009
დაშვებულია მასალის გამოყენება, ციტირება, გავრცელება და
გამრავლება მხოლოდ არაკომერციული მიზნით, ავტორის
მითითების პირობით
atmosfero
atmosfero
atmosferuli wneva (milibarebi
milibarebi))
0
78% N2, 21% O2
stratosfero
ozonis Sre
saTburis efeqti
200
400
600
800
1,000
temperatura
110
wneva
100
simaRle (kilometrebi
kilometrebi))
troposfero
120
Termosfero
90
mezopauza
80
mezosferso
70
60
stratopauza
50
stratosfero
40
tropopauza
30
ozonis “Sre”
20
troposfero
10
0
(zRvis
done))
done
–80
–40
0
40
80
temperatura (˚C)
120
wneva = 1,000
milibari
dedabiwis
zedapirze
1
7/12/2010
haeris dabinZurebis wyaroebi
bunebrivi
pirveladi
damabinZureblebi
stacionaruli
meoreuli
damabinZureblebi
H2O2
naxSirwyalbadebi
mobiluri
NO3– da SO42– marilebi
NO2
CO2
PANs
O3
haeris damabinZureblebi
naxSirbadis oqsidebi
naxSirbadis monoqsidi (CO), naxSirbadis dioqsidi (CO2)
gogirdis oqsidebi
gogirdis dioqsidi (SO2) da gogirdis trioqsidi (SO3)
azotis oqsidebi
azotis oqsidebi – NO, NO2, N2O
advilad aqroladi organuli
naerTebi
meTani (CH4), propani (C3H8), qlorofluorokarbonebi
Sewonili nawilakebi
myari nawilakebi (mtveri, Wvartli, azbesti, tyvia,
nitratebi da sulfatebi), siTxis wveTebi (gogirdmJava,
poliqlorirebuli bifenilebi (PCB), dioqsinebi da
pesticidebi)
fotoqimiuri damJangavebi
ozoni (O3), peroqsialkiluri nitratebi (PAN), wyalbadis
peroqsidi, (H2O2), aldehidebi
radiaqtiuri nivTierebebi
radon-222, iod-131, stroncium-90, pluton-239
saSiSi nivTierebebi,
nivTierebebi romelTac
SeiZleba gamoiwvion simsivne,
mSobiarobis defeqtebi,
nervuli sistemis problemebi
da sxv.
naxSirbadis tetraqloridi (CCl4), meTilis qloridi
(CH3Cl), qloroformi (CHCl3), benzoli (C6H6), eTilenis
dibromidi (C2H2Br2), formaldehidi (CH2O2).
2
7/12/2010
fotoqimiuri smogi
O3
O
O
O3
UV
O3
➙
+
+
➙ PANs
(peroqsialkiluri
nitratebi)
industriuli smogi
C
SO2
O2
SO3
SO2
O2
S + O2 ➙SO2
SO2
H2O
NH3
C
H2S04
3
7/12/2010
smogis xelSemwyobi faqtorebi
adgilobrivi klimati da topografia
populaciis simWidrove
industriis masStabebi
energiis wyaros tipi
temperaturuli iversia
Tbili Sre
simaRlis mateba
inversiis Sre
civi Sre
mTa
mTa
temperaturis kleba
4
7/12/2010
mJave naleqebi
O3
SO2
oqsidacia
NOx
H2SO2
2H+ + SO2-4
HNO3
H+ + NO-3
NH3 + H+ = NH4+
sveli naleqi
mSrali naleqi
gafrqvevis
wyaro
airebis,
airebis, nawilakebis
da aerozolebis
mSrali naleqi
bunebrivi
amiaki
H+ NH4+ NO-3 SO2-4
gaxsnili mJavebis
sveli naleqi
mJave naleqebis zegavlena
iwvevs adamianis respiratorul daavadebebs
SeiZleba gamoiwvios toqsikuri metalebis, mag. tyviis
da spilenZis gamotutva wylis milebidan sasmel
wyalSi
