powergoo
Transkript
powergoo
>>> SAYI 29 TEMEL B‹LG‹LER B‹LG‹SAYARLARI B‹RB‹R‹NE BA⁄LAMAK BAS‹T B‹R A⁄ NASIL KURULUR? WINDOWS YARDIMCI YAZILIMLAR POWER TOYS UYGULAMASININ KULLANIMI. PROJELER B‹Ç‹M fiABLONLARI FARKLI DÖKÜMAN KALIPLARI NASIL HAZIRLANIR? 30. SAYIDA NELER VAR? TEMEL B‹LG‹LER VER‹LER‹ PAYLAfiMAK. INTERNET INTERNET VE B‹L‹M-KURGU INTERNET ÜZER‹NDE B‹L‹M-KURGU S‹TELER‹. WAP NED‹R? WAP VE CEP TELEFONLARININ GELECE⁄‹. WEB SAYFASINDA BA⁄LANTILAR WEB SAYFASI ‹Ç‹NE BA⁄LANTI YERLEfiT‹RMEN‹N PÜF NOKTALARI. WINDOWS EKRAN KORUYUCULAR. PROJELER SUNUM NASIL HAZIRLANIR? INTERNET MODA VE INTERNET. INTERNET ÜZER‹NDEN SMS GÖNDERMEK. FORM NASIL OLUfiTURULUR? MULTIMEDIA VE E⁄LENCE DVD SÜRÜCÜLER. MULTIMEDIA VE E⁄LENCE PÜF NOKTASI ÇEfi‹TL‹ WINDOWS 98 ‹PUÇLARI IV KOM‹K RES‹MLER YARATMAK POWERGOO YAZILIMI VE KULLANIMI. 3 Nisan’da Bayilerde Kaç›rmay›n! PÜF NOKTASI ÇEfi‹TL‹ WINDOWS 98 ‹PUÇLARI (3) WINDOWS 98 ‹Ç‹N ÖNEML‹ ‹PUÇLARI. Bilgisayar›n›zla ilgili her türlü sorun için “Herkes ‹çin Bilgisayar” Destek Telefonu 0 800 211 61 17 Saatleri: 9.30 - 11.00, 13.00 - 14.30 Abone Servisi 0 800 211 61 18 Herhangi bir say›y› kaç›rd›¤›n›zda, bunu abone bölümümüzden temin etmeniz ve “Herkes ‹çin Bilgisayar”› eksiksiz olarak biriktirmeniz mümkün. En temelden bafllayan bilgi düzeyi ileri düzeylere kadar yükselecek. Böylece “Herkes ‹çin Bilgisayar” her düzeyden kullan›c› için “eksiksiz” bir baflvuru kayna¤› olacak. Genel Yay›n Yönetmeni: Gökhun Sungurtekin (Sorumlu), Yaz› ‹flleri Müdürü: Mahmut Karsl›o¤lu, Editör: M. Berker Güngör, Grafik Tasar›m: Murat Çelik, Vogel Sat›fl Müdürü: Gönül Morgül, Müflteri Temsilcisi: Yeliz Koyun, Pazarlama Müdürü: Güler Okumufl, Abone Sorumlusu: Nur Geçili, Da¤›t›m: Cem Cenker, Üretim: Turgay Tekatan, Vogel Yay›nc›l›k Ltd. fiti. Genel Müdürü: Hermann W. Paul, Genel Müdür Yard›mc›s›: Beste Özerdem, Vogel Yay›nc›l›k Ltd. fiti. Ad›na Sahibi: Gökhun Sungurtekin, Renk Ayr›m›-Film Ç›k›fl ve Bask›: As›r Matbaac›l›k Ltd. fiti., Da¤›t›m B‹RYAY A.fi. Vogel Yay›nc›l›k Piyalepafla Bul. Zincirlikuyu Cad. Ün ‹fl Merkezi No: 231/3 80380 Kas›mpafla-‹STANBUL Tel: (212) 297 17 24 Faks: (212) 297 17 33 >>> B‹LG‹SAYARLARI B‹RB‹R‹NE BA⁄LAMAK TEMEL B‹LG‹LER B‹LG‹SAYARLARI B‹RB‹R‹NE BA⁄LAMAK E¤er çal›flma ortam›nda birden fazla bilgisayar mevcutsa, o zaman bunlar aras›nda veri aktarmak ciddi bir sorun haline gelebilir. ‹ki bilgisayar aras›nda veri aktarman›n en eski yolu disket kullanmakt›r, ancak günümüzde veri dosyalar›n›n boyutlar› disketlerin kapasitesini çoktan aflm›fl bulunmaktad›r. ZIP sürücüsü gibi nispeten yüksek kapasiteli veri depolama ortamlar› da bu konuda da pek yard›mc› olamamaktad›r, çünkü bunlar›n sürücüleri her bilgisayarda yoktur ve üstelik bu yöntemle veri aktarmak çok yavaflt›r. Bu gibi durumlarda çok daha ucuz ve h›zl› bir yöntemden faydalanmak mümkündür, bu yöntem bir LAN (Local Area Network – Yerel Bilgisayar A¤›) oluflturmakt›r. Günümüzde tüzel ya da özel tüm kurulufllar bir yerel bilgisayar a¤›na sahiptirler. Böylelikle veri paylafl›m› ve ifllenmesi ifllemleri çok süratli bir biçimde yap›labilmektedir. Tabii ki ço¤u ev kullan›c›s› için bu tarz bir yerel a¤ oluflturmak hem maliyet, hem de teknik aç›dan pek mümkün de¤ildir. Ne var ki e¤er evinizde birden fazla bilgisayar›n›z varsa çok düflük maliyetli bir yerel a¤ oluflturman›z mümkündür. Bu size iki temel konuda bnüyük yarar sa¤layabilir: 1Diyelim ki yeni bir bilgisayar ald›n›z, ancak eski bilgisayar›n›z hâlâ çal›fl›yor ve siz ondan da faydalanmaya devam etmek istiyorsunuz. Bu durumda iki ya da daha fazla bilgisayar› bir yerel a¤ yard›m›yla birbirine ba¤layarak hepsinin performans›ndan faydalanabilirsiniz. Ba¤l› bilgisayarlar hem birbirlerinin sürücülerini, hem de yaz›c› gibi ba¤l› ayg›tlar› rahatl›kla paylaflarak kullanabilirler. Ayr›ca baz› özel veri iflleme uygulamalar› e¤er varsa birden fazla bilgisayar›n ifllemcisini kullanarak daha h›zl› çal›flabilme yeteINFO ne¤ine de sahip olacak biçimde programlan›rlar. Yine bu fleBilgisayarlar› birbirlerine ba¤laman›n kilde ba¤lanm›fl bilgien önemli faydas›, iki sistem aras›ndaki veri aktar›m›n› ve ayn› zamanda yaz›c› gibi sayarlar ayn› Internet ayg›tlar›n ortaklafla kullan›m›n› mümkün ba¤lant›s›n› da rahatk›lmas›d›r. Ancak tabii bu ifllemlerin do¤ru l›kla paylaflarak kulyürütülebilmesi için iflletim sisteminde ilgili lanabilirler. ayarlar›n da do¤ru olarak yap›lmas› gerek2lidir. Bilgisayar› olan hemen herkes zaman I < > >>> HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● TEMEL B‹LG‹LER 157 <<< TEMEL B‹LG‹LER B‹LG‹SAYARLARI B‹RB‹R‹NE BA⁄LAMAK zaman oyun oynar, ancak bir süre sonra k›s›tl› bir yapay zekaya sahip olan oyunlar s›k›c› gelebilir. E¤er ikinci bir bilgisayara sahipseniz, o zaman bunlar› ba¤layarak arkadafllar›n›zla karfl›l›kl› oyunlar oynayabilir ve oldukça iyi vakit geçirebilirsiniz. < < < Bu pencereden sabit diskinize kimlerin ulaflabilece¤ini ayarlayabilirsiniz. bilmek için ihtiyac›n›z olan gereçler her bilgisayar için bir adet Ethernet kart›, Coaxial tabir edilen özel ba¤lant› kablosu, özel ba¤lant› fiflleri ve sonland›r›c›lard›r (Terminator), bunlar›n toplam maliyeti yaklafl›k 30-50 USD aras›nda tutacakt›r. Ancak çok basit gibi görünse de, bu flekilde bir a¤ kurarken de dikkat edilmesi gereken teknik hususlar vard›r, bu yüzden konuyu daha iyi bilen birinden yard›m istemeniz önerilir. < < < B‹LG‹SAYAR A⁄I (NETWORK) NED‹R? ‹ki ve daha fazla bilgisayar› birbirine ba¤lamaya yarayan veri aktar›m hatlar› a¤›na genel olarak Network ad› verilir, ancak bunun birkaç farkl› çeflidi vard›r. En yayg›n olarak kullan›lan yerel a¤ modeline Ethernet ad› verilir. Bu modele özellikle büyük kurulufllarda rastlamak mümkündür. Ethernet a¤›n›n yap›land›rmas›nda bir veya daha fazla ana sunucu (Server) bilgisayar mevcuttur. Bu sunucular genellikle oldukça güçlüdürler ve veri