2015 Yılı 3. Çeyrek Verileri
Transkript
2015 Yılı 3. Çeyrek Verileri
BTHK Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu Elektronik Haberleşme Sektörü 3 Aylık Veriler Raporu (2015 –3. Çeyrek) KASIM 2015 Elektronik Haberleşme Sektörü 3 Aylık Veriler Raporu (2015 –3. Çeyrek) Sektörel Rekabet Bölümü 06/2012 sayılı Elektronik Haberleşme Yasası uyarınca, Kurumumuzun görev ve yetkileri arasında ‘Elektronik haberleşme sektöründeki gelişmeleri takip etmek, sektörün gelişimini teşvik etmek amacıyla gerekli araştırmaları yapmak veya yaptırmak ve bu konularda ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği halinde çalışmak’ yer almaktadır. İlgili görev ve yetkilerden yola çıkarak, Kurumumuz işbu raporu hazırlayarak kamuoyuna sunmuştur. Burada paylaşılan bilgiler genel bilgi amaçlıdır. Yayımlanan tüm raporlarda bulunabilecek farklılıklardan ötürü, Kurum, değişiklik yapma hakkını saklı tutar. Bu rapor, Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu’nun resmi yayını olup, barındırdığı bilgilerin kısmı ve/veya tümü kaynak gösterilmeden kullanılamaz. http://www.bthk.org [email protected] İÇİNDEKİLER Terimler Sözlüğü ....................................................................... 3 Giriş ................................................................................................. 4 Detaylı Veriler ............................................................................ 13 SEKTÖR BAZINDA GELİRLER ..................................................................................................... 13 Mobil Haberleşme Sektörü ................................................... 15 ABONE SAYISI VE PENETRASYON .......................................................................................... 15 MOBİL TRAFİK HACMİ.................................................................................................................... 21 MOBİL GELİRLER.............................................................................................................................23 ABONE BAŞINA VE ÇAĞRI BAŞINA AYLIK GELİR ............................................................ 26 AYLIK KULLANIM MİKTARI (MOU).......................................................................................... 28 EN ÇOK TRAFİK GÖNDERİLEN VE ALINAN ÜLKELER ...................................................... 31 KISA NUMARALAR .........................................................................................................................32 SMS – SHORT MESSAGING SERVICE ......................................................................................33 AKILLI TELEFON VE DATA KULLANIMI ................................................................................ 34 İSTASYON DAĞILIMI ..................................................................................................................... 39 Sabit Haberleşme Sektörü ................................................. 40 SABİT PAZARDA TRAFİK HACMİ ............................................................................................ 42 SABİT PAZARDA GELİRLER ...................................................................................................... 44 ABONE BAŞINA AYLIK GELİR (ARPU) .................................................................................. 46 AYLIK KULLANIM MİKTARI (MOU).......................................................................................... 47 EN ÇOK TRAFİK GÖNDERİLEN VE ALINAN ÜLKELER .................................................... 48 Sabit İnternet ve Genişbant Sektörü ............................. 50 SABİT İNTERNET HİZMET TÜRLERİNE GÖRE DAĞILIM .................................................... 51 SABİT İNTERNET GENİŞBANT BAĞLANTI HIZLARI ..........................................................53 SABİT GENİŞBANT İNTERNET PAZARINDA GELİRLER .................................................. 54 ABONE BAŞINA AYLIK GELİR (ARPU) .................................................................................. 56 Çağrı Taşıma Sektörü ........................................................... 60 TAŞINAN DAKİKA ..........................................................................................................................60 ÇAĞI TAŞIMA PAZARINDA GELİRLER .................................................................................... 61 Detaylı Tablolar ....................................................................... 62 Elektronik Haberleşme Sağlayıcılar ................................ 67 Terimler Sözlüğü ARPM Average revenue per minute - dakika başına ortalama gelir. Haberleşme sağlayıcıların veya sektörün ses görüşmelerinden elde edilen gelirin, aktif kullanıcıların görüşme süresi toplamına bölünmesi ile elde edilen rakam. ARPU Average revenue per user - abone başına ortalama gelir. Haberleşme sağlayıcıların veya sektörün seçilmiş gelir kalemlerinin, o gelir grubuna ait toplam aktif kullanıcı sayısına bölünmesi ile elde edilen rakam. Genişbant Her zaman açık ve çevrimiçi olan, aynı zamanda da hızı 128 KBit/s üzeri olan internet bağlantılarına verilen genel isim. Cepten İnternet Akıllı telefonlar aracılığı ile 3G teknolojisi üzerinden internete ulaşım. Dial-Up Özel bir telefon numarası aranarak modem aracılığı ile internete ulaşan, hızı 128 KBit/s altında olan bağlantılarına verilen isim. xDSL Digital subscriber line - sayısal abone hattı. Bakır telefon kabloları üzerinden evlere ve ofislere yüksek bant genişliği sağlayan bir internet teknolojisi. Hotspot Halka açık yerlerde kablosuz internet ya da ağ hizmetlerinin sağlandığı yerel alanlardır. Abonelik sözleşmesi gerektirmeden internete ulaşmak için kullanılmaktadır. MBit/s Megabits per second. Sayısal bilginin aktarım hızının ölçülmesinde kullanılan bir hız birimi. MOU Minutes of usage - abone başına aylık ortalama kullanım. Bir kullanıcının aylık ortalama konuşma süresini ölçen bir hesaplama yöntemidir. Mobil İnternet Ses kullanımına kapalı olan data GSM hatları kullanılarak 3G modem üzerinden internete ulaşım. M2M Cihazların kablosuz olarak birbirleri ile iletişim kurmasını sağlayan platform ve teknolojilere verilen genel tanımdır. SMS Short Message Service - Kısa Mesaj Hizmeti. Cep telefonu aracılığı ile yazılan azami 160 karakterlik mesajın bir cep telefonundan diğer bir cep telefonuna gönderilmesi, mesajlaşması hizmetidir. Telemetri Bir sistem ya da tesisin uzaktan izlenmesi veya kontrol edilmesine olanak sağlayan mobil teknolojidir. Wireless Radyo dalgaları ile çalışan ve kullanıcının hanesine monte edilen bir antenin, internet servis sağlayıcısının istasyonu ile bağlantı kurarak aldığı genişbant internet hizmetindir. BTHK | 3 1. Giriş Elektronik haberleşme sektöründeki gelişmeleri, haberleşme sağlayıcılar tarafından tarafımıza bildirilen veriler ışığında derlerken, 2011-2015 yıllarına ait veriler uygun olduğu ölçüde kullanılmıştır. Bunu takiben, ilgili veriler Kuzey Kıbrıs’taki elektronik haberleşme sektörüne ilişkin performans göstergeleri olarak kullanılmak üzere raporda işlenmektedir. 2015 yılı üçüncü çeyrek sonu itibarıyla Kuzey Kıbrıs elektronik haberleşme sektörünün durumu, yaşanan gelişmeler ve geçmiş yıllar ile yapılan kıyaslama takip eden sayfalardaki özet şekiller aracılığı ile görselleştirilmiştir. 2015 yılı üçüncü çeyreğini kapsayan döneme dair (Temmuz-Ağustos-Eylül) sektörel detaylar ve dağılımlar ise raporun ileriki bölümlerinde işlenmektedir. Bu raporda kullanılan veriler aşağıdaki haberleşme sağlayıcıların BTHK’ya yapmış olduğu resmi bildirimlerden derlenerek hazırlanmıştır. Çeyrek Veri Sağlayan Haberleşme Sağlayıcılar 30 İNTERNET 1 SABİT HABERLEŞME SAĞLAYICI SERVİS SAĞLAYICISI 3 ÇAĞRI TAŞIMA İŞLETMECİSİ 4 | BTHK 2 MOBİL HABERLEŞME SAĞLAYICI ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜ 2015 3. Çeyrek Gelişmeleri Yetkilendirme Sayıları* % 29 2014 – Q3 2015 - 2 2014 - 3 40 2015 – Q2 2015 – Q3 40 32 * Mobil Haberleşme Kullanıcı Sayıları Haberleşme saylayıcılar, sundukları hizmet türüne göre birden fazla yetkilendirmeye sahip olabilmektedir. 