REVOLySION CbRLA

Bytyn
dynjanb
proletarian
Birle^iglz!
Liicratura kitaexanasb,
Q arak e tla n b
Issa.
REVOLySION
CbRLA
(2-ci к ita s b )
И здание К арачаевского Областного Издательства.
И сп ол н ен о п о з а к а з у
КРЯЙНЯЦИЗДЯТЯ.
КИСЛОВОДСК
f
5П
Пролетарии
ИССА
всех стран, соединяйтесь!
К ЯРД К О Т О В.
РЕВОЛЮЦИОННЫЕ
СТИХИ
, _________ ы
\ Каозчаево-Черкесская I
'
ОБЛАСТНАЯ
Б И ТП Л ТСП' ЕК А
Те рок р. Райлито Ks 259.
Кисловодск, Типография Кар, Облиздата
З а к а з № 11— 1075 31 г.
*
A L
S 0 Z.
„ R e v o l y s i o n £ ь r 1 a ” atlb Qaraketlanb Issa
QOldasnb bu kitaecbqbnb xaqbnda kelyByzge kelgen^Bireki sezny ajtbrqa syeeiz.
Bizni Qaracajda x a l q ? b r c b l b q eurun zamanlada
ullu xurmetli orun а!ьв gyrygen eseda tnusliman din kirgenden BaslaB mollalanb ?brqa qarsb avazlarbnb кусу в1а
ne xurmeti, ne sbjb BOlmaj taslanbB, unutuluB qalqan edi.
(
llinu soruqunda gazblqan ?ы (стихотворение) ese
Qaracajda Cbrt goq edi. Kertidi qaracaj tilni kesini encilikleri saqlanmaj, агав nazmulaqa elcelenie dinni xaqbnda,
xalqqa zaranlb zatlanb xaqbnda nazmula, ijnarla ваг edile.
Alaja alanb quraf. zfrranlblbqlaibndan sorada sir tyrly Bir
ilm u ?oruqlarb, Bir tyrly Bir nizamlarb, Bir tyz elceleri
?oq edi.
Qaraketlanb Issanb bu kitaecbqb 2-ci kitaBbdb. Qara­
ket ulu kesi 1922/23 ?blladan дагьв Ba?laqan ?a? Qbrcbdb.
£brcblbqda paxmusu, yly?y век ulludu. Qaraket ulu <;.
Qaracajda фадь ilm u yoruqda ?ы ?агьв teeregenleni
„pioneridi”.
Qaraket ulu
bu kitaBCbqda gbrlarbnda eski dynjanb,
cirik dynjanb, mort dynjanb ta?bn-b? ysynde qojmaj uvata,
umurlaj mollalanb, kulaklanb xbjlalarbn, fitnalarbn, ?amanIbqlarbn— Qaraket ulunukesine enci paxmusu в!а— suratlae
xalqqa tuvra etedi. Апь в1а Birge ?аць ?a?avnu, ?arbq
9a?avnu— sosializm quravnu alqa Barqanbn, kegyzedi,
suratlajdb, tizedi.
Qaraket ulu ?olda?nb ни ?ы1агь maqana taealbn,
taebn (klas) t a B a t b n , ojum taBatbn tolu Bolm aqlbqlarb в!а
Birge tehnika ganbndan cij qalqan gerleri keedy. Qbrlanb
qurasmaqlbqlarb, tizilmeklikleri ganbiida talaj kemlikle
kezge caeadbla.
Апь в1а Birge кИавпь gazma originalbn easmaqa
orunsuz osal xazbrlaqanbn eskermej BolmajBbz. 01 kem ­
likle, curum la seeeBli gazma originalnb talaj gerlerinde
talaj satbrlanb anblajalmaj isarala (Belgile) salbu qojoiaiiBbz.
Апь tbsbndada „InqilaB", „Xuriat“ kiwik qaracajlasm aqan агав sezleni qaracaj tilge kijirgenin ariv kermejeiz.
M undan arbsbnda Qarakel u lu goldas kesini qbjbnbn
bu tyBde eskerillik sezlerine
Basmaqa xazbrlaqanda kesini
tyz BOlurqa kerekdi:
...„Sora вь!апь men Bblaj кегув
Kysiy saoibslanbB certenterie
Qaed, murad etiв kijindirirge
Ana tilimi eyjyndyryge:
Teeredim sezleni tinte, syze
Qalam в!а aq qzo|btxa tize
рьгсь, nazmucu eoisada atbm
Tamamlasmajdb alqbn m uratim “...
BATCALANb ABULKERIM
QAJSbNLAMb AXMAT.
Narsana
15/1— 31 9 .
<С2а К A F К A Z га»
KAFKAZ.
O h d e m Kafkaz, salam ajtama sai\a
Tyrly-tyrly m ijik, aruv tavlaqa,
Uzaq ?erden keliB qonaq boIuvcu
Kek Bululla yjyrsynye qonuvcu.
Qacadbla bzlarbndan syrgenlej
Bulqanalla qbppa kieik сыта1ьв
$o ol xalda gitilege mingenlej
Raxat boIub gatadbla culqanbB;
Cardaq ttman em eulutla gajblbB
Calqalarbn artlarbna qajbrbB
Cajqalalla Bir-Birlne urusuB
Demle?elle e?ynlerin BurusuB.
Qaracbqbz! 01 tavlaqa syeliB,
Teppeleri Bulutlaqa tirelie
Bulutlanb iclerin Biri ?агьв
£ u ld u z la q a geterme dee uzalbB.
Uaq, ullu, tergevsyz кев sanlarb
Kek giBekden sblanadb даПагь;
Xar zamanda Birca tyldy хаИагь
Kezyvynde qacbB qalad’ qanlarb.
Tavs-tyjys etedile dynyrdee
M bnajalla Bir-Birine gyryldeB
SbjdamlanbB rnamuq kieik aqarbn
Etekleri kyren tartbB, qaralbB.
Turna keziy aruv tavla qimulim
Kirfikleri acblmajbn gumuluB
Kez tier dee av tyeyne «jasbiibB
Buqojlanb auzlarb ась1ьв.
Sora erij teerejdile syjynye
£asanalla tyrly-tyrly kijniB
M ijk tavla tueanlaqa BeleniB
Qzenleri kem kek aruv kegeriB.
Teppeleri aq kyjyzden ?asalbB
Kyn getgenlej aruv дьИыав ?апьв
K ekny etegi tavqa ?ete qbzarbB
©rlegenlej geter xalda uzalbB.
M in i— Tavdu aruvluqnu anasb
Kymys kieik ^bllbrajdb Qaqasb
Ne keledi, b u zalimini esine...
Bir tavnuda ten etmejdi kesine...
£ajaqlarb mamuq k i B i k aqarbB
Qarae turad’ Кагвек tavqa сат1апьв:
— „£alla, allbtndan meni в1а selesme,
„Barbqbzdan men onluma kyresme!
„Sana guvuq ullu Bijle ?я$а11а
„Mallb, mylkly, ilm u Bilgen adamla
„Seni maxtae ?azqandbla Bilmejin
„M ana'kelge qollarbndan kelmejin.
,,£arlb eseda meni xalqbm, milletim
„Senden ese кев aruvdu keleetim.
„Kemsiz keBdy xar Bir tyrly Bajlbqbm:
„Salqbn sbrtla, kelev kbrdbk, gajlbqbm;
„АИьп, kymys qozlajdbla tavlarbm
,,§uvuldajla tyrly-tyrly suvlarbm;
,,£arajdbla suvsaeqa, per suqarqa
„Darmandbla avruvlanb eaqarqa.
„Endi mana qorquvsuz b o I u b Qolla
„Keledile qralladan adamla;
„Qarae, кегув syjyny?ye ketelle
„Barbqbzdan meni qaeil etelle".
[Xar suvlarbi; gbltbrajla, ?analla!
Seni ysynden „zem-zem” suvla aqalla,
Eteklerin salqbn ariv tatala]
©zenlege seir keleet salalla.
Bet ^anlarb qalbn aruv cegetle
Iclerinde xar Bir tyrly kegetle,
Sueaj esgen narat, пьгь terekle,
Salqbn, ?uvas, ajaz ura, kelekge.
Ajaz ursa вагь Birden qbmbldae
8
'
Silkinelle Bir-Birine sbBbrdau
Qasnajdbla kemkek aruv k i j i n i B
Bas vitalia tavla taea ijliu.
M inendile Biitaqlanb ysyne
§atlbq kelgend’ ви 1ви 11апь csine:
£uvuldejle andan-mundan sb zq b ib B
Qbrlajdbla tyrly aruv qbCbrbB.
Buv, Ququtur, xar ganbvar qozqalbn
Otlajdbla кед catlada quvanbB;
Maral kijik gelevlege uzala
Q asqa ecgi qaja bianda дивапа
Kijikleni tamadasb ABsatb
£etisim li kemsiz b o I u b xar zatb:
— ,,’M enme— dejdi— kijiklege onovcu
„Tersge-tyzge, islerine qaravcu,
„Men Bolqanlaj bu gurtlada lamada
„Maravcuqa tislik вегшеп hamanda,
„д ы 1ав kelse дапьт kieik keryme
„Mudax etmej tilegenin Berime".
ABsatbnb дыъп ды 1ав ulanla
IJvqa ajlana m ijik tavqa Cbqalla
^yryjdyle сивиг-сивиг kijiniB
Kijikleni bzlarbndan ijliB.
Тав tysgenlej bsanlasbB galalla
Kijikleni тагав skok alalia;
Sueaj esgen тагаПапь еНугув
Qajtadbla qoslarbna кеКугув.
Cegetleri adam etmez sbndbkla
Talalarb gelev, tarlav kbrdbkla.
Narl sez cyryjd’ „Gelev kersen ?er sorma"
Апь kieik „Keleet kersen, er sorma".
Кед catlada qosla salbB olturuB
Malla otlaja talalanb tolturuB.
Syryvcyle ojnajdbla gbjblbB
Q ajaladan suvla a q ad ’ qujuluB;
Cacblalla ?orqa bo I ub дьИьгав
Suvuqdula qolun tezmej qaltbraB;
Tenerejle Bir-Birine сы та!ьв
Cajqalalla ta?qa, aojacqa виЦапьв;
Kimi kezlev, kimi cucqur, coquraq,
Gara suvla, issi suvla, kimi aq
Kyzgydeca lasb, qatnu keryne
Aqadbla агь-веп Belyne.
Aruv suvla! ne gerleden cbqasbz?
