UD2-1998 Program Geliştirme Modelleri

burbanettin
llvwez
PROCRAM CELisIRME MODЁ
kotrlrmo yer vermeyen, yetkeci de$iltirme girigimlerinin bogort gonst qok
oz olmoklodrr.
LLERi
UZERINE BIR INCELEME
Sonug olorok, YOK lorofrndon EOitim Foktiltelerinin Yeniden Yoptlonmost
olorok odlondrnlon, o$reimen yeliStirme konusundo bugUne kodor
izlenen yonhg politikolor sonucu birikerek gelen sorunlon gozmeye
yonelik, iyi niyetli bir gobonrn
l.
2.
3.
4.
UrUnU
oldugu dtigUnUlen bu model:
Yeniden yoprlonmo olorok de$erlendirilemez.
Yovuz
ERiSEN
Gozi 0niversiteli
Toknik Epilim Fok0lteli Aro;lrrmo Grirevliri
Ogretmen yetiStirme konusuno bir btlttinliik gelirememigtir.
Ulke gergeklerine ve ihtiyoglorrno uygun, ozgUn bir model degildir.
Koliteyi ortrrmokton gok
bir ktstm o$renciler oleyhine sUreyi
orfirmokiodrr.
5. 6Qrencileriolqn fok0ltelerine yonelmeye ozendirmekiedir.
6. Egitim Fokiiltelerinin slotrilerini dUgUrmektedir.
7. Egitim Bilimlerinin geqitli olonlortndo uzmonlogmoyt engellemektedir.
B. E0itim Fokiiltelerindeki B6liimlerin yoptlonmostno bir sislemotik
Progrom geli;lkme, eQilim progromtn omog. iqerik, 6granme-6lrelma
s0reci va deQerlendirme dgelari orolrndoki dinomik ililkiler b0lUn0 olorok
lcinrmlonobilir. Bu gol1modo, progrom ge$1lime ionurundo degilik
yoklolrmlonn oldugu gdzdnOndo bulundurulorok bu modellerden boalonnxl
bk b0lOnlOk igeririnda incalanmed omoglonmqhr.
geliremediQi igin gegitli yeni sorunloro yol ogmoklodtr.
9.
Lisons temeline doyoh bir geliSimi ong6rmeyen sertifikq progromt
niteligindeki
bir progromr, yUksek lisons progromr olorok
lontmlqnmoktodrr.
j
I0. l;levsiz hole gelmig olon Fen Edebiyot FokUllelerine bir
iglev
kozondumq gobosr olorok de$erlendirilebilir.
I
l.
Toplumsol
ve ekonomik moliyeii
yUksek buno korgtn bo;on gonst
d09Uk g6rUlmekledir.
J,F- G,S.Browne. Qoldog Elilim (Milll Elltim Slslemlerl 0zcrlndo Mukoyesell Blr lnceleme
(9ev: A.F.OOuzkon), Milli EQitim Bosrmevi. l:tonbul: 1982.
Endamick, Peter. "Mullldimenlionql Corpotolc Reslrucludng ond lnlcrnollonot
Compclillvcnesi'. Colilornio Monogemenl Review, Aulumn,
1989.
Erdogon. lrlon. Qo!do1 E!lllm Slslomled. Sislem Yoyrncr[k, illonbul: 1995.
M.E.B. Xl.Mllll
geliStirilmesi soglomoklr.
Progrom geliSlirme, e$itim progromrn omoq, iqerik, 6grenme-6Qrelme
ve deQerlendirme 6geleri orqsrndoki dinomik iligkiler biitOnti 6lorqk
lonrmlonobilir. Diger bir tonrmo g6re progrom geli;lkme; progromtn
kopsodrQr omoglonn soQhkh ve elkin bir Sekilde soplonmost ve
gergeklegmesi igin foydolonrlon esoslon, prensipleri. (leori) ve fooliyefleri
(uygulomo) operosyonel onlomdo ele olon bir gohgmodrr (Vonl 1998, s.2l).
Progrom gelifirme fooliyeileri, yo ortoyo grkon yeni bir gereksinmeyi
korgtlomok yo dq mevcut uygulomolonn yetersiz gorUlmesi ve yeni bir
segenek sunulmosr omocrylo y0rUttjliir.
sOreci
Koynokgo
Cromer,
Uygulomo| bir bilim qlont olon egitimde istenilen sonugloro ulotmontn
en etkili yollonndon birisi, bilim ve teknolojide meydono gelen degigme ve
geligmelere porolel olorok egitim progromlonnrn do surekli olorok
Ellllm luro:r (6-l I Hoziron l9S2l Milli Elilim Bolmovi, lslonbul:
Y0krck O$relim Konunu (2547 S.K.l Rcrml Gorclc:6.1
l.l98l.
1991.
E$itim fooliyelleri sonundo hedeflenen sonuglonn gergeklegebilmesi lulorh
ve
oynntrh bir plonlomonrn yoprlmosrnl ve bu plonrn elkili bigimde
uygulonmosrnr gereklirir. EQitimin verimliligi, ferde kozondrrrlocok
dovronrglonn gergekgi bigimde tespit edilmesine, bu deQigikliklerin
gergeklegmesi igin uygun egilim orlomrnrn dijzenlenmesine, 6Qrenciye
dovronrS deQisikliQini gergekleytirmede sistemotik rehberlik yoprlrnosrno,
りaワツZ
りαυИZ
ense●
ey,OcII
lqsodonon dovronrS degi5ikliklerinin ne olqtide gergekletti0inin giivenilir
biqimde kontrol edilmesine booldrr (Sezgin 1994. s.3-4).
Tyler progrom gelillirmede cevoplondrllmosl gereken
yer vermitiir flyler I 993, s.l ). Buntor;
stjz konusu bu durumlor progrom gelitlhmenin konusudur. Progromlonn
l.