2015-2 2015-3 Mobil Ses (Kayıtlı ve Aktif abone bazında) Kayıtlı Kayıtlı 15,789 553,228 (3N mobil) 565,228 Aktif 422,069 Aktif 421,262 Bilgisayardan İnternet Cepten İnternet (cepten internet kullanıcıları ses aboneleri sayısına dâhildir) 255,690 ş 19,913 248,991 BTHK | 5 Mobil Haberleşme Kullanıcı Sayıları* 2015-2 2015-3 Makineden Makineye (M2M) 21,173 21,845 68,982 103,776 Telemetri * Kullanılan tüm rakamlar, aksi belirtilmedikçe aktif kullanıcı sayılarına dayanmaktadır. Sabit Haberleşme Kullanıcı Sayıları 2015-2 2015-3 97,590 97,077 95,365 20,691 2,225 SES xDSL DİĞER 6 | BTHK Sabit Genişbant Kullanıcı Sayıları 2015-2 2015-3 Hotspot 5,811 Wireless 5,799 xDSL 20,954 37,330 20,691 40,562 Aylık Genişbant İnternet Data Trafiği Abone Başına Aylık Data Trafiği (Terabyte) (Gigabyte) 3,061 2015-2 2015-3 840 12.57 45.81 BTHK | 7 820 2,893 İNDİRME YÜKLEME Elektronik Haberleşme Sektör Gelirleri ₺ ₺ ₺ ₺ ₺ ₺ ₺ ₺ ₺ ₺ ₺ ₺ ₺ 69.5 MİLYON 2015-2 2015-3 ₺ ₺ ₺ ₺ ₺ ₺ 70.6 MİLYON 53.9M 2015-3 Mobil Haberleşme %2 artış 52.9M 2015-2 Sabit Haberleşme %1.6 düşüş 12M 2015-3 12.2M 2015-2 4.70M 2015-3 Sabit Genişbant İnternet 4.47M 2015-2 %5.1 artış Akıllı Cihazlar 2015-2 2015-3 2015-2 2015-3 %47 %53 Abonelerin Akıllı Cihaz Kullanım Oranı 2015-2 205,411 2015-3 232,480 Platform Bazında Akıllı Cihazlar DİĞER %29 %64 %7 | 9 BTHK Trafik Sabit Mobil 334,663,646 2015 3. Çeyrek TOPLAM GİDEN + GELEN DAKİKA %21 %79 Abone Başına Ortalama Aylık Dakika (MoU) 2015-2 2015-3 216 234 238 242 Abone Başına Aylık Ortalama Çağrı Başlatma Sabit Mobil 175 dk. 169 dk. Abone Başına Aylık Gelir 2015-2 2015-3 Mobil ARPU 32.00₺ 2015-2 30.82₺ 2015-3 41.92₺ 2015-2 Sabit ARPU 41.11₺ 2015-3 Genişbant İnternet ARPU 23.84₺ 2015-3 23.49₺ 2015-2 Elektronik Haberleşme Sektörü İstihdam Rakamları 2015-2 2015-3 980 983 İSTİHDAM İSTİHDAM Kim, Nerede Çalışıyor? %30 Mobil Haberleşme %43 Sabit Haberleşme %27 İnternet Servis Sağlayıcılar 2. Detaylı Veriler 2015 yılı üçüncü çeyrek sonu itibarıyla ülkemizdeki elektronik haberleşme sektöründe faaliyet gösteren 40 yetkilendirilmiş elektronik haberleşme sağlayıcısı bulunmaktadır. İlgili dönemde mobil şebeke elektronik haberleşme sağlayıcıları (Kıbrıs Mobil Telekomünikasyon Ltd. & Vodafone Mobile Operations Ltd.) ve sabit şebekede elektronik haberleşme sağlayıcısı (KKTC Telekomünikasyon Dairesi) net satış gelirleri yaklaşık 65.93 Milyon ₺ olarak gerçekleşmiştir. Diğer haberleşme sağlayıcılar olarak adlandırılabilecek olan internet servis sağlayıcılarının net satış gelirleri 2015 yılı üçüncü çeyrekte yaklaşık 4.7 Milyon ₺ olarak gerçekleşmiştir. SEKTÖR BAZINDA GELİRLER Mobil haberleşme sağlayıcıların, sabit haberleşme sağlayıcısının ve internet servis sağlayıcılarının 2011 yılından itibaren yıllık net satış gelirlerine Tablo 1’de yer verilmektedir. 2014 yılında toplam net satış gelirleri bir önceki yıla göre %18.2’lik artışla 276 Milyon ₺’ye ulaşmıştır. Kaynak: BTHK Sektörlerin Yıllık Net Satış Gelirleri, ₺ NET SATIŞ (₺) 2011 2012 2013 2014 MOBİL HABERLEŞME SAĞLAYICILAR 169,103,924 176,352,726 185,811,762 209,871,001 SABİT HABERLEŞME SAĞLAYICI 33,976,399 37,496,778 37,496,778 50,700,520 1 İNTERNET SERVİS SAĞLAYICILARI 8,407,215 8,669,816 11,466,346 16,090,333 TOPLAM 211,487,538 222,519,321 234,058,450 276,661,854 Tablo 1 1 KKTC Telekomünikasyon Dairesi tarafından Kurumumuza sunulmuş olan 2014 gelirleri güncellendiğinden, söz konusu veri bu dönemde değişmiştir. BTHK | 13 Şekil I’de 2013 ve 2014 yılında elde edilen toplam gelirin sektörler arasında yüzdesel dağılımına yer verilmektedir. Buna göre mobil şebekede faaliyet gösteren haberleşme sağlayıcılar, 2014 yılında 210 Milyon ₺, sabit haberleşme sağlayıcı yaklaşık 51 Milyon ₺ ve sabit genişbant haberleşme sağlayıcıları yaklaşık 16 Milyon ₺ gelir elde etmişlerdir. 2014 yılında elde edilen toplam gelirlerin yaklaşık %76’sını mobil haberleşme sağlayıcılar, %18’ini sabit haberleşme sağlayıcı ve %6’sını internet servis sağlayıcıları elde etmiştir. Bir önceki yılın (2013) verilerine bakıldığında ise, elde edilen toplam gelirlerin %79’unu mobil haberleşme sağlayıcılar, %16’sını sabit haberleşme sağlayıcı ve %4.7’sini internet servis sağlayıcıları elde etmiştir. Kaynak: BTHK ₺ 2011 → 2014 SON ÜÇ YIL İÇERİSİNDE ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜNDE 65 MİLYON ₺ BÜYÜME GERÇEKLEŞTİ 276 Sektörlerin Toplam Gelirden Aldığı Pay, % 2013 %5 %79 %16 KKTC TELEFON DAİRESİ İNTERNET SERVİS SAĞLAYICILARI Şekil I 14 | BTHK %6 %18 Milyon ₺ 2014 %76 2.1 Mobil Haberleşme Sektörü 2015 Eylül sonu itibarıyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yaklaşık %237 penetrasyon oranına karşılık gelen toplam 793,133 kayıtlı mobil abone bulunmaktadır. Mobil haberleşme sektöründe yetkili olan iki haberleşme sağlayıcı bulunmakta olup, bunlar Kıbrıs Mobil Telekomünikasyon Ltd. (K.K. Turkcell - ) ve Vodafone Mobile Operations Ltd. (Telsim - ) şirketleridir. 2015 yılı üçüncü çeyrek dönemi itibarıyla kayıtlı abone sayısına göre K.K. Turkcell’in %61.3, Telsim’in ise %38.7 pazar paylarına sahip oldukları görülmektedir. ABONE SAYISI VE PENETRASYON 2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla ülkemizde yaklaşık %237 2 penetrasyon oranına karşılık gelen toplam 793,133 kayıtlı mobil abone ve 563,453 aktif abone bulunmaktadır. (Şekil A ) Kaynak: BTHK & Devlet Planlama Örgütü Mobil Haberleşme Sağlayıcı Bazında Abone Sayıları3 176.973 172.638 183.059 194.031 207.410 222.329 232.395 419.960 414.778 416.541 421.557 429.799 452.738 461.333 307.320 171.804 424.042 Q1 2013 485.813 168.246 424.340 %207,1 %209,6 167.200 %194 %198,6 428.424 %198,7 %196,2 %195,9 %194,8 %189,5 %191,2 %237 Q3 2015 Şekil A KKTC 2011 De-facto nüfusu 294,600 olup, 2013 ve 2014 yıllarına ilişkin olarak nüfus DPÖ tarafından projeksiyon alınarak hesaplanmıştır. (2013 DPÖ Projeksiyonu: 306,368 & 2014 DPÖ Projeksiyonu: 320,884 & 2015 Eylül Projeksiyonu: 334,691) 3 Raporda kullanılan logolar Kıbrıs Mobile Telekomünikasyon Ltd. ve Vodafone Mobile Operations Ltd.’nin tescilli markalarıdır. 2 BTHK | 15 Mobil haberleşme sağlayıcı bazında, haberleşme sağlayıcıların üçer aylık dönemler itibarıyla toplam kayıtlı abone sayıları önceki sayfada yer alan şekilde verilmektedir. 2015 yılının üçüncü çeyreğinde, önceki üç aylık döneme kıyasla kayıtlı abone sayıları bakımından K.K. Turkcell’de %5.3 artış, Telsim’de ise %32.3 artış yaşanmıştır. Kaynak: BTHK Mobil Abone Dağılımı (Kayıtlı - Üst & Aktif - Alt) SES Şekil B’da, mobil kayıtlı abonelerin, haberleşme sağlayıcı bazında ayrımı görülmektedir. Burada görülebileceği üzere, 793,133 kayıtlı abonenin 485,813 tanesi K.K. şebekesinde kayıtlı Turkcell bulunmakta olup, buna göre ilgili haberleşme sağlayıcının pazar payı yaklaşık olarak %61’e denk gelmektedir. Kayıtlı abonelerin 307,320 tanesi ise Telsim şebekesinde olup, haberleşme sağlayıcının pazar payı yaklaşık %39 olarak izlenmektedir. %39 Yine aynı şekilde, aktif mobil abonelerin, haberleşme sağlayıcı bazında ayrımı görülmektedir. Şekilde de görülebileceği üzere, 563,453 aktif abonenin 399,793 tanesi K.K. Turkcell şebekesinde kayıtlı bulunmaktadır. Aktif abonelerin 163,660 tanesi ise Telsim şebekesinde kayıtlı oldukları izlenmektedir. %71 %29 16 | BTHK %61 Şekil B Şekil C’de ülkemizdeki faturalı-ön ödemeli ayrımında mobil abone sayılarına yer verilmektedir. 2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla ön ödemeli mobil abone sayısı 236,644, faturalı mobil abone sayısı ise 326,809 olarak gerçekleşmiştir 4. Ön ödemeli kullanıcıların sayısı, 2015 yılının, üçüncü çeyreğinde, bir önceki üç aylık döneme göre yaklaşık %2.6 oranında azalırken, faturalı abonelerin sayısı ise %14.6 oranında artış göstermiştir. Toplam mobil kullanıcı sayılarına bakıldığında, mobil abonelerin yaklaşık %42’sini ön ödemeli abonelerin oluşturduğu, son bir yıl içerisinde faturalı abonelerin oranının %48.6’dan %58’e yükseldiği görülmektedir. Kaynak: BTHK Ön Ödemeli Ve Faturalı Mobil Aboneler, 523K 238.153 285.298 236.644 256.074 241.764 237.912 -%2.6 %14.6 326.809 514K 243.491 498K 463K 225.005 461K 236.352 232.959 222.606 214.438 231.072 448K 446K 456K 240.505 238.010 170.490 162.453 230.434 393K 409K Ön Ödemeli 224.986 Faturalı 270.722 563K 207.915 ₺ Bin (K) % Değişim Q1 2013 Q3 2015 Şekil C 4 Faturalı/Faturasız abone oranları, aktif abone sayıları temel alınarak hesaplanmaktadır. BTHK | 17 Alt görselde ise, (Şekil D) ülkemizdeki mobil haberleşme sağlayıcıların ön ödemeli/faturalı dağılımları görülmektedir 5. Oransal olarak en fazla faturalı aboneye Telsim’in sahip olduğu ve abonelerinin %62.5’inin faturalı abonelerden oluştuğu görülmektedir. Telsim’i %56.1 ile K.K. Turkcell takip etmektedir. Ön ödemeli abonelere bakıldığında ise, Telsim şebekesine kayıtlı ön ödemeli abonelerin %37.5 oranında olduğu, K.K. Turkcell şebekesine kayıtlı ön ödemeli abone oranının ise %43.8 olduğu görülmektedir. Önceki döneme bakıldığında, K.K. Turkcell faturalı abonelerinin bir önceki döneme kıyasla %11.8 oranında, Telsim faturalı abonelerinin bir önceki döneme kıyasla %21 oranında arttığı görülmektedir. Aynı dönemde, K.K. Turkcell ön ödemeli abonelerinin bir önceki döneme kıyasla %0.6 oranında arttığı, Telsim ön ödemeli abonelerinin bir önceki döneme kıyasla %3.9 oranında azaldığı görülmektedir. Kaynak: BTHK Mobil Haberleşme Sağlayıcılar Bazında Ön Ödemeli Ve Faturalı Oranları, 2015 – 3. Çeyrek ₺ Faturalı %37.5 Ön Ödemeli %62.5 % Ön Ödemeli/Faturalı %43.8 %56.1 % Ön Ödemeli/Faturalı Şekil D 5 Mobil haberleşme sağlayıcıların, faturalı/faturasız abone oranları, aktif abone sayıları temel alınarak hesaplanmaktadır. 