içerik - Oshnet School

Transkript

içerik - Oshnet School
12/23/2015
OSHNET SCHOOL FOR HIGH CERTIFIED EDUCATION IN THE FIELD OF OCCUPATIONAL AND ENVIRONMENTAL SAFETY AND HEALTH
Kurs 3
MODÜL 3.1. ERGONOMİ
3. Bölüm ‐1. Oturum
ERGONOMİK RİSK DEĞERLENDİRME Yrd. Doç. Dr. Burcu Felekoğlu, [email protected]
Yrd. Doç. Dr. Seren Özmehmet Taşan, [email protected]
Dokuz Eylül Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü
Izmir, 24 ‐ 25 Aralık 2015
İÇERİK
 Ergonomi ve Risk
 Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları
 İstatistikler ve Maliyetler







Ergonomik Risk Değerlendirme Hedefler
Risk Etkenleri
Ergonomik Risk Değerlendirme Yöntemleri Yöntem Karşılaştırılması ve Seçimi
Önemli Hususlar
Kaynakça
1
12/23/2015
ERGONOMİ ve RİSK
• Ergonomide, çalışanda rahatsızlık oluşturabilecek risk etkenlerini belirlemek ve değerlendirmek çok önemlidir. • Riski saptayamazsan önlem alamazsın!
Mesleki Kas‐İskelet Sistemi Rahatsızlıkları (MKİR)
Endüstrileşmiş ülkelerde, MKİR, meslek hastalıklarının %50’sinden
fazlasını oluşturmaktadır.
Mesleki kas iskelet sistemi rahatsızlıkları, işe bağlı sakatlığın en
önde gelen nedenlerindendir.
23.12.2015
4
2
12/23/2015
Ergonomik Risk Değerlendirme
Bu tür rahatsızlıklara neden olan risklerin ergonomik risk
değerlendirmelerinin yapılması büyük önem taşımaktadır.
Hedefler
• Kısa vade: • MKİR’in yüksek olduğu bölümlerde yapılan işlerin ergonomik risk değerlendirmesinin yapılması
• Orta vade: •
•
•
•
Çıkan sonuçlara göre tasarımın iyileştirilmesi İyileştirme sonrası durumun değerlendirilmesi
Standardizasyon
İş verimliliğinin artması
• Uzun vade: •
•
•
•
MKİR şikayetlerinin önlenmesi/azaltılması
MKİR kaynaklı devamsızlıkların azaltılması
MKİR kaynaklı maliyetlerin azaltılması
Çalışanların iş/yaşam kalitesinin yükseltilmesi
3
12/23/2015
Risk Etkenleri
MKİR’lar genellikle birikimsel ve zorlayıcı tür eylemler
sonucu oluşurlar. Bunların sebepleri incelendiğinde;
1) İş ile İlgili Risk Etkenleri
•
•
•
•
Yükün özellikleri
İşin gerekleri
Çalışma ortamının özellikleri
Psikososyal etkenler
2) Kişisel Risk Etkenleri
23.12.2015
7
İş ile İlgili Risk Etkenleri
1. Yükün özellikleri
Aşağıda belirtilen özelliklere sahip yüklerin elle taşınması sırt ve bel
incinmesi riski oluşturabilir;
• çok ağır veya çok büyükse,
• kaba veya kavranılması zor ise,
• dengesiz veya içindekiler yer değiştiriyorsa,
• vücuttan uzakta tutulmasını veya vücudun eğilmesini veya
bükülmesini gerektiren bir konumda ise,
• özellikle bir çarpma halinde yaralanmaya neden olabilecek
yoğunluk ve şekilde ise
23.12.2015
8
4
12/23/2015
El ile taşıma yük limitleri
www.hse.gov.uk
23.12.2015
9
İş ile İlgili Risk Etkenleri
2. İşin gerekleri (Fiziksel güç gereksinimi & İş ortamı gerekleri) İş;
• çok yorucu ise ve/veya yüksek çalışma temposu gerektiriyorsa,
• mutlaka vücudun bükülmesi ile yapılabiliyorsa, (özellikle vücudun belden dönmesini
gerektiren aşırı sık veya aşırı uzun süreli bedensel çalışmalar)
• yükün ani hareketi ile sonuçlanıyorsa,
• vücut dengesiz bir pozisyonda iken yapılıyorsa,
• aşırı kaldırma, indirme veya taşıma mesafeleri içeriyorsa
• yetersiz ara ve dinlenme süresi içeriyorsa,
• tekrarlamalı hareketler içeriyorsa,
• titreşimli hareketler içeriyorsa,
bedenen çalışma şekli ve harcanan güç, özellikle sırt ve bel incinmelerine
neden olabilir.
23.12.2015
10
5
12/23/2015
1. İş ile İlgili Risk Etkenleri
3. Çalışma ortamının özellikleri