2.
Okulun gerEeklellirmek isledioi eoitimsel omqglor nelerdir?
3.
4,
kozondtfllmoltdtr?
E0illm tecrijbeleri eikili olorok nosrl dozenlenmelidir?
Ulorrlmok istenen omoglor ne 6lgiide gergeklertirilmhlir?
oksoklrk ve eksiklikleri belirlenip, degitme ve gelitmelele gore yeniden
diizenlendikge, e0ilimin nileli0inin de qrlmqsr beklenir.
Model krsocq, "gergek bk durumun temsil edilmesi" olorok lonlmlonobilir.
en iyi gekilde temsil edildiQi loklitlerdir.
Proglom
gelittirme looliyetleri ogrsrndon bokrldrorndq ise model, "e$ilim lelsefeleri
ve progrqm gelitlkme yoklottmlonndon horekeile bir e0itim progrqmt liiro
Bu omoqlofln gerqekletlkilmesi igin hongi eoilim lecrijbeleri bireylere
gelittirme konusundo degitik yoklotrmlonn olduou
gozon0nde
rn modelinin iemelini belirlenen bu sorulor olu5iurmoklodrr. gekil
'de de g6riild0lii gibi modelde qmqglonn koynoor; 6orenci, ioplum ve
konu olonldf. Bu doorulludo belirlenen odoy qmoglor felsefe ve psikolo]i
s0zgecinden gegirilerek 6Oretim omoglon kesinleltirilir. Dqho sonro bu
Tyle/
1
剛
←
6nerme" $eklinde itode edilebilir. Progrom geliliirmenin plonlonmosr ve
yijriil0lmesinde giinomijze kodor getitli modeller gelisti lmiJlir. Progrom
omoglon gereeklettirmek igin gerekli olon 6dreirme yoron on belidenk ve
bunlor dilzenlenir, Tyleao gore ,,6orenme yotonllufl, oorenciile dgrencinin
bulundurulorok bu modellerden bozrlo(nrn bir bUiijnl0k igerisinde Iemolize
edilerek lncelenmesi, bu golllmonrn omocrnr olurlulmoktod[. Ayflco, bu
goltmo ile h6m progrom gelittirma olonrno ilgi duyqn, hem de yilksek
lisons ve doktoro goltmolonm srlosrndo yelerli yoboncl dile sqhip
olomomolqfl nedeniyle bozi modallele ulotmo konusundo srknfi gektiklerlnl
bildioim lhons, yirksek lisons ve dokioro dorencilerine yordrmc| olmok
omoglonmltlr. Bu qmoglor doorultusundo otoodo srrolonon modeller lek
lek ele olnorok incelenmeye qo[fllmrtir.
l Tyler Mode‖
7.
.
2 Tobcl Mode‖ ′
`
4 Soyl。「.Alexonder&
Mode‖ ′
5 Hunkins Mode‖ . ￨
lerve Se‖ er Model.
` M‖
匡調
↓
Wheeler Modeli,
Modeli,
Modeli,
9. Ker
10. Dovies Modeli,
I l. Yelerlioe Doyoh P.G.M
8. Tonner ve Tonner
3 Tobcl― Tyler Mode‖
Le、 vis
iemel soruyo
8u sorulor doorultusundo Tyler lqrofrndon gelillkilen model
Semolik olorok
olo0rdoki rekilde g6slerilebilir.
Plogrdm GellJiirme Modelle
Modeller, objelerin
4
12. Mesleki
gekil
l.
Progrom celigtirmede Tyler Modeli.
ve Teknik Eoitimde P.G.M.
13. Mesleki ve Teknik
Elilimde P.c.M.
etkilendlgi qevredeki dU torflor orosrndoki etkilerimi ifode elmektedk',
fiyler
1993, s.63). ogrenme yotonltloanrn d0zenlenmesinde 6grencilerin gelilli
olonlor orqstndoki ilijkileri onloyobilmelerine dikkol edilmelidk. Her bir olon
{orneoin metemolik gibi) ve olonlqr orolndoki etkil6Iim gozontine
Tyler Modeli
alnmqldfi
en gok bilinen progrom gelitlirme modeli Rolph Tyler
lorofrndon gelittirilmit ve hemen hemen biiton progrqm gelitlirme
(Posner 19r5, s.]4)
Giin0m0zde
modelleri gelillirilirken bu modelin etkisi oltrndo kolrnmtJir {Posner
s.l3J.
1995,
Son otomo ise deoerlendirmedir. Tyler,o gore deoerlendirme sofhosr,
belirlenen eoitim omqgloflnr, gergeklettirilen sonuglorlo korrllorhfllqrok
omoEloro ne 6lgilde ulottldrOr iespii elmeye ydneliktir, Deoerlendirmede,
.F*qr5rsrr:.rrfl$tqrFrrrrrrl1l!rytaMrrait
り′υИZ eγ llc●
lerllel
onkeller, okul kovttlor
gibi objektif
yauuz
deoerlendirme oroqlort
3
kullonrlmohdrr.
Tyler, ploglom gelitlirme surecinde Sorencinin roliine de iloret ederek,
siirecin her atomosrno m0mkiin olduounco dorencilerin de dohil edilmesi
gereklioini sovunmuttur (soyior, Alexonder ve Lewis
iaE[B
eriSen
belirtenen
.omogtor, ieerioin segilmesinde yol gostericidir.
onemli bir nokloyo dikkoii gekmiglir; .,omoqlir ve icerik
yotnrico betirtenmekte kotmomotr.
.Solhodo;
tobo burodo
.t;,';;il;;;;;;iJr'ic"l,O,
gegerlik ve qnlomlrlrgr do konlrol edllmelidi/..
4.
1981, s.7).
5.
