Tam Metin(URL)

Elektronik Kaynakların Kataloglanması
MARC
Kamil Çömlekci
TED Ankara Koleji
Kütüphane ve Dokümantasyon Merkez Müdürü
MARC Nedir?
‹ Machine-Readeble Cataloging
g g
‹ Makinece Okunabilir Kataloglama
„ Kodlu bilgi giriş sistemi
z
z
Alanlar (field)
Alt alanlar (subfield)
1
Tarihçe
‹ NUC & LC Card Distribution Service
‹ 1964 yılında çalışmalara başladı
‹ Sadece LC’de bulunan ingiliz monograflarının
bilgisayara girişi için bir proje çalışması
‹ Projenin kapsamı genişletildi.
‹ Manyetik teypler üzerinde bulunan
bibliyografik kayıtların değişimi için standart
b format
bir
f
olarak
l k tasarlandı
l d
Tarihçe
‹ Standart Format for Information Exchange ( ISO
2709)
‹ Information Interchange Format (ANSI Z39.2)
‹ OCLC - 1992-93 “Accessing Information on
the Internet”
‹ OCLC –MARBI (Machine Readable Form of
Bibliographic Information ) (MARBI
Proposal 93
93-4)
4)
2
Tarihçe
‹ 1993 Annual ALA meeting
g
‹ 1996 –1998 MARC21
AMAÇ
‹ Internet üzerinde bulunan kaynaklara
y
erişim
ş
sağlamak
‹ Bu kaynakları, organize etmek
‹ Var olan teknikleri ve prosedürleri kullanarak
I t
Internet
tü
üzerindeki
i d ki bilgi
bil i kaynaklarına
k
kl
OPAC’l
OPAC’lar
üzerinden ulaşabilmek
3
MARC Formatı
‹ MARC Format for Bibliographic Data
‹ MARC Format for Holdings Data
‹ MARC Format for Authority Data
‹ MARC Format for Classification Data
‹ MARC Format for Community Information
Provides
MARC Formatı
‹ Kitaplar
‹ Bilgisayar
Bil i
Dosyaları
D
l
‹ Haritalar
‹ Müzik
‹ Süreli Yayınlar
‹ Görsel Materyaller
‹ Karışık materyaller
4
MARC Kayıt Yapısı
‹ Başlık (leader) 24 byte
‹ Dizin (12 byte her alan için)
„ 3 byte tag alanı
„ 4 byte toplam karakter sayısı
„ 5 byte kaçıncı karakterden başladığı
245
Tag numarası
0075 00185
Kaçıncı karakterden başladığı
Toplam uzunluğu
MARC Kayıt Yapısı
‹ Değişken
ğş
Uzunluktaki Kontrol Alanları ((001,,
005-009)
‹ Değişken Uzunluktaki Veri Alanları (010-899)
‹ Yerel(Local) Olarak Tanımlanan Alanlar (9XX)
5
MARC Kayıt Yapısı
‹ 0XX – Kontrol alanları
‹ 1XX – Temel giriş
‹ 2XX – Başlık, edisyon, basım bilgileri
‹ 3XX – Fiziksel ölçü bilgileri
‹ 4XX – Seri girişi
‹ 5XX – Notlar
‹ 6XX – Konu başlıkları
‹ 7XX – Ek girişler
ii l
‹ 8XX – Seri ek girişleri, holdings vs.