Çalışma ortamı aşağıdaki özelliklerde ise, özellikle sırt incinmesi riski
artar;
• çalışılan yer işi yapmak için yeterli genişlik ve yükseklikte değil ise,
• zemin düz değilse, engeller bulunuyorsa veya düşme veya kayma
tehlikesi varsa,
• çalışma ortam ve şartları, işçilerin yükleri güvenli bir yükseklikte veya
uygun bir vücut pozisyonunda taşımasına uygun değilse
• işyeri tabanında veya çalışılan zeminlerde yüklerin indirilip
kaldırılmasını gerektiren seviye farklılıkları varsa,
• zemin veya üzerinde durulan yer dengesizse,
• sıcaklık, gürültü, aydınlık, nem veya havalandırma uygun değilse
23.12.2015
11
İş ile İlgili Risk Etkenleri
4. Psikososyal etkenler
• İş memnuniyetsizliği, • Monoton iş,
• Zaman baskısı,
• Yetersiz denetçi ve iş arkadaşı desteği gibi yetersiz organizasyonel etkenler.
23.12.2015
12
6
12/23/2015
Kişisel Risk Etkenleri
Çalışanın;
• yapılacak işi yürütmeye fiziki yapısının uygun olmaması,
• uygun olmayan giysi, ayakkabı veya diğer kişisel eşyalar
kullanması,
• yeterli ve uygun bilgi ve eğitime sahip olmaması,
durumunda işçiler risk altında olabilirler
• yaşlanma, • kondisyon yetersizliği, • sigara kullanımı, • aşırı kilo,
23.12.2015
13
Ergonomik Risk Değerlendirme Yöntemleri 1. Çalışan Özbildirim Değerlendirme Yöntemleri
2. Gözlemsel Yöntemleri
3. Direkt Ölçüm Yöntemleri
23.12.2015
14
7
12/23/2015
1. Çalışan Özbildirim Değerlendirme Yöntemleri
• Ergonomik risk değerlendirme için kullanılan subjektif yöntemlerdir. Çalışanların özbildirimleri anketler ve kontrol listeleri (check lists) ile toplanmaktadır. • Bu yöntemlerden bazıları;
1.
Standardize edilmiş İskandinav Kas‐İskelet Sistemi Anketi (Nordic Musculoskeletal Questionnaire), Alman Kas‐İskelet Sistemi Rahatsızlık Anketi (Dutch Musculoskeletal Discomfort Questionnaire), Cornell Kas İskelet Sistemi Rahatsızlığı Taraması (Cornell Musculoskeletal Discomfort Survey), Vücut Rahatsızlık Haritası (Body Discomfort Map), Hissedilen Çaba Derecesi (Rating of Perceived Exertion, RPE), RPE’ye dayanan İsveç Mesleki Yorgunluk Envanteri (Swedish Occupational Fatigue Inventory, SOFI)’dir. 2.
3.
4.
5.
6.
• Bu yöntemlerin en önemli avantajları kullanımı kolay, düşük maliyetli olması ve
imkan dahilinde geniş örnek büyüklüğü sağlamasıdır.
23.12.2015
15
2. Gözlemsel Yöntemler
• Ergonomik risk değerlendirmelerini sistematik olarak kaydetmek ve de nicel
değerlendirmeler yapmak amacıyla geliştirilmiş yöntemlerdir
• Yaklaşık 30 tane gözleme dayalı yöntem
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Ovako working posture assessment system (OWAS)
Arbeitswissenschaftliches erhebungsverfahren zur tätigkeitsanalyse (AET)
Ergonomic analysis (ERGAN)
Quick exposure check (QEC)
Rapid entire body assessment (REBA)
Rapid upper‐limb assessment (RULA)
Occupational Repetitive Actions (OCRA)
NIOSH lifting equation (revised)
Manual tasks risk assessment (ManTRA)
...vb
23.12.2015
16
8
12/23/2015
2. Gözlemsel Yöntemler
• Ayrıca bu yöntemler dışında bilgisayar yazılımı destekli yöntemler bulunmaktadır. •
•
•
•
•
•
•
Anybody, Match,
TRAC, Ergo‐Man, 3DSSPP,
Jack,
Sammie Cad gibi
• Bu programların kullanıldığı birçok çalışma bulunmaktadır.
3. Direkt Ölçüm Yöntemleri
• İnsan hareketlerini ve duruşlarının analizi için çeşitli direkt ölçüm
teknikleri geliştirilmiştir. • Direkt ölçümler için; sırasıyla kas aktiviteleri, açı sapmaları, güçler ve
vücut hareketleri hakkında detaylı gerçek nicel bilgiler veren