Guzaea etiB qalajlaqa Barasbz?
— „Bizni atanbz suvuq kyrtle, Bulutla
„CbqqaiibBbz laslb, nqaclb bu gurtla.
„Biz ?ol salbB ezenlege, tyzl^ge
„Sadaqa ete saharlaqa, ellegt
„Ellis syrem tenizlege keleeiz
„Mudax b o I ub OBaBbzqa kireBiz.
„Bir zamanda a j b ib l b B keeinden
,,Biz qutuluB kemeleni lyBynden
,,Bulut boIub havalaqa cbqaebz
,,QajtbB kelis bu tavlaqa qonaBbz“ .
REVOLYSIJANb XAQbNDA
Xar qralda eterge.
£ a ? a j edik ellede
Mirzev Bitmez ?erlede
Ва?ь acbq gezende
Та?1ь— aqa^lb ezende;
A qac ici terende
Tert ?апьвьг tav bo I ub
M illetlege qo^ulmaj
KezlerlBiz av bo I ub .
Buqovsuzlaj taqfclbB
E?igiBiz (jaeblbB
Kycly kirit salb'nbB
B a jq a — Bijge ?а 1ьпьв.
Туву— ъ ц Ъ topuraq
£а1ьп tartbB у]увуг
£arbq tijer Qerinde
Mutxuz bo I ub kynyeyz.
BojnuBUzda Bojunsxa
Ba? keltyrge qojmajbn
Qarlblbqda, qbtlbqda
Bir kyn acdan lojmajbn.
Caleb, rnalcb Biz bo I ub
Bajqa, Bijge mylk etie
l^ieizni tatbvu
SeeeBsiz bo I ub ketie.
-
11 ~
£an>q kermej
Kirpikleri tot
Turduq kyje,
£asavimuz ot
kezyeyz
bo I ub
termile
bo I ub .
QoluBUzdan kelmeed'
Maktaelada oqurqa
^azbqsbiibr kisi goq
Bizni агь caqbrqa.
MaktaBlanb esigi
Ась1а ed’ m allbqa
Oqur kiBik madar ?oq
Bizni k i B i k garlbqa.
Baqbvcula goq edile
£arlblaqa gararqa
Duva suvla iceek
Avwivlanb eaoiarqa.
Merekeeni suvqa e ziB
leer k iB ik qaranb,
Оде madar taBblmaj
Baqar k i B i k дагадь.
Тед Bolm ajbn патьэьд
Baj, Bij в1а ?угу?уд
£erde, m ylkde taBblmaj
Seni Birda ylysyn.
Ajaq tyBde teeleniB
Кев ingilie ezilie
Qbjbn avruv kemiriB
£a?av taem aj termiliB.
Biz b u xalda turqanlaj,
Cerni qanla guvqanlaj
£an>q gulduz tuvqandb
X alqqa keleet salqandb.
KeltyrylyB Bulutlar
CaqblbnbB, сась1ьв
Kenden kyren tartbldb,
Cuvaq ajaz ась1ьп.
Bajla, Bijle qalasbn
Syny в1а сасхапвьг
Erkinlikni esigin
Carlb xalqqa асхапвьг.
Keltyreik mylkleni
Birikgen kycny salbB
Urunajbq, islejik
PajbBbznb ten а1ьв.
Arent alqan geriBiz
TaBbladb eosuna
Erinmein calqb tart
Bicen isle qbsbna.
Dvua suvla icmejeiz
Qarlblanb Baqarqa
Balnisala acblqandb
Avruqana gararqa.
Кев garlbla quvanalla
Komm unanb isinden
Bu niqmatxa Biz getdik
Oktjaernb kycynden.
Baj qralla muratlblla
Qazavatla acarqa
Zorluq etiB umutlulla
Mylkyeyzny cacarqa.
Qazavatlar acsalar
Ariv в1а qojmajbn
l?ni qoldan ijmeeiz
Сьй artbBbz BOlmajbn.
Oktjaernb otlarbn
Q rallaqa сасагвьг
Anda i?ci xalqlanb
Negerlikge tartarBbz.
isci millet
Qerni ysyne kecereiz
Zalimleni tas etie
Sosializm i^lerniz.
B irigiB
Mylkyeyzny keltyryB
Quvanc в1а ?erisiB
Onuncu OktjaBbrqa
Sez Bereciz kerysye:
Ne Buruvda tbjmajbn
Kom m unaqa ?eterge
Endi onuncu quvancbn
Xar qralda eterge!
Xar qralda сапсь1ы
T am am toquz ?bl toldu
Tenlik tyzlyk tuvqanlb
Ekinlikni albrqa
£erni qanla guvqanlb.
Suv ornuna qan вагьв
Atlar gyzer kel boIub
U llu azaela cegiB
Toxtadbq Biz ken boIub.
Qojm ajbn xar Bajlbqnb
QoluBuzqa alqanBbz
„Qan icgen gbBblanb"
Cyreklerin garqanebz.
Xar Blr Bajlbq ty?gendi
l?ci xalqnb qoluna
I?iBiz tyzelgendi
Kommunanb goluna.
Bojnueuzdan eojunsqa
Kermez ?агь atbldb
14 -
Qaranblbq ta?ajbe
Cuvaq ajaz acbldb.
Кев ingilis qbjnalbB
X alqqa tenlik salqanek
Baj qralla kylyrca
Qarlb bo I ub qalqanek.
Qazavatladan sora
Aclbq, qbtlbq sbnadbq
Nafs ucuzluqdan easxa
Xar Bir zatxa boj' saldbq.
Talaj zamannb eardbq
Qbtlbqla xalqnb а1ьв
Aladanda qutulduq
Birikgen kycny salbB.
Bizge kylgen qralla
Endi B i z n i Bilelle
Savdygerlik qoI асьв
Taqblbrqa syelle.
Biz cetgen niqm atlaqa
Кев Busuvla etelle
Amalsbz ?aqrej b o I ub
Satbv, albv etelle.
Ala в1а ?yryjeyz
I?le qoldan bcxbnmaj
Bizge taexa „xo“ dejeiz
Asbrb век tursunmaj.
O ju lq a n sanaqatxa
Kycly tamal salqanBbz
Mylkyeyzny кеКугув
Tolu qral BOlqanobz.
Qbrallada garlbla
Bizden ylgy alalia
Bu niqm atqa geterge
Qasd etelle, вагаИа.
-
15 —
Inilizde, Qbtajda, eitev
OjarB qrallada
Carlbla tenlik izlee
Qan tegelle xar qajda.
Xar Oktjaer eajramda
Tyrlenedi xallarb
Bajla ot Buruv bo I ub
Tbjbladb allarb.
X ippil, i?ci qolla в1а
Bu ot Buruv сась1ы!
OktjaBrnb Bajraqb
Xar qralda сапсь1ы!
O ju m tenizinde syzeme.
K e r dunljanb zorunda, kycynde;
Turqan ese cumurtxanb iclnde
M eni aqblbm kirmez endl tuzaqqa,
Keriledl tert ?апьпа uzaqqa.
Кев gansajma, men qorqmajma syzyme
Barbsbndan Blrer ojum yzeme
Вагьп а1ьв kez allbma tizeme
Sora ojum tenizinde cyzeme.
Tavladan qanatsbz u c u b eteme
Bu Qurtladan кепце uzaq keteme
Bitev ?arq qbrallaqada kiriB
Adam ojum alqan Qerge ?eteme.
Kereme anda ?a?la, „madamla"
М1д1ев— т1ц1ев tentlregen adamla
Kereme daqbda kemyrkez qbzla
Qacan ese da Bir ?ацап culduzla.
Kereme qbjbnlbq getgen ?alan ва?1а
Talaj kynny guq tatmaqan acla,
__
16
Acxa m alqa carxlarbti satxanla
Avruvla а1ьв savluqlarbn atxanla.
Kereme avruv ezie aibqla boIub
Ax, ox d e B kyjye, $ь1ав, u I u b
Sanlarbndan, kezlerinden qbzb! qanla
Ташсь— lamcb gerge tam qan ulanla.
Kereme tezmejin elymge al вигив
Qama, kerox в!а keslerin игив
Talaj gerde talaj qanlb qolla
Kesek—kesek bo I ub cerde gatxanla.
Kereme daqbda terleB, kyjyB
Bajlar ycyn isles, san tyjye
Bel tyzetmej 1?1ев m illion iscile
Soluvsuz toxdavsuz i?legenle.
Tajmaj bu xalda me?ina вигиз
Xaqlarbn taemajbn ?ь 1ав u I u b ,
Kereme termiliB <;a?aqanla;
£blam uq в1а Birge xant a^aqanla.
Daqbda kereme eter i? tasmaj
Catarqa orun neda xant tatmaj
Talaj miij i?ci suvuqda, qarda
Qaltbraj oramda, qb? Boranda.
Ta?kemyrca qaralbB etleri
KemiriliB, emilie Bet syekleri;
Вь1апь Bblaj kersem cars bo I ub kezym
TbjblbB— tbjblbB cbqadb sezym.
Kereme daqbda xalqnb emiB;
Вагьпь gasavun tyrmege кетув
QbCbrae urusuB is etdiria
Qasbn— Basbn tyjyB kesin keedyryB;
Adam xaqb в1а gelkesi qajnaB
TartbB iciB qalaj syjse ojnae
I?cileni terilerin sojuB
Kesiva quturad’ qan ela toju:s.
—
17 -
Bek kiritleB auzlarbn, qollarbn
Emda tar etie oquv gollarbn
Bblaj в1а ajaq tysde tutarqa
Вагьпь xaqbn kesi gutarqa.
Iscile kapitalnb tanьв muratbn
Qyrek keltyrmez artbqlbq zatbn,
Es ijiB tbiiblasan iscilege
B jla j ajtadbla Biri-Birine:
„Bir kyn kapitalizm uvalbr, cirir,
Kemylyr kerge tan gorge kirir.
Biz elmesek ol kynny keryByz
Qan icgenlege kel kendirieiz.
„Ax! qbjbiilbq Bygyo oeliBizni
Kez taribmaj Basqan gerieizni
Qarajabz tyzlyk gyrygen gerge
Biz qol uzataabz SSSR-ge.
„Bizda termilip Sovet Vlastqa
0 ?yn вигавьг qanlb klassqa
Qbtajda, Iingilizde, Indijada
Barb kapitalizm qbrallada".
