masaüstü - blog.title
Transkript
masaüstü - blog.title
e niXm a
Sayı: 18
M art 2008
Linux ve açık k aynak k odl
u yazıl
ım l
ar, h e rk e s in ih tiyacına
göre k ul
l
andığ ı buna k arşıl
ık ye te ne ğ ine göre k atk ıda
bul
unduğ u e m e k ve bil
gi payl
aşım ının e n güze lörne ğ idir.
e niXm a
Yıl2 Sayı 6
-
M art 2008
w w w .e nixm a.org
GPLv3
K D E Program cık l
arı
GCom pris
Com piz Fus ion
Kontact
Portage Kul
l
anım ı ve H atal
ar
Ge any
Sl
ax 6
PcBSD
K ab uk Program l
am a - XV
RS232 - Se ri Port - I
/BAŞ LANGIÇ
İl
e rl
e m e s ürüyor
Yak l
aşık bir yılönce s inde n başl
ayan ve h ızl
a
artan bir te m poda Linux ve açık k aynak k od
s is te m inin yaygınl
aşm as ı ve Linux'un m as aüs tünde ağ ırl
ığ ını h is s e ttirm e s i işl
e nm e k te . As l
ında zam an zam an bu tür yoğ unl
aşm al
ar ol
sa
da pe k bir şe y de ğ işm e de n s us k unl
uğ a bürünül
üyordu. Ancak görül
üyor k i, bu s e fe r h e r
zam ank inde n dah a ciddi bir durum var.
Bir yandan M icros oft'un h e ge m onyas ındak i yazıl
ım ve h atta donanım al
anındak i diğ e r oyuncul
arın artık büyük öl
çüde ge l
işm iş ve k e ndi
işl
e rine k ol
ayl
ık l
a yarayacağ ını düşündük l
e ri
açık k aynak l
ı - özgür yazıl
ım l
arı k e ndil
e ri için
güçl
ü bir araç ol
arak be nim s e m e l
e ri, diğ e r
yandan Linux al
anında ge re k donanım s alde s te k , ge re k s e de ye ni program l
arın h ızl
a ge l
işip
artık birçok al
anda diğ e r uygul
am al
arı aratm ayacak s e viye ye varm al
arı, h atta onl
ardan
çok öte ye gitm e l
e ri bu s onucu doğ uruyor diye bil
iriz.
Ge çm işte Linux k ul
l
anım ının zorl
uğ u üze rine
k urul
u anti propaganda artık ge ri te piyor. M al
um firm anın s on ürünü 'e l
l
e rinde k al
ıyor'.
El
be tte e s k i ürünl
e ri ye rine ye nil
e rini m üşte ril
e rinin al
m as ı için tak tik l
e ri bul
unm ak ta.
Ancak artık durum e s k is i gibi de ğ il
. Karşıl
arında
al
t e de m e ye ce k l
e ri ve h e r ge çe n gün h ızl
a
yol
una de vam e de n bir büyük ol
ay, GNU/Linux
ve özgür yazıl
ım l
ar var. Bugün şatafatl
ı re k l
am l
arı yapıl
an m al
um firm anın s on ürünü h e m
ge re k tirdiğ i pah al
ı donanım l
ar h e m de k ul
l
anıcının başına açtığ ı s orunl
ar ne de niyl
e k arşıs ındak i m üte vazi donanım ge re k tire n ve üc-
re ts iz Linux'a dayanam ıyor. Ge çm işte Linux için
k ul
l
anıl
an tüm bah ane l
e r artık e tk is ini yitirm iş
durum da. Artık Linux k ul
l
anım ı zordur diye n, ya
h içbir şe y bil
m iyordur ya da bil
e re k yal
an s öyl
üyordur.
al
t s ınır gibi gös te ril
s e de , 1.5 yaşında çocuk l
arın bil
e rah atl
ık l
a k ul
l
andığ ı görül
m e k te .
Linux bil
gis ayarl
arını artık 1.5 yaşında çocuk l
ar
bil
e k ul
l
anabil
iyors a, Linux k ul
l
anm ak zor ge l
e nl
e rin k e ndil
e rinde n şüph e e tm e l
e ri ge re k iyor.