elektromiyografi, açı ölçer, biyomekanik analiz araçları ve optik araçlar
kullanılır.
• Fakat sistem kurulumu pahalı bir yöntemdir. Çoğu zaman işyerinde uygulanamaz; temsili lab ortamı hazırlanması gerekir. 23.12.2015
18
9
12/23/2015
Yöntemlerin Karşılaştırması
• Bu üç yöntem tipinin geçerlilik ve güvenilirilik açısından karşılaştırılması yapıldığında, direkt ölçümler gözlemlerin
üzerinde, gözlemler de özbildirimlerin üzerinde tutulur.
• Gözlemsel yöntemler temassızdır (vücuda cihazların takıldığı
direkt ölçüm metotlarının tersine) ancak, çeşitli vücut
duruşlarını tanımlamada analizcinin yargılarına dayanır
Yöntemlerin Karşılaştırması
Özbildirim Gözlemsel Direkt Ölçüm
10
12/23/2015
Yöntem Seçimi
Hangi teknik seçilmeli? •
•
•
•
•
Kullanım amacı
Değerlendirilecek işin özellikleri Tekniği kullanacak kişinin bilgi düzeyi
Veri toplama ve analiz etmek için elde bulunan kaynaklar
Maliyet
23.12.2015
21
Yöntem Uygulaması Sırasında
• En az iki kişilik grup halinde değerlendirme yapılmalı
• Yöntem rehberi detaylı olarak incelenmeli
• Saha gözlemlerine ek olarak gerektiğinde video çekimleri de yapılmalı
11
12/23/2015
Kaynakça
•
OSHA, “Ergonomics: The Study of Work”, Occupational Safety and Health Administration 3125, 1‐14, (2000)
•
Shoaf, C. ve ark., “An Adaptive Control Model for Assessment of Work‐Related Musculoskeletal Hazards and Risks”, Theor. Issues In Ergon. Sci., Vol. 1: 34‐61, (2000)
•
Kumar, R., “Ergonomic Evaluation and Design of Tools in Cleaning Occupation”, Doctoral Thesis, Luleå
University of Technology, Department of Human Work Sciences, Division of Industrial Design, Sweden, ISSN: 1402‐1544, (2006)
•
Li, G. ve Buckle, P., “Evaluating Change in Exposure to Risk for Musculoskeletal Disorders ‐A Practical Tool”, Robens Centre for Health Ergonomics, University of Survey, (1999)
•
Ma, L. ve ark., “A New Simple Dynamic Muscle Fatigue Model and Its Validation”, International Journal of Industrial Ergonomics, 39: 211–220, (2009)
•
David, G. ve ark., “The Development of The Quick Exposure Check (QEC) for Assessing Exposure to Risk Factors For Work‐Related Musculoskeletal Disorders”, Applied Ergonomics, 39: 57–69, (2008)
•
Zurada, J. ve ark., “A Neural Network‐Based System for Classification of Industrial Jobs with
•
Respect to Risk of Low Back Disorders Due to Workplace Design”, Applied Ergonomics , Vol 28:
•
49‐58, (1997)
•
Sullivan, L.W. ve Gallwey T.J., “Effects of Gender and Reach Distance on Risks of Musculoskeletal Injuries in an Assembly Task”, International Journal of Industrial Ergonomics, 29: 61–71, (2002)
•
OHCOW, “Work Related Musculoskeletal Disorders”, Occupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. Report, 1‐7, (2005)
•
Özel, Emre, and Oya Çetik. "MESLEKİ GÖREVLERİN ERGONOMİK ANALİZİNDE KULLANILAN ARAÇLAR VE BİR UYGULAMA ÖRNEGİ." Journal of the Institute of Science & Technology of Dumlupinar University/Dumlupinar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 22 (2010).
•
Fang, H.L. ve ark., “An Ergonomıc Approach to an Investigation into The Risk Factors Leading to Work‐Related Musculoskeletal Disorders for Taiwanese Hairdressers”, IASDR 2007, The Hong Kong Polytechnic University, (2007)
•
McCauley‐Bell, P.R. ve ark., “Measurement of Cumulative Trauma Disorder Risk in Clerical Tasks Using Fuzzy Linear Regression”, EEE Transactıons On Systems, Man, And Cybernetıcs—Part C: Applıcatıons And Revıews, Vol. 29: 1‐14, (1999)
•