depolama kapasiteleri de oldukça yüksektir. Di¤er kullan›c› bilgisayarlar› (Workstation) bir kablo a¤› yard›m›yla bu ana bilgisayarlara ve onlar›n üzerinden birbirlerine ba¤lanarak veri al›flveriflinde bulunabilir, ayr›ca Internet ba¤lant›s› sa¤layabilirler. Bu tarz bir a¤ çok yüksek h›zda ve verimde çal›flabilir, ne var ki birkaç bilgisayardan oluflan bir sisteme özellikle maliyet aç›s›ndan pek uygun de¤ildir. Ev ya da iflyerinde birkaç bilgisayar› daha basit ve ucuz bir a¤ ile birbirine ba¤lamak mümkündür. Bu yöntemde bir ana sunucu bulunmaz ve büyük a¤larda kullan›lan yönlendiriciler gibi pahal› ayg›tlara da yer verilmez. Böyle basit bir a¤ kura- Burada bir a¤ ba¤lant› fifli görülüyor. ‹ki bilgisayar› Laplink kablosuyla do¤rudan ba¤lad›ktan sonra veri aktar›m ifllemini gerçeklefltirebilmek için baz› ayarlar yapman›z gerekecektir. Windows iflletim sistemi kullan›c›lara bu ifl için oldukça yeterli bir seçenek sunmaktad›r. Ba¤lant›y› yapt›ktan sonra her iki bilgisayara da Windows CD’nizde bulunan "Do¤rudan Kablo Ba¤lant›s›" uygulamas›n› kurman›z gereklidir. Bunu "Denetim Masas›" alt›nda bulunan "Program Ekle/Kald›r" diyalog penceresinin "Windows Kur" bölümünden ayarlayabilirsiniz. Yapman›z gereken "‹letiflim" seçene¤i alt›ndaki ilgili fl›kk› seçmek ve onaylamakt›r, Windows gereken bileflenleri kuracakt›r. 158 HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● TEMEL B‹LG‹LER >>> B‹LG‹SAYARLARI B‹RB‹R‹NE BA⁄LAMAK ALTERNAT‹F A⁄ MODELLER‹ ‹ki bilgisayar› birbirine ba¤laman›n çok daha kolay yollar› da mevcuttur, bunlardan biri her bilgisayarda bulunan paralel ve seri ba¤lant› portlar›ndan faydalanmakt›r. ‹ki bilgisayar› bu ba¤lant› portlar›ndan birbirine ba¤lamak için "Laplink" tabir edilen özel bir kabloya ihtiyaç vard›r. Bu kablonun maliyeti fazla yüksek de¤ildir ve ba¤lant› kolayca yap›labilir. Ne var ki burada birkaç önemli sorun vard›r, bunlardan ilki seri ba¤lant› portlar›n›n veri aktarma kapasitesinin çok düflük olmas›d›r. Bu portlardan yap›lacak bir ba¤lant›n›n sürati gerçekten çok düflük olacakt›r. Ayr›ca seri portuna bir yaz›c› ba¤l›ysa o zaman bunu kullanmaktan vazgeçmeniz gerekecektir. Paralel ba¤lant› portu biraz daha h›zl› veri aktarabildi¤inden tercih edilebilir. Ancak her iki flekilde de bilgisayarlar› birbirine ba¤lad›ktan sonra özel ayarlar yapman›z ve hatta baz› özel yaz›l›mlar kullanman›z gerekebilir. Üstelik bu flekilde ba¤lanm›fl iki bilgisayarda karfl›l›kl› oyun oynamak iletiflim protokollerindeki baz› sorunlardan dolay› pek mümkün olmayabilir. Bir baflka ba¤lant› yönteminde ise USB portlar›ndan faydalan›labilir. Bugün art›k her bilgisayarda iki adet USB portu standart olarak bulunmaktad›r. USB portlar› veri transfer sürati ve ba¤lant› kolayl›¤› aç›s›ndan di¤er portlardan çok daha üstündürler. Ancak USB portunu kullanarak iki bilgisayar› ba¤laman›za engel olan önemli bir unsur vard›r, o da Windows iflletim sisteminin bu tür bir ba¤lant›y› destekleyecek yap›da olmamas›d›r. Bu yüzden bu tür bir ba¤lant› kurabilmek için baz› özel yaz›l›mlara ihtiyac›n›z olacakt›r. Gereken donan›m ise özel olarak haz›rlanm›fl bir kablo TEMEL B‹LG‹LER ve USB Data Bridge adl› parçalardan iba‹PUCU rettir. Bunlar› bilgisayar ma¤azalar›nda bulabilmek mümkündür. Bir a¤ yard›m›yla birbirine ba¤lanm›fl Bugün için masaüstü olan bilgisayarlar ayn› Internet ba¤lant›s›n› bilgisayarlar›nda stanrahatl›kla kullanabilirler. Ancak unutmay›n dart olarak bulunmaki bu durum her kullan›c›n›n eriflim süratini düflürecektir. yan Infrared portu sayesinde de iki bilgisayar aras›nda ba¤lant› kurabilmek mümkündür. Bu portlar kablo yerine k›z›lötesi ›fl›nlardan yararlanarak çal›fl›rlar ve tafl›nabilir bilgisayarlar›n hemen tüm modellerinde bulunurlar. Özellikle bu ifl için tasarlanm›fl olduklar›ndan, bu porta sahip iki bilgisayar› birbirlerini görebilecekleri biçimde yerlefltirmek ba¤lant› kurabilmek için yeterlidir. E¤er masaüstü bilgisayar›n›zda bu teknolojiden *< > >>> PS/2 ba¤lant› portu USB ba¤lant› portu Paralel ba¤lant› portu Seri ba¤lant› portu Burada Windows alt›nda dosya paylafl›m›n›n nas›l yap›land›r›ld›¤›n› görüyorsunuz. Bu iki pencereden gerekli ayarlar› yapt›ktan sonra bilgisayar›n›z› yeniden bafllatman›z istenecektir, ancak siz bu ifllemi sonraya erteleyin ve öncelikle ayarlar› tamamlay›n. Tüm ayarlar yap›ld›ktan sonra birbirine ba¤lanan iki bilgisayar› da yeniden bafllat›n. HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● TEMEL B‹LG‹LER 159 <<< TEMEL B‹LG‹LER B‹LG‹SAYARLARI B‹RB‹R‹NE BA⁄LAMAK Birbirine ba¤lanana bilgisayarlar›n sabit disklerini ve di¤er sürücülerini bu resimde görülen flekilde ortak kullan›ma açabilirsiniz. Önce sa¤ tufl menüsünden "Paylafl›m" seçene¤ine t›klay›n, aç›lan diyalog penceresinden de gerekli ayarlar› yap›n. faydalanmak isterseniz, o zaman bir IrDA (Adaptör) cihaz› alman›z ve ba¤laman›z gereklidir. Bu genel ev kullan›m› için biraz fazla maliyetli gelebilir, üstelik IR portlar›n›n veri aktar›m h›z› oldukça düflüktür. Bu yüzden iki masaüstü bilgisayar›n› ba¤lamak için tavsiye edilebilecek bir yöntem say›lmaz. Hangi ba¤lant› yöntemini kullan›rsan›z kullan›n, Windows iflletim sisteminin bu konuda pek fazla destek sa¤lamad›¤›n›, ancak temel ifllevlere sahip oldu¤unu göreceksiniz. Ancak bu durum daha çok Windows 95 ve 98 gibi kiflisel kullan›ma göre haz›rlanm›fl sürümlerde böyledir. Windows NT ya da daha sonraki profesyonel kullan›ma göre haz›rlanm›fl sürümlerde bilgisayar a¤lar› için çok genifl bir destek mevcuttur. Ancak ço¤u ev kullan›c›s› gibi sizin de Windows 98 kulland›¤›n›z› tahmin ederek, özellikle do¤rudan kablo ba¤lant›s› yönteminde size veri aktar›m›nda yard›mc› olacak özel yaz›l›mlar edinmenizi öneririz. Bunlar›n içinde en bilineni LapLink uygulamas›d›r ve kullan›c›lara oldukça genifl bir seçenek listesi sunar. Ayr›ca bu konu hakk›nda