Ge çm işte donanım üre ticil
e rinin ye te rl
i 'il
gi'
gös te rm e m e s i ne de niyl
e s orun ol
an grafik s is te m i artık h arik al
ar yaratıyor. M üte vazi bir donanım l
a Com piz-Fus ion yük l
ü bir bil
gis ayarın
k arşıs ında diğ e rl
e rinin dil
l
e ri tutul
uyor. Com piz
Fus ion yazım ızda bu s is te m i e l
de n ge l
diğ ince
tanıtm aya çal
ıştık .
M as aüs tü için günl
ük işl
e rde e n büyük yardım cınız ol
an e l
e k tronik pos ta, h abe r izl
eme,
adre s ve k işi tak ibi gibi program l
ardan ol
uşan
Kontact program tak ım ı aynı is im l
i yazıda
de tayl
arı il
e anl
atıl
ıyor.
Özgür yazıl
ım ın tanım ını yapan ve yas alol
arak
varl
ığ ının te m e l
ini ol
uşturan GPL l
is ans ı k ıs a bir
s üre önce ye ni s ürüm ü ol
an 3. s ürüm ünü
çık ardı. İl
k önce l
e ri dah a çok 'açık k aynak k od
ge l
iştirm e m ode l
i'ni be nim s e ye nl
e rin itirazl
arı
il
e k arşıl
aşs a da artık h ızl
a e s k i s ürüm ün ye rini
al
m ak ta. Es as ında ye ni s ürüm e s k i s ürüm ün
yal
nızca açık l
arını k apatıyor. GPLv3 yazım ız bu
s ürüm ün ge re k l
il
iğ ini açık ça ortaya k oym ak ta.
Bir k ıs ım k ul
l
anıcıl
arın il
ginç öze l
l
ik l
e ri il
e te rcih
e ttik l
e ri Ge ntoo Linux dağ ıtım ının program yöne tim aracı Portage bu ayk i k onul
arım ız aras ında ye r al
ıyor.
Bu ay biri Linux diğ e ri BSD 'de n ik i dağ ıtım ı
tanıtıyoruz. Sl
ax uzun bir aradan s onra ye ni
s ürüm ü 6'yı çık ardı. Bu s ürüm birçok ye ni
te k nol
ojiyi k ul
l
anıyor. BSD çe k irde ğ i k ul
l
anan
PcBSD is e k ul
l
anıcı dos tu BSD dağ ıtım ı ol
arak
bil
iniyor.
Linux m as aüs tünde çal
ışm am ızı k ol
ayl
aştıran
k üçük k üçük bazı uygul
am al
ar bul
unuyor. Bunl
ardan KD E m as aüs tü ortam ının k üçük araçl
arını KD E Program cık l
arı yazım ızda tanıtıyoruz.
Program l
am a al
anındak i yazıl
arım ız, h afif ve
k ul
l
anışl
ı bir yazıl
ım ge l
iştirm e ortam ı ol
arak
Ge any il
e başl
ıyor, k abuk program l
am a ve pic
program l
am a s e ril
e rim iz il
e de vam e diyor.
Eğ itim ve öze l
l
ik l
e k üçük çocuk l
arın e ğ itim i h e r
zam an büyük öne m e s ah iptir. GCom pris adl
ı
program tak ım ı h e r ge çe n gün s ayıs ı artan
80'de n fazl
a uygul
am as ı il
e 2-10 yaş aras ı
çocuk l
ar için uygun bir bil
gis ayar k ul
l
anım
ortam ı ol
uşturuyor. H e r ne k adar proje de 2 yaş
18. e niXm a il
e artık 1.5 yıl
ım ızı dol
durm uş bul
unuyoruz. Aram ıza k atıl
an ye ni yazar ark adaşl
arım ız ve ye ni k onul
arım ız il
e il
kel
e rim iz
doğ rul
tus unda GNU/Linux ve özgür yazıl
ım
cam ias ına h ız k e s m e de n h izm e t e tm e ye de vam
e tm e k te yiz.
e niXm a
M art 2008
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
Sayfa 2
/ENIX M A
/Başlangıç
2
/Programlama/Araçlar
Başl
ark e n
36
Ge any
İl
e rl
e m e s ürüyor
Program cıl
ar için h afif ve h ızl
ı ge l
iştirm e
ortam ı.