‹ 9XX – Yerel olarak tanımlanan alanlar
MARC Kayıt Yapısı (Ham Kayıt)
000000000011111111112222
012345678901234567890123
01042nam 2200277 4500001001200000005001700012008004100029010001700070
0350025000870350020001120860016001321000037001482450075001852600049002603000
0420030949000500035150000500040150000530045165000220050465000600052675200600
0586830005000646950003500696950002600731998000700757|CUBUGLAD97B|199606131
84859.0|830810 1917 dcu
f
eng u| $ags 17000387 | $a(CU-BANC)ocm04680933|
$a(CU-BANC)GLAD97| $aI 19.16:105|10$aGilbert, Grove Karl,$d1843-1918.|10$aHydraulic
-mining dâebris in the Sierra Nevada /$cby Grove Karl Gilbert|0 $aWashington :$bU. S. Gov't
Print. Off.,$c1917| $a154 p. :$bill., maps, plates ;$c29 cm|1 $aGeological Survey professional
paper,$vno.105| $aAt head of title: Department of the Interior| $aMany of the plates printed o
n both sides of leaf| 0$aHydraulic mining.| 0$aGold mines and mining$zSierra Nevada (Calif.
and Nev.).| $aUnited States$bDistrict of Columbia$dWashington$9(1917)| 0$aGeological Sur
vey professional paper,$vno.105| $lBANC$x1$d\pf\$aF868.S5.7$b.G56| $lENGI$x220$aTN
421$b.G5| $nCU|
6
Elektronik Kaynaklar
‹ E-KİTAPLAR (Elektronik ortamda bulunan monograf
kaynaklar)
‹ E-DEV-DOK(Elektronik ortamda bulunan devlet yayınları)
‹ E-İNDEKS (Elektronik ortamda bulunan dergi indeksleri)
‹ E-HARİTA (Elektronik ortamda bulunan haritalar)
‹ E-DERGİLER
E DERGİLER (Elektronik ortamda bulunan dergiler)
‹ Web Sayfaları
Elektronik Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(006)
006 – Kayıt Türü
„ m bilgisayar dosyası (computer file)
006 #am
7
Elektronik Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(007)
007– Fiziksel tanımlama (Bilgisayar dosyaları için)
Bütün bilgisayar dosya türleri için kullanılıyor.
z
z
z
z
z
z
z
z
z
z
z
z
a – Teyp kartuşu
b - Chip kartuşu
c – Bilgisayar optik disk kartuşu
f – Teyp kasedi
h – Teyp bobini
j – Manyetik disk
m – Manyetik-optik disk
o – Optik disk
r – Uzaktan erişimli
u – Tanımsız
z – Diğer
| - Tanımlı bir kod yoktur
Elektronik Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(008)
‹ 008 – Sabit uzunluktaki bilgi alanı (18-34)
26 – Bilgisayar dosya türü (tek karakterlik alan)
z a – Sayısal veri
z b – Bilgisayar programı
z c – İşaretler, kodlar
d – Dokümanlar
z e – Bibliyografik veri
z f – Font
z g – Oyun
z h – Ses
z i – Etkileşimli programlar
z j – Çevrimiçi sistem ve servis
z m – Birleşik
z u – Bilinmeyen
z z – Diğer
z | - Herhangi bir kod tanımlanmamış
8
Elektronik Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(516)
516 – Not alanı (Bilgisayar dosya türü)
516
Text (citations)
516
8
516
Electronic serial in ASCII text
text.
Text (electronic journal)
516
8
516
Available in ASCII, Acrobat, and PostScript file formats
Electronic journal articles are available in portable document format
(PDF). Abstracts are in HTML
516
8
Text and JPEG graphics formats
516
8
Electronic journal issued in formatted-text files: TeX, DVI, PostScript,
and PDF
516
8
Bit-mapped images; PDF, PostScript, and TIFF formats available for
printing
516
8
Most issues in PDF format; some html
Elektronik Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(530)
530 – Not alanı ( Ulaşılabilir diğer formlar)
530
Also issued in a print edition.
530
Also available in print with title: Chemicals in our community.
community
530
Available in a print edition, with title: Bibliography and index of
geology.
530
Electronic version of: Metabolic engineering.
530
Print version available.
530
Online version of the print title.
530
Online version of the print: Neighborhood networks nnewslines.
530
Also available on the Internet via the World Wide Web.
530
Tables of contents and selected articles also available online.