Вагьпь qallarbn men Bblaj кегув
Bardbtn qatlarbna gyregim ег1в;
Menida mudaxlbqbmb tanbB
Biri sordu gyregi qbjnalbo:
— „Sena qajdansa, ne ajlanasa?
Nedi b u ? uvuu nek qbjnalasa?"
— „Menda golovcuma uzaq gerden
Тав Bygyn kelgenme SSSR-den“
Dee sozymy estgenlej qujuldula
Вагь tegeregime gbjbldbla.
Menida taB дап1агьса кегув
Xapar ajtdbla ьэагьв ку1ув.
Вагьп аць 1ав, вагьпа Ь ц ь 1ав
Menda etdim Bilgenimca guvas
—
18 -
Berc qol golda^la, i?ci ulanla!
Ezilirle sisnl emgen gblanla!
Bblaj ajtdbm gyreklerin gapbrdbm.
InqilaB golqa вагьп caqbrdbtn.
Вагь men ajtxana qol salaelle
Маца tezm ej— хагьгзьг— dejelle:
„Bizni, qan icgen kapitalqa qar?b
Cyryrca кегуз qorquv а 1ьв ва?ь
Cyryjle kece— kyn Bizni шагав
Zandarmla, palisljala qarae;
„Senda ваг B i z n i ycyn sbtblma
Saq cyry, tae, дугу tutulm a”.
M anda qol tutus веп ajrblbB
Uzajmaj Bir yj myjy?ge виш1ив,
Kerdym syrylye огатпь erge
Qajrb eseda sir uzaq gerge
Klmnl garasb, kimlni qanb,
Kimlnl ajaqbnda sbngbr tasb.
Aslambsb galan ajaq, galan ва$
ysleri вагьпь gaianac
Savutlu asker' tegereklerln
А1ьв tanbmaj Basqan gerlerin.
Bulanb kimi nazik, klml toq
Q olu Buqovlanmaqan Biri goq.
„Kim lelle?"— degenimde— „B arqbnla“
Bir amnia ajtdb: ,,ket ягь calla".
,,Ma, keremise ol да? ulanla
Qalmaj вагьэь komsomollalla."
Biri Baralmaj artxa atladb
Zandarma игив gerge qaeladb.
O lda taB alajda дап веге qaldb
Menida xar sanbm gbzbldadb;
Bolmaj qaruvum Bir Bolu?urqa
Bir kesim ala в1а uru?urqa,
Amma artbqlbqb mbjma etdy
Qanbm qajnadb gyregim keedy.
Oktjaer otuda Bir ganar dedim
Sizni qanbqbz serge tamar dedlm
Daqbda kerdym men adam qanla
Erkinlik degenlikge кев tuvralqanla
Qan da BOlmajbn Bulaqa Buruv,
Ne kece, ne kyn B ir toxdav, soluv.
Sosializm golqa xalqrib Burqa
Bizde k i B i k Kenes xukuinat qurqa,
Kommunanb nyry sinen Basla
Toxdavsuz islegen kommunist gasla
Kapitalist qautnnu Bblaqa, tyzy;
Acuvluedi cbrajb ?yzy
Ti$ eilej edi век SSSR-ge
Q olundan kelse kemerge Qerge.
Men da Bblaiu. earbnda Bblaj kerdym ,
Tas Bolsun dedim gerdem kapitalizm
Nafs satm aqlbqnb avruvun tuv d urqan
Adam u lu n u nir-nlrine Buvdurqan;
yjatsbzlbqnb sense yjasb
Xar kirli isni Buqqan qajasb;
Sense tartbiitnaj adam qan emgen,
£ап ь sav $аг1ьпь kerge kemgen.
Alaj da bu sezleni ajtdbm
Barqan golum в1а ьгьта qajtdbm
Barb eerdi Birer ojym, Birer aqbl
Menida Bir kynym Bir kynymden taqbl.
Anbladbm, sezdim xar харагпь
Sosializimden ва?ха madamb
Qurutmazbn gavluqnu, zarlbqnb
Tas etmezin taqbrlbqnb, tarbqnb.
Bu ajtxanlarbmb aqblbma а1ьв
Saqb? eteme gyregim qant.B
—
20 —
Вагьп tinteme, вагьп syzeme
Qalam в!а aq qaqbtqa tizeme
28/V— 29 g.
Erkinlikni savqasb.
(MIKOJAN SAXARNb ACbLO|ANbNb
ySYNDEN).
Т ивап kece kekler gasnae
Bulutlar cacbla Baslae
Кек кукугев saBbla atbldb
©ksyzleden kyn acbldb.
Tav qojnunda guqlaj edik
Тац atsa deB saqlaj edik
Bir tavusdan B iz yjandbq
SeskekleniB em qaradbq.
.
Tijdi bsara kyn garbtbB
Soqurlaqa gol tanbtbB
Seir BOlduq qaraqanlaj
Bizni taBa ajlannanlaj;
Bajraq tutuB Bir qol kerdyk
Isci qol dee Biz sbj Berdik
Quanc boIub савьв keldik
Bajraqnb tyeyne kirdik.
Biz i^cile— ellile
Eki tuvqan qarnasebz
Birle?ie gerni ysyne
Xalq qalasbn salqanBbz.
—
21 —
Cerda, tavda qnltbrajla
Birikmeklikni кегув
Barbsbda ва? uralla
Bu qalaqa sbj eerie.
Eki suv arasbna;
Tavlanb garasbna
Darman saldbq Baqarqa
Ingilgenne fararqa.
Tavnv etegi salqbnda
Erkinlikni fanarb
Bundan агь allbnda
Bytyn Qarbq дапагь.
Saeijlerin ketyrye
Seni keryrge syjyB
Uzaq cerden qatbnlar
Mbllbklarbn atdblar.
N e'er kisi qalmajbn
Altb, ?eti т щ adam
Aj'tbrqa эаца salam
Tillennened’ xar alam.
Patcaxlbqnb
КдгШепцеп
Quvanclanb
Birden etiB
qolunda
avuzla
9olunda
tavusla:
„Eki Bajram Birgelej
Bygyn quvanc купувуг
Qor BOlsun дацьг Bygynne
£a ?aq a n ешугувуг”.
Ariv tavla tbnc ^uqlaqan
N -зпса erge qatbn Bolqan
Barbsbndan qbzlaj qalqan
Tama^asbz xalq suqlannan.
Erkinlikni saharb bu
Sizni iegiz Bolluqdu
Sbjbqbznb keltyryr ycyn
Kycly tamal sallbqdb.
Teerersiz em kijiniB
Bytyn ariv slz syjynyB
I?ci millet quvanbrca
Xar Bir kergen suqlanbrca.
Temir collar etdyryByz
Biz Bir tavdan Bir tavqa
Ахыьпа setdiriBiz
Inqilae etgen savqa.
Uzaqdan qaraqan kezge
Necik ariv eolasa
Sen Qasaqan tar ezene
Necik kelBet salasa.
Nenca tyrly zatlar аса
OktjaBbrnb qavqasb
Qasaqbn sen кев ?asa
Erkinlikni savqasb.
Sen Bolursan ej, ohdem!
Xar Bajlbqnb tambrb;
Salam ajtad’ xar kergen
Arivluqnu saebrb.
7 /X I- 2 7 ?.
LENINNI XAQbNDA
X о r 1a d ь д.
S ae ijlikd en Lenin ketdi
Inqilaenb goluna,
Tyzlyk salbqa murat etie
Qrallanb вагьпа.
01 ojla?bB cekgen kieik
Bolur l?ni earbnda
Вагьп вШв cbqcnan kieik
Anasbnb qarnbnaa.
Soxdalbqda, век ;a?lbqda
Xurluqnu i?in ва$1ав
Bek qbtlbqda era aclbqda
Cyrygendi yjyn ta?laB.
Naqbrda etie, sele?iB
Sbnar ycyn tenlerin
G ucxub qaraB em kyre?iB
Bilir ycyn kellerin.
Esee etiB qajqb xalda
O quj edi maktaBda
^azbqsbnbB i?cileni
Кегув Bolmaj kyclyleni.
U llu oquvqa salqandbla
Orta oquv Bltdirgenlej
Maktaedan qbstaqandbla
M unu ol xalbn Bilgenlej.
—
24 -
01 muralьп tamamlaqand'
Bir artbna Bujuqmaj
Xuriatnb Bajamlaoiand’
Ne qagbqmaj ne qorqmaj.
FaBiiklede iscilege
Cyrygendi selesirge
Ojlandbrqa, Birlesdirge
Bajla в1а kyresdirge.
Uaq-uaq хагы 1апьв
Bir kyn urusnu acarqa
lsci xalqrib qar?b salbB
Kyc dunjanb cacarqa.
Магав Ijmej iscilege.
Qojm aj xalqqa selesirge
Kycy getinej kyresirge
Xalqnb eki ylesirge.
Polisijalar, zandarinalar
Tajmaj maravcula сугув
Bir kyri getiB tutqandbla
Xalqoja sele?genin кегув.
Nenca kere tutmaq yjge
Salqandbla tutue eltiB
Syjmegenle: Bajla, Bijle
Kyre?gendile dert ?etdiris.
Tyrmeleni сасьв ketiB
Qbrallaqa q a c b B etye
Iscilege selesirge
Ala в1а Birlesirge;
Q e t i s i B О к т а в ы ajqa
Qarsb cbqdbq Biz eajlaqa
Patcaxlbqnb игив cacdbq
Erkinlikni xalqqa acdbq.
Lenin Bizge onov etie
Xar Bir ?erge савьв ?etiB
It Bajlanb sbrixa, qoloja
Qbstaqamtbz ttzaq ^olqa.
lsci xalqda гахаЦаиьв
Qyrekler quvancdan to!пм
y ig y Hici fi fyryiyrge
MyfkyByzny keliyryrge
Ajaq ysge m i n i B naslaa
Cuncuvlanb ar'xa taslaB
UstazbBbz ©idy Lenin
Bizge yretiB xar Bilgenin.
M udaxlanuand’ janvar ajda
Ken iscile xar air qajda .
Uzaq ^erden salbB kelia
Qajbtdbla elygyn keryii.
01 ym degen allaj zatdh
£etse eliedi xater etmej
Kezy^yne Lenin ketdi
£ o q d u qalli.q elyn ketmej.
Ketdi ese elmegendi
Xar muratbn tolturmaj
Leninizma sbjblb oquvnu
£erni ysyne olturtrnaj.
Nenca tyrly, nenca Buqov
Xar Bir B uruv tbjmadb
Toxdamajbn etdi onov
QorquB Birda qojmadb.