/Felsefe
4
GPLv3
Özgür yazıl
ım ın yas aldayanağ ı
/Dağıtım/Tanıtım
40
Sl
ax 6
Ye nil
e nm iş h al
i il
e.
/Masaüstü
7
K D E Program cık l
arı
43
BSD 'nin k ul
l
anıcı dos tu dağ ıtım ı.
Küçük yararl
ı şe yl
e r.
9
GCom pris
Ş im di çocuk ol
m ak vardı...
14
23
/Programlama/Kabuk/Bash
45
K ontact
/Programlama/Pic
53
33
Portage K ul
l
anım ı ve H atal
ar
RS232 - Se ri Port - I
Standart öze l
l
ik l
e ri ve Pic il
e k ul
l
anım ı.
Kişis e lbil
gi yöne tim aracınız.
/Sistem/Yönetim
K ab uk Program l
am a - XV
Linux k ons ol
u ve dial
og il
e program l
am a.
Com piz Fus ion
Pe nce re l
e rin dans ı.
PcBSD
/Haberler
58
Linux D ünyas ından H ab e rl
er
Ge ntoo'yu k ul
l
anm a yönte m l
e ri.
e niXm a, Linux ortam ında, gim p, s cribus gibi tam am e n açık k aynak k odl
u program l
ar k ul
l
anıl
arak
h azırl
anm ak tadır. Tüm öze l
l
ik l
e ri il
e e n iyi k pdf program ı il
e k ul
l
anıl
abil
ir. Kul
l
anıcıya k ol
ayl
ık için h e r
s ayfanın s ağ al
tında ye r al
an ge zdire n il
e içe rik s ayfas ı, önce k i k onunun başı, ok unan k onunun başı
ve s onrak i k onunun başına gidil
m e s i s ağ l
anm ıştır.
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
e niXm a
e niXm a, başta Linux ve GNU program l
arı ol
m ak üze re , açık k aynak k odl
u
özgür işl
e tim s is te m l
e ri ve yazıl
ım l
arı
h ak k ında h e rk e s in bil
gil
e rini özgürce
payl
aşabil
e ce ğ i bir e l
e k tronik bil
gi
payl
aşım aracıdır. Ayl
ık pe riyoda s ah iptir. H e r ayın 1. günü ye nil
e nir.
e niXm a, GFD L(GNU Fre e D ocum e nt Lice nce - GNU Özgür Be l
ge Lis ans ı) l
is ans ına s ah iptir. Ye r al
an yazıl
arın
l
is ans l
arı ayrıca be l
irtil
m e dik çe GFD L
l
is ans ına s ah ip ol
acak l
ardır. Yazarl
ar
GFD L ya da Cre ative Com m ons l
is ans l
arından birini s e çe bil
irl
e r. Ye r al
acak
program k odl
arı GPL/LGPL l
is ans ına
s ah ip ol
acak tır. Bağ l
antıl
ı ol
arak açıl
acak inte rne t s ite s inde ye r al
an yazı,
dos ya, program ya da program k odl
arı GPL/LGPL/GFD L/CC l
is ans l
arına s ah ip ol
acak tır.
e niXm a'da ye r al
an yazıl
arın tüm h ak l
arı ve s orum l
ul
uk l
arı GFD L te m e l
inde
yazarl
arına aittir. İçe rik te bul
unan bil
gil
e rin k ul
l
anım ından dol
ayı ol
uşacak
h e r türl
ü s onuç k ul
l
anıcıya aittir.
GFD L l
is ans ına e k ol
arak e niXm a'da
ye r al
an yazıl
arın üze rinde h içbir k işi,
araç, s unucu ya da k urum tam am ını
ya da bir k ıs m ını bul
undurm as ı ne de niyl
e h içbir h ak iddia e de m e z.
© , ® , ™ öze l
l
ik l
e rine s ah ip is im ve
be nze rl
e ri için bu işare tl
e r be l
irtil
m e s e de be l
irtil
m iş ol
arak vars ayıl
m al
ıdırl
ar.