Sofhodo: 6orelmenlq lorofrndon segilen ieerik 6orencilerin
olgunlugunq, okodemjk boronlonno ve itgiterine girre Jdze;l:;;i#.
Sothodo; igerik
oorencilere ycinelik otmoldrr ve dorenciler icerikle
erK ettmde bulunmoltdrr, Bu solhodo Tobo doreiim melollon
ijz;rinde
durur.
6.
Tobo Modeli
Hido Tobo progromlo ilgili olon herkesin progrom geli;lkme fooliyeline
kotlmosr ve dzellikle progromtn onun uyguloylcrlon loroftndon gelittirilmed
gerektioi goriii0no sovunmoklodf. Model Semolik olqrok otoordqki tekilde
oldugu gibi ifqde edilebilir.
Tobo nrn modelindeki odrmlor lyle/rn modeli ile benzerlik g6itermektedir.
Modeltekilden de onlotrlocool gibiyedi sqlhodon olutmokiodlr. Bu sofholor
Stenhouse (19t3,s.55) ve Ornslein Ye Hunkins (1988,s.194) torofrndon tdyle
qerklonmoktodrr:
solhosrdrr ki: bu sofhodo 60reimenler
(progrom lqsonmcrlort) siirece 6orencilerin ihliyoqlonnl'lospit ede.ek
bojlqrlor.
Sofhodo: Tqbo iEeriOe uygun dorenme elkinlikleri
diizenlenmesi gereOini sqvunur.
7.
ve
bunlonn
Sofhodo;.deoerlendhme yer ohr. Deoerlendirme hem 6orenciler,
hem
de 60retmenler lorofrndon djkkoiL otrnmosr g.,"L"i bii iiriugrir.
"g;,eLkLtlbr"j"
o:tirrenen omoetoan ne orondo
i",il t
^Og.^11:l!:1,
etmek zorundod,rlor_
Tobo'nln modeli bk eok kiti lqroflndon 6nemli bir modol
olorok g6rUlmekle
birlikte bqz eoilimciler progrom gelirtirmedo <igretmeninmerkeze
qInmosrnt elettirmitlerdir.
l. sofho ihliyoglonn tespifi
Tqbq.Tyler Progrqm GeliSlirme Modeli
Rosyonel plonlqmo olorok do bilinen bu model
Tobo-Tyler modellerinin
ortok ydnleri ele oltnorok gellrtirilmirtir.
Tiirk e$itim sisleminde progiom geligtkme modeli
nosrl olmqltdrr sorusunq
cevop oromok igin yoprlon bir ororlfmo sonucundo bu yoklollmo
uygun
'6zg"n
lil. model
6nerisi orioyo grkmrttrr. Demirel,in ydnetiminde
u.
G-dlentlrk tqrofrndon gergeklellirilen ve progrom gelirlirme
uzrnonlornrn
gdrilteri oltnorok yoprlon orotirrmo sonuglon
,oyle oqrklonmrrhr {Demkel
$ekil
2.
2.
Progrom Gelitikmede Tobo Modeli.
Solhodo: 6orelmenler ihiiyoqloltn lespitinden sonro omoglarl ilqdo
ederler. Amoglor okulun genel omoglorlntn belklenmesinden,
oorencilere kozondrfl lmqst gereken dovronqlonn belirlenmesine dooru
1994, s.13-16);
Uzmonlol modeldg ilk boyutun omoqlor olmostnt 6nermiller
ve omoglonn
dovronr;o donUgliirUlmesi konusundo g6riit birliline Voimrrtoratr.
ayrrco,
qmqglonn igerik ire iri$kirerinin iki bovuru
bir motriks ozerinde g6sterirmesini
gerekli gormiiSlerdir.
bir sisiemotik izler.
lgerik, modelin ikinci onemli boyulu olorqk
kobul edilmekledir, progromrn
60relme-oOrenme sijreci boyLrlunun merkezinde oorencinin
bulunmosr
ら14Z
ソ′
ワИZ eγ locね
り′
eγ lleИ
stnrrlondrnlmoyobilir (Soylor, et ol. IgBl). Ar-noqlor ve olonlor; loplumun
beklentileri, bolgesel tolepler, oro'trr,c, 5ulgulon ve progrom uzmonlonnrn
felsefi g6rUglerine doyonrlorok beiirienir.
Ogrenrne Yo5ontrlonnt
ogomo bo'on ile tomomlondrkton sonro progrom tosonmcrlorr progrornrn
ve dtizenlenmesi ire igeriQe uygun dgrenmi yogontrronnrn
oluglurulmosrnoyonelirler. oQrenme yogontrlonnrnsegiminde olonlor ve
felsefi gorUgler dikkote ohntr (Soylor, ei ol. l ggl).
Duzenle
llk
igeriQi
Bu sofhqdon sonro, 6gretim
plonlon hozrlonrr ve progrom uygulonrr.
OOretmenler burodo oQrencilere ve igerige uygun melod ve moteryolleri
segerler.
Son sofhodo, progrom tosonmcrlorr ve osrelmenler progrom hokkrndo
koror verme ogomosrndodrrlor. Uygun deserlendirme teknikleri seEilir ve
progrom, oQretimin nitelioi ve 6grencirerin kozondrklqn dovronr5lor
deserlendirilir. Kopsomh bh degerlendkme, progrom geliglirmecilere
progromrn surdurulmesi, duzenlenmesi veyo vozgegilmesi hokkrndo g6rug
imkonr soglor (Soylor, et ol. l98l . s, 200-206).
(Demirel
$ekil 3. Tobo-Tyler Progrom Geligtirme Modeli
l99t'
s'15)
GENEL AMAcLAR
OZ[LAMAcLAR
ALANLAR
gerektidi, sUregte i5e ko;ulon deQiskenlerin peki;lireg' ipucu' d6nOtdUzellme, d$renci koithmt, motivosyon. hozrr bulunugluk,oQrelme y6ntem
ve teknikleri ile orog-gereg ve zomonlomo oldu$u ifode edilmiglk.