18 | BTHK Şekil E’de bazı Avrupa ülkeleri ve ülkemizdeki ön ödemeli ve faturalı mobil abone oranları karşılaştırılmaktadır. Avrupa ülkelerinde ortalama ön ödemeli/faturalı abone oranı %40/%60 seviyelerinde iken ülkemizdeki ön ödemeli/faturalı oranı %42/%58 civarındadır. Kaynak: GSMA Wireless Intelligence Bazı Avrupa Ülkeleri Ve Ülkemizdeki Ön Ödemeli/ Faturalı Abone Oranları, % 16 76 75 92 66 71 69 68 61 54 58 61 54 47 39 31 25 88 46 46 53 61 69 75 İtalya Malta Yunanistan Portekiz Türkiye Belçika Almanya KKTC Hollanda Avusturya İsveç İspanya Norveç Fransa Danimarka 12 8 Finlandiya 39 İngiltere 24 25 34 29 31 32 39 42 İsviçre 84 Şekil E BTHK | 19 Şekil F’de 2015 yılının üçüncü çeyreğini de kapsayacak şekilde 2013 yılının başından günümüze kadar gerçekleşen mobil haberleşme sağlayıcıların abone kayıp oranlarına 6 yer verilmektedir. Abone kayıp oranı farklı tarifeler, hizmet çeşitliliği ve hizmet kalitesi açısından yoğun rekabet yaşanan mobil telekomünikasyon hizmetleri sektöründe yaygın olarak kullanılan bir göstergedir. İlgili dönem itibarıyla K.K. Turkcell ve Telsim’in abone kayıp oranları faturalı hatlarda sırasıyla %4.3 ve %3.4, ön ödemeli hatlarda ise sırasıyla %16.9 ve %17.8 olarak gerçekleşmiştir. Kaynak: BTHK Mobil Abone Kayıp Oranları (Churn Rate), % 7 8 Ön Ödemeli 16.9 Ön Ödemeli Faturalı Faturalı Q3 2015 Q1 2013 Şekil F Şekil G’de mobil haberleşme sağlayıcıların abone portföyü içerisinde yer alan faturalı abonelerin bireysel /kurumsal (kurumsal abonelik sözleşme imzalayan) ayrımı incelenmektedir. Toplam faturalı aktif mobil abonelerin yaklaşık %83’ü bireysel, %17’si ise kurumsaldır. Kaynak: BTHK Faturalı Mobil Abonelerin Bireysel-Kurumsal Bazda Ayrımı9, 170.000 %, 2015- 3. Çeyrek 35.342 KURUMSAL %17 %83 BİREYSEL Şekil G 6 Abone kayıp oranı haberleşme sağlayıcılar tarafından kaybedilen müşterilerin miktarını ölçmek için kullanılan bir orandır. Abone kayıp oranı belli bir dönemde haberleşme sağlayıcıdan aldığı hizmeti sona erdiren abonelerin sayısının o dönemdeki mevcut ortalama abone sayısına bölünmesiyle hesaplanmaktadır. Özellikle abone kitlesine sahip sektörler için kullanılan bir ölçüttür. Genellikle yıllık, çeyrek ve aylık olarak hesaplanmaktadır. Abone kayıp oranı haberleşme sağlayıcıların tüm abone kitlesi için bilgi veren bir ölçüttür. 7 Telsim tarafından kullanılan hesaplama yöntemi 2014 3. Çeyrekte değişmiştir, buna bağlı olarak haberleşme sağlayıcı verilerini geriye dönük olarak güncellemiştir. 8 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır. 9 Kurumsal abonelerin kapsamına, Araç Takip, Telemetri, POS cihazları ve El Terminalleri dâhil edilmemiştir. 20 | BTHK MOBİL TRAFİK HACMİ 2015 yılının üçüncü çeyreğinde toplam mobil trafik hacmi 265.3 Milyon dakika olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılının üçüncü dönemine ait trafik bilgileri, bir önceki üç aylık dönemle kıyaslandığında toplam trafiğin %9.8 oranında azaldığı, geçen senenin aynı dönemi ile kıyaslandığında ise %3.8 oranında arttığı görülmektedir. Elektronik haberleşme sağlayıcı bazında incelendiğinde ise bir önceki döneme göre K.K. Turkcell’in trafiğinin %12.3 oranında azaldığı, Telsim’in trafiğinin ise %4.5 oranında azaldığı görülmektedir. Geçen senenin aynı dönemine göre kıyaslandığında K.K. Turkcell’in trafik hacminde %1.4 azalma, Telsim’in trafik hacminde ise %15.4 artış olduğu görülmektedir. Mobil trafik hacmindeki bu değişim dönemler itibarıyla Şekil H’de verilmektedir. Kaynak: BTHK Mobil Haberleşme Sağlayıcıların Dönemlere Göre Toplam (Giden/Originating + Gelen/Terminating) Trafikleri, Milyon Dakika 288,8 249,7 265,1 258,8 266,6 286,5 255,7 278,8 267,5 294,1 265,3 + Q1 2013 Q3 2015 Şekil H BTHK | 21 Şekil J’de mobil haberleşme sağlayıcılar tarafından üretilen toplam trafiğin dağılımına yer verilmektedir. Raporlama döneminde, şekilde de görüleceği üzere, söz konusu trafiğin büyük bir kısmını (%67.2) mobil haberleşme sağlayıcıların kendi aboneleri arasındaki trafiği ifade eden şebeke içi trafik oluşturmaktadır. Mobil haberleşme sağlayıcılardan diğer operatöre doğru giden trafik ise toplam trafiğin %16.1’ini oluşturmaktadır. Toplam mobil şebeke içi trafik miktarı, 2015 yılının üçüncü çeyreğinde, bir önceki üç aylık döneme göre yaklaşık %14.2 oranında azalarak 140.2 Milyon dakika, karşı mobil operatöre doğru trafik miktarı ise %13.4 oranında azalarak yaklaşık 29 Milyon dakika olarak gerçekleşmiştir. Kaynak: BTHK ŞEBEKE İÇİ Şekil J 22 | BTHK YURTDIŞI VE DİĞER DİĞER OPERATÖR 5,6M 5,7M 5,4M 5,7M 5,7M 24,9M 26,4M 26,3M 33,5M 29,0M 31,1M 34,3M 30,5M 33,0M 33,6M 141,8M 155,9M 151,7M 163,4M 140,2M Mobil Trafik Dağılımı, Giden/Originating Milyon Dakika (M) SABİT OPERATÖR MOBİL GELİRLER Aşağıdaki şekilde (Şekil K) 2011 yılından bu yana mobil telekomünikasyon hizmetlerinden elde edilen net satış gelirlerine yıllık olarak yer verilmektedir. Yıllar itibarıyla artış eğiliminde olan mobil gelirler 2012 yılında 176.35 Milyon ₺ olarak gerçekleşirken 2013 yılında bir önceki yıla göre %5.4 oranında artış göstererek 185.81 Milyon ₺’ye yükselmiştir. 2014 yılına bakıldığında mobil gelirler 209.87 Milyon ₺’ye ulaşmış ve bir önceki yıla kıyasla %13 oranında artış göstermiştir. 2015 yılının ilk üç çeyreğinde mobil gelirler 159.21 Milyon ₺’ye ulaşırken, yıl sonuna öngörülen bir önceki yola kıyasla artış %4.3 olarak beklenmektedir. Kaynak: BTHK Yıllar İtibariyle Mobil Hizmetlerden Elde Edilen Gelir, Milyon ₺ ↑%4.3 ↑%5.4 169,10 176,35 185,81 2011 2012 2013 ↑%13 ↑%4.3 209,87 159,21 2014 2015 Şekil K Çeyrek verilerine bakılacak olursa (Tablo 2), ülkemizde faaliyet gösteren mobil haberleşme sağlayıcıların dönemsel net satış gelirleri aşağıdaki tablolarda verilmektedir. Kaynak: BTHK Geçen Döneme Ve Geçen Yılın Aynı Dönemine Kıyasla Net Gelirler, ₺ 2015 - 3 ABONELİK SES İNTERNET DATA (M2M) ARABAĞLANTI ROAMING KATMA DEĞERLİ SERVİSLER SMS/MMS DİĞER GELİRLER TOPLAM GELİR Tablo 2 988,693,84 25,532,919,87 10,576,690,41 389,761,71 3,547,698,35 4,869,051,86 1,395,436,00 2,942,529,26 3,687,311,98 53,930,093 2015 - 2 992,970 26,161,410 9,573,246 348,731 4,663,839 3,855,484 1,374,053 2,831,438 3,054,130 52,855,305 2014 - 3 1,067,176,17 26,387,235,51 7,993,609,36 29,484,16 5,372,391,46 6,022,683,79 1,203,979,62 2,384,467,31 1,596,507,02 52,057,534 BTHK | 23 Buna göre, mobil haberleşme sağlayıcıların son dönemdeki (2015 üçüncü çeyrek) net satış gelirleri bir önceki çeyreğe (2015 ikinci çeyrek) göre %2 artarak 53,930,093 ₺ olarak gerçekleşmiştir. Mobil haberleşme sağlayıcıların son dönemdeki (2015 üçüncü çeyrek) net satış gelirleri bir önceki yılın aynı çeyreğiyle (52,057,534 ₺ - 2014 üçüncü çeyrek) kıyaslandığında ise %3.6 büyüme gerçekleştiği görülmektedir. Aşağıdaki Şekil L’de 2015 yılı ikinci ve 2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla mobil haberleşme sağlayıcıların gelir dağılımı gösterilmektedir. Kaynak: BTHK Gelir Dağılımı, 2015 – 3. Çeyrek, Milyon ₺ ₺ 25,53 10,97 0,99 ABONELİK 3,55 4,87 1,40 ARABAĞLANTI INTERNET & M2M DATA KATMA DEĞER SERVİSLERİ ROAMING 2,94 SES SMS/MMS 0,99 1,37 2,83 2015 – 2. Çeyrek & 2015 – 3. Çeyrek, Milyon ₺ 2015 2. Çeyrek 3,86 4,66 9,92 52.86 Milyon ₺ 26,16 0,99 1,40 2,94 2015 3. Çeyrek 4,87 3,55 ABONELİK Şekil L 24 | BTHK 10,97 KATMA DEĞER SERVİSLERİ 53.93 Milyon ₺ 25,53 SMS ROAMING ARABAĞLANTI INTERNET SES Şekil M’de her bir mobil haberleşme sağlayıcısının 2015 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla toplam gelirlerine ait dağılıma karşılaştırmalı olarak yer verilmektedir. Konuşma gelirleri K.K. Turkcell’in gelirlerinin %47.5’ini ve Telsim’in gelirlerinin %47.1’ini oluşturmaktadır. İnternet ve M2M Data gelirleri K.K. Turkcell’in gelirlerinin %23.8’ini ve Telsim’in gelirlerinin %13.5’ini oluşturmaktadır. Ara bağlantı gelirleri ise K.K. Turkcell ve Telsim’de sırası ile %7.2 ve %5.7’lik paya sahiptir. Konuşma gelirleri K.K. Turkcell’in gelirlerinin %47.5’ini ve Telsim’in gelirlerinin %47.1’ini oluşturmaktadır. SMS+MMS gelirleri K.K. Turkcell’in gelirlerinin %5.2’sini ve Telsim’in gelirlerinin %5.8’ini oluşturmaktadır. İnternet ve Data gelirleri ise K.K. Turkcell’de %23.8 ve Telsim’de %13.5’lik paya sahiptir. Kaynak: BTHK Mobil Haberleşme Sağlayıcılar Bazında Gelir Dağılımı, 2015 – 3. Çeyrek SMS/MMS KATMA DEĞERLİ SERVİSLER ABONELİK DATA (M2M) ARABAĞLANTI KATMA DEĞERLİ SERVİSLER ABONELİK DATA (M2M) %5,2 %7,2 %11,0 %5,7 %47,5 SES %5,8 %6 %47,1 SES %13,1 %23,8 İNTERNET ROAMING ARABAĞLANTI %17 DİĞER GELİRLER İNTERNET ROAMING SMS/MMS Şekil M BTHK | 25 ABONE BAŞINA VE ÇAĞRI BAŞINA AYLIK GELİR Şekil N’de ülkemizde hizmet veren mobil haberleşme sağlayıcıların 2013 yılından itibaren üç aylık ortalama ARPU rakamlarına yer verilmektedir. 2015 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla K.K. Turkcell için aylık kullanıcı başına ortalama gelir 28.20 ₺ ve Telsim için 37.33 ₺’dir 10. Kaynak: BTHK Mobil ARPU, (₺/ay)11 45,68 Faturalı 37,33 Genel ARPU 33,49 28,62 28,20 2013 2014 Faturalı Ses Genel ARPU 21,16 20,50 20,48 Ön Ödemeli Ön Ödemeli Ses 14,42 Data 10,26 Data Q3 2015 Şekil N Aynı şekilde 2015 yılı üçüncü çeyrek dönemi için mobil haberleşme sağlayıcıların ön ödemeli, faturalı ARPU ve ses & Data ARPU rakamlarına yer verilmektedir. Ön ödemeli ARPU rakamları incelendiğinde, 2015 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla K.K. Turkcell’in ön ödemeli ARPU’sunun 20.50 ₺ ve Telsim’in 21.16 ₺ olduğu görülmektedir. Faturalı ARPU rakamları incelendiğinde son çeyrekte K.K. Turkcell’in faturalı ARPU’sunun 33.49 ₺ ve Telsim’in 45.68 ₺ olduğu görülmektedir. Ses ARPU rakamları incelendiğinde son çeyrekte K.K. Turkcell’in ses 12 ARPU’sunun 20.48 ₺ ve Telsim’in 28.62 ₺ olduğu görülmektedir. Son olarak, Data ARPU rakamları incelendiğinde son çeyrekte K.K. Turkcell’in Data ARPU’sunun 14.42 ₺ ve Telsim’in 10.26 ₺ olduğu görülmektedir. ARPU AVERAGE REVENUE PER USAGE ARPU ABONE BAŞINA ORTALAMA GELİR Toplam ARPU Hesaplama Yöntemi: Toplam Gelir / Dönem Ortalama Aktif Abone Sayısı (Toplam gelire, taahhüt karşılığı satılan cihazlardan elde edilen gelirler dâhil edilmemiştir.) 