içerik - Oshnet School
Transkript
içerik - Oshnet School
12/23/2015 OSHNET SCHOOL FOR HIGH CERTIFIED EDUCATION IN THE FIELD OF OCCUPATIONAL AND ENVIRONMENTAL SAFETY AND HEALTH Kurs 3 MODÜL 3.1. ERGONOMİ 3. Bölüm ‐1. Oturum ERGONOMİK RİSK DEĞERLENDİRME Yrd. Doç. Dr. Burcu Felekoğlu, [email protected] Yrd. Doç. Dr. Seren Özmehmet Taşan, [email protected] Dokuz Eylül Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü Izmir, 24 ‐ 25 Aralık 2015 İÇERİK Ergonomi ve Risk Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları İstatistikler ve Maliyetler Ergonomik Risk Değerlendirme Hedefler Risk Etkenleri Ergonomik Risk Değerlendirme Yöntemleri Yöntem Karşılaştırılması ve Seçimi Önemli Hususlar Kaynakça 1 12/23/2015 ERGONOMİ ve RİSK • Ergonomide, çalışanda rahatsızlık oluşturabilecek risk etkenlerini belirlemek ve değerlendirmek çok önemlidir. • Riski saptayamazsan önlem alamazsın! Mesleki Kas‐İskelet Sistemi Rahatsızlıkları (MKİR) Endüstrileşmiş ülkelerde, MKİR, meslek hastalıklarının %50’sinden fazlasını oluşturmaktadır. Mesleki kas iskelet sistemi rahatsızlıkları, işe bağlı sakatlığın en önde gelen nedenlerindendir. 23.12.2015 4 2 12/23/2015 Ergonomik Risk Değerlendirme Bu tür rahatsızlıklara neden olan risklerin ergonomik risk değerlendirmelerinin yapılması büyük önem taşımaktadır. Hedefler • Kısa vade: • MKİR’in yüksek olduğu bölümlerde yapılan işlerin ergonomik risk değerlendirmesinin yapılması • Orta vade: • • • • Çıkan sonuçlara göre tasarımın iyileştirilmesi İyileştirme sonrası durumun değerlendirilmesi Standardizasyon İş verimliliğinin artması • Uzun vade: • • • • MKİR şikayetlerinin önlenmesi/azaltılması MKİR kaynaklı devamsızlıkların azaltılması MKİR kaynaklı maliyetlerin azaltılması Çalışanların iş/yaşam kalitesinin yükseltilmesi 3 12/23/2015 Risk Etkenleri MKİR’lar genellikle birikimsel ve zorlayıcı tür eylemler sonucu oluşurlar. Bunların sebepleri incelendiğinde; 1) İş ile İlgili Risk Etkenleri • • • • Yükün özellikleri İşin gerekleri Çalışma ortamının özellikleri Psikososyal etkenler 2) Kişisel Risk Etkenleri 23.12.2015 7 İş ile İlgili Risk Etkenleri 1. Yükün özellikleri Aşağıda belirtilen özelliklere sahip yüklerin elle taşınması sırt ve bel incinmesi riski oluşturabilir; • çok ağır veya çok büyükse, • kaba veya kavranılması zor ise, • dengesiz veya içindekiler yer değiştiriyorsa, • vücuttan uzakta tutulmasını veya vücudun eğilmesini veya bükülmesini gerektiren bir konumda ise, • özellikle bir çarpma halinde yaralanmaya neden olabilecek yoğunluk ve şekilde ise 23.12.2015 8 4 12/23/2015 El ile taşıma yük limitleri www.hse.gov.uk 23.12.2015 9 İş ile İlgili Risk Etkenleri 2. İşin gerekleri (Fiziksel güç gereksinimi & İş ortamı gerekleri) İş; • çok yorucu ise ve/veya yüksek çalışma temposu gerektiriyorsa, • mutlaka vücudun bükülmesi ile yapılabiliyorsa, (özellikle vücudun belden dönmesini gerektiren aşırı sık veya aşırı uzun süreli bedensel çalışmalar) • yükün ani hareketi ile sonuçlanıyorsa, • vücut dengesiz bir pozisyonda iken yapılıyorsa, • aşırı kaldırma, indirme veya taşıma mesafeleri içeriyorsa • yetersiz ara ve dinlenme süresi içeriyorsa, • tekrarlamalı hareketler içeriyorsa, • titreşimli hareketler içeriyorsa, bedenen çalışma şekli ve harcanan güç, özellikle sırt ve bel incinmelerine neden olabilir. 