EC「 IM PROCRAMITASARIMi
lyi bir eOilim prOgrom!nin Oze‖ ikieri hclkkindO progrom
geli,lirmec‖ erin koro日
Progromrn son otctmosl olon de$erlendirmenin progromo girigte, suregte ve
grkryto yoptlmostnrn uygun oloco$t belirtilmigtir' Bu sonugloro gdre
TUrkiye,de progrqm geliltirme olonrndoki uzmonlonn Tobo-Tyler modelinin
:
elkisi oltrndo koldrklon ifode edilmiltk.
PROCRAMiN UYCULANMASi
100re‖
m)
.
Soylor, Alexonder & Lewls Modeli
DEC[RL[NDIRME
soylor. Alexonder
ve
[Oitim prOgrom!n:n ve ёoretmenierin etkinliol
hakkindo karor verme
Lewis progrom geligtirmede sistemotik bir yoklogtml
benimsemiIlerdir. Modelin ilk sofhosrndo. progrom geli$irmeciler silrece.
genel ve ozel omoglorlonn belirlenmesiyle bo;lorlor' Genel omoglonn
belirlenmesi progrom olonlonnrn tespitinde y6n g6sterici niteliktedir. Burodo
dikkole ohnmosr gereken dorl olon vordtr. Bunlor; bireysel geligme, inson
iligkileri, oSrenme becerilei ve uzmonloSmodrr. Alonlor bu gekilde
belirlenmiS olmostno rolmen,okullor yolntzco bu dort olonlo
$ekil
4. Progrom Geliltirmecle
Soylor. Alexonder & Lewis
s. I 96).
(Ornstein ve llunkins I 9BB,
Modeli
●14Z
ソ′
υИZ eγ 〕
,c´
υ´
e71,Cr
(Ornsfein ve Hunkins l9BB, s.l98-199). Model Semoiik olorok gekil 6,do
oldu0u gibi ifode edilebilir.
Hunkins Modeli
Modelde kovromsollo$trmo ve yosollotrrmo ile d6nijt ve diizelime
sofhqlonno yer verilmesi 6nemli bir 6zellik olorqk gdriilmii$liir.
Kovromsollotlfmo ve yosollotllrmo sofhoslndo sorulon ve cevoplondlfl lon
telsefi sorulor progrom losonmtndo hossos iercihlerin yopllmosl gereklioini
g6slerh. Progrom gelistkmede lelsefe dnemli bir rol oynomokfodlr. Bu
sofhodo progromrn felsefi iemelleri belirlenmekledir lornslein ve Hunkins
￨
Modelde. fehefi ve psikolojik g6rutlerte, oorenme ieoriteri ve loplumun
d0gijncelerine bollt olorok omoglor ve hedef dovronttlor belklenirj
6grenme yotonltlofl ve oorelim slrolejileri soplontr. Modelde ieerik
boyutuno yer verilmemI olmosr ilging goriilmekiedir. Amoglordon
yqton|lor ve ooreiim melodlolno gegilmiltir. 60retim melodlon oOretmen
1988, s. 197-l9B).
dovronrgr ve eikinlioi ile ilgilidir. Progrom dorelmenler lorofrndon
uygulondrkton sonro, elkili olup olmqdtot deoerlendirme ile korqrlo$ltnlrr
Modelde doniit ve dtizeltmenin vor olmost. modelin i5leyiSi hokkndo
(Ornslern ve Hunkrns I 988, s.l 98-199).
sorekli koror verilmesini ye duzellme yqprlmostnl soolomoklodlr. Orneoin;
progrom losonmcrlon, igerik segiminde 60rencilere uygun olmoyon bk
igerioin vor olduounu gordiikleri loktirde bk onceki sqlhqyq yoni egiiim
progromr lqnErno tekror donerler ve bu sofhqdo gerekli diizeltmelerl
yoporlor yeyo ilk sofhayo doniip yeni bilgilerin tltgtndo progroml yeniden
losorlorlor. D6niil ve diiiellmelerin yer olmost progrom gelirlirme siirecinin
YONEI.TME
felsefe; Psikoloii;
Ogrerme
KLnoanlon;
Toplumun D0!(hceled
doorusol deoil, dokesel bh s0reg olduounu g6sterir.
gekil 6. Progrom celi$lirmede Miller ve Seller Modeli
Wheeler Modell
Boz progrom gelillirmecilerTyler'rnmodelini eleStirerek deoerlendirme
siirecinin bUlUn sofholqrdo yer olmosr gereklidini belirtmillerdir. Bu durum
Wheele/in modelind6 yonstttlmoktodtr, Wheeler, Tyle/tn prograr4
qelitlirmedeki orijinol dtitoncelerini dqiresel bir siireie yerletlirmistir (Urevbu
$ekil5. Plogrom Gelhtirmede Hunkins Modeli
(Ornslein ve Hunkins l9BB, s.199).
Progromrn s0rdiirijlmesi sothosr
do modelin dioer bir
ozelligini
olutlurmoktod[, Genelde progrom geliilirmede, progrom deoe endkme
son sofhoy olu$turmoktod(. Ancok, progromlor sijrdor0lmedioi zomon,
progrom belli bir zomqn sonro ortodqn kqlkmokto veyo yomolt bir bohgo
hqlini olmqktodr.
Mlller ve Seller Modell
Miller
ve selle/o g6re elitim
progromlort, oorencilere; toplumun
gerEeklerinin. becerilerin ve deoerlerin kozondrfllmosrndo, killlilriin devom
ettirilmerinde, bireysel ve loplumsol deoitmede onemli bir rol oynor
1991, s.2l ).