Sayfa 3
/FELSEFE
GPLv3
GPLv3
Özgür yazıl
ım ın yas aldayanağ ı
Ayne n ye m e k tarifl
e rinin payl
aşıl
m as ının ye m e k pişirm e tarih i k adar e s k i ol
duğ u gibi yazıl
ım l
arın payl
aşıl
m as ı da bil
gis ayarl
arın tarih i
k adar e s k idir. Bil
gis ayarl
arın bugünk ünün ak s ine tam am e n uzm anl
arın k ul
l
andığ ı al
e tl
e r ol
duğ u il
k döne m l
e rde n itibare n yazıl
ım l
arın payl
aşım ı ve ortak ol
arak ge l
iştiril
m e s i s ürdürül
mekte dir. 19 71 yıl
ında M as s ach us e tts Te k nik Ü nive rs ite s i (M IT) Yapay Z e k a Laboratuarl
arında
çal
ışm ak ta ol
an Rich ard Stal
l
m an, yazıl
ım
payl
aşım ı il
e tanışm ıştı. Ancak o zam anl
ar
payl
aşıl
an yazıl
ım l
ar 'özgür yazıl
ım ' ol
arak nite l
e ndiril
m iyordu. Aradan zam an ge çe r, M IT
payl
aşım grubu çe şitl
i ge l
işm e l
e r ne de niyl
e
artık
e s k i işl
e vl
e rini s ürdüre m e m e k te dirl
e r.
19 60'l
ardan ge l
e n s is te m l
e r ye rl
e rini 19 80'l
e rin
ge l
işm iş s is te m l
e rine bırak m ıştır. Es k i k ul
l
anıl
an
yazıl
ım l
ar artık ge çe rl
i de ğ il
dir ve ye ni s is te m l
e r için yazıl
m ış ol
an işl
e tim s is te m l
e ri artık
bire r özgür yazıl
ım de ğ il
dir. Ancak Stal
l
m an'ın
bu yönde k i is te ğ i de vam e tm e k te ve çal
ışm al
arı s ürm e k te dir.
de ğ il
' ce vabı al
m ıştır. Bu durum da il
k yapacağ ı
GNU için bir de rl
e yici yazm ak ol
acak tır. Böyl
e ce
bugün GCC ol
arak bil
diğ im iz 'çok pl
atform l
u,
çok dil
l
i' de rl
e yicinin te m e l
l
e ri atıl
m ıştır.
Stal
l
m an GNU/Em acs e ditörünü yazm aya başl
ar. Bunu ftp al
anına k oym uştur ancak bunun
k ul
l
anım ı bugünk ü k adar yaygın ve k ol
ay de ğ il
dir. İs te ye nl
e re bil
gis ayar 'te yp' k aydı ol
arak
150$'a ve re bil
e ce ğ ini il
an e de r ve özgür yazıl
ım il
e ticari il
işk is ine başl
ar. Ge çinm e k için paraya ih tiyacı vardır.
Bir özgür yazıl
ım ol
arak düşündüğ ü 'e m acs 'ın
dağ ıtım ı k onus u günde m e ge l
diğ inde bugünk ü
l
is ans s onucuna varacak ol
an s üre ç başl
ayacak tır. Publ
ic D om ain de nil
e n yazıl
ım türl
e ri
özgür yazıl
ım l
ardır ve copyrigh t'a s ah ip ol
arak
yas aldayanak l
arı bul
unabil
ir. Ancak bu yazıl
ım l
ar özgür yazıl
ım l
ar ol
s a da, s ah ip ol
duk l
arı
copyrigh t bunl
arın il
e rde biril
e ri tarafından
k apal
ı-s ah ipl
i yazıl
ım l
ara dönüştürül
m e s ine e nge l de ğ il
dir. Burada özgür yazıl
ım ın m e vcut
yazıl
ım l
ardan te m e l bir fark ı ortaya çık m ak tadır: Sah ip ol
anın h ak l
arını de ğ il
, k ul
l
anıcının
h ak l
arını garanti al
tına al
m ak . Bu ne de nl
e de
copyrigh t (te l
if h ak k ı) yas as ı ge çe rl
i ol
m ak l
a
birl
ik te is m i copyl
e ft, yani diğ e rinin bak ış açıs ının te rs i ol
an bir is im l
e adl
andırıl
an te l
if
h ak k ına s ah ip ol
acak şe k il
de adl
andırıl
m aya
Stal
l
m an, UNIX k arşıs ında 'GNU is Not Unix',
GNU proje s ini k afas ında şe k il
l
e ndirm e k te dir. Bu
s üre ç içinde özgür yazıl
ım ın te m e ltaşl
arı da
ye rl
e rine ye rl
e şm e k te dir. 19 84 yıl
ında GNU yazıl
ım ına başl
ar. GNU tam am e n özgür yazıl
ım l
ardan ol
uşan bir s is te m dir.