530
Issued also in electronic format under title: Copyright and new media
legal news.
9
Elektronik Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(538)
538 – Not alanı (Sistem detayları)
538
Mode of access: Internet via the World Wide Web.
538
Mode of access: World Wide Web
Web.
538
Mode of access: Online access via Internet.
538
Mode of access: World Wide Web via Internet at the NSF web site.
538
System requirements: World Wide Web browser, Internet connectivity, and Adobe Acrobat reader.
538
System requirements: Web browser.
538
System requirements: World Wide Web browser, Internet access, and RealPage viewer.
538
System requirements: Internet access; World Wide Web browser.
538
Mode of access: Internet via the Navy web site.
538
Mode of access: Internet via the Dept.'s web site.
538
Mode of access: Electronic mail, FTP, gopher, and World Wide Web.
538
Mode of access: Electronic mail, FTP, gopher, telnet, and World Wide Web. For e-mail subscription, send to:
[email protected], the message: sub cites [first name last name]. For telnet access, telnet to
MELVYL.UCOP.EDU and enter the command: SHOW CURRENT CITES. Also distributed on the PACS-L and PACS-P lists.
538
Mode of access: Electronic mail and World Wide Web. For e-mail subscription, sent to [email protected], the message:
SUBSCRIBE PRICES [first name last name].
538
System requirements: WWW browser such as Netscape, and/or SilverPlatter WinSPIRS, MacSPIRS, or UNIX client
software.
538
RealAudio player required to listen to digital audio recordings
Elektronik Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(856)
‹ 856 – Elektronik yer ve ulaşım
ƒ Göstergeler
g
(indicator)
(
)
ƒ İlk Gösterge
# - Bilgi tanımlanmamış
0 - Email
1 - FTP
2 - Remote login (Telnet)
3 - Dial-up
4 - HTTP
7 – Ulaşım
Ul
şekli
kli altalan
lt l $2’de
$2’d
tanımlanmış
10
Elektronik Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(816)
‹ 856 – Elektronik yer ve ulaşım
ƒGöstergeler (indicator)
ƒ İkinci Gösterge
# - Bilgi tanımlanmamış
0 – Kaynak
1 – Kaynağın versiyonu
2 – İlgili kaynaklar
8 – Oluşturulmuş
ş
ş sabit alan gösterilmez
g
Elektronik Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(856)
‹ Altalanlar (subfield)
„ $a - Host name (R)
„ $b – Access
A
number
b (R)
„ $c – Compression information (R)
„ $d – Path (R)
„ $f – Electronic name (R)
„ $g – Uniform Resource Name (R)
„ $h - Processor of request (NR)
„ $i – Instruction (R)
„ $j - Bits per second (NR)
„ $k - Password (NR)
„ $l - Logon (NR)
„ $m - Contact for access assistance (R)
11
Elektronik Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(856)
‹ Altalanlar
„ $n - Name of location of host (NR)
„ $o - Operating system (NR)
„ $p - Port (NR)
„ $q - Electronic format type (NR)
„ $r - Settings (NR)
„ $s - File size (R)
„ $t - Terminal emulation (R)
„ $u - Uniform Resource Locator (NR)
„ $v - Hours access method available (R)
„ $w - Record control number (R)
„ $x - Nonpublic note (R)
„ $z - Public note (R)
„ $2 - Access method (NR)
„ $3 - Materials specified (NR)
„ $6 - Linkage (NR)
„ $8 - Field link and sequence number (R)
Electronic Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(856)
Örnekler
856
4 0 $u http://www.absearch.com