Internet üzerinde biraz araflt›rma yaparak baflka uygun yaz›l›mlar da bulabilirsiniz. >>> 160 "Do¤rudan Kablo Ba¤lant›s›" uygulamas›n› kurarken burada görülen pencere aç›lacakt›r. Burada bilgisayarlardan Sonra ki aflamada ise eriflim için hangi portu kullanaca¤›n›z› seçmelisiniz. Burada "COM" seri portu, birini "evsahibi" di¤erini de "konuk" olarak ayarlaman›z gereklidir. "LPT" ise paralel portu temsil etmektedir. HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● TEMEL B‹LG‹LER Bu ayarlar› her iki bilgisayar için de ayr›ca yapman›z gerekti¤ini unutmay›n. Ayr›ca e¤er isterseniz ba¤lant›n›n kullan›m›n› k›s›tlayabilmek için bir flifre de kullanabilirsiniz. >>> YARDIMCI YAZILIMLAR WINDOWS YARDIMCI YAZILIMLAR Bu bölümde Power Toys adl› oldukça kullan›fll› bir uygulamay› tan›taca¤›z. Power Toys ayn› zamanda Tweak UI ad›yla da bilinir ve Windows için haz›rlanm›fl özel bir yard›mc› programd›r. Bu program Windows iflletim sisteminin standart bir parças› olmad›¤›ndan, Internet ya da benzeri bir kaynaktan bulunmas› ve bilgisayara kurulmas› gereklidir. Kurulum ifllemi oldukça basit say›l›r, ancak program› sadece Denetim Masas› alt›na yerlefltirilen k›sayol simgesinden çal›flt›rabilirsiniz. Program çal›flt›r›ld›¤›nda ekrana onüç k›s›mdan oluflan bir diyalog penceresi gelir, her k›s›m farkl› ayarlar yapabilmenize imkan tan›r. fiimdi burada bu uygulamay› inceleyecek ve kullan›c›ya ne gibi seçenekler sundu¤unu görece¤iz. MOUSE (FARE AYARLARI) Bu k›s›m ad›ndan da anlafl›labilece¤i gibi, bilgisayar›n›za ba¤l› bulunan farenin çeflitli ayarlar›n› yapabilmenize imkan tan›r. Bu pencereden fare imlecinin ekrandaki dolaflma süratini ve fare tu- fluyla çift t›klama h›z›n› istedi¤iniz gibi ayarlayabilirsiniz. Ayr›ca yine bu ekrandaki test k›sm›nda yapt›¤›n›z ayarlar› s›nayarak uygun olup olmad›klar›n› görebilirsiniz. ADD/REMOVE (PROGRAM EKLE/KALDIR) Bu k›s›mdaki seçenekler sayesinde, bilgisayar›n›zda art›k kurulu olmad›¤› halde Denetim Masas› alt›ndaki "Program Ekle/Kald›r" listesinde mevcut gözüken uygulamalar›n isimlerini bu listeden silebilirsiniz. Unutmay›n ki bu ifllem bilgisayar›n›zdaki herhangi bir INFO uygulamay› gerçekten de kald›rmaz. Bunu Power Toys kolayl›kla Internet üzerinden yapabilmek için Deindirebilece¤iniz ve kullanabilece¤iniz ücnetim Masas› alt›nretsiz bir uygulamad›r. Bu program› daki uygulamay› kulwww.download.com ya da www.tucows.com lanman›z gerekeceksitelerinde bulabilirsiniz. Ancak dosyan›n tir. I < > WinZip ile s›k›flt›r›lm›fl olarak geldi¤ini ve kurulumdan önce "aç›lmas›" gerekti¤ini hat›rlatal›m. >>> HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● WINDOWS 83 <<< WINDOWS YARDIMCI YAZILIMLAR *< ‹PUCU > Windows için benzer pek çok yard›mc› uygulama mevcuttur. Ancak bunlar›n uygunluklar› tart›flmaya aç›kt›r. Power Toys bilinen en sorunsuz ve uygun yaz›l›m oldu¤undan biz onu kullanman›z› tavsiye ediyoruz. >>> < < < Bu k›s›mdan fare ayarlar›n› yapabilirsiniz. 84 HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● WINDOWS Bu k›s›mda Windows içinde yapabilece¤iniz onar›mlar›n bir listesi mevcuttur. < < < REPAIR (ONARIM) E¤er Windows iflletim sisteminizin çal›flmas›nda baz› gariplikler gözlemliyorsan›z, o zaman çeflitli ar›zalar söz konusu olabilir. Bu durum al›fl›lmad›k say›lmaz ancak bu k›s›mdaki yedi farkl› seçenek size gereken yard›m› sa¤layabilir. Mesela belirli bir program› sisteminizden kald›rd›¤›n›z halde, program simgeleri sanki uygulama kald›r›lmam›fl gibi görüntülenmeye devam edebilir. Bu durumda e¤er isterseniz Power Toys simgeleri otomatik olarak gözden geçirebilir ve kullan›m d›fl› kalm›fl olanlar› tespit ederek silebilir. Benzer bir biçimde daha önce baflka bir programa atad›¤›n›z k›sayol tufl kombinasyonlar›n› da yeniden düzenleyebilmek mümkündür. Böylece bu kombinasyonlar art›k sistemde varolmayan bir uygulamaya aitmifl gibi görünmeyecek, taraf›n›zdan yeniden kullan›labileceklerdir. PARANOIA (G‹ZL‹L‹K) E¤er bilgisayar›n›z› baflkalar›yla paylafl›yorsan›z ya da birisinin kurcalamas›ndan çekiniyorsan›z, o zaman bu k›s›mdaki seçenekler geride gözle görülebilir bir iz b›rakman›z› önleyebilir. Bu k›s›mdan bilgisayar›n her aç›ld›¤›nda geçmifl belgeler k›sm›n›n temizlenmesini sa¤layabilirsiniz. Ayr›ca "Bul" k›sm›ndaki aranan dosyalar tarihçesi de silinebilir. Sadece bununla kalmayarak "Çal›flt›r" bölümünün tarihçesini de bafllang›çta temizlemek mümkündür. Yine bu k›s›mdan otomatik CD okuma fonksiyonunu kapatabilirsiniz, böylece siz istemeden herhangi bir CD çal›flt›r›lmayacakt›r. >>> YARDIMCI YAZILIMLAR < < < Bu bölümden program listesinde bulunan uygulamalar›n isimlerini ekleyebilir ya da silebilirsiniz. GENERAL (GENEL AYARLAR) Genel ayarlar k›sm›nda Windows’un çal›flmas›n› ilgilendiren baz› ayarlar› yapabilme imkan› bula- WINDOWS caks›n›z. Bunlardan biri çeflitli pencere ve menü animasyonlar›n› aç›p kapatabilme olana¤›d›r. Özellikle dosya ve klasörlerle çal›fl›rken bu animasyonlar s›k›c› bir hale gelebilir, bu yüzden onlar› kapatmak isteyebilirsiniz. Ayr›ca özellikle pek süratli olmayan sistemlerde bu animasyonlar› kapatmak ifllemci gücünden de tasarruf sa¤layacakt›r. Benzer bir flekilde Windows menü ve pencerelerinin üzerine fare imlecini tuttu¤unuzda beliren küçük yard›m etiketlerini devre d›fl› b›rakabilirsiniz. Böylece bunlar hem ifllemciyi yormayacak, hem de ekranda gereksiz yer kaplamayacaklard›r. Bu bölümde yapabilece¤iniz bir baflka ayar da, çal›flma esnas›nda oluflan hatalar›n sesli mesajlarla size bildirilmesini sa¤lamakt›r. Burada hata sinyallerini istedi¤iniz gibi düzenleyebilir, e¤er isterseniz tamamen kapatabilirsiniz. Normalde bu seçenek Windows içinde zaten yer almaktad›r, ancak çabucak eriflilebilecek bir yerde de¤ildir ve Power Toys bunu da kolayca ayarlaman›za imkan tan›yabilir. < < < Bu k›s›mdaki seçenekler sayesinde tüm tarihçe