Hozat Tarihi

Transkript

Hozat Tarihi
Hozat Tarihi
Administrator tarafından yazıldı.
Salı, 08 Eylül 2009 19:46 - Son Güncelleme Salı, 29 Eylül 2009 03:19
Hozat adı eski Türk dilinde sıçramak , hoplamak anlamına gelen Hozmek’ten gelmektedir.
Hozat’ın tarihinin çok eskilere dayandığı çeşitli kaynak ve kaynakçalarda anlaşılmaktadır.
Hozat ve çevresi Selçuklular döneminden kalan daha önceki dönemlerde olduğu gibi
göçebe ekonomisinin hakim bir karakter görüldüğü bir yer olmuştur.Çeşitli nedenlerle
otoriteden kaçan göçebe boylarının Hozat ve çevresini yurt edindikleri
anlaşılmaktadır.Sunni din uygulamasına karşı çıkan Şii topluluklarının ve Türkmen
boylarının Hozat çevresine sığındıkları tahmin edilmektedir .Baba Resul ve Baba İshak
gibi Selçuklu Sultanlarına baş kaldıran Sarısaltık’un Hozat’ın çok yakınlarında Sarısaltık
Köyünün Sarısaltık Tepesinde mezarının olduğu bilinmekte ve efsane edilmektedir.
Hozat , tüm Güneydoğu ve Doğuanadolu 1516 yılında birinci Sultan Selim tarafından Osmanlı
toraklarına katılmıştır. Kanuni devrinde Pir Hüseyin oğulları kendilerine verilen sancağı
bölüşerek Çemişgezek ( Hozat dahil ) Mazğirt , Pertek ve Sağman kollarına bölmüşlerdir .O
zaman Hozat Erzurum Eyaleti içinde görülüyordu.Fakat bir süre sonra Diyarbakır’a
bağlanmıştır.Bu bağlılığın Tanzimatın ilan edildiği 1839 yılına kadar devam ettiği , bu tarihten
itibaren tekrar Erzurum’a bağlandığı tahmin edilmektedir. Dersim beyleri Osmanlı döneminde 19.yüzyılın yarısına kadar aşiret , sancak beyleri olarak
kaldılar . Daima birtakım ayrıcalıklara sahip olmuşlardır.Bu beyleri Osmanlılar hiçbir zaman tam
bir devlet otoritesine bağlayamamışlardır. Yönetim daime yerli beylerin ve aşiret reislerinin
elinde kalmıştır. Bölge çok engebeli ve dağlık olduğundan içerilere girmek mümkün olmamıştır.
Tanzimatla Fransız yönetim şekli kabul edilmiş , o zaman devlet ıslahat hareketleri ile Dersim
Beylerine yeni düzeni 20 nci yüzyılın başlarına kadar devam etti . Sebebi ise Dersim beylerinin
yeni düzeni ve devlet otoritesi kabul ettirtmek kurulu ve kökleşmiş çıkarlarına uygun
düşmüyordu . Hozat ( Dersim ) Tanzimattan sonra Erzurum’dan ayrılarak 1845 yılında İl haline getirildi .
Bundan sonra ise ağalık ve ocaklık döneminde çıkarı olanlar ayaklandılar . 1862 de
Mamüratül-Aziz (Elazığ ) vilayet olunca Dersim de Elazığ’a Sancak olarak bağlandı . Fakat bu
kez dedeler , ağlalar ve eşraf devlet otoritesinin bölgede yerleşmesine şiddetle karşı çıktılar ve
bu suretle Dersim isyanı çıktı . 1877 de Semih ve Kürt İsmail Paşalar 1867 de Ahmet Muhtar
Paşa ve 1855 de Ali Şevki Paşa komutanlarında gönderilen kuvvetler karışıklıkları yatıştırmaya
çalıştılar.
Anacak köklü bir ıslahat yapılmadığı gibi yeniden isyan çıktı ve eşkıyacılık devam etti .1907
yılında Harput Redif Livası Kumandasında Reşit Paşa asiller üzerine gönderildiği , bunun
üzerine isyana son verildiği.
Ferit Ali Paşa ile Şuray-i Devlet Azası Mustafa bey Dersim’de incelemeler yapmışlardır.Daha
sonra Meclis-i Mebusanca Dersim bölgesinde önce sükunetin sağlanması sonradan ıslahat
sağlanması kararı alındı .1909 yılında ise Muhtar İbrahim paşa 4.Ordu komutanı olarak Dersime
gönderildi 1916 yılında Dersimde özellikle Doğu Dersim’de 19 yüzyılın ikinci yarısından 20
yüzyılın başlarına kadar Doğu illerimizin bir kısmında olduğu gibi Hozat çevresinde de Ermeni
siyasi hareketleri etkinlik gösterdi . Fakat bu hareketleri yerli halk müsamaha ile karşılamadı .
Ermeni azınlık 20 Yüzyılı başlarında tümü ile Hozat çevresinde göç etti . Hozat’ın yönetim
değişiklikleri bu güne kadar değişik safhalar geçirmiştir.1862 de İl haline getirilen Dersim 1875
yılında geliri giderine yetmediği için İradey-i Şahane ile tekrar sancak haline getirildi .1879
yılında vilayet olan Elazığ ‘a Çarşancak kazası içinde Hozat’ta bağlanmıştır. 1881-1922 tarihleri
arasında Hozat ( Dersim 9 sancağı merkezi olmuş ve burada hanefilik yerleşmiştir.1881-1890
tarihleri arasında ilk Dersim Mutasaraffı Çemişğezek’li Fikri Paşa kendi adıyla anılan mahallede
beylik yapılar ve çarşı kurmuştur. 1920-1935 yılları arsında Hozat Elazığ’a kaza olarak
1/2
Hozat Tarihi
Administrator tarafından yazıldı.
Salı, 08 Eylül 2009 19:46 - Son Güncelleme Salı, 29 Eylül 2009 03:19
bağlanmış , 25 Aralık 1935’de çıkarılan Tunceli kanunu ile Hozat 4 ocak 1936 yılında Merkezi
Kalan’a taşınan Tunceli Vilayetine bağlı bir kaza olarak kalmıştır...
2/2

Benzer belgeler