Wheele/rn modelindeki
ilk solhoyr uzok, genel ve Szel omcglonn
Bu qmoglonn belirlenmesi, her bir dors iqin hedef
dovrqnDlonn belklenmosini soolor. Tyler ve Wheele/ ln modelleri birbkine
oldukgo benzer gorijlmekledir (Urevbu 1991, s.22)
belirlenmesi olu$turur.
υ
り´
4υ И
Z eγ ,leИ
り
・
loclt
"Z eγ
Ker Modell
Uzok,
66renme
Genel.6zel
AmogloIn
Model Ingiltere'de progrom gelitlirme konusundo orloyo grkon
Yotonilonnrn
Seqilmesi
Belirlenmesi
lgeri(in
De0erlendirme
ilk
giritimlerdendir. Kea,in modeti progrom geliglkmeyi dorl
temel sofhodo ele
olmrtlrr. Bunlor omoqlor, bilgi, degerlendirme ve okuldoki oorenme
yotontrlqadfi. Ken progrom gelirlirmede her bir solhontn
di$er sofholon
elkiledigini, bu nedenle herhongi bir sofhonrn onolizinden bo$lonobileceOini
belirlmesine roomen, modelinde progrom gelirlirmeye omoglann
segilmesi
belirlenmesi ile bo'lonmosrnr lovsiye elmekiedir (Urevbu 1991,
s.22). Ken de
Iyler gibi progrom gelittjrmede omoqtonn koynootntn cisrenci, toplum
ve
konu olonr olduOunu belirtmitlir.
6grenme Yolonirlorrntn
Diizenlenme5i
Sekil
7.
Amoelonn belirlenmesinde dorenciterin gelirim 6zellikteri, ilgi ve ihtiyoglqn:
loplumun mevcut durumu ve 6oroncllerin korrrlorocogt loplumsol
Progrom Gelittirmede Wheeler Modeli (Urevbu 1991, s.22)
problemler:.ve konu olonrnrn ozellikleri dikkote oltnmoklodtr
lHooper L23,
s.1
lB).
KAYNAK
Tonner ve Tonner Modell
OOrenCt Toplum.Konu Alanl
Progrom gelitlirmo modelletinde zomon igerisinde forkltlklo{ olmoslno
roomen biitiin modellerin Tyle/rn modeli eirolrndo tekillendioi
gorirlmekledir. Tonner ve Tonner do Tyle/tn 6ne sirrduoii ogeleri
benimsemi:, oncok dgeler orosrndoki ilitkilerin doorusol bir d0zen iginde
olmosr goriit0ne kohlmoyoxok bu ili$kinin kor lk[ olduounu ve merkezde
felsefenin yer olmosr gerekliol gorotirnii sovunmu$loldrr (KUlohqr 1995, 5).
Gergektende omoElor, bqtlongrg noklo$ olmosrno korltn progrom soreci
iginde dioer 6gelerden e'tkilenerek lekillenebilmekle ve oynr etki dioer
ogeler iginde gegerli olmoklodrr. Ayflco kililerin eoitim gorUIojelselesi,
omqglqfl olduou kodor konulortn segimini ve ozellikle de ogreilm yoniemini
etkilemektedir (KUlohgr I 995, s.6).
B19 nin Egmm PrOgraml
Hakkinda
KARAR
AMAcLAR
旦LSeL Duyussal PsikomOtor
iqin Toplanmasl
ALANLAR
01SIPLINLER
-Kavramlarve llkelerin Seqilmesi
ve Dozenlenmesi
Amoglor
□ 国 囲
tY
Konulor
ёOre‖ m YOntemi
felsefe
ve Orgonレ osyon
I
I
DuzenI‖ k
Ardrsrkllk Tekrarlanma
―
De0e endirme
gekil B. Progrom celittirmede Tonner ve Tonnel Modeli (Kiilohgr 1995,
9ekil
s.
5)
L
Program Getigtirmede Kerr Modeli (Urevbu i991,
りωИZ
υИZ en,c"
ソ´
e711eИ
Kef in modelinde ikinci sofhoyt bilginin olutlurmotr Sotlrllcl deoildir' Keri e
gore bu sofhodo eOiiim proglomr igerisinde yer olon bilginin iigeleri
g0ncellettirilmeli, b6ylece qrottlrmolor ile uygulomqlor orqslndoki bo$luk
gideritmelidir. Bilginin olutturulmo$ndo disiplinlerle ilgili kovromlor ve
ilkeler segilmeli ve dtizenlenmelidk (Urevbu 1991, s.23-24). Modelin tigiinc0
yer olmoklo ve son
sofhosrndo degerlenclirine
6Orenme yo!onttlolt oiu5lurmoktodrr.
solhoyt
do
l SIstemin 31tununun Anaレ
Ed“ mesi
3 Bilgi, Beceri Ve Alltkanlrklaln
okuldoki
Dqvle5 Modell
Dovies lorofrndon geli5tirilen progrom geliStirme modeli iI vo gorev
onolizine bqo[dr. l; ve gorev onolizi mesleki ve teknik eoitimde
progromlonn gelitlirilebilmesi igin itin oOretilebilecek temel 60relim
elemonlonno oynthnlmost onlomrndodlr. Eoitim omoqlorl, sisteme ollnqcok
6Orencilerin niielikleri. izlenecek 6Orefim slrotejisi, tigretim orgonizosyonu
ve dioer sisfem unsurlon ig ve gorev onqlizine boolldlr. Itin Ye g6revin
kusurlu ve nokson onolizi, sislemin biiliiniino olumsuz yonde
elkilemektedir. dnerilen modelde i9 ve g6rev onolizinin 6nemli bir oorrhol
vordr (sezgin
1994. s.21).