Izlegeni tyzlyk, tenlik
Salbma dee xalqqa kenlik
Adamda qojm azqa kemlik
Buda B O l d u qoldan kellik.
£аць ^oruq lyzlyk salbqa
Xar kim pajbn kemsiz aloja
Bir-sirine suqianmajbn
Kisi qbjbnbna yutlanmajbn.
—
26 -
Tuqumlaqa, milletlege
!?ci xalqnb yle?dirmej
£bjaV ycyn Bir innetge
Insanlanb kyre?dirmej.
Bu muratda, bu innetde
^anbn-qanbn ajamajbn
£arar ycyn xar milletge
Birda artxa gallamajbn.
Кев kere urus асхапвьг
Talaj kere xorlananBbz
QoluBuzdan keltnejin
Qaruvimuz getmejin.
Acuvdan gyrekler кевув
^anbdan kyresiB BegiB
Lenin ajtxan golqa
Qurc temirca kyclyleniB.
Lenin elgend’ raxat gatsbn,
Leninizma кев gasasbn;—
Partijanb anasbdb
Isci xalqnb qalasbdb.
Biz gyryjyk artxa qalmaj
Lenin ajtxan goldan cbqmaj
Tyzeteik isieizni
Begiteik kycyeyzny.
Lenin etgendi osiat
Tenlik, tyzlyk salbrqa
Acbqbz deB xuriat
Qbrallanb вагьпа;
Bizde Bolqan ylgyny
Qbrallaqa kecyryrge
Bu Ba?laqan i^iBizni
Ахыьпа getdirirge.
Kyc dunjanb tas etiB
Tamalbndan ojarqa.
—
27 —
Tuvduqlaqa savqa etiB
Kommunanb qojarqa.
Leninizm tambrlarbn
Xar Bir gerde eegitirge
Sosializm esiklerin
Sez BereBiz’ acbB kirirge.
Ant eteeiz kyresirge
Baj qauvum qa xorlatmajbn;
Toxtamazqa, demle?lrge
Komm unanb ornatmajbn.
7— II— 28.
U n u t m a B b z .
(LENINNI 0LGEN KyNYNE— 21-ci JANVARDA).
E ltiB kerge salqanebz janvar ajda
UstazbBbz inqilaBCb Leninni
Isci millet em ellile xar qajda
Eskerelle кев sbj вепв b u kynny.
Апь е?Шв, syrekler mbdax bo I ub
I$ci kezle ?blamuqladan tolue
Qrallanb вагьпа tavu? bo I ub
Teniz cajqalqanca qozqalbB, qoeuB:—
Qbralladan em iscile, ellile
Kelgendile muratlarbn Bildirge
Bir tavusdan вагьэь sez Berdile
Tutqan isin ахыьпа getdirirge.
Qyreksiz bo I ub , titree, qaltbrae
Lenin degen tavu?dan qorqqan Bajla
Bygyn kynde dert setdiriB taBalae
Quanc bo I ub fyrygendile xar qajda.
-
28 —
£anazb qblmajBbz, duva etmejeiz
^bjblqaiiBbz Bygyn alaj sez eerge;
Baj qavumnu xaterlerin etmeeiz
QaBbilarbn qazbB salbrqa kerge.
Lenin elgendi’, osijatb qalqandb
Leninizm ellyk tyjyldy, savdu
Вагьп Bizge savqa etin qojqandb
Partijasb ?av cacmazca Bir tavdu.
Bes Qbl BOlad’ b iz Leninsiz islejeiz
Tajbsmajbn Leninizm golnndan
Qrall’anb uaq-uaq kyclejBiz
Isci millet isin ijmej qolundan.
Leninizm qurcdan kycly terekni
Таты1агь kenden orun ajbrqand'
Titreted’ Bajla Bijle Belekni
Kegetleri qrallaqa gajblqand’.
Biz вагавьг mylkyByzny esdyrye
yigy BiciB к от т и п ап ь goluna
Kynden куце ilmuBuznu ketyryB
Tenlik salqa qrallanb вагьпа.
Seni atbn unutulmaj tas Bolmaj
£asan>qdb em yrny uzaqbna
Baj’ qrallanb cacarbqebz BOj salmaj
Sosializtn ornatbrBbz вагьпа.
Sen elsenda, uzaq ?a?ar muratbn,
Qmyryne unutulm ajbn atbn,
Qasav в1а Bajamlana sbfatbn
Taj’maj garbj, tola вагы suratbn!..
21/1
28 v.
SOSIALIZM QURAV
XAQbNDA
S e i m
a s.
(SELMAS ZAVOTNU XAQbNDAN
CAZbLOJANDb).
S o s cajqalqan, saebr Donnu etegin—Тувве-lyz Simal Kafkaznb syregin,
Qbzbl Asker qan в1а suqarqan tyzny
Bygyn Bygeceda Bavurun, kekyregin;
Suv k iB ik g i i iit iB legylgen teri
Kenes xukumat tuvaqanlb Beri
Soluvsuz isle g e n keriliB kerl
Iscile в!а te x n ik ie askeri.
Endi dbtib! tyzny tuvra arasb
El mylkny qurc temirden qalasb
Qucaqiajsa lert дапьпа кепв qulac
Бапьд, Basbn, teinir kyzgy, mermer tas.
Talaj m ia tereze esik acasa
Xava B O s lu q u n a yiltin cacasa
£aBuvun,dan kynny nyry tegyled’
Kekde ucqan qusoja deri keryned’.
Kezny qbsbB acojan caqlb solumaj
M inut ketmejd’ tnesinala ulum aj
Kim i anda, kimi munda qurulue
Min-min temir 9bgbibkla b u t u I u b ,
-
.30 —
O^aqlarbn, tykyrelle ot tytyn;
Te$ge cegyc uradbla nenca т щ
Temir qollu, qurc kekyrek i?clle
Xar Birisi, Birer isni Bi?ire.
Necik ullud' seni i?in, quvatbn,
Nedi aqblbn, nedi qastbn muratbn?
Anblatmaj meni bZbina а?ьгша
Xar i?in,i глада luvra ajt ?а?ыша!
„Men S e l m a s dee ajtdw qanm a atbma
E lli ulan guvuq oltur qatbma,
Xar isimi век адь1ав qajtbrsa
Ellile’g e menden xapar ajtbrsa.
„Men BOlluqm aelli mylkyny anasb
Mensiz sav eolluq tyjyldy garasb
M ylk esdyrge i?ci, elli milletge
Ma адь1а kiriemen bu innetge.
„Aqacnb, qurcnu, qorqa^inni, temirni
Suvnu, xansnb, talaj zatnb, taskemyrny
Amerikaqa, A nglijaqa eri?ie
Вагьп xajbrlandbrama kyre?iB.
,,Ma kerese вагь вепв кус, qaruv
Menda almajbn kyreseme soluv
El mylkyne ilm u nyry kirica
At egyzda gekmej эавап syryca;
„Calqbnbda Bojnuquzdan albca,
Hudaj, Bicen m e?inala calbca,
Isci, elli tbnc i?lee tbnc Qasar ’cyn
Erkin kijiB, syjgenica asar ’cyn.
„Е1 mylkyne me?inala quruma
Tyzge, tavoja xar ?erge getdirime.
Barbnbda сагхьп Birden Buruma
Sosializmge вагьп Birden teedirime.
I§ci в1а ellileni ага ?1в1п,
yzylmezlik qurc temirden i?lerme
-
3 1 .—
Вагьпь albma eelinden gygyn,—
Tavnu 0 ?ynyn mesinaqa tesdlrime.
„Encilikni, artbqlbqnb eltyryme
Ara mylkny esdyryme, keltyryme
Xaman sosializmge guvuq вагыпа
Sora Bir kyn gerni ysyne quruma.
„Budu muratbm, Budu meni qaslbm
Тав Budu, elli ulan, meni etgen antbm
Tysynsynle garbqlbqqa xar Biri
Tav tynynde arlxa qalqanlaqa deri.
«Tas BOlsun encilik, tyssyn lenlik
0 ssyn ara myik, xalqqa Birden keulik
Birevge BOlmasbn artbqibq, kemlik.
BarbBbzqa Bir mylk e g iz lik derik:
„Teeresin geter yerin kezy kersyn;
Ara mylkny esdyryrge kelyn Bersin;
Meni sav-Bolur pi kyn gyrek garam
Вагь ellilege Bojsun m enden salam ".
Kelym в1а tbn,bladbm вагьп estdim
OjlasbB sora bu aqblqa kecdym:
Bygyne deri yahilligime kyjdym
Enci mylkden ara mylkny век syjdym.
28/I X - 29 ?.
Syryvcyny avzundan.
(TA SCbN b XAQbNDA).
Ilm u tenizinden tavlaqa nyr игив,
Bulutlanb quvadb ijris, вигив,
Baradbla Bir cacbla, qo^ula
Uvaq-uvaq Biri-Birin а?ыа.
Ktekleri tas, a<i]ac, cirik, navla
Qaranub miileili oj oh'leui tavla,
Kinigcseda xoskeldige leuinc
Cuvaq kekny uii kesegi keiyne
Suv, ceget da Bir suvuldan, bir уьг1ьв
Bildirmejin qajqblarbmb urlau
Kyn bsardb altbn сась tozurai?
Xava Bosluqanda uvaq qaltbran;
Syjynyldy кегупув qartxa, gasqa
Tegyle, nelyne tasxa, aqacqa
Kyn tajaqla tert дапьпа sindile
©zenlege, qulaqlaqa kirdile;
£iti!ege, m ijik le g e in in d ile
Tasnb, aqacnb t in 'd il e , qartnadbla
bzlarbna tas ezenne e n d ile
Tav Bajlb q nb eski yja sbn kerdyle.
Тувве tyz kekyregine inindile,
uNecyn Bblaj mort BOlqansa?" dedile.
„Icindenda sezyn, cbqtnaj tbjblbB
Nek kelelle kez suvlarbn qujulu»?
Nek turasa ^ajaqlarbq, qaralbn
Kezlerinda enis syrem ага1ьв
Bas ^авиуиц tot Bolqandb sarqalbB
Nek gblajsa, nek ulujsa taralbB?"
Qoean keled’ tasdan tasxa sekirie
Etegini qucaqlajdb екугув,
Necyn sana esyn urus etedi?
Тав Bir Birde eosaqana ?etedi.
Bblaj etse tei;egiue geter deB
Qorquv Bardb seni а1ьв keter deB.