11 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır. 12 Ses ARPU: Toplam Ses Geliri/Ortalama Aktif Ses Hattı Sayısı - Data ARPU: Toplam İnternet Geliri/Ortalama İnternet Kullanıcı Sayısı 10 26 | BTHK Şekil O’da Avrupa ülkeleri ile ülkemizin mobil ARPU rakamları kıyaslanmaktadır. Şekilde incelenen Avrupa ülkelerinde ortalama ARPU 13 €19.19 (Haziran 2015) seviyelerinde iken ülkemizde 2015 yılı üçüncü çeyrek için ise €9.85 14 seviyelerindedir. Kaynak: GSMA Wireless Intelligence & BTK Türkiye & MCA KKTC Ve AB’de Mobil ARPU, KKTC AB ORTALAMASI € 26,17 € 31,87 € 35,33 İrlanda Norveç İşviçre € 23,58 İngiltere € 16,82 Danimarka € 23,04 € 16,68 Finlandiya İsveç € 16,16 Avusturya € 21,39 € 15,30 İspanya Belçika € 14,91 Malta € 20,18 € 13,00 Almanya Fransa € 11,94 İtalya € 19,98 € 9,98 Portekiz Hollanda € 9,86 Yunanistan Avrupa Ortalaması € 9,85 KKTC Türkiye € 7,89 € 19,19 AVRUPA Ortalama, 2015 3. Çeyrek € Şekil O Şekil P’de ülkemizde hizmet veren mobil haberleşme sağlayıcıların 2013 yılı üçüncü çeyreğinden itibaren üç aylık ortalama ARPM rakamlarına yer verilmektedir. 2015 yılının üçüncü çeyreğinde K.K. Turkcell için dakika başına aylık gelir 0.10 ₺ ve Telsim için 0.12 ₺’dir. 15 Aynı şekilde, faturalı ve ön ödemeli ARPM endüstri ortalamaları da verilmektedir. Kaynak: BTHK Mobil ARPM, (₺/ay)16 0,13 0,12 0,10 Q3 2013 Şekil P Endüstri Ortalaması (Faturalı) Genel ARPM Genel ARPM 0,08 Endüstri Ortalaması Q3 2015 (Ön Ödemeli) ARPM AVERAGE REVENUE PER MINUTE ARPM DAKİKA BAŞINA ORTALAMA GELİR 13 Malta dışında Avrupa ülkeleri için Wireless Intelligence 2015-2. çeyrek verileri, Türkiye ve Malta için 2015-3. Çeyrek verisi kullanılmıştır. Türk Lirası-Euro kuru olarak KKTC Merkez Bankası efektif döviz kuru kullanılmıştır (1 Euro =3.1283 ₺ - 9 Kasım 2015) 15 Genel ARPM Hesaplama Yöntemi: Toplam Ses Geliri / Abonelerin Oluşturduğu Toplam Trafik 16 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır. 14 BTHK | 27 AYLIK KULLANIM MİKTARI (MOU) MoU 17 terimi ‘Minutes of Usage’ yani abone başına aylık ortalama dakika kullanımı, mobil telefon kullanım seviyesinin ölçümünde yaygın olarak kullanılan bir gösterge olup bir abonenin aylık ortalama konuşma süresi olarak tanımlanmaktadır. Aşağıdaki şekilde ülkemiz, Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletlerinde gerçekleşen ortalama aylık MoU rakamları paylaşılmaktadır. (Şekil R) Kaynak: GSMA Mobile Economy 2014 & Wireless Intelligence 216 197 DAKİKA Şekil R AVRUPA DAKİKA 901 DAKİKA A.B.D. MOU MINUTES OF USAGE MOU ABONE BAŞINA AYLIK ORTALAMA KULLANIM 17 MoU değerleri aktif kullanıcıların görüşme süresi ortalamasını dakika olarak veren bir değer olduğu için değerler toplam hat sayısından ses hizmetine açık olmayan mobil hatlar (M2M hatları ve mobil bilgisayardan internet hatları gibi yalnızca veri iletmek amaçlı kullanılan hatlar) düşülerek hesaplanmaktadır. 28 | BTHK Şekil S’de mobil haberleşme sağlayıcıların 2013 yılı üçüncü çeyreğinden itibaren gerçekleşen çeyreklik MoU değerleri aylık bazda verilmektedir. 2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla K.K. Turkcell’in MoU değeri 200 dakika ve Telsim’in ise 232 dakika olarak gerçekleşmiştir 18. Kaynak: BTHK Mobil Haberleşme Sağlayıcı Bazında MoU Değerleri, Dk./Ay19 Endüstri Ortalaması (Faturalı) 270 232 Genel MOU 200 Genel MOU 168 Endüstri Ortalaması (Ön Ödemeli) Q3 2015 Q3 2013 Şekil S Şekil Ş’de bazı Avrupa ülkeleri ile ülkemizdeki ortalama mobil telefon kullanım sürelerine yer verilmektedir. 2015’in üçüncü çeyreğinde 216 dakika olan ortalama aylık mobil dakika kullanımı diğer Avrupa ülkelerinde gerçekleşen (2015 1. Çeyrek verileri) ile aşağıda kıyaslanmaktadır. Kaynak: GSMA Wireless Intelligence & BTK Türkiye & MCA KKTC ve AB’de Mobil Abone Başına Ortalama Görüşme, Ortalama, 2015 3. Çeyrek, Dk./Ay KKTC AB ORTALAMASI 197 196 166 166 160 137 125 113 112 İngiltere İspanya Avusturya Belçika Hollanda Portekiz Almanya Malta İsviçre 197 Avrupa Ortalaması 235 Yunanistan 203 242 İtalya Danimarka 279 Norveç 205 297 İsveç Finlandiya 321 Fransa KKTC 399 Türkiye 216 AVRUPA Şekil Ş 18 19 Genel MOU Hesaplama Yöntemi: Toplam Dönem Trafiği/ Ortalama Aktif Ses Hattı Sayısı Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır. BTHK | 29 Aşağıdaki şekilde (Şekil T), 2009 yılının ikinci çeyreğinden günümüze kadar çeyrek dönemler itibarıyla gerçekleşen Avrupa ve Türkiye aylık ortalama mobil telefon kullanım sürelerine yer verilmektedir. Ülkemize ait aylık ortalama mobil telefon kullanım süreleri ise Kurumumuzun kuruluş tarihi dolayısı ile 2012 yılı üçüncü döneminden itibaren elimizde bulunmaktadır. Kaynak: GSMA Wireless Intelligence & BTK Türkiye KKTC, Türkiye ve AB’de Mobil Abone Başına Ortalama Görüşme, Ortalama, Dk./Ay 399 216 197 Q1 2009 Q3 2015 Şekil T Üstteki şekilde görülebileceği üzere, Türkiye ortalama görüşme süresi 2009 yılı ikinci döneminde Avrupa ortalamasının üzerine geçerek, günümüze dek Avrupa ortalamasından yüksek seyretmiştir. Öte yandan ülkemiz MoU değerleri (endüstri ortalaması), Avrupa ortalamasının üzerinde olsa da, Türkiye MoU değerlerinin (endüstri ortalaması) altında seyretmektedir. 30 | BTHK EN ÇOK TRAFİK GÖNDERİLEN VE ALINAN ÜLKELER Aşağıda 2015 yılı üçüncü çeyreğinde mobil şebekelerden en fazla trafik gönderilen ve alınan ülkelere yer verilmektedir. Bu üç aylık dönemde en çok trafik gönderilen ülkeler Türkiye, İngiltere, Nijerya, Güney Kıbrıs ve Pakistan olmuştur. Mobil şebekelere en fazla çağrı gönderen ülkeler ise Türkiye, İngiltere, Nijerya ve Güney Kıbrıs şeklinde sıralanmaktadır. ↑ EN FAZLA TRAFİK GÖNDERİLEN ÜLKELER ↓ EN FAZLA TRAFİK ALINAN ÜLKELER ↑↓ ↑↓ İNGİLTERE #2 TÜRKİYE #1 ↑↓ GÜNEY KIBRIS #4 ↑ ↑↓ PAKİSTAN #5 NİJERYA #3 Türkiye ve İngiltere dışında kalan ülkeler incelendiğinde, Nijerya yönüne gönderilen ve alınan trafiğin ülkede bulunan öğrencilerden, Pakistan yönüne gönderilen trafiğin ise ülkede bulunan yabancı iş gücünden kaynaklandığı görülmektedir. BTHK | 31 KISA NUMARALAR Şekil U’da 2015 yılı üçüncü çeyreğinde mobil şebekelerden en fazla aranan (arama sayısına göre) kısa numaralar görülmektedir. Buna göre, 2015 yılının üçüncü çeyreğinde en fazla aranan kısa numaralar arasında 600 (K.K. Turkcell müşteri hizmetleri), 155 (Polis İmdat), 192 (Bilinmeyen numaralar) ve 112 (Acil Sağlık) yer almaktadır. Kaynak: BTHK En Sık Aranan Kısa Numaralar, 2015 3. Çeyrek 112 600 192 155 Şekil U 32 | BTHK SMS – SHORT MESSAGING SERVICE 2013 yılı ilk çeyreğinden itibaren gönderilen aylık ortalama SMS sayısına Şekil Ü’de yer verilmektedir. Buna göre aylık SMS ortalaması sayısı 2013’ün ilk çeyreğinde 37.33 Milyon adet iken, 2015 yılının üçüncü çeyreğine kadar geçen 2 yıllık süre zarfında artışlar ve düşüşler yaşamış, sonuç olarak yaklaşık %17’lik düşüşle 30.98 Milyon adet seviyesine gerilemiştir. SMS sayıları çeyrekler itibariyle incelendiğinde; bir önceki dönem olan 2015 yılının ikinci çeyreğinde SMS sayısı yaklaşık 47.09 Milyon adet civarında gerçekleşirken, bu dönemde %34.2’lik düşüşle 30.98 Milyona gerilemiştir. Kaynak: BTHK Çeyreklere Göre Gönderilen Mobil SMS Miktarı, Milyon Adet Q1 2013 37,33 45,03 43,92 58,76 46,23 49,74 38,62 45,76 Q3 2015 37,62 47,09 + 30,98 Şekil Ü BTHK | 33 AKILLI TELEFON VE DATA KULLANIMI Akıllı telefonların kullanımının yaygınlaşması ve bununla birlikte Data kullanımında gerçekleşen artış, Dünyada olduğu gibi ülkemizde de gözlemlenmektedir. Bu doğrultuda, aşağıdaki şekilde, ülkemizde faaliyet gösteren mobil haberleşme sağlayıcılar tarafından bildirilmiş olan, 2013 yılı ilk çeyreğinden 2015 yılı üçüncü çeyreğine kadar geçen dönemde, abonelerin akıllı cihaz kullanım oranları ve cihazlarında kurulu olan işletim sistemine yer verilmektedir. (Şekil V) Kaynak: BTHK Akıllı Cihaz Kullanım Sayıları +20,520 +28,061 +17,386 205.694 208.346 205.411 155.684 114.914 2013-1 2013-2 iOS (APPLE) 232.480 +18,522 +18,378 125.469 Kullanımdaki akıllı cihazlar +22,107 +26,934 +26,904 +12,681 +31,435 Kurumumuz 20 tarafından verilen cihaz ithal izinleri +20,378 166.969 175.771 178.172 132.493 2013-3 2013-4 ANDROID 2014-1 2014-2 2014-3 BLACKBERRY OS 2014-4 2015-1 WINDOWS PHONE 2015-2 2015-3 DİĞERLERİ Şekil V Veriler incelendiğinde, abonelerin akıllı telefon kullanım oranında, 2013 yılının ilk çeyreğine kıyasla yaklaşık olarak %102’lik bir artış yaşandığı görülebilmektedir. Aynı şekilde, 2015 yılının üçüncü çeyreği, bir önceki çeyrekle kıyaslandığında ise, yaklaşık olarak %13’lük bir artışın yaşandığı gözlemlenmektedir. 