iwvevs Senobebis, Zeglebis, metalebis, avtomobilebis
saxuravis dazianebas
amcirebs xilvadobas
zians ayenebs saTevze da satyeo meurneobebs, fermebs
uaryofiTad moqmedebs wylis ekosistemaze
uaryofiTad moqmedebs mcenareebze
zrdis niadagis mJavianobas
5
7/12/2010
haeris dabinZureba SenobebSi
qloroformi
parapara-diqlorbenzeni tetraqloreTileni
1, 1, 11triqloreTani
formaldehidi
benzpireni
azotis oqsidebi
stiroli
sigaretis kvamli
azbesti
naxSirbadis monoqsidi
meTilenis qloridi
radonradon-222
haeris dabinZureba SenobebSi
qloroformi
parapara-diqlorbenzeni
wyaro: qloriT
wyaro: haeris
damuSavebuli wylis cxeli
Sxapi
riski: simsivne
riski: nervuli darRvevebi,
1,1,11,1,1-triqloreTani
wyaro:
wyaro: aerozolebi
riski:
riski: Tavbrusxveva,
araregularuli sunTqva
azotis oqsidebi
wyaro: Rumelebi da
kerosinis gamaTboblebi,
SeSis Rumelebi
riski: filtvebis
gaRizianeba, bavSvebSi
gacieba, Tavis tkivili
azbesti
wyaro: milebis
Tboizolacia, vinilis Weri
da iatakis filebi
riski: filtvebis daavadeba,
filtvebis simsivne
aromatizatorebi
RviZlis da Tirkmelebis
dazianeba, simsivne
formaldehidi
wyaro: evejis SigTavsi
riski: Tvalebis, yelis, kanis
da filtvebis gaRizianeba,
gulisreva, Tavbrusxveva
benzpireni
wyaro: sigaretis kvamli,
gazis da kerosinis
gamaTboblebi, SeSis
Rumelebi
riski: Tavis tkivili,
Zilisken swrafva,
araregularuli pulsi,
sikvdili
sigaretis kvamli
wyaro: sigareti
riski: filtvebis simsivne,
respiratoruli
problemebi, gulis
daavadebebi
SeSis Rumeli
meTilenqloridi
riski: filtvebis simsivne
wyaro: saRebavis
stiroli
wyaro: xaliCebi, plastikis
nawarmi
riski: Tirkmelebis da
RviZlis dazianeba
naxSirbadis monoqsidi
wyaro: gaumarTavi Rumelebi,
mosacilebeli saSualebebi
da gamxsnelebi
riski: nervuli darRvevebi,
diabeti
radonradon-222
wyaro: radiaqtiuri
niadagi, wyalmomarageba
riski: filtvebis simsivne
6
7/12/2010
dabinZurebis Semcireba
prevencia
gogirdis dabali
Semcvelobis
naxSiris
gamoyeneba sawvavad
gogirdis mocileba
naxSiridan
naxSiris gardaqmna
Txevad an airad
sawvavad
naklebad
damabinZurebel
sawvavze gadasvla
gawmenda an
gabneva
emisiebis gabneva
Termuli inversiis
Sris zeviT,
zeviT, maRali
sakvamurebis
saSualebiT
damabinZureblebis
mocileba
dabinZurebis
dabegvra
dabinZurebis Semcireba
prevencia
masobrivi
transporti
velosi pedi da
fexiT siaruli
naklebad
damabinZurebel
i Zrava
naklebad
damabinZurebel
i sawvavi
gasufTaveba
emisiebis
kontrolis
mowyobilobebi
manqanis
gafrqvevis
Semowmeba orjer
weliwadSi
maRalmaRal-efeqturi
sawvavi
Zveli manqanebis
mocileba
wamaxalisebeli
saSualebebi
emisiebis ufro
mkacri
standartebi
7

Benzer belgeler