CancaqlanbB, eriB syjegin etin,
Saqlanandb дав-^апьг skletitv
Xar nedenda seni artxa tasladbq,
Bek kecigiB qolqa а1ьв Ba^ladbq
— 33 —
Endi etersiz даць kijim kijerca
Tyrsynyny isci, elli syjerca.
Ogaqbndan tytyn вигив cbqaibsa
Qoean в!а вьщь1апь suqarbsa,
Тав quvanbB кеце kirfik kerise
Kijik xalqqa Batmaz garbq eerise.
£yregii;de me?inala quruBuz
Barbsbnda tblpuv в1а Burueuz
Porsunlbrb esyn urus eterle
Tavusunu вагь elle estirle.
Tavnu esynyn mesinala keserle
0 zekleni teren-teren teserle
Bu ?urtlada qurc qalala’ eserle,
Tavdan tavqa temir ?olla eterle.
§ьвь 1а kycny ezeklege kijirieiz
Syjeklerin.Burquc в1а kemiriBiz
Qiliklerin mesinada ijiriBiz
Bblaj в1а altbn kymys syzereiz.
Maniuq tasnb, Bojav-tasnb, temirni
Qorqasim ii, altbn, kyniys, kemyrny
Barbsbnda qozlatbrBbz tavlaqa
Iscilege, ellilege savqaqa.
Кев min, isci
Kezyv-kezyv
QbZbv qatbB
Bir soluvsuz
iesge ?0gyc ururla
mesinanb qururla
Qbgbrbkla Bururla
kece kynda ulurla.
Alaj BOlsa menda islerme kyresiB
Amerikan tehnikaqa' erisiB
Bir easlasam earbnada eazarma
Artdan quvuB allarbna ozarma.
Cajqalbsa, bsarbsa, kylyse
Ага шу 1кпу ’век eaqalb keryse
Tijilmegen qbzla kiBik tavlanb
Xajbrlarbn ara mylkge eerise,
- 34
Xar в1г mylkny tambrbsa Bitevda
Paravozluq etiB вагьп tartarsa
Seni а1ьца euruv Bolmaz Bir gavda
Sosializm esiklerin acarsa".
Esimi ijdim tbHbladbm вагьп estdim
Sezlerinden Birda kysly ile^ie
Sordum xapar „siz qajdansbz“ dedim
Xar i^lerin anblarqa kyre?iB.
Orusca an,blamaqanca tanbB
Bir qaracaj gas cbqdbda савьв
Kyle keldi taB’ alaca kijim li
Orta Bojlu век keloetli syjymly;
Salainlasdb Birda meni ijnaqlan
Bilegitni qolu в1а qucaqiaB:
„Bula вагь ingenerle, tehnikle
Та\'1агьвьгпь ti tiB , qarmaB kerlykle;
Moskvadan meni в1а kelgenleri
X alqq a xajbr веш ycyn eeri“.
Basdan ajaq ви1апь вагьп ajtdb
Mb’cbmajbn qbsqa ьгпа qajtdb.
Qojcuqlarbm keterle deB guzaea
Кев Btilgumaj menda ajlandbin ьгьта
Andan веп вагьв keliB goqlajma
Tascbnb isle» Baslar kynyn saqlajma.
£A§ T0 LyNy XAQbNDA
К ©z
ас.
(KOMSOMOLCU BLA MOLLANb DIN XAQbNDA
S0LESGENLERI).
K e z ac, esger ozqan
£a?avuBuz misalladan
IjiriB , e z iB о em qbSbB
Nenca qanlb uruslanb
fitna dunjam.:
toludu,
qbjnadb,
goludu.
Teren xbjsaelansan eolqan isiege,
a?av tuvqan kynden eeri kyclege,
in, xukumat emyrny uzaqbiia
Bijlik etgend’ уагЫапь вагьпа.
g
Tyzlyk BOlmaj i§de, о em cyrekde
Qyrygendi avuzda, tilde sezde
Bajlar miniB m ijik keget terekge,
£erde xalqqa tykyrmeklikden ezge.
Baj qralla arada urus асьв,
Biri-Birin s a g a lla rq a t’alasbB
Zor kyc etiB Biri-Birin teBlerge,
£erin, malbn, eazarlarbn kyslerge.
Din, xukumat xaman Bajqa yaq b o I u b ,
Nek saqlajdb апь etegin saq b o I u b ,
Nenca tyrly etyrykny ajtadb
£аг 1ь 1апь qan yoluna tartadb.
Necyn ijnanasa eski qalamqa:
Kesin tyzetiB gazadb zamana
Maxdav salbB yazadb ве1ек ndamqa,
Ten qaramaj eolqan yumlaj alamqa.
- 36 Qalam gazqandb B a s d a turqannb maxtao,
01 zamanda eajnb interesin saqlae,
(jarlb xalqnb cyregin qorquv а 1ьв,
l?ler k i B i k a a jq a Bijge aoj salbB.
Komsom. „X alqnt aldaB qaltbraiqan ajt molla,
Qajdadbla siz ajtuvcu tyz ?olla?
Ne zat ycyn tegylgendile qanla?
Kimler ycyn xars urqandbla qolla?
Bir toxtavsuz, Bir soluvsuz xamandaL.
Xar adamnb aqblb eser zamanda
Necyn yretesiz adam sojarqa,
BolmajmbSbz adam qandan tojarqa?
Kesi k i B i k adam nb eltyryrge,
Nek kereged’ insannb yretirge
Kyresgenin, Baj ^utluqun qojm ajd’ deB,
Апь kezy kisi xaqdan tojm ajd’ dee.
M illion insannb tegylgen qanb
Din golunda Bir zatqada sanalmaj,
Ainma tolsun eajnb tojmaqan qarnb
Kim ycynda ol gasasbn qbjnalmaj.
Igi tylmed’ sora qannb ornuna
Xalq tartblsa kulturanb goluna
Kimda islee taear edi qarnbna
Tehnikanb Biz eardbrsaq allbna.
Zor, kyc etia m illetni
teBlegene
Tilek tileB, sbj вепв galbnasbz,
Qblbc в1а rbsxb, mylk kyslegeue
Nezai ycyn Bas игив taBbnasbz?
Qorqutasbz кев ingilgen milletni
Вагьп tiziB gahanimni, gennetni,
Zor etgenni, kyc etgenni вагьпа
Olturtasbz dinni Bas taxdbSbna.
Ajaq tyade teBlengendi yjallbq;
Кев да1ьпьв, кев i?lee kemli allbq.
— 37 01 BOladi. quruda xaqsbz qallbq
Din golunda goqdu gazbqsbnmaqlbq.
£e r ysynde insanlanb Bilemen
Biri goqdu sizni k i B i k uelem en”;
Qa^avnu uzaqbn qana suqartbB,
Q an ьгхь1а goluquznu q b z a r t b B .
Kesigizni semirtirge, tojduruqa
Kerekmedi xalqnb Bblaj sojduruqa?
Nenca ege, nenca eksyz qaladb
Nenca garlb siznicyn tye Boladb?
Dininden, ?eriatbndanda Bilgenim
Вагьп qarae т а 1авхапып, em kergenim,
Вагь qan yblamuq Bijlik, artbqlbq
Bir-Birinden ась, gyrekge qatblbq.
C^arlblaqa goqdu din d e n Bir fajda,
D in golunda tyzlyk ваг ese qajda?
Siz kesigizni BegitiB terde— Basda,
Bizni qbjbnbBbznb emgenden Basxa.
M undan easxa dunjanb men Bilmejme
Rennet yahanimda, еде kermejme
£asavqa kez асьв ojlasqanbm da
Barbda m unda taB kez allbtnda.”
Molla:
„Assb Bolma, BOj sal Bijge, век Bajqa
£ o q d u madar seriatdan cbqarqa
Bardb allax tersge, tyzge qaraqan
Вагьвьгпь sbnar ycyn yaratxan.
Baj yarlbda kesi syjyB etedi
Neterle deB xaliBizge qararqa
K em li, kezli xar kim ni Bblaj etin
Вагьэьпь m uratlarbn sbnarqa.
Вагь уаппь allax Bir kyn garatdb
D in n i xaqbn xar kim geda tanbtdb
Boj salm ajbn me?ys B olqanlar ycyn
Qazavat Bujurdu din saqlar ycyn.
— 38 —
Kitnlerge nasbB, гьэхь anda munda
Kimni паэьвь, saqlajdb allbnda
Cyregini ters ^ollaqa Bajlama
Bu dynjanb axbratdan sajlama.
£аг1ьпь aqblb ty ld ’ eajca <;eti9im
£ a r lb Bilm ejd’ kesini eter isin.
»
Baj qosuna earsan ol qoj sojadb
Bereketi u llu d ’ qarnbn tojadb.
Baj Bolmasa ?arlb qalaj Qasared'
^a lc b lb q etm ejin nesin asared’
Ma Birini m alb, Birinida galb
Ekisi Bygyllykde toq qarn b .”
Komsom. „Ozqan ketgen, erkinliksiz dunjadan
Endi шаца Besik ды1а gbrlama
M illetni zor et’gen, qbsqan, qbjnaqan
Xbjla isleni ojum undan urlama.
Kynyeyzge BOlm aqbzda cars, tuBan
C acblbqbz parbq tijgen golundan,
Av BOlqanbn, keBdy ketda ken, дивап
Kez Bajlarqa kelmez endi qolundan.
Nenca tyrly dunjada dinler gyryjd’
£ y z m in qadar Bardbla sejbx, myryd
Bir-Birini din in Biri m ax dam ajd ’
M eni aqblbm Birindeda tox tam ajd ’.
Nek BOldu sir din Bir dinden sbjlb?
M illetle ortasbn, nek eldi ajrb?
Xar xalqnb usae kesi gasavuna;—
Quzov b o I u b turdu eajlar asavuna?
Bir dinden qalqan вагь etyryk ese,—
Barbda xalq ycyn qarai\b kece.
Isus, Muxainmat вагь fajqamearla
Birer din cbqbrbB xalqnb aldalla.
D in ваг ese ga§av в1а nek tu^m andb?
Кев em yrny artxa qalbB q u v q a n d b ,
— 39 —
Dinda kermej ©1ув ketgen вагь ganla,
Qalaj ajtbB Barlbqdbla sualqa?
Qanlarb Bir kyn garatbldb dejdi...
Bizni Birieiz, ol kynny nek kermedi...
£asav в]а dinni Birge nek eermedi?
Burunulanb ajbrb nek kergendi?