bölümlerini otomatik olarak temizletebilirsiniz. HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● WINDOWS 85 <<< WINDOWS YARDIMCI YAZILIMLAR tracking" denilen bu yöntemde imleç ekranda dolafl›rken üzerinden geçti¤i simgeler farkl› renk tonlamalar›yla vurgulan›rlar. Web sayafalar›nda da kullan›lan bu yöntem sayesinde ekranda arad›¤›n›z› bulmak daha kolay olabilir. Genel olarak bak›ld›¤›nda Power Toys asl›nda bilgisayar›n›za pek fazla bir yenilik getirmiyor gibi görünebilir, çünkü buradaki tüm ayarlar Windows alt›ndan farkl› flekillerde yap›labilir. Ancak Power Toys çok farkl› yerlerde bulunan tüm bu ayarlar› ayn› diyalog penceresi içine toplayarak kullan›c›ya büyük zaman ve emek kazand›ran bir uygulamad›r. >>> < < < EXPLORER (WINDOWS GEZG‹N‹) Bu bölümde Windows dosya sisteminin görüntülenmesiyle ilgili pek çok özel ayar yapabilirsiniz. Bunlardan biri k›sayol simgelerinin görüntülenme tarz›d›r. Mesela isterseniz k›sayol simgelerindeki küçük ok iflaretini kald›rabilir ya da farkl› biçimde görülmesini sa¤layabilirsiniz. Benzer biçimde ekrandaki simgelerin fare imlecine tepki vermelerini de sa¤layabilirsiniz. "Hot- 86 HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● WINDOWS < < < Buradan farkl› menü animasyonlar›n› kontrol edebilirsiniz. Bu k›s›mda simgelerle ilgili birçok ayar bulunur. >>> B‹Ç‹M fiABLONLARI PROJELER B‹Ç‹M fiABLONLARI Bu bölümde Word ile çal›flmay› kolaylaflt›ran biçim flablonlar›n› tan›t›yoruz. Word ile bir metin belgesi haz›rlarken çok farkl› dökümanlar ortaya koymak mümkündür. Bunun için font tipinden rengine dek pek çok farkl› ayar› de¤ifltirmek yeterlidir. Ancak e¤er oldukça büyük bir belge üzerinde çal›fl›yorsan›z ve belirli bir kal›ba uyman›z gerekiyorsa ifller biraz kar›flabilir. Her seferinde neyi nerede ve nas›l kulland›¤›n›z› hat›rlamak zordur. ‹flte burada biçim flablonlar›ndan faydalanarak iflleri kolaylaflt›rabilirsiniz. Ad›m 2 Resimde görülen yerden biçim flablonlar› listesini aç›n. Befl adet flablon mevcuttur, siz Bafl›l 1 adl› olan› seçin. HAZIR B‹Ç‹M fiABLONLARI MS Word uygulamas› pek çok kullan›ma haz›r çablon sunar. Bunlar› kullanmak çok kolayd›r, afla¤›daki ad›mlar› izleyerek örne¤i beraber inceleyelim: Ad›m 1 Herhangi bir metin yaz›n. Ad›m 3 Gördü¤ünüz gibi yaz› biçimi otomatik olarak seçti¤iniz flablona uygun biçimde de¤ifltirildi. abcd abcd aa b c d HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● PROJELER 99 <<< PROJELER B‹Ç‹M fiABLONLARI HAZIR fiABLONLARI DE⁄‹fiT‹RMEK E¤er isterseniz haz›r flablonlar› istedi¤iniz biçimde de¤ifltirebilirsiniz, ad›mlar› izleyin: Ad›m 4 Ekrana gelen listeden de¤ifltirmek istedi¤iniz maddeyi seçerek ilgili pencereye girin. Burada ayarlar› yapt›ktan sonra "Tamam" tufluna t›klay›n. Ad›m 1 fiimdi flablonlardan "Normal" adl› olan üzerinde de¤ifliklikler yapaca¤›z. Öncelikle ekran›n üst k›sm›ndaki seçeneklerden "Biçim" menüsüne girin ve oradan "Biçem" seçene¤ine t›klay›n. Ad›m 2 Aç›lan menüde de¤ifltirmek istedi¤iniz flablonu seçin ve sonra da "De¤ifltir" tufluna t›klay›n. Aç›lacak olan pencereden flablonala ilgili detayl› bilgi alabilirsiniz. Ad›m 3 Yeni aç›lan pencerenin alt›nda "Biçim" isimli bir tufl bulunmaktad›r, buna t›klay›n. 100 HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● PROJELER Ad›m 5 Ayn› flekilde di¤er de¤ifliklikleri de yapt›ktan sonra, yap›lanlar› onaylayarak ifllemi tamamlay›n. >>> B‹Ç‹M fiABLONLARI YEN‹ fiABLON OLUfiTURMAK Yeni bir biçim flablonu oluflturmak, t›pk› haz›r olanlar› de¤ifltirmek kadar basit bir ifllemdir. PROJELER Ad›m 2 Burada yeni bir flablon oluflturaca¤›z ve buna bir de isim vermelisiniz. Bundan sonra ise "Sonraki paragraf›n biçemi" k›sm›na "Normal" de¤eri girilmeli. Sonra da "Biçim" tufluna t›klay›n. Ad›m 1 Bir önceki örnekte anlat›ld›¤› flekilde "Biçim" seçene¤i alt›ndaki "Biçem" fl›kk›na gidin. Ancak bu defa "Yeni" fl›kk›na t›klay›n. Ad›m 3 "Biçim" tuflu menüsünden önce "yaz› tipi", sonra da "paragraf" ile ilgili ayarlar› yap›n ve onaylay›n Ad›m 4 Tüm de¤ifliklikleri yapt›ktan sonra bunlar› onaylay›n ve en sonunda da diyalog penceresini kapat›n. Art›k yeni flablon kullan›ma haz›rd›r. HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● PROJELER 101 <<< PROJELER B‹Ç‹M fiABLONLARI fiABLONLARA KISAYOL TUfiU ATAMAK Word uygulamas› k›sayol tufl kombinasyonlar›n› kullanarak çok daha h›zl› çal›flabilmenize imkan tan›r. Mesela CTRL + S kombinasyonu üzerinde çal›fl›lan belgeyi h›zl› kaydeder, CTRL + K ise seçili metin parças›n› kal›n harflerle yaz›lm›fl biçimde görüntüler. Ayn› flekilde siz de haz›rlad›¤›n›z flablonlar› k›sayol tufl kombinasyonlar›na ba¤layabilirsiniz. Ad›mlar› izleyin: Ad›m 2 Aç›lan pencereden "K›sayol tuflu" seçene¤ine t›klay›n ve ilgili bölüme girin. Ad›m 1 Önceki örnekte oldu¤u gibi "Biçem" penceresine gidin ve orada k›sayol atamak istedi¤iniz flablonu seçerek "De¤ifltir" tufluna t›klay›n. 102 HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● PROJELER Ad›m 4 Son olarak "Kapat" tufluna bas›n ve pencereyi kapat›n. De¤ifliklikleri onaylad›ktan sonra art›k k›sayol tufl kombinasyonu kullan›ma haz›rd›r. Çal›flma esnas›nda kombinasyonlar› kullanarak h›zla flablonlar aras›nda geçifl yapabilirsiniz. >>> Ad›m 3 Bu bölümde "Yeni k›sayol tufluna bas" bafll›kl› sat›ra sol fare tufluyla bir defa t›klay›n, ard›ndan da SHIFT + ALT + V tufllar›na ayn› anda bas›n. Komut sat›r›nda bast›¤›n›z tufllar görüntülenecektir. Bu bölümde ayr›ca seçti¤iniz k›sayol kombinasyonunun baflka bir ifl için kullan›l›p kullan›lmad›¤›n› da kontrol edebilirsiniz. Yap›lan ifli onaylamak için "Ata" tufluna t›klay›n. >>> INTERNET VE B‹L‹M-KURGU INTERNET INTERNET VE B‹L‹M-KURGU E¤er bilim-kurgu konusuyla yak›ndan ilgileniyorsan›z, Internet üzerinde bu sayfalar› ziyaret etmekten hofllanabilirsiniz. E¤er bilim-kurgu konulu kitaplar hakk›nda bilgi ar›yorsan›z, o zaman