23.12.2015 10 5 12/23/2015 1. İş ile İlgili Risk Etkenleri 3. Çalışma ortamının özellikleri Çalışma ortamı aşağıdaki özelliklerde ise, özellikle sırt incinmesi riski artar; • çalışılan yer işi yapmak için yeterli genişlik ve yükseklikte değil ise, • zemin düz değilse, engeller bulunuyorsa veya düşme veya kayma tehlikesi varsa, • çalışma ortam ve şartları, işçilerin yükleri güvenli bir yükseklikte veya uygun bir vücut pozisyonunda taşımasına uygun değilse • işyeri tabanında veya çalışılan zeminlerde yüklerin indirilip kaldırılmasını gerektiren seviye farklılıkları varsa, • zemin veya üzerinde durulan yer dengesizse, • sıcaklık, gürültü, aydınlık, nem veya havalandırma uygun değilse 23.12.2015 11 İş ile İlgili Risk Etkenleri 4. Psikososyal etkenler • İş memnuniyetsizliği, • Monoton iş, • Zaman baskısı, • Yetersiz denetçi ve iş arkadaşı desteği gibi yetersiz organizasyonel etkenler. 23.12.2015 12 6 12/23/2015 Kişisel Risk Etkenleri Çalışanın; • yapılacak işi yürütmeye fiziki yapısının uygun olmaması, • uygun olmayan giysi, ayakkabı veya diğer kişisel eşyalar kullanması, • yeterli ve uygun bilgi ve eğitime sahip olmaması, durumunda işçiler risk altında olabilirler • yaşlanma, • kondisyon yetersizliği, • sigara kullanımı, • aşırı kilo, 23.12.2015 13 Ergonomik Risk Değerlendirme Yöntemleri 1. Çalışan Özbildirim Değerlendirme Yöntemleri 2. Gözlemsel Yöntemleri 3. Direkt Ölçüm Yöntemleri 23.12.2015 14 7 12/23/2015 1. Çalışan Özbildirim Değerlendirme Yöntemleri • Ergonomik risk değerlendirme için kullanılan subjektif yöntemlerdir. Çalışanların özbildirimleri anketler ve kontrol listeleri (check lists) ile toplanmaktadır. • Bu yöntemlerden bazıları; 1. Standardize edilmiş İskandinav Kas‐İskelet Sistemi Anketi (Nordic Musculoskeletal Questionnaire), Alman Kas‐İskelet Sistemi Rahatsızlık Anketi (Dutch Musculoskeletal Discomfort Questionnaire), Cornell Kas İskelet Sistemi Rahatsızlığı Taraması (Cornell Musculoskeletal Discomfort Survey), Vücut Rahatsızlık Haritası (Body Discomfort Map), Hissedilen Çaba Derecesi (Rating of Perceived Exertion, RPE), RPE’ye dayanan İsveç Mesleki Yorgunluk Envanteri (Swedish Occupational Fatigue Inventory, SOFI)’dir. 2. 3. 4. 5. 6. • Bu yöntemlerin en önemli avantajları kullanımı kolay, düşük maliyetli olması ve imkan dahilinde geniş örnek büyüklüğü sağlamasıdır. 23.12.2015 15 2. Gözlemsel Yöntemler • Ergonomik risk değerlendirmelerini sistematik olarak kaydetmek ve de nicel değerlendirmeler yapmak amacıyla geliştirilmiş yöntemlerdir • Yaklaşık 30 tane gözleme dayalı yöntem • • • • • • • • • • Ovako working posture assessment system (OWAS) Arbeitswissenschaftliches erhebungsverfahren zur tätigkeitsanalyse (AET) Ergonomic analysis (ERGAN) Quick exposure check (QEC) Rapid entire body assessment (REBA) Rapid upper‐limb assessment (RULA) Occupational Repetitive Actions (OCRA) NIOSH lifting equation (revised) Manual tasks risk assessment (ManTRA) ...vb 23.12.2015 16 8 12/23/2015 2. Gözlemsel Yöntemler • Ayrıca bu yöntemler dışında bilgisayar yazılımı destekli yöntemler bulunmaktadır. • • • • • • • Anybody, Match, TRAC, Ergo‐Man, 3DSSPP, Jack, Sammie Cad gibi • Bu programların kullanıldığı birçok çalışma bulunmaktadır. 3. Direkt Ölçüm Yöntemleri • İnsan hareketlerini ve duruşlarının analizi için çeşitli direkt ölçüm teknikleri geliştirilmiştir. • Direkt ölçümler için; sırasıyla kas aktiviteleri, açı sapmaları, güçler ve vücut hareketleri hakkında detaylı gerçek nicel bilgiler veren elektromiyografi, açı ölçer, biyomekanik analiz araçları ve optik araçlar kullanılır. • Fakat sistem kurulumu pahalı bir yöntemdir. Çoğu zaman işyerinde uygulanamaz; temsili lab ortamı hazırlanması gerekir. 