20 Kurumumuz tarafından verilen toplam izin adedi akıllı ve akıllı olmayan cihazların tümünü içermektedir. 34 | BTHK “2013 yılında 115 bin akıllı telefon ve tablet kullanıcısı bulunurken, 2 yıllık bir sürede %102’lik artışla 2015 yılı itibarıyla 230 bin’i aşmıştır” 2014 yılı ikinci çeyreğinden 2015 yılı üçüncü çeyrek sonuna kadar Kurum tarafından ithal izni verilen IMEI’li cihaz sayısı 241,168 adettir. Söz konusu cihazlar içerisinde yer alan, IMEI kullanan fakat kişisel kullanım cihazı (akıllı ve akıllı olmayan cihazlar) kategorisinde olmayan POS makinesi, araç takip cihazları gibi aygıtlar genel toplamdan düşüldüğünde, söz konusu rakamın 152,568 olduğu görülmektedir. Aşağıdaki şekilde (Şekil Y), ithal izni verilen kişisel kullanım cihazların marka ve dönemlere göre dağılımı gösterilmektedir. Kaynak: BTHK Kurum Tarafından İthal İzni Verilen Cihazlar 21 31.435 28.061 22.107 17.386 20.520 10.070 7.444 12.681 7.556 6.856 4.887 19.289 10.897 17.598 12.749 20.378 4.430 2.153 9.238 12.310 13.921 1.550 1.761 1.943 2.997 1.290 1.348 1.802 2014-1 2014-2 2014-3 2014-4 2015-1 2015-2 2015-3 iOS (APPLE) ANDROID BLACKBERRY OS WINDOWS PHONE DİĞERLERİ Şekil Y IMEI kullanan fakat kişisel kullanım cihazı (akıllı ve akıllı olmayan cihazlar) kategorisinde olmayan POS makinesi, araç takip cihazları gibi aygıtlar dâhil edilmemiştir. 21 BTHK | 35 2008 yılında kullanılmaya başlanan ve bu yılın son çeyreği itibarıyla yedi yıla yakın bir süredir 3G hizmetlerini sunan mobil haberleşme sağlayıcılardan elde edilen verilere göre, mobil bilgisayardan ve cepten internet abone sayısı bir önceki çeyreğe göre yaklaşık %3.9 oranında artarak 275,603’e yükselmiştir. Şekil Z’de mobil haberleşme sağlayıcıların 2015 üçüncü çeyrek itibarı ile abone profiline (2G ve 3G toplam) yer verilmekte ve bu sayılar, geçmiş dönemler halinde belirtilmektedir. Buna göre, üçüncü çeyrekte toplamda 165,708 aktif 2G ve 275,603 aktif 3G abonesi bulunmaktadır. Aktif 3G kullanıcıların sayısı, aktif 2G kullanıcılarının önüne seyretmektedir. Kaynak: BTHK %60,7 265.266 275.603 %60,0 265.087 245.540 %63,2 282.637 %55,8 %57,5 234.308 %48,0 %53,8 231.262 %49,0 197.742 197.436 182.609 %48,5 %50,3 202.235 Toplam Aktif Abone Sayısı (Teknoloji Bazında) %62.5 Q1 2013 Şekil Z 36 | BTHK %39,3 165.708 %40,0 171.988 %36,8 177.039 %42,5 164.541 %44,2 181.314 %46,2 198.770 %52,0 213.967 %51,0 210.281 %49,7 195.042 193.714 %51,5 185.848 3G Q3 2015 %37.5 2G Şekil AA’de 3G hizmetlerine ilişkin ek detaylı veriler yer almaktadır. 2015 yılı üçüncü çeyreğinde 3G cepten internet kullanan abone sayısı 255,690’a ulaşırken; 3G mobil bilgisayardan internet hizmeti alan mobil genişbant abone sayısı da 19,913’de 22 kalmıştır. 2015 yılı üçüncü çeyrekte toplam bant hacmi talebi ise 4,277 Gbit olarak gerçekleşmiştir. Kaynak: BTHK Mobil Genişbant Kullanıcıları, Gbit 4.041 4.341 4.277 2.785 2.194 1.939 2.020 1.835 605 763 659 34.127 16.096 15.789 19.913 % 607 İnternet Bant Talebi 24.721 19.585 20.008 14.714 7.366 13.437 255.690 249.477 248.991 248.510 220.819 214.300 211.677 175.253 179.079 173.925 157.344 7.483 %7 Mobil Mobil İnternet %93 Cepten İnternet Q1 2013 Q3 2015 Şekil AA 2014 ve 2015 hariç, faturalı hatlar için mobil bilgisayardan ve cepten internet hizmeti alan mobil genişbant abone sayısı, ön ödemeli için mobil internet hizmeti alan abone sayısı toplanmıştır. 2014 öncesi kullanılan cepten internet abone sayısı varsayımsal olarak hesaplanmıştır. 22 BTHK | 37 Cep telefonundan internet kullanımına bakılacak olursa, Şekil AB’de cepten internet abonelerinin kullanım miktarına göre dağılımı verilmektedir. Buradaki dağılıma göre aboneler tarafından %27’lik oran ile en fazla tüketim 1-4 GB kullanım aralıklarında yapıldığı görülmektedir. Aynı şekilde, mobil bilgisayardan internet abonelerinin kullanım miktarına göre dağılımı da verilmektedir. Şekil incelendiğinde 8 GB ve üzeri kullanımı olan abonelerin oranının yaklaşık olarak %45 olduğu anlaşılmaktadır. En az kullanımı gösteren 50-100 MB aralığında ise abonelerin %1’i bulunmaktadır. Kaynak: BTHK Mobil Cepten Ve Bilgisayardan İnternet Abonelerinin Kullanıma Göre Dağılımı %45 > 8 GB 4 GB-8 GB %23 %5 %11 %7 1 GB-4 GB 250 MB-1 GB 100 MB-250 MB 50 MB-100 MB 0-50 MB Şekil AB 38 | BTHK %27 Mobil İnternet %3 %16 %2 %6 Cepten İnternet %1 %2 %37 %14 İSTASYON DAĞILIMI Ülkemizde faaliyette bulunan mobil haberleşme sağlayıcıların kurulu bulunan istasyon sayılarına ve ilgili istasyonların ilçe bazında dağılımlarına aşağıdaki şekilde yer verilmektedir. İlgili şekilde (Şekil AC), 2015 yılı üçüncü çeyrek itibarı ile kurulu istasyonların sayıları yer almaktadır. Toplam istasyon sayısının 2013 yılının ilk çeyreğinden günümüze kadar 521’den 576’ya çıkmıştır. Kaynak: BTHK Baz İstasyonlarının İlçelere Göre Dağılımı, 2015 - 3. Çeyrek23 175 52 70 576 110 169 LEFKOŞA MAĞUSA GİRNE GÜZELYURT İSKELE TOPLAM 21 Şekil AC 23 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır. BTHK | 39 2.2 Sabit Haberleşme Sektörü 2015 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yaklaşık %29.2 penetrasyon oranına karşılık gelen toplam 97,590 kayıtlı sabit şebeke kullanıcısı bulunmaktadır. Sabit şebekede ülkemizde yetkili bulunan tek haberleşme sağlayıcı KKTC Telekomünikasyon Dairesi’dir. Aynı dönemde, Telekomünikasyon Dairesi’nin sabit telefon gelirleri yaklaşık 12 Milyon ₺24 olarak gerçekleşmiş olup bir önceki döneme göre %1.6 oranında azalmıştır. 2015 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla 97,590 sabit şebeke abonesi bulunan ülkemizde penetrasyon oranı bir önceki çeyreğe göre %0.1 oranında azalmış olup, 2014 yılının üçüncü çeyreğine göre ise %1.4 azalarak yaklaşık %29.2 25 seviyesine gerilemiştir. Ülkemizin ortalama hane halkı büyüklüğünün 2.95 26 olduğu göz önünde bulundurulduğunda sabit telefon hizmetlerinin azalmakla birlikte halen önemli bir kesimine ulaştığını söylemek mümkündür. Kaynak: BTHK Q4 2013 %30,3 %29,8 %29,3 96.975 97.077 %29,2 97.590 %30,6 97.200 %31,8 99.868 %32,2 99.745 101.207 %33 97.203 Sabit Abone Sayısı Ve Penetrasyon, 2015 3. Çeyrek Q3 2015 Şekil AÇ Telekomünikasyon Dairesi’nin gelir verileri geriye dönük olarak güncellenmiştir. KKTC 2011 De-facto nüfusu 294,600 olup, 2013 ve 2014 yıllarına ilişkin olarak nüfus DPÖ tarafından projeksiyon alınarak hesaplanmıştır. (2013 DPÖ Projeksiyonu: 306,368 & 2014 DPÖ Projeksiyonu: 320,884 & 2015 Haziran Projeksiyonu: 331,026) 24 25 26 DPÖ Verisi – 2011 Nüfus sayımı sonuçlarına göre 40 | BTHK Kaynak: BTHK Aşağıdaki Şekil AD’de sabit ses aboneliği yanında, Telekomünikasyon Dairesi’nin altyapısını sunmakta olduğu xDSL teknolojisine dayalı hizmetlerden yararlanan aboneler görülmektedir. Burada görülebileceği üzere, 97,590 kayıtlı abonenin 20,691 tanesi ilgili hizmetlerden yararlanmakta, bu rakam da toplam ses abonelerinin yaklaşık olarak %21.2’sine denk gelmektedir. Ön ödemeli (chip) kartlar ve data devreleri (2,225) ise kayıtlı aboneler içerisinde %2.3 paya sahiptir. xDSL Aboneler %77 %21,2 74,674 SADECE SES Sabit telefon hizmetlerini sunan KKTC Telekomünikasyon Dairesi (Telekomünikasyon Dairesi) ön ödemeli (chip) kartlar ile de son kullanıcılara arama hizmetleri SES + xDSL - 20,691 sunmaktadır. Telekomünikasyon Dairesinin 2015 yılının üçüncü CHIP KART + ÖZEL DEVRELER – 2,225 çeyreği itibarıyla sattığı toplam ön Şekil AD ödemeli kart adedi 35,535 olarak gerçekleşmiştir. Kaynak: BTHK Telekomünikasyon Dairesi’nin Toplam Ön Ödemeli Kart Satış Adedi ↓%8 102.355 94.645 ↓%11 84.185 ↓%16 ↓%3 70.307 67.907 ↓%19 55.067 ↓%35 35.535 Q1 2014 Şekil AE Q3 2015 BTHK | 41 SABİT PAZARDA TRAFİK HACMİ 2015 yılının ikinci çeyreğinde yaklaşık 68.38 Milyon dakika olan Telekomünikasyon Dairesi’nin ses trafiği, 2015 yılının üçüncü çeyreğinde 69.32 Milyon dakika olarak gerçekleştiği ve bir önceki döneme göre yaklaşık olarak %1.4 oranında yükseldiği, geçen senenin aynı dönemi ile kıyaslandığında ise %8.8 oranında azaldığı görülmektedir. Sabit trafik hacmindeki bu değişim dönemler itibarıyla Şekil AF’de verilmektedir. Kaynak: BTHK Telekomünikasyon Dairesinin Dönemlere Göre Toplam (Giden/Originating + Gelen/Terminating) Trafiği, Milyon Dakika 266,58 265,14 81,44 80,99 286,52 255,70 82,16 75,98 278,78 294,08 267,46 73,07 69,60 + 68,38 Telekomünikasyon Dairesi Q3 2015 Q4 2013 Şekil AF 2015 3. Çeyrek “2015 yılının üçüncü dönemine ait trafik bilgileri incelendiğinde toplam trafiğin %79’unun mobil, %21’inin ise sabit şebekede gerçekleştiği görülmektedir. Geçen yılın aynı döneminde toplam trafik dağılımı %77 mobil - %23 sabit olmuştur. ” 42 | BTHK 2014 3. Çeyrek Çeyrek dönemler itibarı ile Telekomünikasyon Dairesinin şebekesinde gerçekleşen trafik dağılımının seyrinin gösterildiği aşağıdaki Şekil AG’de, 2015 yılının birinci döneminde %37.7 olan şebeke içi trafiğin toplam trafik içindeki payının 2015 yılı üçüncü çeyrek döneminde %35.5 olarak gerçekleştiği görülmektedir. Bununla birlikte 2015 yılının ikinci çeyreğinde toplam trafiğin %35.1’ini oluşturan mobile doğru trafik (K.K. Turkcell + Telsim) 2015 yılının üçüncü çeyreğinde toplam trafiğin %36.41’üne yükselmiştir. Sabit şebekede üretilen ve alınan son 5 dönemdeki toplam trafik dağılımına aşağıda yer verilmektedir. Kaynak: BTHK Telekomünikasyon Dairesi’nin Trafik Dağılımı, Giden/Originating + ŞEBEKE İÇİ YURTDIŞI KKTCELL TELSİM 91K 90K 90K 93K 92K 6,4 9,5 8,0 8,3 10,2 13,1 16,6 15,1 15,7 15,0 26,9 20,4 19,7 18,6 19,4 29,4 26,4 26,8 25,8 24,6 Gelen/Terminating Milyon Dakika, (K=Bin) DİĞER Şekil AG BTHK | 43 SABİT PAZARDA GELİRLER Aşağıdaki şekilde (Şekil AĞ) 2011 yılından 2014 yılına kadar gerçekleşen sabit telekomünikasyon hizmetlerinden elde edilen net satış bilgilerine yıllık olarak yer verilmektedir. Elde olan 3 yılın verisi birbiri ile kıyaslandığında yükselişte olan sabit gelirler 2011 yılında 33.98 Milyon ₺ olarak gerçekleşirken, 2012 yılında bir önceki yıla göre %10.36 oranında artış göstererek 37.50 Milyon ₺’ye yükselmiştir. 