www.sfsite.com adresine u¤raman›z› tavsiye ederiz. Burada sadece kitaplar hakk›nda elefltirileri de¤il, ayn› zamanda yazarlar›yla yap›lan röportajlar› da bulabilirsiniz. Fantasy & Science Fiction dergisi 1949 y›l›nda yay›nlanmaya bafllam›flt›r ve pek çok ünlü yazar›n kitaplar›n› da yay›nlam›flt›r. Bu dergi bir süredir Internet üzerinde de yay›nlanmaktad›r, e¤er www.sfsite.com/fsf/ adresine giderseniz derginin eski ve yeni say›lar›n› bulabilirsiniz. Ülkemizde Uzay Yolu ad›yla bilinen Star Trek tüm dünyada inan›lmaz bir seyirci kitlesi bulmufltur. Televizyon dizilerinden kitaplar›na dek bu fantastik evren pek çok farkl› flekilde ifllenmifltir. E¤er siz de Trek hayranlar›ndansan›z www.startrek.com adresine u¤raman›z flart demektir. Son y›llar›n en tutulan bilim-kurgu filmi Matrix hakk›nda daha fazla ve detayl› bilgi edinmek isteyenlere www.whatisthematrix.warnerbros.com adresine gitmelerini tavsiye ederiz. Filmi haz›rlayan firma taraf›ndan aç›lan bu sitede tüm sorular›n›za yan›t alabilirsiniz. Darth Vader, Luke Skywalker ya da Han Solo isimleri belleklerden asla silinmeyecek gibi görünüyor. Evet, George Lucas’›n ünlü Star Wars serilerinden bahsediyoruz tabii ki ve bu konuda daha fazla bilgi edinmek için gidilecek en iyi adres www.starwars.com olacakt›r. E¤er sadece bilim-kurgu üzerine ihtisas yapm›fl bir Internet arama motoruna ihtiyac›n›z varsa, o zaman www.sflovers.rutgers.edu/SFRG/ adresinde arad›¤›n›z› bulabilirsiniz. Burada bilim-kurgu konulu herfleye ve daha da fazlas›na yer verildi¤ini söylemek abart› say›lmaz. HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● INTERNET 167 <<< INTERNET INTERNET VE B‹L‹M-KURGU bilimkurgu.cjb.net/ Her fleyi ile sadece bilimkurgu konusu üzerine hizmet veren site bu özelli¤i ile di¤erlerinden farkl› bir görünüm çiziyor. Ayr›ca oldukça da genifl bir içeri¤e sahip. Ancak site sahibi siteye olan ilginin azalmas› nedeniyle art›k bundan sonra güncellemeyece¤ini bildirmifl. Yine de flu ana kadar sitede var olan içerik sizi uzun bir süre idare edecektir. Özellikle hikayeler bölümü profesyonel ve amatör yazarlardan gelen ilginç hikayeleri bar›nd›r›yor. Wallpaper bölümüne de mutlaka bir göz at›n. otostopcu.8m.com/ San›r›z site garip ismini ünlü bilimkurgu roman› olan Otostopçunun Galaksi Rehberi adl› romandan alm›fl. Zaten sitenin üst bafll›¤›ndaki "Bal›k için teflekkürler" ifadesi de bunu kan›tl›yor. Bilimkurgunun yan› s›ra ayn› zamanda mitoloji ve fantezi üzerine de içerik bar›nd›ran site henüz tam olarak tamamlanm›fl de¤il ama her geçen gün geniflliyor. Tamam› Flash ile haz›rlanm›fl ve oldukça fl›k bir tasar›ma sahip olan sitede Stanley Kubrick üzerine özel bir bölüm de yer al›yor. www.lostlibrary.org/anasayfa.htm Kay›p kütüphane içinde bilimkurgu içeri¤ini sadece tek bir bölüm alt›nda bar›nd›rmas›na ra¤men oldukça çekici ve dolu bir site. A¤›rl›kl› olarak FRP ve RPG konular› üzerine bölümlerin yer ald›¤› sitede ilginç konular›n yer ald›¤› birçok bölüm bulunuyor. Ejderha M›zra¤›'ndaki çevirileri baz alarak oluflturulan AD&D sözlü¤ü ise oldukça ilginç. Taverna bafll›¤› alt›nda bir tart›flma forumunun da bulundu¤u sitede bilimkurgu yaz›lar›n›n d›fl›nda korku üzerine de yaz›lara ulafl›labiliyor. www.homestead.com/1robot/home.html Bilimkurgu ve robot ö¤elerinin birleflti¤i site bir robot birli¤i kurma fikri içinde. Robotlar ile ilgili, onlar›n ne oldu¤u ne olmad›¤› konusunda yaz›lar›n bulundu¤u sitede bilimkurgu üzerine de yaz›lar bulunuyor. Tam olarak bitmemifl noktalar› bulunmas›na ra¤men site fikri oldukça ilginç. Üzerinde çok fazla sörf yap›lacak ö¤e bulunmuyor. Ancak siteyi haz›rlayan kifliye ait olan ve zaman zaman yenileri eklenen bilimkurgu hikayelerine bir göz at›n. Hayal k›r›kl›¤›na u¤ramayacaks›n›z. www.tuvpo.com/tuvpo.html Do¤rudan bilimkurgu ile ilgili olmasa da uzay ve onunla ilgili konular›n bulundu¤u, Türkiye UFO ve Paranormal Olaylar Organizasyonu taraf›ndan haz›rlanm›fl site konusunda en iyilerden biri. Üyelik sistemi ile çal›flan siteye üye oldu¤unuzda sadece flifre ile çal›flan özel bölümlere ulaflabiliyor, TUVPO araflt›rma ve gözlem gezilerine kat›lma imkan› ve TUVPO ürünlerinde de çok özel indirimlere sahip olabiliyorsunuz. Bunun için ise kendinize özgü bir yaz› göndermeniz yetiyor. http://www.uzayli.com Türkiye’de elle tutulur bilimkurgu konusu üzerine hizmet veren çok fazla site bulunmuyor. Olanlar ise ya kapanmak üzere ya da henüz tam tamamlanmam›fl. ‹flte bunlardan biri olan uzayli.com da henüz test aflamas›nda ama bu hali ile de çok kötü de¤il. Uzayl›lar ile ilgili ciddi ve flaka olaylar› kar›fl›k olarak girifl sayfas›ndan sunan site bir portal görünüflüne sahip. Ancak henüz girifl sayfas›n›n d›fl›nda site içinde elle tutulur çok fazla bir içerik yer alm›yor. Gene de bir göz atmakta fayda var. 168 HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● INTERNET >>> WAP NED‹R? INTERNET WAP NED‹R? Günümüzde teknolojik geliflmelerin h›z› gerçekten de oldukça flafl›rt›c› bir seviyededir. Bundan on y›l önce bilgisayarlar ve daha pek çok di¤er ayg›t sadece bilim-kurgu filmlerinde rastlanan fleylerdi. Ancak bugün herfley çok de¤iflti, teknolojinin ilerlemesi ve evlerimize dek girmesi oldukça h›zl› oldu. Bir zamanlar sadece filmlerde gördü¤ümüz lazerli ayg›tlar art›k s›radan e¤lencelerimizin parças› oldu. Günümüz çocuklar› arkadafllar›yla sokakta oyun oynarken de¤il de bilgisayarla Internet üzerinden sohbet etmeyi seviyorlar. Ve bir zamanlar sadece Star Trek dizisinde gördü¤ümüz tafl›nabilir haberleflme ayg›tlar› art›k yediden yetmifle herkes taraf›ndan kullan›l›yor. Evet, özellikle haberleflme teknolojilerindeki geliflmeler tam anlam›yla hayret verici diyebiliriz. Daha birkaç sene öncesine dek bir evrak çantas› büyüklü¤ünde olan tafl›nabilir telefonlar art›k gömlek cebine s›¤abiliyor ve saatler de¤il, günlerce flarj edilmeye