GNU yazıl
ım ına başl
am adan k ıs a bir s üre önce
VUCK (H ol
l
anda dil
inde V f ol
arak ok unur)- Fre e
Unive rs ity Com pil
e r Kit de rl
e yicis ini duym uş ancak bunun GNU proje s ine k atıl
m as ı için yaptığ ı
is te k k arşıs ında, 'Ü nive rs ite özgür am a de rl
e yici
e niXm a - M art 2008
GNU - GNU is Not Unix proje s inin önde ri Rich ard Stal
l
m an
w w w .e nixm a.org
Sayfa 4
/FELSEFE
GPLv3
başl
anır.
tanım l
ayarak onl
arın de vam ını garantil
e r.
- Ayrım cı pate nt anl
aşm al
arı
Copyl
e ft, yazıl
ım l
arın özgür ol
m as ını ve de vam ında da özgür ol
m as ını ge re k tirir. Burada bir
özgür yazıl
ım ın özgür ol
m ayan başk a yazıl
ım l
ardan böl
üm l
e r il
e k ul
l
anıl
m as ı durum unda da
ol
uşacak yazıl
ım ın yine özgür yazıl
ım ol
m as ı
ge re k l
il
iğ i vardır.
GNU GPL l
is ans ının il
k s ürüm ünde n s onra ol
an
yas alve te k nol
ojik de ğ işik l
ik l
e rin ol
uşturduğ u
ye ni durum l
ar k arşıs ında önce 2. s ürüm ü çık m ıştı. Bu s ürüm , k ıs a bir s üre önce s ine k adar
uzun yıl
l
ar boyunca k ul
l
anıl
dık tan s onra ol
uşan
ye ni durum l
ar il
e 3. s ürüm ol
an GPLv3 çık tı. İl
gi
al
anındak i 'özgür yazıl
ım ı' te s cile tm e k ve varl
ığ ını k orum ak am açl
ı ol
an bu l
is ans ya da bir
başk a de yişl
e h ak s ah ipl
e ri aras ındak i s özl
e şm e
bazı ge l
işm e l
e r ne de niyl
e ye te rs iz k al
dığ ı nok tal
arda göre vini ye rine ge tire bil
m e k için birk aç
al
anda de ğ işik l
iğ i ge re k tirir h al
e ge l
m işti.
ol
arak topl
ayabil
iriz.
Copyl
e ft'in öze l anl
am l
arıyl
a k ul
l
anım ı GNU
Ge ne ralPubl
ic Lice ns e , GNU GPL, ya da bizde k i
is m i il
e Ge ne lKam u Lis ans ı ol
arak adl
andırıl
ır.
GNU GPL Rich ard Stal
l
m an tarafından yazıl
m ıştır.
Em acs yazıl
ım ını dağ ıtm ada, yazıl
ım ın özgür ol
m as ını ve bunun yas al ol
arak k orunm as ını
s ağ l
am ak am acıyl
a GNU Em acs Lice ns e il
e işe
başl
ayan Stal
l
m an, yaptığ ı çal
ışm al
ar s onunda
GNU GPL'in il
k s ürüm ünü çık arır. Bu arada FSF Fre e Softw are Foundation - Özgür Yazıl
ım Vak fı
da k urul
m uş ve faal
iye te ge çm iştir.