23.12.2015 18 9 12/23/2015 Yöntemlerin Karşılaştırması • Bu üç yöntem tipinin geçerlilik ve güvenilirilik açısından karşılaştırılması yapıldığında, direkt ölçümler gözlemlerin üzerinde, gözlemler de özbildirimlerin üzerinde tutulur. • Gözlemsel yöntemler temassızdır (vücuda cihazların takıldığı direkt ölçüm metotlarının tersine) ancak, çeşitli vücut duruşlarını tanımlamada analizcinin yargılarına dayanır Yöntemlerin Karşılaştırması Özbildirim Gözlemsel Direkt Ölçüm 10 12/23/2015 Yöntem Seçimi Hangi teknik seçilmeli? • • • • • Kullanım amacı Değerlendirilecek işin özellikleri Tekniği kullanacak kişinin bilgi düzeyi Veri toplama ve analiz etmek için elde bulunan kaynaklar Maliyet 23.12.2015 21 Yöntem Uygulaması Sırasında • En az iki kişilik grup halinde değerlendirme yapılmalı • Yöntem rehberi detaylı olarak incelenmeli • Saha gözlemlerine ek olarak gerektiğinde video çekimleri de yapılmalı 11 12/23/2015 Kaynakça • OSHA, “Ergonomics: The Study of Work”, Occupational Safety and Health Administration 3125, 1‐14, (2000) • Shoaf, C. ve ark., “An Adaptive Control Model for Assessment of Work‐Related Musculoskeletal Hazards and Risks”, Theor. Issues In Ergon. Sci., Vol. 1: 34‐61, (2000) • Kumar, R., “Ergonomic Evaluation and Design of Tools in Cleaning Occupation”, Doctoral Thesis, Luleå University of Technology, Department of Human Work Sciences, Division of Industrial Design, Sweden, ISSN: 1402‐1544, (2006) • Li, G. ve Buckle, P., “Evaluating Change in Exposure to Risk for Musculoskeletal Disorders ‐A Practical Tool”, Robens Centre for Health Ergonomics, University of Survey, (1999) • Ma, L. ve ark., “A New Simple Dynamic Muscle Fatigue Model and Its Validation”, International Journal of Industrial Ergonomics, 39: 211–220, (2009) • David, G. ve ark., “The Development of The Quick Exposure Check (QEC) for Assessing Exposure to Risk Factors For Work‐Related Musculoskeletal Disorders”, Applied Ergonomics, 39: 57–69, (2008) • Zurada, J. ve ark., “A Neural Network‐Based System for Classification of Industrial Jobs with • Respect to Risk of Low Back Disorders Due to Workplace Design”, Applied Ergonomics , Vol 28: • 49‐58, (1997) • Sullivan, L.W. ve Gallwey T.J., “Effects of Gender and Reach Distance on Risks of Musculoskeletal Injuries in an Assembly Task”, International Journal of Industrial Ergonomics, 29: 61–71, (2002) • OHCOW, “Work Related Musculoskeletal Disorders”, Occupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. Report, 1‐7, (2005) • Özel, Emre, and Oya Çetik. "MESLEKİ GÖREVLERİN ERGONOMİK ANALİZİNDE KULLANILAN ARAÇLAR VE BİR UYGULAMA ÖRNEGİ." Journal of the Institute of Science & Technology of Dumlupinar University/Dumlupinar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 22 (2010). • Fang, H.L. ve ark., “An Ergonomıc Approach to an Investigation into The Risk Factors Leading to Work‐Related Musculoskeletal Disorders for Taiwanese Hairdressers”, IASDR 2007, The Hong Kong Polytechnic University, (2007) • McCauley‐Bell, P.R. ve ark., “Measurement of Cumulative Trauma Disorder Risk in Clerical Tasks Using Fuzzy Linear Regression”, EEE Transactıons On Systems, Man, And Cybernetıcs—Part C: Applıcatıons And Revıews, Vol. 29: 