ihtiyaç duymadan çal›flabiliyorlar. Ancak bu alandaki tüm geliflme bu de¤il, aksine tafl›nabi- lir telefon sistemlerindeki geliflmeler çok daha derin ve etkileyici. Çünkü flimdi WAP var ve yeni nesil telefonlar›n ço¤u bu uygulamay› destekliyor. Peki WAP nedir, neden bu denli önemli bir geliflme olarak görülmektedir. WAP kelimesi ‹ngilizce "Wireless Application Protocol" (Telsiz Uygulamalar Protokolü) kelimelerinin k›saltmas›d›r. Bu protokol tafl›nabilir telsiz araçlar›n ses sinyalleri d›fl›ndaki dijital verileri de alabilmesi ve gönderebilmesi için haz›rlanm›flt›r. Daha basit aç›klayacak olursak, WAP sayesinde Internet cebinize kadar girebilmektedir. Çünkü WAP arac›l›¤›yla tafl›nabilir telefonlar›n Internet hatlar›na ba¤lanabilmeleri ve buna uygun haz›rlanm›fl bilgisayarlara ba¤lanabilmeleri mümkün olur. Bugün için tüm belli bafll› telefon üreticileri WAP destekli telefonlar üretmektedirler ve bunlara olan talep gittikçe artmaktad›r. Bunun sebebi bu uygulaman›n kullan›c›lara pek çok konuda büyük kolayl›k sa¤lamas›, ayr›ca geliflmeye de aç›k olmas›d›r. Halen WAP üzerinden yap›lan ifllemlerde bafl› bankac›l›k çekmektedir. Uygun ba¤lant›ya sahip herhangi bir WAP kullan›c›s› tafl›nabilir telefonundan banka hesaplar›n› yönetebilir, hisse senedi al›m›ndan borç ödemesine dek pek çok ifllemi yapabilir. Ancak ifl bu kadarla kalmamaktad›r, çünkü WAP üzerinden yap›labilecek olanlar sadece hayal gücünüzle s›n›rl›d›r. Mesela bir firma tafl›nabilir telefonun HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● INTERNET 169 <<< WAP NED‹R? yerini belirleyerek size gidece¤iniz yolu tarif edecek bir uygulama üzerinde çal›flmaktad›r. WAP üzerinden sesli ve yaz›l› mesajlar› di¤er bilgisayar ve telefon kullan›c›lar›na iletebilmek ise çoktan mümkün olmufltur. Fakat her zaman oldu¤u gibi WAP konusu da sadece mucizelerle dolu olan bir alan de¤ildir. Herfleyden önce bu teknolojinin nispeten çok yeni olmas› ve h›zla geliflmeye devam etmesinin getirdi¤i baz› sorunlar vard›r. Bunlar›n en önemlilerinden biri tafl›nabilir telefonlar›n grafik ve veri ifllem kapasitelerinin günümüzdeki bilgisayarlara göre çok düflük olmas›d›r. Bir tafl›nabilir telefonun ekran› herhangi bir Web sayfas›n› oldu¤u gibi görüntlemeye yetecek kapasitede de¤ildir, bu yüzden WAP ile görülebilecek siteler özel olarak haz›rlanmak zorundad›r. Bu da WAP ve Internet’e ba¤lanabilen di¤er bilgisayarlar aras›nda bir uyumsuzluk sorunu yaflanmas›na neden olmaktad›r. Bugün için bir bilgisayar ve telefon aras›nda do¤rudan veri aktar›m› sa¤lamak imkans›zd›r, araya pek çok uyum problemi girmektedir. Baz› firmalar bu konuya farkl› bir çözüm getirmekte, tafl›nabilir telefon ve bilgisayar kar›fl›m› cihazlar tasarlamaktad›rlar. Bu ürünlerin ilk örnekleri çoktan piyasaya ç›km›flt›r, ancak yine de sorunlar›n çözülmesi pek yak›n gibi görünmemektedir. Bir di¤er önemli sorun ise maliyettir. Bugün için dünyada 170 HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● INTERNET pek çok farkl› telefon flirketi vard›r ve flüphesiz herbiri farkl› fiyat politikalar› izlemektedir. Ne var ki yine de WAP erifliminin faturas› al›fl›lm›fl Internet erifliminden çok daha pahal›ya ç›kmaktad›r. Bir de veri aktarma h›z›n›n bilgisayarla sa¤lanan Internet eriflimine k›yasla flafl›rt›c› derecede yavafl oldu¤u düflünülürse, sorunlar daha da anlafl›l›r olacakt›r. Ayr›ca yavafl çal›flmas›n›n d›fl›nda WAP eriflimi al›fl›lm›fl Internet grafiklerini ve kullan›m kolayl›klar›n› sunmamaktad›r. Yine de tüm olumsuzluklar›na ra¤men WAP konusu gün geçtikçe daha popüler olmakta, daha fazla kullan›c› bulmaktad›r. Bugüne dek al›nan yol düflünülürse, önümüzdeki birkaç y›l içinde bu konuda da tahmin edilenden büyük geliflmeler olaca¤› rahatl›kla söylenebilir. Internet WAP sayesinde günlük hayat›m›za daha da derin ve vazgeçilmez bir biçimde girecektir. >>> INTERNET *< ‹PUCU > E¤er masaüstü bilgisayar›n›zdan WAP sitelerine girebilmek istiyorsan›z, bunun için öncelikle bir WAP taray›c› (Browser) uygulamas› kurman›z gereklidir. Bu ifl için ha›zrlanm›fl yaz›l›mlara en iyi örnek olarak WinWAP adl› taray›c›y› gösterebiliriz, bunu Internet üzerinde bulabilirsiniz. >>> >>> WEB SAYFASINDA BA⁄LANTILAR INTERNET WEB SAYFASINDA BA⁄LANTILAR Bu bölümde bir web sayfas›na yerlefltirilen ba¤lant›larla (link) ilgili daha detayl› bilgiler verece¤iz. Bugüne dek ö¤rendiklerinizden ba¤lant›lar›n (link) web sayfalar›n› birbirine ba¤layan resim ya da yaz› parçalar› oldu¤unu biliyorsunuz. Bu ba¤lant›lar iki ya da daha çok web sayfas›n› birbirine ba¤lamak için kullan›labilirler. Bir metin ya da resmin ba¤lant› tafl›d›¤›n›, imleç üzerine geldi¤inde bir el simgesine dönüflmesinden anlayabiliriz. Bir ba¤lant› flu komut sat›r›yla oluflturulur; <A HREF="belge ad›.html">ba¤lant›</A> Burada "ba¤lant›" kelimesi web sayfas›ndaki ba¤lant›y› temsil eden kelime olarak görüntülenecektir, buna ba¤l› olan adres ise t›rnak iflaretleri içindeki belge ad›d›r. Internet üzerindeki tüm belgeler adreslerle tan›mlan›rlar, örnek: http://www.sunucu.com/belge.html. Buna göre bir web sayfas› içine üç farkl› türde adrese sahip olan ba¤lant›lar yerlefltirebilmek mümkündür. 1Kendi bilgisayar›n›z›n haricindeki bir dosyan›n adresi, bu durumda dosyan›n tam adresi eksiksiz olarak belirtilmelidir. 