15 ve gorevin qnoliz edillnesi ile gelekli olon bilgi, beceri Ye olrtkonllklor
belirlenir ve bunlor mevcul oorencilerle korlllotllnlqrok dorencilerin eollim
ihliyoglon'lespit'edilir. Tespil edilen eoitim ihiiyoElqn omo9lonn
belirlenmesinde ono unsuru olu!lutmoklodlr.
Amogloro uygun olorok tespii edilen igerik dozenlenetek. uygun oorelim
sllotejileri segilir ve oOlenciler tetvik edilh. Olutlurulon sistem 6n
denemeden gegirilerek dbOerlendi tdikten sonro sistemdeki
$ekil 10. Progrom cel\lirmede Dovies Modeli {sezgin t994, s.23)
gerekli
diizenlemeler yoprlrr ve uygulonf. Bu sofhodon sonro sonuq deoerlendirme
ile yeniden diizenlemeler yqprlr.
Yetellloe Doyqlt Progrqm Gelillirme
Modell
'
Yeledioe doyoll olorok gelittirilen progrom gelijlirme sisteminin lemel
o0elerini girdi, siireg, qrki ve geri besleme oluSturmok.todrr,
Gelittkilen model bet sofhodon olutmoktod[. Eunlor: qnoliz. tosqnm,
gelillirme, uygulomo ve deoerlendirmedir. Modelde her bir sofhontn
itleme5i bir 6nceki sofhonrn botoasrno booldrr. Model, dorenci ve i,
hoyofinrn ihtiyogloflnrn belirlenmesiile bo$lorve odrenci bo$onslntn konlrolij
ile sono erer. Botlongrg olomoendo ihtiyoglonn gergekgi biqimde lospit
edilmesi modelin etkinlioi yontnden bijyuk onem loltmoklodr. Geribildirim
ise modelin billiln so,hqloflnin gozden geEirilmesive gerekli dijzenlemelerin
りω 14Z`γ l'eИ
ソぴυ Zeァ 11eИ
“
yqprlorok istenilen sonuqlor ollnlncoyo kodor sordiilillmesi boklmlndon
onemli bir unsuru oluliurmoklodlr.
eoitim qrqg ve gereglerl, oorelim siiresi, oorelim ortqmr,
stondorilor it onolizlerine dqyqlr olorok gelitlidliL
uloJrlocok
Ba!la
Ｙ
＾
ｕ
Yeterliklerin Belillenmesi ve Slnlfl andlfl lmasl
ｚ
ｅ ｌ
ｌ
4
6
7
I
$ekil I l. Yelerlige Doyolr Progrom Gelillirme Modeli
(Pophom, schrong ve Blockhus 1975. s.48).
Meslekl v6 Toknlk E5ifimde Progrqm Gelltlime Modell
{Tosarlonon SonuEloro
I
;
Mesleki ve teknik eoitimde program gelillirme s0recinin bollongtg noklqsl
it lonrmrdf. 11 tonrmlonndo progromt bo$on ile bltiren 60rencinin
yopocoor it veyo gorevin ne olduou oQtkgo belirlenk.
iekil l2'de verilen model sezgin (1994, s.35-46) forofrndon goyle
ogrklqnmqklodir; it veyo gorev onolizleri mesleki ve teknlk edilim
prog(qm gelittirme siirecinin en onemli bosomoklonndon biridir. Igin
Soretim omocr ile sislemqiik onolil, itin etkinlikle yoprlobilmesi i5in ierekli
bilme, yopmo ve il ofttkonlkloflylo ilgili temel ooletim elemonlonnr
gostermesi bokrmrndon onemlidir. Anolizlel progrqmln igeriginin
belirlenmesinde en gUveniliryoklo$rmdtr. Proglomln omoglon. iQerik,
Sekil 12. Mesleki ve Teknik Eoilimde Progrom Gelillirme Modeli
{ Sezgin 1994,5.31)
l9 onolizlerine doyolr olorok geliiti len ooretim envonferi,
getitli sebeplerle
ig
hoyoindo
meydono gelen deoilmelere g6re zomon zomon
konlrol edilerek dilzeltilmelidir. Kontrol itleminde yozrlt koynoklor, uzmonlofln
υ
り′
yaauz erigen
loeИ
'Z eγ
deQerlendirmesi ve ig onolizlerinin olondo iest edilmesi esos oltnmoltdtr.
Konlrol igleminin tomomlonmosr ile i5 igin gerekli olon dovronl;lor tespit
edilmil olocqktrr.
onolizi sonuglon, toplumun ve bireylerin ihtiyoglon ile srnrloyrcr foktdrler
(sUre, progromrn iliSkili olduQu tisl sistemin omoglon, izlenen eQitim
politikosr...) dikkqte oltnorok progromtn omoglon tespit edilmektedir.
lg
Progrom losonmr srrosrndo verilen kororlonn, yoptlon d0zeltmelerin,
kullonrlon yonternlerin, kozondrrtlon tecrUbelerin isobetlilik derecesi
hokkrndo koror vermek delerlendirme i;lemine boQlrdrr. Bu nedenle
progrom uygulomoyo gegirilmeden 6nce deQerlendirme plonlnln
hoarlonmost progrom geliglirme sOrecinin bogltco o;omolonndon bkidh.
Osrencilere istenilen dovrontglonn sistemotik olorok kozondlnlobilmesi
6Qretimin igeriQinin dUzenlenmesine bo$hdrr. Modelde igeriQin
diizenlenmesinde ilnite yokloSrmr esos oltnmtllrr. Unileler esos qltnorok
yoprlon dtizenleme, olretim s0reci igerisinde d$retmenin ve 5$rencinin
rollerini. uygulonocok y6ntemleri, kullontlocok orog ve molzemeleri,
yoprlocok proje, i9, deney ve odevleri. de$erlendirme durumunu,
yororlonrlocok kilop,
ig,
yonelik olmostno rogmen, diQer kurumloro yonelik
do geligtirilmesinde kullonrlobilecek niteliktedir.
egitim
progromlorrnrn
Model incelenen diger progrom geli5tirme modellerinden, ig hoyotrnrn
egitim progromrnrn boSonsr ile ilgill g6rtillerine yer vermesi ve mezunlonn
izlenmesini 6ng6rmesiyle forkhhk gostermektedir.