Sestos, M., “Chronic Musculoskeletal Disorders in Agriculture for Partners in Agricultural Health”, Agricultural Health Project Module VIII, 1‐39, (2008)
•
Marras, W.S. ve ark., “National Occupational Research Agenda (NORA) Future Directions in Occupational Musculoskeletal Disorder Health Research”, Applied Ergonomics, 40: 15–22, (2009)
•
Luttmann, A. ve ark., “Evaluation of Muscular Strain and Fatigue in Occupational Field Studies Using Long Term EMg Records”, Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting 4, 209‐212, (2000)
•
Jones, T. ve Kumar S., “Comparison of Ergonomic Risk Assessments in a Repetitive High‐Risk sawmill Occupation: Saw‐filer”, International Journal of Industrial Ergonomics, 37: 744–753, (2007)
•
Village, J. ve ark., “An Analysis of Physical Work of Care Aides”, Reducing Injuries in Intermediate Care: The Ergonomic Report, 5‐40, (2008)
•
David, C.G., 2005, “Ergonomic Methods for Assessing Exposure to Risk Factors for Work‐Related Musculoskeletal Disorders”, Occupational Medicine, 55: 190‐199, (2005)
•
Kuorinka, I. ve ark., “Standardized Nordic Questionnaires for The Analysis of Musculoskeletal Sysmptoms”, Applied Ergonomics, 18: 233‐237, (1987)
•
Hildebrandt, V.H. ve ark., “Dutch Musculoskeletal Questionnaire: Description and Basis Qualities”, Ergonomics, 44: 1038‐1055, (2001)
•
İnternet: Cornell University, “Cornell Musculoskeletal Discomfort Questionnaires”, http://ergo.human.cornell.edu, (1999)
•
Corlett E.N. ve Bishop R.P., “A Technique for Assessing Postural Discomfort”, Ergonomics, 19: 175‐182, (1976)
12
12/23/2015
•
Ahsberg, E. ve ark., “Perceived Quality of Fatigue During Different Occupational Tasks: Development of a Questionnaire”, International Journal of Industrial Ergonomiics, 20: 121‐135, (1997)
•
OHSCO, “MSD Prevention Toolbox”, OHSCO’s Musculoskeletal Disorders Prevention Series, Part 3A, 1‐56, (2007)
•
Callaghan, J.P. ve ark., “The Design and Preliminary Validation of 3D‐Match‐ A Posture Matching Toolfor
Estimating Three‐Dimensional Cumulative Loading on The Low Back” 34th Annual Conference of Association of Canadian Ergonomists, London, Ontario, (2003)
•
Frings‐Dresen, H.W., Kuijer, P.P.F.M., “The TRAC‐System: An Observation Method for Analysing Work Demands at the Workplace”, Safety Science 21: 163‐165, (1995)
•
Mollard, R. ve ark., “Researches and Developments on Postures and Movements Using CAD Techniques and ERGODATA”, Computer Applications in Ergonomics, Occupational Safety and Health Elsevier, Amsterdam, 337–
343, (1992)
•
Chafflin, D., “A Computerized Biomechanical Model: Development and Use in a Studying Gross Body Actions”, J. Biomech 2: 429‐441, (1969)
•
Badler, N.I. ve ark., “Simulating Humans: Computer Graphics Animation and Control”, Oxford University Press, USA, (1993)
•
Porter, J.M. ve ark., “Computer Aided Ergonomics and Workspace Design”, Taylor and Francis, London, 574–
620, (1995)
•
Village, J. ve ark., “Development and Evaluation of an Observational Back‐Exposure Sampling Tool (Back‐EST) for Work‐Related Back Injury Risk Factors”, Applied Ergonomics, 40: 538‐544, (2008)
•
Pinzke, S. ve Kopp, L., “Marker‐Less Systems for Tracking Working Postures‐Results from Two Experiments”, Applied Ergonomics, 32: 461–471, (2001)
13

Benzer belgeler

Ahmet Selman BOZKIR Birth Place

Ahmet Selman BOZKIR Birth Place reporting tool for decision makers, Artificial Intelligence Researchs, 2013 (in review)

Detaylı