Ne cyn allax k o m li, k e zli garatdb?
£arlblaqa dert getdiriB kyresdi?
Bajnb, B ijn i, qulnu, ezdenni’ sanatdb?
Insanlanb qaum laqa ylesdi?
*
Ten BOlmajbn вагь insan, вагь gan?
Muslimana ne cyn xalald’ gjavur qan?
$eid dejse, qandan keriliB elgene,
Kesi k i B i k insannb Bojnun kesgen,e?...
Вагь Bula Birer ojum Birer aqbl;
Xalq anblar sizni kyn-kynden taqbl,
Xbjlalarbnb вагьп Bir kyn acar;
Din Bagu^nu 1ув tanibibndan cacar.
Entda, ajtxanlarbrnb qosaqbna;
АНахьдь kimge usaqan’bna;
Sen tbnbla, men tintejim, syzejim
Talaj misal, kez а11ьда tizejim.
Patgaxla eajlada Bijlik qururqa
Вагь kyresgeni allax BOlurqa,
У1е?е11е gerni, suvnu, kekleni
Zortyeynde kenden tartbB cekleni.
Keremise gerni qana guvduruB,
Qanlb uruslatib вагьп tuvdurue;
Вагьп xorlae Biri-Birin a?arqa
£ e r n i ysyne kerti allax BOlurqa.
Randan guvuq kermejmid’ bu isleni?
Talaj b o I ub kesine erisgenleni?
Nek B O lm ajdb ви1апь Bir tbjarqa?
Titiretie B u jruq un a gbjarqa?...
—
40 —
Апь ваг ese Bujuruqunda qullarb,
Bir talaj min ва? urojan 1авьпапь,
Xalqdan sbjlb kergen terecileri,
MinleB-minleB sbjlb kelecileri.
Kegy, ?eri, ajb, kyny, tavlarb
Xava B u lutlarb, taza suvlarb,
K i?i Bilm ez yarlb xalqdan islerin,
Taiaj-talaj tasa k e n esc ilerin.
Kynax, suvae syjgenica elgen isi,
Kimge rbsxb, kimge агав Bergen kycy,
Insanlanb talaj sortqa Belgeni,
Ten qaramaj eki ajbrbB kergeni.
Patcaxlada etmejmedile B b l a j ,
Birin lyrtyB, Birini ваэьп sblaj,
Bared’ tasa isleri, kenesleri
Syjmesele агав Berge kycleri.
Qerleri, kekleri, xar Bir zatlarb
Din yolunda апьса sbjlb atlafb,
Bijge qulqa y le sin iB xalqlarb
Ana qarsbd’ xar B ir ly rly zatlarb.
Bu qaumdan kimdi allax Bilelmejme
Barbndada Bir Basxalbq kermejme
Ma tergev al Biri-Birinden ва1ах,
Kez allbna t i z d i m nellaj B ir allax...
£ o q d u Bizni yaratxan allax, ne din
© tyrykdy qaBbr агав max^ar kyn
Вагьп garatdbqbz а1ьв ojum d an
Q ullan db rb r ycyn taqbB Bojnum dan.
Allax kerti ваг ese xalqnb ijesi
01 yaratmaj garatbrqa Bolmaese
Kim di sora апь garatxan kesln!
Tersine Burm aqbz xalqlanb esin!
Seir tylm yd’ b u qadar quvatlbnb,
Bilmegeni купах1ьпь, suvaelbnb
- 41 Bazman qurae cekmej neda syzmejin
Birem-Birem qbl kepyrge tizmein.
Вагь ylgy, вагь ojum b u dunjadan
Milletni zor etgen, qbsqan, qbjnaqan
Вагьп tuvdurduquz Bizni kyjdyryrge
Bajla xajbrbna san tyjdyryrge.
Devr, sqat, zekat, fitir ej molla!
Nekax, qalbn, вагь ?eriat golla.
Вагьп C bqarqansa Buruv e o lu rq a,
^a s a v u n u qalaj syjsen qururqa.
Toxda garbqlbq xalqqa Bir sinse
£bltbraqan ilmu gulduz mijisinde kylse,
Xbjlalarbnb вагьп kerse, вагьп Bllse
Sora keryse агвагьпа ijse.“
Komsomol Bblaj ajtbB sezyn BO?arqa,
M ollada saqb?landb guvae qajtarqa
£ertenterdi QuvaB taemaj mbjbsb taldb
Тав avzundan sezy cbqalmajbn qaldb.
Menda ajtxanlarbn, вагьп estdim, sezdim
Talaj syryv allax kez allbma tizdim,
I^lerin tintdim, qarmadbm syzdym
А11ах1агьть Barbndanda umut yzdym.
К от ти п ап ь nyry ва?ьта kirdi
Din Bagu^un mbjbmdan quvdu, syrdy.
Kynden kyne taqbl menda вагьп eildim;
Sora uzajmajbn kom som olqa kirditn.
£o q d u men ijnanan ne din, ne allax
Zordan easxa ne Bij, ne xan, ne patcax
Kyc, qaruv cyrymejdi Bir da 1asa,
Xalqnb kezyn eajlamaqlbqdan easxa.
Turma ?аг1ь, allaxnb, dinni tasla
Kyresyvny Bajlaqa qarsb Basla
Kerek lyjyldy-?oqdu, Bizni Bijieiz
Ara mylkge qullanbrqa syjeeiz.
— 42 —
£ o q BOlsun, tas eolsun, tajmaj qan emiv!
£erden tas Bolsa Bir-Birin gegiv
Kimda qaruvun qbzqanmaj salbr
Kereklisi qadar ara mylkden albr.
A^amaz Birev Birevny Bir zatbn,
Ucuz etiB ajtm az tuq um un, atbn
Вагьца ten BOlur k ijim in asbn
Вагь BOlur syjgen qarnasbn.
15/11— 28 q.
Q jm d u ru q в1а £а1сь.
A c lb q век kemslz qbtlbq
Dunjanb qaltbratbB
SbCJbB, ijirie gutluq
M illetni aezbratbB.
Tergev а1сь qarada
Ata, ana, Balada
Bir-Birine BOlu^maj
Bir yjyrca qonu^maj.
Senda ?a?avu taqbr
Кев zaravatlbq getiB
Ba? qaldbrbrqa faqbr
Kelgenen murat etiB.
Cyregi it B ir adam
Tyeedi eerdi salam
Кев tintie, qarmae haman
Aldarbn B iliB tamam.
£ац ь z qarbn asbna,
Cegerme dee во?ипа,
Fajda izleB Basbna,
Aldae eltdi qo§una:
- 43 —
Qumduruq:
Qalcb:
Qumduruq:
palcb:
Cumduruq:
„Ajt golun ьгьд qajdan!
Ne izlejse axsb ulan?"
„Uzun, i;zaq, ?ol дугув
Men keleine Qozandan
Qbjbnbnib satarqa
UrunuB Bas tutarqa“ .
„Bbrmbdb ek^n qonusun,
Saqrejin, tanbsbn?“
,,Ma Bud’ meni kelgeniin
£ o q d u munda B ilgenim “ .
„Alaj Bolsa goldasbm
Bytynda din qarnasbm;
ljnannbq BOlsan шаца
Q yregim , kelym sana,
Bir B alam ca kerlykme
Seni ycyn ellykme.
- Ingilegenini tanbB
Keltirgenme qo?utna;
I^lesen веИц 1а 1ьв
Mylk eterse ва?ьда.
I^lemegen tislemez;
Is qbjbn Bolsada tez,
Xavle во1ша во?ипа
Et rbsxb вавьда.
Bir easxasb
Q asbm ’ k i B i k
Andan artxa
Ten xaqbnb
BOlmajbn
keryme,
qojm ajbn
Berime.
Alaj ijnan sezyme!
Сев b o I ub ty? kezyme,
Uvmam xater etmejin
Тав kelyne getmejin
Qojm am qolumdan kelie
Amma senda islerse
44 ~
Allax ajtsa kel вепв
Birda qojmaj eriniB.
Тав k erm e sen ва?ьда,
Sor tijreme, xonsuma;
Кев garlbda mylk etgend’
K e lin m e ni qosuma“ .
Caleb:
„gyregimden men sana
brazblbq вегете,
Ajtxan sezyny т ац а
Bek B a q a lb kereme.
Ma kerese ха1ьть,
Kes ajbma да1ьть,
£um usunu eterme
Bek kelyne geterme“ .
Cumduruq:
„Bes yblqa xaq kesejim,
Da, qoj galcb etejim.
Otuz qoj mal вепте
Andan еде netejim?
Bu ве? дь1пь icinde
Seni эьпав keryme.
Xar i?ini garatsam
Тав qbZbmb вепте.
M eni aryv q b Z b t n b
Allax ajtsa, albrsa,
Rbsxbma em mylkyme
Ije b o I ub qalbrsa.
„Tezgen уапьт tuz a?ar“
Islemejin kim ?asar;
Bu ees дь1пь icine
Tatbsa’da кусуде;
£ a s a v u n u кевуьу
M undan агь allbnda,
—
4 5 —*-
ingilmezse kertlsi
Ма1ьп Bolsa qolunda“ .
Qalcb:
„Atam, anam goq meni
.Vjyrsyndym sezynden
Endi keryme seni
Ata, ana kezynden.
Bek islerme, urunurma,
Bu ве? ?ь1пь turuma,
А тад а ве1 вегтегте
Tuz b o I u b erimezme“ .
Qumduruq:
„Allax ajtsa sav esen
Bu ees Qblqa getemiz
Andan агь ga?avqa
Birden onov e te rB iz."
Xaramlbq Bilmej ezge
TeriliB kuka sezge
£ u m d u ru q q a ijnanbB
Ter cьqardьд qbjnalbB.
Q oj galcb dee а1ьда
Sen ijnanbB antbna
Birda xaramlbq Bilmej
Isledin tbnclbq kermej.
£atarqa о т и д , malda
Q ajda kec BOlsa anda
£astbqbnda tajaq, ta?
A^aqanMV suvuq as!...
Тед qatbna Barmajbn,
Bir bos купуд eolmajbn
Sen kelyne geterge
Emda гагь eterge.
Bolgalbnda Biterge
Mai y l e ? i B keterge
- 46 £a?avunu qururqa
Esen rahat eolurqa.
uMenden ада mal ketmesin,
Qojiarbmb az etmesln"
Degen xaram murat в1а
Q uvub ?etdi ,,ol“ at в1а.