2014 yılının sonunda sabit gelirler 50.70 Milyon ₺’ye ulaşarak 2012 senesine kıyasla %35.2 oranında artmıştır 27. 2015 yılının ilk üç çeyreğinde sabit gelirler 36.32 Milyon ₺’ye ulaşırken, yıl sonunda 2014 senesine yakın seviyede net satış geliri elde edilmesi beklenmektedir. Kaynak: BTHK Yıllar İtibariyle Sabit Hizmetlerden Elde Edilen Gelir, Milyon ₺ 28 ↑%35 ↑%10 33,98 2011 50,70 37,50 2012 36,32 2014 2015 Şekil AĞ Çeyrek verilere bakıldığında, 2015 yılının üçüncü çeyreğinde Telekomünikasyon Dairesinin toplam gelirleri 12,004,939.99 ₺ olarak gerçekleşmiş, bir önceki döneme kıyasla (12,201,382.14 ₺ - 2015 2. Çeyrek) %1.6 oranında azalmıştır. Diğer sayfadaki Şekil AH’de sabit pazarda Telekomünikasyon Dairesi’nin son çeyrekteki net gelirlerinin dağılımına yer verilmektedir. Aynı şekilde, Telekomünikasyon Dairesi’nin son iki çeyrekteki (2015 üçüncü çeyrek ve 2015 ikinci çeyrek) gelir getiren farklı hizmetlerinin, toplam geliri üzerinde olan dağılımı yer almaktadır. Buna göre Telekomünikasyon Dairesi üzerinden yapılan yurtiçi ve uluslararası trafik, altyapı ve parselasyon ve Data abonelik gelirleri bir önceki döneme göre artış gösterirken, rehberlik hizmetleri, özel devre, chip kart, PSTN, arabağlantı ve erişim gelirleri gelirlerinin azaldığı gözlemlenmektedir. En yüksek düşüş, %94 (243,314 ₺ - 2015 2. Çeyrek & 13,311 ₺ - 2015 3. Çeyrek) ile rehberlik hizmetlerinden elde edilen gelirlerinde yaşanmıştır. KKTC Telekomünikasyon Dairesi tarafından Kurumumuza sunulmuş olan 2014 gelirleri güncellendiğinden, söz konusu veri bu dönemde değişmiştir. 28 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır. 27 44 | BTHK Kaynak: BTHK Gelir Dağılımı, 2015 – 3. Çeyrek, Milyon ₺ ₺ 4,33 3,03 1,48 0,94 0,88 xDSL DATA DEVRESİ 1,00 0,34 PSTN (SES) ABONELİK (SES) CHIP KART ERİŞİM ARABAĞLANTI & DİĞER CHIP KART 2015 3. Çeyrek 1,48 0,90 0,88 0,98 0,94 1,00 0,54 0,34 0,64 2015 – 2. Çeyrek & 2015 - 3. Çeyrek 3,03 1,53 ARABAĞLANTI & DİĞER 3,05 xDSL DATA DEVRESİ 12 Milyon ₺ 4,33 4,57 ERİŞİM ABONELİK 2015 2. Çeyrek 12.20 Milyon ₺ PSTN (SES) Şekil AH 2015 ikinci çeyrekte toplam gelirlerin %37.4’ünü oluşturan PSTN hizmetlerinin 2015 üçüncü çeyrekte toplam gelirlerdeki payı %36.1 olmuştur. 2015 ikinci çeyrekte toplam gelir içinde %25’lik bir paya sahip olan abonelik gelirlerinin, 2015 üçüncü çeyrekte toplam gelir içindeki payı %25.3’e yükselmiştir. 2015 ikinci çeyrekte chip kart gelirleri, toplam sabit gelirlerin %4.5’i iken; aynı hizmetin payı 2015 üçüncü çeyrekte %2.8’e gerilemiştir. BTHK | 45 ABONE BAŞINA AYLIK GELİR (ARPU) Şekil AI’de Telekomünikasyon Dairesi’nin ses hizmetlerine ilişkin 2013 son çeyrekten ve 2015 yılı üçüncü çeyreğe kadar gerçekleşen aylık bazda ortalama ARPU (Average Revenue per User: Abone Başına Aylık Ortalama Gelir) değerlerine yer verilmektedir. 2015 yılı üçüncü çeyrek verilerine göre Telekomünikasyon Dairesi’nin abone başına aylık geliri 41.11 ₺ 29 olarak gerçekleşmiştir. Ses ve Data ARPU rakamları incelendiğinde 2015 üçüncü çeyrekte Telekomünikasyon Dairesinin ses ARPU’sunun 25.85 ₺ ve Data ARPU’sunun ise 51.11 ₺ olduğu görülmektedir. 30 Kaynak: BTHK SABİT ARPU, (₺/Ay)31 51,11 Data 41,11 Genel ARPU 25,85 Ses Q4 2013 Q3 2015 Şekil AI ARPU AVERAGE REVENUE PER USAGE ARPU ABONE BAŞINA ORTALAMA GELİR ARPU Hesaplama Yöntemi: Toplam Gelir / Ortalama Kayıtlı Abone Sayısı Ses ARPU: Toplam Ses Geliri / Ortalama Aktif Ses Hattı Sayısı - Data ARPU: Toplam Data Geliri / Dönem Ortalama Data Abone Sayısı 31 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır. 29 30 46 | BTHK AYLIK KULLANIM MİKTARI (MOU) Şekil AJ’de 2013 yılı son çeyreği ve 2015 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla sabit telefon abonelerine ait MoU (Minutes of Usage - Abone başına aylık ortalama kullanım miktarı) değerleri gösterilmektedir. 2015 yılı ikinci üç aylık döneminde 242 dakika olarak gerçekleşen sabit MoU 32, bir önceki döneme (238) göre %1.5 oranında yükselmiştir. Kaynak: BTHK & BTK TÜRKİYE 242 DAKİKA 145 DAKİKA Kaynak: BTHK Sabit MOU, Dakika/Ay33 242 276 Q4 2013 Q3 2015 Şekil AJ MOU MINUTES OF USAGE MOU ABONE BAŞINA AYLIK ORTALAMA KULLANIM 32 33 MOU Hesaplama Yöntemi: Toplam Dönem Trafiği/ Ortalama Kayıtlı Ses Hattı Sayısı Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır. BTHK | 47 EN ÇOK TRAFİK GÖNDERİLEN VE ALINAN ÜLKELER Aşağıdaki çizimde, 2015 yılı üçüncü çeyreğinde Telekomünikasyon Dairesi hatlarından en fazla trafik gönderilen ve alınan ilk üç ülkeye yer verilmektedir. Bu üç aylık dönemde en çok trafik gönderilen ülkeler Türkiye, İngiltere, Doğu Avrupa ülkeleri ve Rusya olmuştur. Telekomünikasyon Dairesi hatlarına en fazla çağrı gönderen ülkelere bakıldığında ise ilk üç sırayı yine Türkiye, İngiltere, Doğu Avrupa ülkeleri ve Rusya’nın aldığı görülmektedir. ↑ EN FAZLA TRAFİK GÖNDERİLEN ÜLKELER ↓ EN FAZLA TRAFİK ALINAN ÜLKELER ↑↓ ↑↓ İNGİLTERE #2 TÜRKİYE #1 ↑↓ DOĞU AVRUPA & RUSYA 48 | BTHK #3 KISA NUMARALAR Şekil AK’de 2015 yılı üçüncü çeyreğinde Telekomünikasyon Dairesi hatlarından en fazla aranan (arama sayısına göre) 3 kısa numara görülmektedir. Buna göre, 2015 yılının üçüncü çeyreğinde en fazla aranan kısa numaralar, 192 (Bilinmeyen numaralar), 161 (Telekomünikasyon Dairesi Arıza) ve 163 (Telekomünikasyon Dairesi Borç Sorgulama) olmuştur. Kaynak: BTHK En Sık Aranan Kısa Numaralar, 2015 3. Çeyrek 192 161 163 Şekil AK BTHK | 49 2.3 Sabit İnternet ve Genişbant Sektörü 2015 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla sabit genişbant internet pazarında, Dünya ve Avrupa eğilimleri ile doğru orantılı olarak gerek haberleşme sağlayıcı bazında, gerekse artan kullanım miktarı bakımından artış olduğu gözlemlenmektedir. 2015’in üçüncü çeyreğinde gerçekleşen rakamlara bakılacak olunursa, ülkemizde 30 adet yetkilendirilmiş ve aktif olan internet servis sağlayıcısı (İSS) bulunmaktadır. Aşağıdaki şekilde (Şekil AL), haberleşme sağlayıcıların yıllar itibarı ile yetkilendirme kırılımına yer verilmektedir. Kaynak: BTHK Yıl Bazında Yetkilendirilen İnternet Servis Sağlayıcılar 3 3 2015 2014 2013 2012 50 | BTHK 5 17 MEVCUT YETKİLENDİRİLMİŞ 2 Şekil AL SABİT İNTERNET HİZMET TÜRLERİNE GÖRE DAĞILIM 2015 yılı üçüncü çeyrek sonu itibarıyla ülkemizde 67,274 34 sabit genişbant internet abonesi bulunmaktadır. Bir önceki dönem ile kıyaslanacak olursa, geçtiğimiz üç aylık dönemden günümüze dek sabit genişbant abone sayısında %4.8’lik bir artış (2015 - 3. Çeyrek’te 64,194 abone) meydana geldiği görülmektedir. Genişbant olmayan Dial-Up abone sayısı geçmişe kıyasla ciddi derecede azalmış ve yapılan bildirimlere göre ülke çapında 6 aboneye (2014 yılsonu itibarı ile 32 abone) inmiştir. Sabit İnternet ve genişbant abonelerinin, kullanmakta oldukları hizmet türüne göre dağılımlarını gösteren tablo aşağıda yer almaktadır. (Şekil AN) Kaynak: BTHK Fiber Sabit İnternet Abone Sayıları, 2015 – 3. Çeyrek 2.836 21.854 2.689 21.854 6.120 21.261 57 6 5,811 Dial-Up 35 6.350 21.110 5.896 21.021 5.799 Hotspot 20.691 20.954 xDSL 32.058 33.115 32.796 34.705 35.708 37.330 40.562 Wireless Q1 2014 Şekil AN Q3 2015 Şekil AO’da ise 2015 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla sabit internet ve genişbant abonelerinin hizmet türüne göre dağılımları yer TOPLAM ABONE: almaktadır. Buna göre, toplam sabit internet abonelerinin %91’lik oranı, hizmet türü olarak Wireless veya xDSL teknolojilerini kullanmaktadır. Detaylı bakılacak olursa, en fazla tercih edilen sabit bağlantı yöntemi, %60.3 ile Wireless olurken, ikinci sırada %30.8 ile xDSL gelmektedir. Abonelerin %8.6’sı bağlantı yöntemi olarak Hotspot’u tercih ederken, Fiber kullanımı bu dönemde de sadece kurumsal müşteriler bazında sınırlı kalarak %0.08 ile en az yararlanılan genişbant hizmet türü olmuştur. 67,274 Toplam abone sayısı, internet servis sağlayıcılarından ve Telekomünikasyon Dairesi’nden değişik dönemlerde sunulan çoklu verilerden derlenerek tespit edilmiştir. 