1‐14, (1999) • Sestos, M., “Chronic Musculoskeletal Disorders in Agriculture for Partners in Agricultural Health”, Agricultural Health Project Module VIII, 1‐39, (2008) • Marras, W.S. ve ark., “National Occupational Research Agenda (NORA) Future Directions in Occupational Musculoskeletal Disorder Health Research”, Applied Ergonomics, 40: 15–22, (2009) • Luttmann, A. ve ark., “Evaluation of Muscular Strain and Fatigue in Occupational Field Studies Using Long Term EMg Records”, Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting 4, 209‐212, (2000) • Jones, T. ve Kumar S., “Comparison of Ergonomic Risk Assessments in a Repetitive High‐Risk sawmill Occupation: Saw‐filer”, International Journal of Industrial Ergonomics, 37: 744–753, (2007) • Village, J. ve ark., “An Analysis of Physical Work of Care Aides”, Reducing Injuries in Intermediate Care: The Ergonomic Report, 5‐40, (2008) • David, C.G., 2005, “Ergonomic Methods for Assessing Exposure to Risk Factors for Work‐Related Musculoskeletal Disorders”, Occupational Medicine, 55: 190‐199, (2005) • Kuorinka, I. ve ark., “Standardized Nordic Questionnaires for The Analysis of Musculoskeletal Sysmptoms”, Applied Ergonomics, 18: 233‐237, (1987) • Hildebrandt, V.H. ve ark., “Dutch Musculoskeletal Questionnaire: Description and Basis Qualities”, Ergonomics, 44: 1038‐1055, (2001) • İnternet: Cornell University, “Cornell Musculoskeletal Discomfort Questionnaires”, http://ergo.human.cornell.edu, (1999) • Corlett E.N. ve Bishop R.P., “A Technique for Assessing Postural Discomfort”, Ergonomics, 19: 175‐182, (1976) 12 12/23/2015 • Ahsberg, E. ve ark., “Perceived Quality of Fatigue During Different Occupational Tasks: Development of a Questionnaire”, International Journal of Industrial Ergonomiics, 20: 121‐135, (1997) • OHSCO, “MSD Prevention Toolbox”, OHSCO’s Musculoskeletal Disorders Prevention Series, Part 3A, 1‐56, (2007) • Callaghan, J.P. ve ark., “The Design and Preliminary Validation of 3D‐Match‐ A Posture Matching Toolfor Estimating Three‐Dimensional Cumulative Loading on The Low Back” 34th Annual Conference of Association of Canadian Ergonomists, London, Ontario, (2003) • Frings‐Dresen, H.W., Kuijer, P.P.F.M., “The TRAC‐System: An Observation Method for Analysing Work Demands at the Workplace”, Safety Science 21: 163‐165, (1995) • Mollard, R. ve ark., “Researches and Developments on Postures and Movements Using CAD Techniques and ERGODATA”, Computer Applications in Ergonomics, Occupational Safety and Health Elsevier, Amsterdam, 337– 343, (1992) • Chafflin, D., “A Computerized Biomechanical Model: Development and Use in a Studying Gross Body Actions”, J. Biomech 2: 429‐441, (1969) • Badler, N.I. ve ark., “Simulating Humans: Computer Graphics Animation and Control”, Oxford University Press, USA, (1993) • Porter, J.M. ve ark., “Computer Aided Ergonomics and Workspace Design”, Taylor and Francis, London, 574– 620, (1995) • Village, J. ve ark., “Development and Evaluation of an Observational Back‐Exposure Sampling Tool (Back‐EST) for Work‐Related Back Injury Risk Factors”, Applied Ergonomics, 40: 538‐544, (2008) • Pinzke, S. ve Kopp, L., “Marker‐Less Systems for Tracking Working Postures‐Results from Two Experiments”, Applied Ergonomics, 32: 461–471, (2001) 13
Benzer belgeler
Ahmet Selman BOZKIR Birth Place
reporting tool for decision makers, Artificial Intelligence Researchs, 2013 (in review)