Qaranb aqacda, tasda
Can BOlmaj senden easqa;
Cetgenin ybrtar Buvar ’
Q an icivcy yanbvar:
Qumudruq:
„Toxda alajda atlamaj
£etg end’ seni во 1уа 1ьд
Bir m inutnu atlamaj
Ma Busaqat а?а1ьд!“
Cyregin qorquv а1ьв
Seskeklenie qaradbn,
Aman muratbn tanbB,
Кев Qbladbn, taraldwv
Qalcb:
„ 1j ! eltyrme sen meni
Tyzlygym ijmez seni
M enda insan, menda ?an
Nek icese adam qan...
Adam qana BOjarqa
Хагы1ас1ьд qoluдu,
£u m u sq a ijie sojarqa
Saqlaqansa yolumu.
Sezym, i$im Bir b o I ub ,
ysym, в а^ь т kir b o I ub ,
Сити?иди etgenme
Bek kelyne getgenme.
Q arnvumu qbzqanmaj
Ma ве? уь1пь kyre?dim,
Artbq m alqa uzalmaj
Тед xaqbmb ylesdim.
- 47 —
Маца getgen ус, tert qoj
Cars etdiriB kezyny,
Ceti?gen kyn unutdun
A lqbn ajtxan sezyny.
Maldan ese, ?an tatlb
Sana qojdum т а 1ьшь,
Xater et suvuq atlb,
Alma meni дапыпь.
Сапьшь qaldbrbr ycyn
Апь Baqalb кегув,
Erie qaruvum, kycym
Uzaq, uzun ?ol дугув;
Egec, qarna?dan ва§1ав
Вагьп Qazanda ta?laB,
Xaram etiB qojqanm a,
КеНв qulun eolqanma.
«»
Cazbqsbnmaj ?yregin,
TutuB qolun,, Bilegin,
Albmbsa ?апьть?
Tegermise qanbfflb?"
Qumduruq:
„Kelgen esen qol urn a!
Qaraqanm a qarnbua,
Davun ?oqdu raalbma
A?brajbm ?о1ица“ .
Qalcb:
„(^bjdba ta?qa, aqacqa
£аг ь М ь т sana a?qa
A?arqa et taemaqbn,
Meni etimden Basqa...
Ki?iin goqdu qatbinda
Kimim qalsbn artbmda
Tyzdy gyregim, дьпьт
Qurumaz meni qanbm.
—
48 -
Marda goqdu zorunda
Сапып seni qolunda
Ne tysynda kecim sal!
Ne termiltmej ?anbtn‘al!“
Qumduruq:
„Seni gazbqsbnbB lav,
Qaltbrasa aqac, tas
£ а 1сь т ац а qallb gav
Вальца etmezme bos .
Allax kesi ajtsada!
Ne qamamam, yjalmam,
Tijmez Bujuruq etseda
Seni Bblaj qojalmam.
Bir qarama kezyme,
Ту? B olluqm a sezyme
Em galcbla, garlbla
Вагь т ац а q a llb la "—
Dep tartbB §kok atbB,
Celke qanbnb tekdy
Sen da can воге gatbB
Kekyregine cekdy.
БаНагьдь tuvradb
Bir-jsirine cbrmadb
Qaqbnb icdi, emdi
Teren ?bndbkka kemdy.
С ы рь qalbn aqacda—
Tillisiz cavul tasda
Kimge q b C b r , kimni yjat?!
Kimge etgin osujat?!...
Murat uzun... ne fajda...
Be$ ?bllbq galbn qajda...
Caleb sanbn uvaldb
Qbzbl qana Bojaldb...
— 49 —
•
M unu estgen adamla
Вагь yazqan qalamla
Zakon в1а BirlesiB
Sen murdarqa, demlesie;
BiliB xaram isini,
Bytyn etgen kycyny
Tar yasavqa tbjdbla
Taqbr yerge ybjdbla.
I?ci, elli yarlbla
Itni ornunda kerdyle
Er, ti?ida gbjblbB
Вагь nalat eerdile...
Sen etgense qanlb i?
Cyrek kyltyrmezlik kyc
Urdunda ?erge kemdyn
Qblan kieik, qan emdinNe BOlluq ed’ elraeiln
O lda gan ed’ ga?asa?
Tert sanbnb qb jbntn
Kesi raxat a^asa?
Needi, seni dertin
A rtb qb qb Barmedi?
01 ga?asa dunjada,
Sana ?a?av tarmedi?
Qbjbnbn qarnbna urue
Kerpeslenie кев tojdun
Siniralmaj quturuB—
Sora уакьпь sojdun. .
Qan ась
Bir m i n u t d u ;
© ld y k e id i u n u td u ,
Sen etini kemirise
Век кев kynny termilise
Seni kieik yanbvarla
Senden ojura albrla
-
50
-
San,a getgen taqbrlbq
Ders Bolluqdu вагьпа.
Calcblada aldatmazca
E ndi acbq Bildile
Kulak taB ty$se sojue
Q an icgenin kerdyle.
13/111— 28 9.
I§siz
t u r m a.
I$ le m e g e n a $ a m a z .
B ijle r, xanlar earbsb
Sizge tatbv Bermejin—
BuqovlanbB turqansbz
D unja garbq kermejin.
£ a lq a , m alqa Bir вагьв
Kesisizni ty jg e n e iz
Erklriliksiz dunjanb
SbnaqanBbz, BilgenBiz.
SatbB alrnaj, ortaq calmaj
Bir eli ger tasmajbn;
Bij ajtxamta madar goq e d ’
Q u llq u n a caBmajbn.
Aq qol b o I u b , aq oet boIub
Salqbn yjde olturue
Xaqbqbznb a?aj edi
Qarnbn qandan tolturuB.
Can ter etie i?lej edin
Апь mallb eterge
01 qan icgen gbBbnb
Sen kelyne geterge.
— 51 —
SatbB albvcu gerini
Sana acxasbz eerelle
I$lej uruna sen Bilsen
Seni sbjlb kerelle.
Bo? taBxanlaj gerleni
I§lej uruna Bilmejse
Xavlelikge eoslanbB
Sen i?lerge syjmejse.
D unja tatbv kermeeiz
Biz i?lemej, Birikmej
Erkinlikni gyryteik
Kegetlerin ciritmej.
Bijge etgen gumu?ui\u
Вазьпа eterge Bilmejse
Caz kezyvny ozdurmaj
Завапьдь syrmejse.
Q aeda mirzev gbjadbla
Urluq atqan adamla
Oramlanb elcelejle
Islemegen amanla.
Xalq qadalbB i?lese
Oramlada kylese
Zamanbnda saean syr
Kyz getgenlej calqb cal
Cerda suvda ten soldu
Qojm aj pajbnb ten al.
Sanlarb sav adamqa
Bore BOladb i?lerge
AjbB tylmyd’ saqb? et
I?ler ycyn tilerge.
8/IV—26 g.
Tb§bRbVLANb XAQbNDA
Analbq.
£ a h i l Bolsa anasb
Ne Billikdi Balasb
O ldu saeij esdyrgen
ToBuqunda kytyrgen.
On ве? уь1ь tolquncu
Anasbnb qolunaa
Aqbl— Balbq Bolquncu
Qyryjdy апь yolunda.
O quj Bilgen anala
Qurcdan b o I ub qalala
Balalaqa yarajla
yretelle, qarajla.
yjdegide, yjyrde;
y jd e esikde xar yerde
Oquvdan ala fajda
Aladbla xar qajda.
Агь— веп culqanmaj
Kirge— mirge Bulqanmaj
Isin ete Biledi
Taza turqa syjedi.
Т ь ? ь г ь у п ц yoluna
Bolm aqbz temir euruv
KltaB alsbn qoluna
Seeeesizdi bu tur uv.
Hr, tislda ten Bilse
Ten oqusa, ten kerse
Ten i?lerle, ten а 1ьв;
Birikgen kycny salbB.
Ti?i er den yle?mej
Biz BirigiB kyre?mej
£ a s a v u B u z tbnc BOlmaz
My’lkyeyz alqa earmaz.
Ilm ud’ mylkny keltyrgen
M illetleni esdyrgen
Temir gollar etdyrgen
Tenizlede gyzdyrgen.
Qaranblbqda turiiB
M illetni aslambsb
Sosializmanb qurae
Tyld’ gasarbq gartbsb.
27/IV— 26 g.
Tavlu qbznb tarbOjbvu.
TbSbrbvla кев zaman
BuqovlanbB ga?adbq
Temir avda gasaqan
BulBullaqa usadbq.
Qanatlanb qaqaBbz
Biz xavaqa ucarqa
Qaranb eulutlanb
£olim uzdan cacarqa.
Tot avlanb keterie
Kezny garbq acarqa
Qirigen adetleni
ysvBvzden atarqn.
—
54 —
Mutxuz tijgen kynleni
£arbq tijie keryrge
Oquv, Bilim, ilm u а1ьв
Erkin bo I ub gyryrge.
Er kisile ,,tbsbrbv“ dee
Кев qbjbnlbq Berdile
Bir Basxasb eolmajbn
Satlbq’ mallaj kerdyle.
Kesieizge sormajbn
Syjmej erge Berdile
Malb Bolqan kisige
Bizni tbjbnslb kerdyle.
Razb bo I ub ajtmaek
Bu is Bizge Bolsun dee
Qojmasala вагаек
,,£ahanin sizden tolsun” den
Sez ajtbrqa Bolmaek
Nambs ycyn yjala
©тугувуг keteedi
£yreglB iz qbjnala.
Biz b u xalda turqanlaj
QbZbl ?ulduz ganandb
Erkek— tlsi ajbrmaj
Xalqqa tenjik salqandb.
Xalqda gyrysyn ten,lik
Adamda qalmaj kemlik
Qarbqlbqnb goluna
Turuquz qoldan kellik!
Ilmu e?ikle acbldb
Xurmet Bizge cacbldb
Qaranblbq dunjaqa
Kenden tbrmb tartbldb.
5 'VI— 26 ?.
— 55 —
Kyn
tijdi.
(TAVLU Tb§bRbVLAO)A).
E j, ingilgen, ezilgen,
Кев zarbvatlbq ?etgen,
gesirlikde Qyrygen,
Inqilae azat etgen!
Qalbnsbz otda дапьв
Nenca дь1 tutmaqlanbB
Qasavdan qamaB, qanbB
Gynaxsbz агав1апьв.
Kynler b o I u b cars tuean
Ca?ajegiz ellede
Sizden qaranb qalcnan
Bolm aqandb yerlede.