Model Mohirollu toroftndon goyle ogtklonmoklodtr (199a, s'9)
:
ve leknik eQitimde progrom geligtirmeden omog, endUslrinin
ihliyoctnt nicelik ve nilelik ydnleriyle belirleyerek bu ihtiyoco cevop
Mesleki
verebilecek bir eQitim progromtntn omoqlonnl belirleme, bu omogloro
ulogobilmek igin egitim durumunu belirleme, e$itim durumundo belirlenen
gortlordo egitimi yopmo ve omogio belirlenen dovrontgloro ne 6l9Ude
ulogrldt$rnt veyo ulogrlmodt$tnr belirlemedir. E$er omoglo belirlenen
dovronr;lor lstenilen d0zeyde kozonrlmomtg ise e!itim omoglortntn
belirlenmesine kodor geri gidilir ve hoto koyno$t sistemli bir gekilde oroglrtlr'
Gerekli dUzeltmeler yoptlorok olrenci islenilen dovronlglon kozontncoyo
kodor bu fooliyel stjrdrjr0lUr.
iglem ve deney yoproklonnt gosterh.
Tespil edilen omoglon gerqetteltirmek i.lzere geligtirilen o$retme-6$renme
sisteminin denenerek geligtirilmesi gerekir.
Son sofhodo, belirli omoglon gergeklegtirmek Uzere losorlonmrg ve
denenmi; sislemin genel bir deQerlendirmesi yoprltr. De$erlendhmede
esos ohnon sorulor ;unlordrr;
l.
Tosorlonon sislem omoglon ile gergeklegen sonuglor orostndo ne
olEUde uygunluk vordrr?
2.
Sislemin UrUnU gergek
ig
piyosostnrn ihtiyoglonno
ne
6lg0de
uygundur?
Sonuqtan
Memnun mu?
Merlekl ve Teknik Editimde Progrom Geliglirme Modeli ll
Mesleki
ve leknik eQitim progromlonnrn geliStirilmesinde
kullonlmok
omocrylo hozrlonon diger bir model ise, I994 yhndo Mohiroglu torofrndon
geli5tirilmigtir. Geligiirilen model mesleki ve leknik e$itirn progromlonno
$ekil I3. Mesleki ve Teknik EQilimde Progrom Geligtirme Modeli ll
(MohiroQlu I994, s..9)
υツZeァ 11eИ
ソ′
yawz
Okuldo gerekli bOliln dqvronr;lorr kozonon oQrenci endtistriye gider ve bir
ige girer. Normolrle endOstrinin ihtiyoglonnr dikkote olon bir progromlo
yetiStirilen bireylerin ile girigle bir zorluklq korgrlolmolorr beklenmez. l9
hoyotno otrlon mezunlor mezuniyetten hemen sonro, bir yrl sonro ve 0g yrl
sonro izlenir. OQrencilerden ve onlon istihdom eden igverenlerden ohnon
tepkilere gore progromrn endrislrinin ihtiyocrno ne olgUde uygun bir iggUcU
yetistirdiOine koror verilir. Progrom bu yeni bulgulonn ve endtistrinin yeni
ihtiyoglon dikkote ohnorok gdzden gegirilir ve sr-ireE bu gekilde devom eder.
efil,eh
Poiner, J.G6orge. Anolyy'ng lhe Cudculum, Second Edition.
McGrow-Hill. Inc" l9rS.
soylor, J. Golen.. Alexonder M. wiiliom ond Mhur J. Lewis. currcurum
Tcochlng ond tcomlng. 4ih Edilion Holl, Rinehorl ond Winrlon lnc.,
I
sezgin
S.
lhon
MeslekJ ve Teknik Elilimde progrom Gelifllrmc. Ankoro:
flonnlng ror
Gozi B0ro Kilobevi,
1994.
'slenhoure. Lorrence'An rnkoducrion ro cunicurum
iesaarch ond Dovcropmenr. Greor
Briloin: Heinemonn Educolionol gooks Lld, 1993.
Tylet, w. Rolph. Eoslc princrplc:
or cunrcurum qnd rnsrrucfion. The univeniry
or
chicogo prejt,
urevbu, o. Andrew' currcurum sludres. Singopore: Longmon Singopore pubrisha'
Lld pre*.
Von1. Folmo, Elillmdo progrom GellSlirme Teod ve
Teknlklcr,
Sonug
Progrom geliltirme modellerinin incelenmesini esos qlon bu goh;modo,
toplom l3 modele yer veiilmig. ttim modeller gemotik olorok gdslerilerek.
'
ozellikleri ogrklonmoyo gohSrlmrgirr.
Modellerin incelenmesinden de onlogrldrsr gibi, hemen hemen l0m
modellerin Tyler'rn progrom geliSiirmede cevoplondrnlmosrnr gerekli
g6rduQU d6rt temel soru etrofrndo Sekillendifli, oncok bozr modellerde
oldugu
g6rUlmekiedir.
,
Progrom . geliglirme gohgmolonndo, incelenen bu modellerden yolnrzco
birinin kullonrlmosr elbette ki her zomon gegerli olmoyobilir. GeliStirilecek
progromtn omoctno uygun olorok modellerden yolnrzco biri
kullonrlobileceQi gibi, modellerde bulunon forkh unsurlor do odople
edilerek yeni bh model geligtirilebilir.