35 Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır. 34 BTHK | 51 Kaynak: BTHK Sabit İnternet Abonelerinin Hizmet Türüne Göre Dağılımı, % ≈ %91 63,2 32,2 9,1 xDSL 0,23 0,09 0,01 DIAL-UP WIRELESS FIBER HOTSPOT DİĞER Şekil AO Şekil AP’de xDSL abone sayılarının üçer aylık dönemler itibarıyla seyrine yer verilmektedir. 2013 yılı son çeyreğinde 22,246 olan abone sayısı, 2015 yılı üçüncü çeyreğinde 20,691’e gerilemiştir. Ülkemizde xDSL abonelerine ağırlıklı olarak ADSL az sayıda da G.SHDSL (125) teknolojileri ile hizmet sunulmaktadır. Aynı şekilde kartlı/ön ödemeli ve Data devresi aboneleri de dönemler halinde verilmektedir. Kaynak: BTHK Toplam Data Abone Sayıları 161 1.287 161 1.248 161 1.266 161 1.245 161 1.239 207 1.198 161 1.260 1.114 1.111 22.246 21.631 21.854 21.261 21.110 21.021 20.954 20.691 KARTLI/ÖN ÖDEMELİ DATA DEVRESİ xDSL Q4 2013 Şekil AP 52 | BTHK Q3 2015 Şekil AR’de İSS’lerin abone portföyü bireysel (özel kişilik)/kurumsal (tüzel kişilik) ayrımında incelenmektedir. Toplam abonelerin yaklaşık %97’si bireysel, %3’ü ise kurumsaldır. Kaynak: BTHK Abonelerin Bireysel-Kurumsal Bazda Ayrımı, %, 2015 - 3. Çeyrek %97,0 %3,0 KURUMSAL BİREYSEL Şekil AR SABİT İNTERNET GENİŞBANT BAĞLANTI HIZLARI Şekil AS’de sabit genişbant internet abonelerinin hızlara göre dağılımına yer verilmektedir. Buna göre 2015 yılı üçüncü çeyrekte ülkemizde sabit genişbant abonelerinin yaklaşık %34’ünün 2 Mbit/s hızını tercih ettikleri görülmektedir. Bunu, %22 ile 1 Mbit/s hızı tercih eden aboneler izlemektedir. 4 Mbit/s hızında bağlantıları tercih eden abonelerin oranı da yaklaşık %21 olup, 4 Mbit/s – 10 Mbit/s arası hız tercih eden abonelerin oranı yaklaşık %3’tür. Bu dönemde 10 Mbit/s ve üzeri hızlarda (yaklaşık %12) geçmiş döneme kıyasla artış gözlemlenmektedir. Kaynak: BTHK Hızlara Göre Sabit Genişbant İnternet Abonelerinin Dağılımı, Mbit/s, 2015- 3. Çeyrek 33,66 22,35 20,52 11,66 7,43 1,42 0.5 1 2 3 4 0,74 1,66 0,28 5 8 10 >10 Şekil AS BTHK | 53 SABİT GENİŞBANT İNTERNET PAZARINDA GELİRLER Aşağıdaki şekilde (Şekil AT) 2011 yılından 2014 yılına kadar gerçekleşen sabit internet ve genişbant hizmetlerinden elde edilen gelir bilgilerine yıllık olarak yer verilmektedir. İSS’lerin 2014 yılı gelirleri bir önceki yıla (11,466,346.15 ₺) göre %40 artarak 16,090,333.37 ₺ seviyesinde gerçekleşmiştir. 2012 yılı gelirleri (8,669,816.20 ₺) ile kıyaslanacak olursa %85.6’lık artışın olduğu gözlenmektedir. Kaynak: BTHK Yıllar İtibarıyla Sabit İnternet Hizmetlerden Elde Edilen Gelir, Milyon ₺ ↑%40 ↑%32 ↑%3.1 8,41 8,67 2011 2012 16,09 11,47 2013 2014 Şekil AT 2015 yılı üçüncü çeyrekte internet servis sağlayıcılığına ilişkin toplam gelir yaklaşık 4.700.421,74 ₺ seviyesinde gerçekleşmiştir. 2015 yılı ikinci üç aylık dönemi incelendiğinde, internet servis sağlayıcılarının dönemsel gelirinin bir önceki döneme kıyasla (4,472,164.91 ₺) %5 oranında arttığı görülmektedir. Diğer sayfadaki Şekil AU’da sabit genişbant pazarında yer alan haberleşme sağlayıcıların son çeyrekteki net gelirlerinin dağılımına yer verilmektedir. Aynı şekilde, internet servis sağlayıcıların son iki çeyrekteki (2015 üçüncü çeyrek ve 2015 ikinci çeyrek) gelir getiren farklı hizmetlerinin, toplam geliri üzerinde olan dağılımı yer almaktadır. Buna göre xDSL, Wireless, Fiber ve diğer gelirler bir önceki döneme göre artış gösterirken, Hotspot gelirlerinin azaldığı gözlemlenmektedir. Dial-up hizmetlerinden bu dönemde gelir elde edilmemiştir. 54 | BTHK Kaynak: BTHK Gelir Dağılımı, 2015 – 3. Çeyrek, Bin ₺ 3.394 586 xDSL 214 102 FIBER HOTSPOT 0,00 DIAL-UP WIRELESS 405 DİĞER 2015 – 2. Çeyrek & 2015 - 3. Çeyrek 214 102 405 2015 3. Çeyrek 586 4.70 Milyon ₺ 3.394 162 145 400 2015 2. Çeyrek FIBER 581 HOTSPOT 4.47 Milyon ₺ 3.184 DİĞER xDSL WIRELESS Şekil AH 2015 ikinci çeyrekte toplam gelirlerin %71.2’sini oluşturan Wireless hizmetinin 2015 üçüncü çeyrekte toplam gelirlerdeki payı %72.2 olmuştur. 2015 ikinci çeyrekte toplam gelir içinde %13’lük bir paya sahip olan xDSL gelirlerinin, 2015 üçüncü çeyrekte toplam gelir içindeki payı %12.5’e düşmüştür. BTHK | 55 ABONE BAŞINA AYLIK GELİR (ARPU) Şekil AU’de İnternet Servis Sağlayıcıların sunduğu sabit genişbant internet hizmetlerine ilişkin 2014 yılı başından 2015 üçüncü çeyreğe kadar gerçekleşen aylık bazda ortalama ARPU (Average Revenue per User: Abone Başına Aylık Ortalama Gelir) değerlerine yer verilmektedir. 2015 yılı üçüncü çeyrek verilerine göre İSS’lerin abone başına aylık geliri 23.84 ₺ 36 olarak gerçekleşmiştir. Kaynak: BTHK Sabit Genişbant İnternet’te ARPU, (₺/Ay) 37 29,05 Wireless 23,84 Genel ARPU 9,38 5,86 Q1 2014 xDSL Hotspot Q3 2015 Şekil AÜ Değişik genişbant hizmet türlerine göre, sektörün ARPU rakamları incelendiğinde 2015 üçüncü çeyrekte ortalama Wireless ARPU’sunun 29.05 ₺, Hotspot ARPU’sunun 5.86 ₺ ve son olarak xDSL ARPU’sunun 9.38 ₺ olduğu görülmektedir. ARPU AVERAGE REVENUE PER USAGE ARPU ABONE BAŞINA ORTALAMA GELİR 36 37 ARPU Hesaplama Yöntemi: Toplam Gelir / Kayıtlı Abone Sayısı Dönem Ortalaması Tarihsel verileri gösteren detay tablosu raporun son bölümünde bulunmaktadır. 56 | BTHK Şekil AU’de ülkemiz ve OECD ülkelerinde sabit genişbant internet penetrasyon oranları temel bağlantı teknolojilerine göre verilmektedir. OECD ortalama penetrasyon oranları Aralık 2014 itibarıyla DSL için %13.4 ve Fiber için %4.8 seviyesinde gerçekleşmiştir. Ülkemizde ise Eylül 2015 itibarıyla sabit genişbant internet penetrasyon oranlarının DSL için %6.2 ve Fiber için %0.02 seviyesinde olduğu görülmektedir. 38 Kaynak: OECD Genişbant Portalı OECD Ülkelerinde Sabit Genişbant İnternet Penetrasyon Oranları, % İzlanda Fransa İsviçre Lüksemburg Yeni Zelanda İngiltere Danimarka Kore Yunanistan Almanya İsveç İrlanda Norveç Japonya Avusturalya İspanya İtalya Hollanda Estonya Finlandiya Avusturya OECD Ortalama Slovenya Belçika İsrail Portekiz Kanada Slovakya Çek Cumhuriyeti ABD Macaristan Türkiye Polonya KKTC Şili Meksika FİBER 4,8 0,02 13.4 6.2 Şekil AU 38 OECD ülkelerinin verileri Aralık 2014, KKTC verileri ise Eylül 2015 tarihlidir. BTHK | 57 Şekil AÜ’de OECD ülkeleri ve ülkemizde nüfusa göre sabit ve mobil genişbant penetrasyon oranlarına yer verilmektedir. Ülkemizde nüfusa göre sabit genişbant penetrasyon oranı %20.1 iken OECD ülkeleri penetrasyon ortalaması %28.2’dir. Mobil genişbant penetrasyon oranı ülkemizde %82.5 iken OECD ortalaması %81.3’tür. 39 Kaynak: OECD Genişbant Portalı OECD Ülkelerinde Sabit-Mobil Genişbant İnternet Yaygınlığı, % Finlandiya Danimarka Japonya İsveç Kore Estonya Avusturalya ABD İsviçre Yeni Zelanda Norveç İzlanda İngiltere Lüksemburg Hollanda OECD Ortalaması İrlanda İspanya Fransa Almanya KKTC Avusturya İtalya Belçika Çek Cumhuriyeti Kanada Slovakya İsrail Slovenya Polonya Portekiz Yunanistan Şili Macaristan Türkiye Meksika 81.3 28.2 20.1 82.5 MOBİL GENİŞBANT SABİT GENİŞBANT Şekil AÜ 39 OECD ülkelerinin verileri Aralık 2014, KKTC verileri ise Eylül 2015 tarihlidir. 58 | BTHK 2015 yılı üçüncü çeyreğinde toplam sabit genişbant internet kullanım (indirme ve yükleme) miktarı dönemsel olarak yaklaşık 11,704 TB olarak gerçekleşmiştir. Bu kullanımın yaklaşık %78.5’i (9,183 TB) veri indirme, %21.5’i veri yükleme (2,520 TB) şeklinde gerçekleşmiştir. Son bir yılda gerçekleşen toplam indirme ve yükleme miktarı ise yaklaşık olarak 38,152 TB (38.2 Petabyte) olarak hesaplanmıştır. Buna göre, abone başına düşen indirme 45.81 GB/ay ve yükleme ise 12.57 GB/ay olarak hesaplanmaktadır. Alttaki şekilde (Şekil AV), farklı İSS’lerin aylık toplam indirme ve yükleme hacimleri gösterilmektedir. Kaynak: BTHK İSS Bazında Sabit Genişbant İnternet Kullanımı, (TB/Ay) 40 Broadmax 708 Cypking 400 Kibrisonline 312 Sistem Co 300 Nethouse 290 Multimax 231 173 Xrealnet Flytom 161 Netway 140 Çağnet 90 Goldsurf 77 Netnice 67 59 Comtech 57 Netbir Ensonnet 46 44 Mahir Longson 37 Highlevel 33 Fixed İNDİRME 32 Netpoint 30 SCNet 24 Devnet YÜKLEME 24 Şekil AV 40 2015 3. Çeyrekte veri indirme/yükleme bildirimde bulunan İSS’ler dâhil edilmiştir. BTHK | 59 2.4 Çağrı Taşıma Sektörü 2015 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla çağrı taşıma hizmeti sunmak amacı ile Kurum tarafından yetkilendirilmiş 3 elektronik haberleşme sağlayıcı bulunmaktadır. Kurum, 2014 yılının ilk çeyreğine dair verilerden başlayarak, 2015’in üçüncü çeyreğinde kadar gerçekleşen çağrı taşıma miktarını kayıt altına almıştır. TAŞINAN DAKİKA Sabit şebekede çağrı taşıma hizmetine genel olarak bakıldığında, 2014 yılında 28,386,929 (28.4 milyon) dakika olarak gerçekleşen toplam transit trafik miktarı, 2015 yılının ilk üç çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre %11.2 artarak 22,893,560 (22.8 milyon) dakika olarak gerçekleşmiştir. Çağrı taşıma hizmeti 2015 yılı üçüncü çeyrek verilerine bakıldığında ise toplam transit trafik miktarının 7,477,995 (7.5 milyon) dakika büyüklüğüne ulaştığı, bir önceki döneme göre %4.7 azalma gerçekleştiği (2015 2. Çeyrek – 7,844,123 dakika) görülmektedir. Alttaki şekilde (Şekil AY), haberleşme sağlayıcıların 2014 ilk çeyreğinden günümüze dek gerçekleşen trafik taşıma verilerine yer verilmektedir. Kaynak: BTHK Yurtdışından Taşınan Trafik (Geliş Yönüne Göre), Dakika Q1 2014 Şekil