856
4 1 $3 Online version. $z URL: $u
http://www.library.northwestern.edu/journal/matcorr/
856
4 0 $3 Full text: check e-journal site for available issues. $u
http://www.journals.cup.org/owadba/owa/ISSUESINJOURNAL?JID=DP
P
856
4
856
4 0$
$z Available
A il bl online,
li
19991999 $u
$ http://link.springerhtt //li k
i
y.com/link/service/journals/10111/index.html
856
4 0 $3 Hitachi review, 1995- $u http://www.hitachi.co.jp/Sp/TJe/index.html
$u http://firstsearch.oclc.org $z Address for accessing the journal using
authorization number and password through OCLC FirstSearch Electronic
Collections Online
12
Electronic Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan MARC Alanları(856)
Örnekler
856
4
0
$u http://webspirs.silverplatter.com/cgi-bin/er17.cgi $z Requires
login and password
856
4
1
$z Link to the electronic version of this title: $u
http://ojps.aip.org/dok/
856
4
0
$u http://ojps.aip.org/dok/
856
4
1
$3 Tables of contents and selected articles $u
http://copyrightlaws.com/contents/
856
2
melvyl.ucop.edu $b 192.35.222.222 $l show current cites
856
7
$ gopher.lib.berkeley.edu
$u
g p
y
$
$d 1/ejrnls/Current.Cites
/ j
/
$p 73 $
$2
gopher
856
4
0
$3 current issue $u http://purl.access.gpo.gov/GPO/LPS940
856
4
0
$u http://www.jstor.org/journals/01903187.html
856
4
0
$u http://ojps.aip.org/dok/
856
4
1
$3 Tables of contents and selected articles $u
http://copyrightlaws.com/contents/
Örnek (Türkiye)
‹ Bilkent Üniversitesi Kütüphanesi
13
Elektronik Kaynakların Kataloglanmasında
Kullanılan Diğer Standartlar
Tanımlamaya Yönelik
‹ ISBD(ER)
( ) (International
(
Standart Bibliographic
g p
Description for Electronic Resources)
Kayıt Girişine Yönelik
‹ Marc
„ Marc21 ve diğerleri
‹ Metadata (data about data)
„ Dublin
bl core
„ GILS ( Goverment Information Locator Service)
„ RDF (Resource Description Framework)
MARC ve Dublin Core
MARC
Dublin Core
Konu: 600, 610, 650, 651
Konu: subject
Materyal Adı: 245$a, 245b
Materyal Adı: title
Yazar adı: 100, 110, 700, 710
Yazar adı: author, creator, otheragent
Yayıncı: 260$b
Yayıncı: publisher
Yayın Tarihi: 260$c
Yayın Tarihi: date
Tanımlayıcılar: 010, 020, 022, 856$u
Tanımlayıcılar: identifier
Materyal Türü: 006, 008
Materyal Türü: object-type
M t
Materyal
lŞ
Şekli:
kli 530,
530 538
M t
Materyal
lŞ
Şekli
kli : form,
f
fformatt
Bağlantı: 772, 773, 775, 776, 780, 787
Bağlantı: relation
Dil : 008(35-37), 041, 546
Dil: language
Kaynak: 776, 786
Kaynak: source
Kapsam: 034, 045, 5133
Kapsam: coverage
Kullanım Hakkı: 017, 018
Kullanım Hakkı: rights
14
İlgili web siteleri
‹ http://www.loc.gov/marc
‹ http://lcweb.loc.gov/marc/umb/um01to06.html
‹ http://www.loc.gov/marc
http://www loc gov/marc /marbi
‹ http://purl.org/dcdocuments/
‹ http://www.ifla.org/documents/libraries/cataloging/dublin1.txt
‹ http://www.dlib.org/dlib/october00/baker/10baker.html
‹ http://www.gils.net/prof_v2.html
‹ http://www.ifla.org/VII/s13/pubs/isbd.htm
‹ http://www.oclc.org/oclc/cataloging/type.htm
‹ http://www.loc.gov/catdir/cpso/dcmb19_4.html
htt //
l
/ tdi /
/d b19 4 ht l
‹ http://staffweb.library.northwestern.edu/serials/iesca/rules/
‹ http://www.fsc.follett.com/
e-mail: [email protected]
Teşekkürler
SORULAR ?
15