Koynokqo
Demirel,6zcon. Gcnel6lrellm Yiinlemleri.
USEM yoyrnlon-t l. Ankoro: 1994.
Hooper, Richord. the cunicurum: conrexr, De:ign
&
Devcropmenr
1973.
lhe
opan
University prerr,
l
Koohg1 g.odiye.
An:lL yc progrom Gelrjime. 6lrermen yerilrirme
Klovua.r, A-3. 1995,
Mohitoglu, Al'mal. 'T0rkiyo'de Moderd
ve rcknik
Modrrseriri
Ogrenci
Elilrmdc progmm Gcrgrrrmc swnrqn',.
Ulusrororor Marleki va Teknik E$lim Sampoayumu. Ankoro: lgg4.
Ornlein C.
Allon ond foroncil p. Hunkinr.
Cuniculum: toundollons.
Prenlice-Holl, lnc. I 988.
Pophorn l. Erlelle.. scfuong, Adele F. ond Vondo Blockhus.
Budnerr Educolion. McGrm-Hill Book Compony, 1975.
lilnclple: qnd lr:uc:.
A Icoching
l,eoming syslcrn
lo
￨
￨
￨
￨
rg93.
r99 r.
Ankoro: A.0.Bo:mevi. l98l.
forkhhklor
BaHer
9gl.
egitivn g6netivni-(U rCo8
Bu
derginin
okgolt korumoctltQtnt
(sponsorlu!unu)
DE
aytaq aqkthn
oluealn
ylti"r.[ azbeu
EDIToRUN
..,...,............,.....5-6
NoIU................
Eem
Ozel E$itim ve Hizmetleri
Tic. Ltd. $ti. Ustlenmigtir.
EGITIMDE ToPLAM KALITE UYGULAMASININ
SAGLAYACA6|
YARARLAR........
hy ah- unolan ogrrillu
Irr6Gnnlu oKULLARtNDAKI ydNnlcl
Sohibi
Mustofo
Yozt
DURU
illeri M0dUril
Hilseyin $lRlN
Ediliirler
Prof. Dr. Ziyq BURSALIOGLU, Ankara 0'
Prof. Dr. Aytog AQlKAllN, Hacettepe O-'
Yrd. Dog. Dr. Yiiksel 6ZOEU. Ktnkkale I)'
Hqkemlerimiz
Prof. Dr. Hoydor IAYMAT,Ankara0.'
Prof. Dr. Hiiseyin BA$AR, Hacettepe U.
Prof. Dr. Muhsin HESAPQIOGLU, lvlarmara O'
Dog. Dr. Servet OZDEMiR, Gazi 0.
Dog. Dr. Vehbi QELIK, Fuat O.
Dog. Dr. inoyet PEHLIVAN, tlnlara 0.
Yrd. Dog. Dr. Mehmet $I$MAN, Osmangazi 0-'
Dog. Dr. NuroY SUNGUR, Kocaeli U.
Oog.br. Muollo Bilgin AKSU, inani)0.
Doc. Dr. Y0ksel KAVAK, HacettePe U.
Dog. Dr. Abdunohmon TANRIOGEN, Dokuz Evlttl IJ-'
Dog. Dr. ZiYo SELQUK GaziODog. Dr. Holillbrohim YALIN, Gazi Li.
Yrd. Dog. Dr. Emin KRRIP, Gal O'
Dr. Kemol KOKSAL, Gazi 0.
KoPok DUzenleme
,
,0lfikor
SAYIN
Dlzgl
Servet SARIKAYA
Boskt
Onder Motboost
HER HAKKI SAKLIDIR.
DERGiDE YAYINLANAN YAZILARLA ILCiLi
TOIVI SORU}VILULUKLAR YAZARA AiTTIR.
ii c ..utr.4 B i R y.4y I t t I-4 N.ut ru; r n u t.i n e nc i o i n.
.........,rr-22
w $un
KALITE YONETIMINE lLl$KlN
r
.....................2-ro
gilltenlpetgnner
vE OGRETMENLERIN TopLAM
GORo$LERI
.......................t35t
yR[,:e( azDen
YENI KURUTAN (JNIVERShELERDE ToPLAM KALhE YONETIMINh.I
UYGULANMASI
.,.,,.,..,.39.47
mettiru$ ceylau
YENI KURULAN UN|vensifeIeRoE YUKSEK6GRETIM KURUMLARINDA
KURUM
...._.._..49-4
Ku1ruRu...................,...
niyazi
un
OGRETMEN VE YONETICININ EIKILILIGINiN
'OGRETIMDEKI
Ro1U ................
barbanettinbdnnez
EGITIM FAKULIELERINiN YENIDEN YAPILANDIRILMASI
ELE$TIRILER
................................
UzERiNE BAzI
............7r-78
gau,tzeryen
PROGRAM GELI$rlRME MODELIERI UZERINE BiR |NCE1EME. ..............7yg7
selal yafuel
PROGRAM GELISTIRME SURECINE
KATt1tMt............
6GnErueru
.........,.....99"106
lawaizmen
6rg0llerde vitomin eksikligi:
YUKSEKO6REIIM KURUMLARINDA $IKAYEI MEMURLUGU
BULUNDURMANIN ONEMI
.........
........ro7-rr4
kerulkafuat
TURKIYE,DE EGhIM HIZMEILERININ YERELLEsMEsI
"Bk Model
6nerisi"
.........:.............,..
...rrs-ur
t9s-t997
TUMDlzlN,....,...
.........123-r3o
vot
EK-EGhIM FAKULIELERiNIN YENiDEN YAPILANMAsI IIT
DOKUMANLAR
IIcII.i
.........I3I-I4I
elirinyfnetin
YAZARLARA
81tG1.................
....................14,