GPL l
is ans ının tanım l
adığ ı özgür yazıl
ım
öze l
l
iğ e s ah ip ol
m al
ıdır:
dört
- Yazıl
ım ı h e rh angi bir am açl
a k ul
l
anm a
özgürl
üğ ü.
- Yazıl
ım ı h e rh angi biri il
e payl
aşm a özgürl
üğ ü.
- Yazıl
ım ı is te nil
diğ i gibi de ğ iştire bil
me
özgürl
üğ ü.
- Yazıl
ım da yapıl
an de ğ işik l
ik l
e ri payl
aşabil
me
özgürl
üğ ü.
Bu öze l
l
ik l
e re s ah ip bir yazıl
ım GNU GPL l
is ans ına s ah ip ol
abil
ir ve bu l
is ans k ul
l
anıcıya ve rdiğ i bu özgürl
ük l
e r s aye s inde yazıl
ım ın k im in
dağ ıttığ ına, k im in de ğ iştirdiğ ine bağ l
ı ol
m ak s ızın h e p özgür k al
acağ ını garanti e de r. Bu
h ak l
ar, k ıs ıtl
ı (proprie tary) l
is ans a s ah ip ol
an
yazıl
ım l
arın ak s ine k ul
l
anıcının özgürl
ük l
e rini
e niXm a - M art 2008
Tivoization - Tivol
aşm ak
Çözül
m e s i ve özgür yazıl
ım ın k orunm as ı için e n
öne m l
i s orunl
ardan biris i ol
arak k arşım ıza
'Tivo'l
aşm ak çık ıyor. Tivo bir firm a ve üre ttiğ i
cih azl
arda GPL l
is ans l
ı yazıl
ım l
ar k ul
l
anıyor. Günüm üzde donanım s al ol
arak ge ne l am açl
ı
k ontrol s is te m l
e rinin k ul
l
anıl
dığ ı birçok cih az
bul
unm ak ta. Bunl
ar uygun ol
an h e rh angi bir işl
e tim s is te m i il
e çal
ışabil
e ce k yapıya s ah ip ol
m al
arına rağ m e n Tivo gibi bazı üre ticil
e r bu
yazıl
ım l
arın cih aza fark l
ı s ürüm l
e rinin ya da
biçim l
e rinin yük e nm e s ini e nge l
l
e ye ce k ve yal
nızca k e ndil
e rinin bu işi yapabil
e ce ğ ini s ağ l
ayacak m e k anizm al
ar k ul
l
anm aya başl
am ışl
ardır. Bu yal
nızca cih azın k ul
l
anım ını s ade ce
üre tici firm aya bırak m ak l
a k al
m ıyor aynı zam anda GPL l
is ans ına s ah ip yazıl
ım k ul
l
anıcıs ının
l
is ans ın ge re ğ i s ah ip ol
duğ u özgürl
ük l
e rini de
k ıs ıtl
ıyor. GPL l
is ans ının 3. s ürüm ü il
k ol
arak
bunu çözüm e bağ l
ıyor ve GPL l
is ans l
ı yazıl
ım l
arın bu şe k il
de k ul
l
anıl
m as ının önünü k apatıyor.
Özgür Yazıl
ım ı Yas ak l
ayan Yas al
ar
GNU Proje s i'nin re s m i am b l
em i
Bu de ğ işik l
ik ge re k s inim inin üç te m e lal
anını
- Tivoization - Tivol
aşm ak ,
- Özgür yazıl
ım ı yas ak l
ayan yas al
ar,
w w w .e nixm a.org
Öze l
l
ik l
e yazıl
ım k ul
l
anıcıl
arının ve h atta yazıl
ım
üre ticil
e rinin ce h e nne m i Am e rik a Birl
e şik D e vl
e tl
e ri'nde büyük bir ol
as ıl
ık l
a dünyanın m al
um
e n büyük yazıl
ım firm as ının de vl
e t içinde k i
de s te k çil
e ri vas ıtas ıyl
a k ul
l
anıcıl
arı ade ta boğ an
birçok yas a yürürl
ük te bul
unuyor. Ge re k tiğ inde
de ye nil
e rini k ol
ayl
ık l
a çık arıyorl
ar. D igitalM il
l
e nium Copyrigh t Act ve Avrupa Birl
iğ i içinde de
Europe an Union Copyrigh t D ire ctive s is te m l
e ri
il
e D RM (D igital Re s trictions M anage m e nt -
Sayfa 5
/FELSEFE
GPLv3
D ijitalSınırl
am al
ar Yöne tim i) s is te m ini k ul
l
anan
yazıl
ım ve cih azl
arın bunu ortadan k al
dıracak
şe k il
de yazıl
ım s alde ğ işik l
ik l
e re uğ ratıl
am am as ını dayatm as ının, GPL l
is ans ına s ah ip ol
an
yazıl
ım l
ar için ge çe rl
i ol
am am as ını, bunun GPL
l
is ans ının ge tirdiğ i özgürl
ük l
e ri e nge l
l
ememes ini s ağ l
am ak ge re k iyordu. GPLv3 bunun da
önünü k apatıyor.