AY 60 | BTHK 138,4K 4,3M Yurtdışı 3,1M 171,4K 7.477.995 153,1K 4,2M 222,4K 210,2K 4,5M 3,2M 7.844.123 3,1M 3,6M 7.571.442 3,3M 215,5K 7.799.399 4,3M 5,3M 146,4K 35,3K 5,0M 5.451.379 1,1M 6.354.053 8.782.098 5,0M K=Bin & M=Milyon Q3 2015 TR TR Alttaki diğer şekilde ise (Şekil AZ), aynı dakika trafiği, taşınan dakikaların sonlandırıldığı haberleşme sağlayıcıya göre belirtilmektedir. Kaynak: BTHK Yurtdışından Taşınan Trafik (Sonlanışa Göre), Dakika 4,7M 5,3M 4,9M 1,1M 1,0M 782,3K 593,5K 1,8M 1,8M 7.477.995 4,8M 719,1K 1,0M Q1 2014 2,0M 942,1K 7.844.123 1,2M 2,4M 911,0K 7.571.442 4,6M 3,6M 5.451.379 7.799.399 1,9M 6.354.053 8.782.098 5,2M K=Bin & M=Milyon Q3 2015 Şekil AZ ÇAĞI TAŞIMA PAZARINDA GELİRLER Aşağıdaki şekilde (Şekil BA) 2015 birinci çeyreğinden günümüze kadar gerçekleşen çağrı taşıma hizmetlerinden elde edilen gelir bilgilerine çeyrek dönemler bazında yer verilmektedir. Hizmet veren haberleşme sağlayıcıların 2015 üçüncü çeyrek gelirleri bir önceki döneme (710,761.44 ₺) göre %2.8 yükselerek 730,580.20 ₺ seviyesine ulaşmıştır. Kaynak: BTHK Q1 2015 730,6 710,8 744,9 Çağrı Taşıma Hizmetinden Elde Edilen Gelir, Bin ₺ Q3 2015 Şekil AZ BTHK | 61 62 | BTHK Tablo 4 GENEL ARPU Ön Ödemeli Faturalı Ses Data GENEL ARPU Ön Ödemeli Faturalı Ses Data %14.2 %2.3 40.73 22.26 54.64 42.61 13.35 TELSİM 35.54 21.59 50.28 32.92 8.07 %17.3 %5.5 %15.9 %1.9 2013-2 40.56 18.81 56.57 39.57 12.58 38.66 23.79 62.93 34.90 9.37 2013-2 K.K. Turkcell 2013-1 %23.2 %5.5 TELSİM Mobil ARPU, (₺/Ay) Kaynak: BTHK Tablo 3 Ön Ödemeli Faturalı Ön Ödemeli Faturalı K.K. Turkcell 2013-1 40.15 17.90 55.39 34.44 12.42 36.28 23.12 54.81 29.64 8.70 2013-3 %21.7 %6.7 %15.1 %9.4 2013-3 37.69 18.88 52.88 34.19 12.53 34.29 23.59 47.01 26.50 11.36 2013-4 %20.0 %4.8 %13.1 %3.3 2013-4 Mobil Abone Kayıp Oranları (Churn Rate), % Kaynak: BTHK Detaylı Tablolar 40.49 18.57 60.78 31.90 8.95 33.76 17.71 49.61 26.04 11.61 2014-1 %16.2 %4.4 %15.4 %3.9 2014-1 43.40 21.10 62.99 34.32 7.61 35.13 22.78 48.89 26.52 12.74 2014-2 %14.6 %6.0 %15.7 %4.3 2014-2 41.57 14.28 65.81 31.44 7.33 34.57 21.14 50.09 24.31 12.58 2014-3 %12.7 %4.7 %14.7 %3.9 2014-3 43.28 21.60 54.92 34.65 6.87 35.20 22.93 49.30 24.78 13.99 2014-4 %14.3 %4.0 %13.1 %3.5 2014-4 37.09 18.00 47.07 27.92 7.26 29.34 19.28 40.06 21.23 12.89 2015-1 %12.6 %3.4 %13.7 %2.7 2015-1 39.70 20.50 50.83 30.09 8.92 28.92 20.11 37.91 21.67 13.55 2015-2 %11.2 %4.6 %16.8 %1.9 2015-2 37.33 20.50 21.16 33.49 45.68 28,20 37,33 20,50 21,16 33,49 2015-3 %17.8 %3.4 %16,9 %4,3 2015-3 BTHK | 63 0.16 0.07 0.13 TELSİM 0.12 0.11 0.14 0.14 0.10 0.18 0.11 0.10 0.13 2013-4 0.13 0.10 0.20 0.12 0.10 0.12 2014-1 0.14 0.09 0.16 0.11 0.09 0.13 2014-2 0.13 0.06 0.17 0.12 0.09 0.14 2014-3 Tablo 6 GENEL MoU Ön Ödemeli Faturalı GENEL MoU Ön Ödemeli Faturalı 236 - TELSİM 255 - K.K. Turkcell 2013-3 249 - 230 - 2013-4 240 163 307 223 119 330 2014-1 254 193 307 231 184 301 2014-2 239 185 283 201 155 270 2014-3 Mobil Haberleşme Sağlayıcı Bazında MoU Değerleri, Dk./Ay Kaynak: BTHK Tablo 5 GENEL ARPM Ön Ödemeli Faturalı GENEL ARPM Ön Ödemeli Faturalı K.K. Turkcell 2013-3 Mobil ARPM, (₺/Ay) Kaynak: BTHK 257 193 316 215 162 292 2014-4 0.13 0.11 0.15 0.12 0.09 0.13 2014-4 231 167 292 204 157 270 2015-1 0.12 0.09 0.14 0.10 0.08 0.12 2015-1 242 169 278 227 181 290 2015-2 0.12 0.09 0.14 0.10 0.07 0.12 2015-2 232 183 275 200 152 266 2015-3 0.12 0.09 0.14 0.10 0.08 0.12 2015-3 64 | BTHK Tablo 7 Lefkoşa Gazi Mağusa Girne Güzelyurt İskele Lefkoşa Gazi Mağusa Girne Güzelyurt İskele 77 43 67 21 31 TELSİM 82 58 84 24 34 K.K. Turkcell 2013-1 77 43 67 21 32 82 58 84 24 35 2013-2 Mobil Baz İstasyon Sayıları Kaynak: BTHK 77 43 67 21 32 82 59 86 24 35 2013-3 78 43 67 21 32 82 62 85 27 36 2013-4 80 43 70 21 33 81 60 88 26 36 2014-1 81 43 70 21 33 81 61 89 26 36 2014-2 81 43 70 22 33 82 64 89 26 36 2014-3 84 43 72 22 33 83 64 91 26 36 2014-4 84 43 76 24 34 83 64 91 26 36 2015-1 84 43 78 24 34 83 64 93 27 36 2015-2 84 43 80 25 34 85 67 95 27 36 2015-3 BTHK | 65 Tablo 9 GENEL ARPU Ses Data 2013-4 42.09 37.03 - Sabit ARPU, (₺/Ay) Kaynak: BTHK Tablo 8 PSTN Gelirleri (Ses) Abonelik Gelirleri (Ses) GSM Arabağlantı Gelirleri Yurtiçi Ve Uluslararası Trafik Taşıma Geliri Chip Kart Gelirleri Rehberlik Hizmetleri (192) Gelirleri Altyapı ve Parselasyon Gelirleri Diğer Gelirler xDSL Abone Data Devresi (Özel Devreler) Gelirleri Abonelik Gelirleri (Data) Erişim Gelirleri TOPLAM 2014-1 42.32 27.44 43.19 2014-1 4,918,317 3,078,722 138,991 52,869 1,169,506 16,913 491,823 7,402 1,005,840 834,007 10,567 1,030,858 12,755,815 Sabit Haberleşme Gelirleri, ₺ Kaynak: BTHK 2014-2 42.68 28.11 44.41 2014-2 5,024,695 3,114,961 141,197 26,103 1,010,740 16,497 416,043 7,800 1,017,555 877,314 8,748 1,118,697 12,780,350 2014-3 43.11 28.63 45.29 2014-3 5,135,299 3,062,295 130,395 42,066 906,649 13,346 391,861 7,200 990,555 859,577 28,223 1,177,331 12,744,795 2014-4 42.59 27.46 47.78 2014-4 4,727,848 3,051,510 98,378 365,176 751,570 13,849 229,827 13,200 984,810 834,959 21,426 1,327,006 12,419,559 2015-1 41.60 27.35 50.80 2015-1 4,734,183 3,034,483 69,671 78,857 702,831 11,534 133,179 6,600 982,065 838,918 59,363 1,463,935 12,115,619 2015-2 41.92 27.60 52.25 2015-2 4,568,375 3,048,130 57,378 100,935 544,650 243,314 202,100 8,600 980,205 896,491 24,335 1,526,869 12,201,382 2015-3 41.11 25.85 51.11 2015-3 4,330,760 3,028,873 32,608 610,299 335,398 13,311 310,995 5,000 944,220 881,984 27,937 1,483,552 12,004,939 66 | BTHK 2014-1 273 2014-2 278 32,058 Dialup Wireless 2,836 Tablo 12 Hotspot Wireless xDSL GENEL ARPU 2014-2 19.96 8.25 22.76 12.91 9.43 24.64 30.98 2,689 53 33,115 144 2014-2 21,854 2014-1 20.08 Sabit Genişbant ARPU, (₺/Ay) Kaynak: BTHK Tablo 11 Hotspot 47 121 xDSL Fiber 2014-1 21,631 6,120 52 32,796 47 2014-3 21,261 19.97 34.50 11.67 2014-3 27.45 Sabit Genişbant İnternet Abone Sayıları Kaynak: BTHK Tablo 10 MoU 2013-4 276 Sabit Haberleşme Sağlayıcı MoU Değeri, Dk./Ay Kaynak: BTHK 2014-3 261 9.51 30.86 8.81 2014-4 23.48 6,333 54 35,045 32 2014-4 20,778 2014-4 254 9.46 29.94 8.79 2015-1 23.74 5,896 54 35,708 6 2015-1 21,021 2015-1 242 8.26 29.07 9.23 2015-2 23.49 5,799 53 37,330 6 2015-2 20,954 2015-2 238 5.86 29.05 9.38 2015-3 23.84 5,811 57 40,562 6 2015-3 20,691 2015-3 242 Elektronik Haberleşme Sağlayıcılar HABERLEŞME SAĞLAYICI ADI KISALTMA MOBİL HABERLEŞME Kıbrıs Mobile Telekomünikasyon Ltd. K.K. Turkcell Vodafone Mobile Operations Ltd. TELSİM SABİT HABERLEŞME K.K.T.C. Telekomünikasyon Dairesi TELEKOMÜNİKASYON DAİRESİ İNTERNET SERVİS SAĞLAYICILIĞI Airmax Communicaton Ltd. AIRMAX Analiz Computer (Cesim Ltd.) Arınet Security & Internet Consultancy Ltd. ANALİZ Broadmax İletişim Şti. BROADMAX Comtech Ticaret Ltd. COMTECH Cypking Network & Communication Ltd. CYPKING Cyprus Wireless Solutions Ltd. CYPRUS WIRELESS SOLUTIONS Çağnet Communication Ltd. ÇAĞNET Enson Net Ltd. ENSON NET Erkut Endüstri ve Ticaret Limited DEVNET BİLİŞİM Fixnet Broadband Ltd. FIXNET Flytom Networks Ltd. FLYTOM NETWORKS Gold Surf Internet Ltd. GOLDSURF INTERNET High Level Software Ltd. HIGH LEVEL SOFTWARE Kıbrıs Mobile Telekomünikasyon Ltd. K.K. Turkcell Kıbrısonline Ltd. KIBRIS ONLINE Longnet İletişim Ltd. LONGNET Mahir & Sons Ltd. (Kıbrıs NET Internet) MAHİR BİLGİSAYAR Multimax İletişim Ltd. MULTIMAX Nethouse Bilgi İşlem Merkezi Ltd. NETHOUSE Netpoint Networks Ltd. NETPOINT NETWORKS Netser İletişim Hizmetleri Ltd. NETSER Netnice İletişim Ltd. NETNICE Netway Broadband Ltd. NETWAY Özel Güvenlik Sistemleri Ltd. (Netbir İnternet) ÖZEL GÜVENLİK Özle İletişim Ltd. ÖZLE İLETİŞİM SCNET Internet Services Ltd. SCNET ARINET BTHK | 67 Sistem Co. Ltd. SİSTEM CO Vodafone Mobile Operations Ltd. TELSİM Xrealnet İnternet Ltd. XREALNET ÇAĞRI TAŞIMA Polyphone Communications Ltd. POLYPHONE MMT Telekom Ltd. KıbrısOnline Ltd. MMT KIBRIS ONLINE ALTYAPI İŞLETMECİLİĞİ Arınet Security & Internet Consultancy Ltd. ARINET Comtech Ticaret Ltd. COMTECH Kıbrıs Mobile Telekomünikasyon Ltd. K.K.T.C. Telekomünikasyon Dairesi K.K. Turkcell 68 | BTHK TELEKOMÜNİKASYON DAİRESİ BTHK Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu İletişim bilgileri; Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu Adres: Osmanpaşa Caddesi, Feray Yağcıoğlu Apt. Kat 2 Daire 1 Köşklüçiftlik, Lefkoşa, K.K.T.C. T F W E +90 392 227 9611 +90 392 227 9635 http://www.bthk.org [email protected] Raporu indirmek için: BTHK | 5
Benzer belgeler
2016 Yılı 1. Çeyrek Verileri
evlere ve ofislere yüksek bant genişliği sağlayan bir internet teknolojisi.
2015 Yılı 1. Çeyrek Verileri
evlere ve ofislere yüksek bant genişliği sağlayan bir internet teknolojisi.
2014 Yılı 4. Çeyrek Verileri
evlere ve ofislere yüksek bant genişliği sağlayan bir internet teknolojisi.
2014 –2. Çeyrek
Elektronik Haberleşme Sektörü Çeyrek Veriler (2014 –2. Çeyrek)
Sektörel Rekabet Bölümü
06/2012 sayılı Elektronik Haberleşme Yasası uyarınca, Kurumumuzun görev ve yetkileri arasında ‘Elektronik hab...
2015 Yılı 4. Çeyrek Verileri
evlere ve ofislere yüksek bant genişliği sağlayan bir internet teknolojisi.