2Kendi bilgisayar›n›zda ama farkl› bir klasörün içinde bulunan bir dosyan›n adresi, bu durumda yukardakine benzer bir adres oluflturmak gereklidir. Örnek: do¤rudan ekranda görüntülemek sorun olabilir, özellikle uzun listeler kullan›lm›flsa bu durum ortaya ç›kacakt›r. Bu gibi durumlarda sayfa içinde farkl› k›s›mlara giden ba¤lant›lar kurmak görüntülemeyi kolaylaflt›racakt›r. Örnek: <A HREF="#Rock">Rock</A> <A HREF="#Pop">Pop </A> <A HREF="#Jazz">Jazz </A> Burada afla¤›daki komutu da sayfan›n ba¤lant›yla gidilecek ilgili k›sm›na eklemeniz gereklidir: <A NAME="Rock"> <A HREF=".../fun.htm">Komik Sayfalar</A> Bu komut sat›r›nda bir üst dizinde bulunan baflka bir web sayfas›na ba¤lant› kurulmaktad›r. 3Do¤rudan sayfan›n kendi içinde bulunan ba¤lant›lar, mesela oldukça uzun bir sayfadaki bilgileri HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● INTERNET 171 <<< WEB SAYFASINDA BA⁄LANTILAR ÖZEL BA⁄LANTILAR Baz› durumlarda özel ba¤lant›lar oluflturmak gerekebilir. Mesela bir sayfada ba¤lant› simgesi için metin yerine resim kullanmak istedi¤inizi düflünün. Öyleki ziyaretçiniz motorsiklet resmine t›klad›¤›nda motorsikletlerin yer ald›¤› sayfaya gidebilsin. Bunun için flu tarzda bir komut sat›r› kullanman›z gereklidir: <A>...</A> , <A HREF="http://www.ba¤lant›.com"><IMG SRC="resim.gif" BORDER="0"></A> Böylece kullan›lan resim ilgili sayfaya giden bir ba¤lant› haline dönüflecektir. Web sayfan›za isteyenlerin indirebilecekleri küçük veri dosyalar› koymay› planl›yorsan›z, bu dosyalar›n bulundu¤u konumlar› da do¤ru biçimde belirtmeniz gereklidir. Örnek: * <A HREF="http://www.ba¤lant›.com/dosya.zip">Dosya.zip</A> Son olarak web sayfan›za ziyaretçilerin size kolayca ulaflabilmeleri için e-posta adresinizi koymak isteyebilirsiniz. Bunu do¤rudan bir ba¤lant›yla yapabilirsiniz, örnek: <A HREF="mailto:[email protected]">Bana Yaz›n!!</A> Burada t›rnak içindeki alana kendi e-posta adresinizi girmeniz gerekti¤ini de ayr›ca hat›rlatal›m. Böylece bu ba¤lant›ya t›klayanlar do¤rudan size e-posta gönderebileceklerdir. >>> INTERNET *< < ‹PUCU > E¤er ba¤lant› için kulland›¤›n›z resimlerin etraf›nda ince bir çerçeve çizilmesini istemiyorsan›z, o zaman BORDER="0" de¤erini vermeniz yeterlidir. >>> ‹PUCU > Web sayfan›zdaki metinlerde mümkün oldu¤unca alt› çizili karakterler kullanmay›n. Bu ziyaretçilerin kafas›n› kar›flt›rabilir ve o kelimelerin ba¤lant› oldu¤unu sanabilirler. >>> 1-Ba¤lant›lar›n›zda kulland›¤›n›z dosya isimlerinde büyük ve küçük harfler önemlidir. Baz› iflletim sistemleri büyük-küçük harf ayr›m› yapmamaktad›r, bu da ba¤lant›lar›n›z›n do¤ru çal›flmamas›na sebep olabilir. Bunu önlemenin en iyi yolu tüm dosya isimlerini tamamen küçük harfler kullanarak yazmakt›r. 2-Web sayfan›zda baflka bir siteye ba¤lant› kullanacaksan›z, sitenin adresini sadece "www.site.com" fleklinde de¤il, "http://www.site.com/" fleklinde kullan›n. Aksi halde ba¤lant›n›z tamamen ilgisiz bir siteye ulaflabilir, bu çok s›k rastlanan bir hatad›r. 172 HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● INTERNET >>> MULTIMEDIA VE E⁄LENCE KOM‹K RES‹MLER YARATMAK KOM‹K RES‹MLER YARATMAK Bilgisayar›n›zda oldukça farkl› ve komik resimler de haz›rlayabilirsiniz. Bilgisayar grafikleri denince ço¤u kiflinin akl›na sadece profesyonel anlamdaki yaz›l›mlar gelir. Oysa grafik tasar›m amaçl› haz›rlanm› olan ancak profesyonel kullan›c›lar›n ilgi alan›na girmeyen baflka yaz›l›mlar da mevcuttur. Hatta ço¤u profesyonel bu yaz›l›mlara "çocuk oyunca¤›" gözüyle bakar ve ilgilenmez. ‹flte PowerGoo adl› yaz›l›m tam da bu s›n›fa girmektedir. PowerGoo basit ve kullan›fll› bir arabirimi olan, oldukça e¤lenceli bir yaz›l›md›r. Kullan›m› özel bir yetenek ya da tecrübe gerektirmez. Bu aç›dan piyasada bulunan daha geliflmifl resim iflleme yaz›l›mlar›ndan çok daha kullan›c› dostu oldu¤u söylenebilir. Bu program› kullanarak resimler üzerinde basit düzeltmeler yapabilir, onlar› yeni flekilleriyle kaydedebilirsiniz. Bu yaz›l›m ve nas›l temin edebilece¤iniz konusunda daha detayl› bilgi almak isterseniz www.metacreations.com adresini ziyaret edebilirsiniz. I <INFO > PowerGoo yaz›l›m›n› üreten programc›lar›n esas amac› özel efektler alan›nda etkili bir program tasarlamakt›. Ancak bu arada kullan›m› kolay ve e¤lenceli olan bu yaz›l›m da ortaya ç›kar›lm›fl oldu. >>> Resmi orijinal haline dönüfltürür Resmin seçili parças›n› küçültür ya da büyütür Resmin seçili parças›n› ç›kar›r Resmin bir parças›n› Yap›lan de¤ifliklikleri kademeli olarak geri al›r Resimdeki pürüzleri yumuflat›r Resmin seçili parças›n› ters yans›t›r baflka yere tafl›r Resmi deforme eder Resmi daha keskin deforme eder HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● MULT‹MEDYA VE E⁄LENCE 59 <<< KOM‹K RES‹MLER YARATMAK PowerGoo program›n›n kurulmas› ve çal›flt›r›lmas› son derece kolayd›r. Bugüne dek gördü¤ümüz temel kurulum kurallar›n› kullanarak bu aflamay› rahatl›kla geçebilirsiniz. Program çal›flt›r›ld›ktan sonra ekrana gelecek olan çal›flma penceresinde ünlü Mona Lisa tablosunu göreceksiniz. E¤er elinizde ifllenecek haz›r bir resim yoksa bu resim üzerinde al›flt›rma yapabilmeniz mümkündür. E¤er bir arakadafl›n›z›n ya da kendinizin resmini de¤iltirmek istiyorsan›z tüm yapman›z gereken "IN" dü¤mesine t›klayarak ilgili diyalog penceresini açmakt›r. Buradan istedi¤iniz resmi yükleyebilirsiniz. Program›n arabirimi dokuz adet temel tufltan oluflmaktad›r. Bu tufllar›n herbiri resim ifllemede kullanaca¤›n›z farkl› araçlar› çal›flt›r›r. Bu tufllardan birine t›klad›ktan sonra tüm yapman›z gereken imleci resim üzerinde de¤ifliklik yapmak istedi¤iniz noktaya götürmek, sonra da sol tufla bas›l› tutarak imleci çeflitli yönlerde hareket ettirmektir. E¤er de¤ifliklikleri geri almak isterseniz RESET ya da UNGOO tufllar›n› kullanabilirsiniz. Üzerin- 60 HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● MULT‹MEDYA VE E⁄LENCE de de¤ifliklik yapt›¤›n›z resimleri ise OUT tufluyla kaydedebilirsiniz. PowerGoo kullan›c›lara pek çok farkl› seçenek sunan bir yaz›l›md›r. Ancak bunlar› keflfetmeyi kullan›c›ya b›rakman›n daha iyi oldu¤unu düflünüyoruz, çünkü e¤lencenin yar›s› buradan geliyor. >>> MULTIMEDIA VE E⁄LENCE *< ‹PUCU > PowerGoo yaz›l›m›n›n özellikle eski sürümleri sadece BMP ve PSD format›ndaki resimleri iflleyebilmekteydi. Bu yüzden ifllenecek resimleri önce bu formatlara dönüfltürmek gerekebiliyordu. >>> >>> ÇEfi‹TL‹ WINDOWS 98 ‹PUÇLARI (3) PÜF NOKTASI ÇEfi‹TL‹ WINDOWS 98 ‹PUÇLARI (3) "TEMP" KLASÖRÜNÜ TEM‹ZLEMEK Özellikle biraz eski bir bilgisayar› olanlar›n en büyük s›k›nt›lar›ndan biri de hemen her zaman için yeterli sabit disk alan›n›n olmay›fl›d›r. Maalesef bu zaman içinde hemen herkesin bafl›na gelebilir, sonuçta kullan›c› biraz daha yer kazanmak için sabit disk üzerindeki bütün klasörleri dolafl›p ifline yaramayan dosyalar› tek tek silmek zorunda kal›r. Bu gibi durumlarda genellikle "Temp" adl› klasör gözard› edilebilmektedir. Oysa bu klasörün içinde hemen her zaman birfleyler vard›r ve bunlar hayli yer kaplayabilir. Bu klasörün esas varolufl amac›, Windows çal›fl›rken baz› geçici dosyalar› kaydedebilece¤i bir yerin bulunmas›d›r. Normalde Windows bu klasörü s›k s›k boflalt›r, ancak özellikle sistem çökmelerinden sonra bu pek yap›lmaz ve zamanla bu klasör gereksiz veri parçalar›yla dolmaya bafllar. Bu klasörü sabit diskinizde Windows klasörünün içinde "Temp" ad›yla bulabilirsiniz. ‹çindeki dosyalar› rahatl›kla silebilirsiniz, çünkü bunlar genellikle ifle yaramayan art›klard›r. E¤er klasörün içinde Windows’un kullanmakta oldu¤u bir dosya varsa, o zaman zaten silmeniz izin vermeyecektir. Ancak "Temp" d›fl›ndaki klasörlere dokunman›z› tavsiuye etmeyiz. GEREKS‹Z YEDEKLERDEN KURTULMAK Windows iflletim sistemi alt›nda yeni bir program kurarken genellikle bir tak›m dosyalar üzerinde de¤ifliklikler yap›l›r. Bu dosyalar›n de¤ifliklikten önceki halleri ise dosya ekleri de¤ifltirilerek yedeklenirler. Tabii ki bu olas› hatalara karfl› iyi bir önlemdir, ancak bir zaman sonra sabit diskiniz biriken yedekleme dosyalar› yüzünden dolmaya bafllayabilir. Bunlardan kurtulmak sabit diskte yer açmak için iyi bir yoldur. Bu tür dosyalar genellikle bak, old, tmp, wbk gibi eklerle kaydedilir. Sizin yapman›z gereken Win- dows’un "Bul" ifllevinden faydalanarak tüm birikmifl yedek dosyalar›n› tesbit etmektir. Bunun için "Bul" diyalog penceresinde aranacak dosya ad› olarak "*.bak" ya da "*.tmp" girmeniz ve aratman›z yeterlidir. Burada kulland›¤›m›z "*" iflareti dosya ad› yerine herhangi bir ad›n gelebilece¤ini belirtir. Arad›klar›n›z› bulduktan sonra yerlerini kontrol edebilir, sonra da önemsiz olanlar› silebilirsiniz. DÖNÜfiÜM KUTUSU BOYUTLARI Sabit disk üzerinde yer açman›n en iyi yollar›ndan biri de Geri Dönüflüm Kutusu klasörü için Windows taraf›ndan ayr›lan alan› daraltmakt›r. Böylece "çöpü dökmeyi" unutsan›z bile bu klasör fliflerek fazla yer kaplayamaz. Normalde bu klasör için sabit diskin yüzde onluk bir bölümü ayr›l›r. Ancak basit bir hesap yaparsan›z 20 GB boyunda bir sabit diskin yaklafl›k 2 GB’›n›n çöp için rezerve edildi¤ini görürsünüz ki bu çok gereksiz bir israft›r. Bunu ayarlamak için "Geri Dönüflüm Kutusu" simgesine sa¤ fare tufluyla t›klay›n ve aç›lan menüden "Özellikler" seçene¤ine girin. Burada çöp için ayr›lan disk alan›n› ayarlayabilirsiniz. E¤er isterseniz çöp kutusunu tamamen kullan›m d›fl› b›rakabilmeniz de mümkündür. Ayr›ca birden fazla sabit diskiniz varsa, çöp alan›n› herbiri için ayr›ca ayarlayabilece¤inizi de unutmay›n. ENERJ‹ TASARRUFU SA⁄LAMAK E¤er çok eski bir bilgisayara sahip de¤ilseniz, o zaman büyük ihtimalle sisteminiz enerji tasarrufu sa¤layabilen özelliklere sahiptir. E¤er bilgisayar›n›z› bü- HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● PÜF NOKTASI 13 <<< PÜF NOKTASI ÇEfi‹TL‹ WINDOWS 98 ‹PUÇLARI (3) tün gün aç›k tutuyor ama s›k s›k uzun süreli olarak bafl›ndan ayr›l›yorsan›z, o zaman bu özellikleri kullanmak iyi bir fikir olabilir. Böylece hem enerji tasarrufu sa¤lar, hem de sisteminizi daha az y›pratm›fl olursunuz. Enerji tasarrufu özelliklerini kullanabilmek için öncelikle "Bafllat" tuflu menüsünden "Denetim Masas›" penceresine girin. Burada "Güç Yönetimi" adl› simgeyi bulun ve çift t›klayarak ilgili diyalog penceresini aç›n. Üç farkl› seçenek göreceksiniz, bunlardan biri bilgisayar›n genel çal›flma temposunu belirlerken, altta bulunan di¤er ikisi de monitör ve sabit diskin uzun süre kullan›lmad›¤›nda kapat›lmalar›n› sa¤lar. Bir bilgisayarda en çok enerji harcayanlar bu iki s›n›ftaki parçalard›r. Buradan bilgisayar›n ne kadar süre kullan›lmad›¤›nda "uyku" durumuna geçece¤ini ayarlayabilirsiniz. Ancak bu sistemin çal›flabilmesi için "ekran koruyucusu" uygulamas›n›n kulln›mda olmamas› gerekir. G‹ZL‹ DOSYALARI GÖREB‹LMEK Windows iflletim sistemi kullan›c›n›n kafas›n› kar›flt›rmamak için baz› dosyalar› ekranda göstermez. Ayn› flekilde güvenlik sebebiyle kullan›c› da baz› dosyalar› görünmez k›lm›fl olabilir. Ancak zaman› geldi¤inde bu dosyalara eriflmek gerekecektir. O zaman bunlar› nas›l görebilirsiniz? Bu sorunun cevab›n› "Bafllat" tuflu menüsü içindeki "Ayarlar" seçene¤inin alt›n- 14 HERKES ‹Ç‹N B‹LG‹SAYAR ● PÜF NOKTASI da bulunan "Klasör Seçenekleri" penceresinde bulabilirsiniz. Buradaki "Görünüm" k›sm›ndan ilgili resimde gördü¤ünüz gibi "Tüm dosyalar› göster" fl›kk›n› iflaretlerseniz, o zaman gizli olan dosyalar› da rahatl›kla görebilirsiniz. Daha sonra ayn› yerden ifllemi tersine çevirmek mümkündür. RES‹MS‹Z BASKI YAPTIRMAK Diyelim ki bir web sayfas› ya da benzeri kaynaktan gelen bir sayfay› yaz›c›da bast›rmak istiyorsunuz. Ancak sizi sadece metinler ilgilendiriyor ve aksi gibi sayfa bol resimli haz›rlanm›fl. Bu durumda hem bask› ifllemi uzun sürecek, hem de lüzumsuz yere bolca mürekkep israf edilecek. Peki bunu nas›l önleyebilirsiniz? Bunu önlemek için tüm yapman›z gereken "Dosya" seçene¤indeki menüde bulunan "Yazd›r" fl›kk›na t›klayarak ilgili diyalog penceresini açmakt›r. Burada "Seçenekler" tufluna t›klay›n, aç›lan pencereden de "Çizim Nesneleri" adl› kutuyu iflaretlenmemifl olarak b›rak›n. Bu durumda bilgisayar yazd›r›lan sayfadaki metinler haricinde hiçbir unsuru yazd›rmayacakt›r. Böylece hem bask› ifllemi h›zl› tamamlan›r, hem de mürekkep tasarrufu sa¤lanm›fl olur.