Ne elle ol zamanla
Patcaxlbqnb qolunda
BuqovlanbB insanla
§erijatnb yolunda.
CaratblmaqlbqbqbZ
Kyje, Bi?e erlrge
Oqese tuvqanm eglz
Erkinlikde cyryrge.
Ta?laqbz euqovlanb!
Bo^laqbz sanbqbznb,
A lbqbz onovlanb
Inyitmej yanbqbznb!
Kecegiz kyndyz Bolqand’
D unjaqa keleet gajblqand’
Er tbsbrbv ten Bolqand’
Xar kimda pajbn a lq a n d ’.
Tb^brbvla pajlarbn
Alalainjdbla tolu
Eski adetle qalmajbn
Bolluq tyjyldy xaq yolu.
— 56 —
Segizinci Mart ajda
Cbqadbla oramqa
TbSbrbvla xar qajda
B u ’ kynny eajramlarqa.
Saf— saf b o I ub xar gerde
Qrallanb Barbnda
Bytynda SSSR de
Quvanclbqnb golunda.
TbSbrbvla kirigiz,
Leninni eajraqbna
Xurluq eergend’ Biligiz!
©myrny uzaqbna!
8/III—28 ?.
XAR ZATDAN
#
-------
Ana
tilim
E j, ana tilim kirmej tergeve,
Mitvmin. Qbllanb qajda saqlandbn!?
l?in, muratbn Birev, nirevge
£azalm aj turuB ne kec goqlandbn....
Qaracaj, Malqar, Qaeartb, N oqaj,
Uvaq milletle, daqbda talaj
Nenca emyrriy atlalla sanan
Ana til xarif kermejin qarae.
Uvaq xalqladan ne qadar ganla,
Faxmulu, zakij, qallaj insanla,
Sen goq seeeBli tergelmej sann
Kirdile ?erge usaB xajvana.
Barmaq tergevden Basxa Bir sanav,
Birda Bilmejin ваэьпа onov;
Nek b o I ub qaldb Bblaj na? eavlu,
Qalaj qbjnaldb zavallb tavlu.
Ма1ьпь sanbn tajaqqa kerkiB,
M ylk gyrytgendi zavallb tavlu
Qaranblbqda кев qajnaB, вегкув
BoIub q alq a n d b Bblaj Bas eavlu.
Zorluq tyeynde qanb етШ в
Квв termilgendi zavallb tavlu,
дапь savlaj qaBbrqa kemylyB
B o I ub qalqandb Bblaj ва$ savlu.
— 58 —
Ker, garbq gulduz keleetin tekdy
Zorluqnu ga^db ?erge nyr seedi
O quv golunu e^igin kerdi,
Senda quvanda Bir qas ker dedi.
M ugur kelly— tur tyzetirge
Q bjbnlbq вуккеп mukkur веНд!
Zaman tuvdu giti eterge
Ilm uqa BileB duBBuq ШшД.
Tui endi, tur Birden Barajbq
Tot kirfikleni асьв qarajbq
Kirnda ajamasbn isin, kycyn
Ana tilin garbtw ycyn.
Ana tilinde kez garbq kered’
Ana tiline kimda sbj Bered’
Saqb? etedi kecem— kynym
Ana tilim di gyregim, tinim.
C uncyj, B ujuqa tasaqa qacdb
T ille icinde век galanacdb
A varqb qaruvsuz skleti
(^apbrblm ajbn Bygyene getdi.
B olusluqun Bygynda andan
Q olundan kele qbzqanbB turqan
Tbnclbqnb syjyB ?an qbjnaqandan
Q urqaq sez в1а azmbd’ Bas gulqan.
Qasavda izleB ваэьпа taBbn
„Tursunmaj atxaniaj Qblan qaBbn"
Talaj qaracajlbnb Bilimi
Xilikge etgendi ana tilimi.
Sora вь1апь men Bblaj кегув
Ky?ly saqb?lanbB ?er tenteriB
Qast murat etiB kijindirirge
Anatilimi syjyndyryrge;
Teeirejme sezleni tinte, syze
Qalam в!а aq qa q b tq a tize
— 59 Сыть, nazmucu solsada atbm
Tamamlasmajdb alqbn muratbm.
Ana tilim i taiuvun Bilse
Kimda minica eserin syjse
Birer sez qossalada tolur
Qyrekle qanbB gazarca Bolur.
16/5— 28 g.
Unutulmazsa.
(XALILLAMb S A ID 9 OLDASOIA).
S e n tuvqanen, Mini-tavnu tyeynde
£ a h il xalqnb, kijk ja lq n b , icinde
Cbqqan edin kyn tijgenlej дапЛьв
£arlb xalqnb вагы golun tanbtbB.
Tenlik quraj artbqlbqnb ornuna
Soqmaq ete kommunanb goluna
Qarlb xalqnb bu gol в1а tizerge
Zalim likni tanibrlarbn yzerge.
Uaq-uaq kynden-kyne sindiriB
Kerti golnu garlb xalqqa B ild ir iB
Xuriatnb esiklerin acarqa
Qiltinlerin b u tavlaqa cacarqa.
Sora вШв muratbub, qasdbnb
Tas eterge gerni ysynden а!ьць
Bir it gbjbn tert ganbndan caedbla.
Kesin дадьг ucxararaq taedbla.
Syjmegenlik, gavluq etie taealaa,
TartbB-tartbB sanlarbnb paralae
Tekgendile gerge qbzbl qanbiib
Tyz/gerinde alqandbla дапьпь.
—
60
-
Оапьц ela tyzlygyuy ?uvarqa
Xalqnb allbn alaj в1а tbjarqa
Murat etiB bu gurtlada Begirge
(^arlblaqa uzaq агав serlrge.
It gbjbnnb muratbna getdirmej,
Artbqlbqnb inundan агь keltyrmej
Biz B ir ig iB murdarlanb cacqanebz
01 sen syjgen erkinlikni acqanBbz
Cat, raxat garbq gulduz kyryude!
Tolqandbla muratlarbn kelyn.de;
Ellerinden qaranblbq tas Bolad’
Апь ornuna ?arbq gasav quralad’
14/VIII —28 ?.
K i m d a
B i l i r .
E m mijik, ehdem, qar tavnu,
Тед etereiz, tyz serge;
Bizge e $ y n B u r q a n ?a v n u ,KemerBiz gerge, kerge.
Qbzbl
BasbB
Kimda
QbZbl
Bajraq ?os-so? kylyr,
tavlanb ysyn;
keryr, kimda Bilir
Asgerni kycyn.
U cqan qusca cbqaibBbz
p tile g e atlanb;
Qanla в1а suqarbBbz
©zenleni, catlanb.
Qbzbl
BasbB
Kimda
QbZbl
Bajraq ?os-sos kylyr
tavlanb ysyn;
keryr, kimda Bilir,
Asgerni kycyn.
-
61
-
Me§inala gbltin угув,
B uq o jlaq a kirirle;
Birikgen b u kycny кегув,
Tavla, tasla erirle.
QbZbl Bajraq ?os-sos kylyr,
BasbB tavlanb ysyn;
Kimda keryr, kimda Bilir
Qbzbl Asgerni kycyn.
T ob avzunda esgermiz,
Qorqutmaj elym, qanda.
Tbncajbrqa шекашьвьг,
Qajda kec eolsa anda.
Qbzbl Bajraq so?-sos kylyr,
BasbB tavlanb ysyn;
Kimda keryr, kimda Bilir
Qbzbl Asgerni kycyn.
Biz izlejBiz tenlik, tyzlyk,
l?ci, elli qoldan kellik,
Xar insana, tenden kenlik,
Birikgen mylk, egizlik.
\
Qbzbl Bajraq sos-sos kylyr,
BasbB tavlanb ysyn;
Kimda keryr, kimda Bilir
Qbzbl Asgerni kycyn.
aslarbBbz garlb xalqnb,
tBuz gavqa cartlarqa;
Qbzbl Asger Bergen atnb,
Sez BereBiz saqlarqa.
S
Q bzbl Bajraq so?— sos kylyr
BasbB tavlanb ysyn;
Kimda keryr, kim da Bilir
Qbzbz Asgerni kycyn.
15/IV—30 ?.
—
62
—
Tavu$dan.
B i z aslan kelly
B olqan ?a? tely
Cavqa Birden qarsb Cbqajbq
©hdemler kieik
Qigitler kiBik
O ktjaernb otun gaqajbq.
Kyn nyryn alsa
Q ajda kec Bolsa
Anda mekam lanbB yatarBbz
Cyrek BajlanbB
Cavqa ajlanbB
TOBla p lim etla atarBbz.
Kekleden keri
Kek tenizleni
Cajqae mindiriBiz garlaqa
Sbjdam etegin,
Uvaq getegin
QatbsdbrbB qbzbl q anlaq a.
£y z min, kemele
Tenizni ве1е
Suvda Balbqlaca gyzereiz
U cxusla в1а
Usta ulanla
Kekge turnalaca tizereiz.
Havada, suvda
Cyrygen Buvda
TytynleB, кукугев ekyryr
Suvdan toe atbB
Kekden gaz сасьв
Qavqa otla; oqla tykyryr.
— 63 —
Toxdarla qanbe
Qana BulqanbB
^ипсив ot Buruvlu avu?dan
Eslerl ketie
Can soluv etie
„Po morjam, po volnam" tavu?dan.
TyZETMEKLIK
КИавпь 7-ci eetinde:
[Xar sanlari>n дь11ыа]1а, fanalla
Seni ysynden „zem-zem suvla aqalia
Eteklerin salqbn, ariv talala]
degen satwrlanh ornuna:
Sbnfbr tavla кеце otek pajalla
Erinlerin cyjyrelle qajala
Mer-mer ta?la gbltbrajla, canalla
dee oquro|a kerekdi.
Andan sorada 18-cl Betlni 13-cy satbrbnda (ea?bndan tergee)
,,Manda“ degen sezny „Menda" dee; 13-cy Betlni 16-сь satbrbnda (ва^ьпdan tergee) „Ekinlikni” degen sezny „Erkinlikni" dee oqurqa kerekdi.
Daqbda 28-ci Betint tyeynden tergee 3-cy satbrbnda „Qmyryne" degen
sezny „втугуяе” dee oquroja kerekdi.
Baojasb 22 У .
9 S GG.
Цена 22 к.
X. 3
oV-
На йарачаевв-Еашрскои языке
И. КАРАКОТОВ— „Революционные стихи"•