k ul
l
anım ını k ol
ayl
aştırıcı ve l
is ans ın anl
aşıl
abil
irl
iğ ini arttıracak de ğ işik l
ik l
e r de içe rm e k te . Bu
biçim i il
e GPLv3 önce k i s ürüm ün radik al bir
şe k il
de de ğ iştiğ i de vrim s e l bir çözüm de ğ il
dah a çok e k s ik l
ik l
e rinin k apatıl
dığ ı bir e vrim s e l
çözüm ol
arak görül
e bil
ir.
Başta biraz garip ge l
e bil
ir am a, de ğ işim il
e
dik k at e dil
m e s i ge re k e n bir nok ta is e GPLv2 il
e
GPL
v
3'ün
uyum
s
uz
ol
m
as
ı
dı
r
.
Bunun
ne
de
ni
is
e
Ayrım cı Pate nt Anl
aşm al
arı
h e r ne k adar birbirl
e rine çok be nze s e l
e r de ,
arı bazı h atal
ar yaptıl
ar ve Nove l
l de ğ işe n öze l
l
ik l
e r ne de niyl
e aynı şe y ol
m am al
aM icros oft'un uzun yıl
l
ardır rak ipl
e rinde n Nove l
l s oft avuk atl
m
üşt
e
ril
e
rine
s
ağ
l
anan
s
ı
nı
rl
ı
pat
e
nt
bağ
ı
şı
k
l
ı
ğ
ı
rı
ndan
v
e
h
e
r
ik
i
l
is
ans
ı
n
da
k
e
ndil
e
ri
il
e
firm as ı rak ibinin yazıl
ım te k e l
ine k arşı durabil
t
üm
ö
zgür
yazı
l
ı
m
a
uygul
anm
as
ı
ge
re
ğ
ini
dol
is
ans
l
anan
yazı
l
ı
m
l
arı
n
de
v
am
ı
nı
n
da
k
e
ndil
e
ri
m e k için açık k aynak k odl
u ge l
iştirm e m ode l
ie ge l
di. Ancak bunun için yazıl
ım l
arın il
e aynı l
is ans a s ah ip ol
m as ı ge re k tiğ ini şart
ninde n yararl
anm aya başl
ayıp da bu s is te m in ğ urur h al
GPL
v
3'e
ge
çm
e
s
i
ge
re
k
iyor
.
GPL
v
2
yazı
l
ı
m
l
arı
n
k
oşm
as
ı
ndan
k
aynak
l
anm
ak ta. Bu garip duruk e ndis ine ge rçe k te n yarar s ağ l
ayacağ ına k anas
on
s
ürüm
e
ge
çiril
m
e
s
i
s
onucunda
M
icros
of
t
'un
m
u
düze
l
t
e
bil
e
ce
k
v
e
GPL
v2 l
is ans ına s ah ip bir
at ge tirdiğ inde , m as aüs tünde iyi bir s is te m ol
an
yapabil
e
ce
ğ
i
bir
şe
y
k
al
m
adı
ğ
ı
gibi
bir
s
onrak
i
yazı
l
ı
m
ı
GPL
v
3'e
ge
çire
ce
k
anah
tar is e 'GPLv2
SuSE Linux'un firm as ını s atın al
dı. Ancak ge çanl
aşm
ada
h
at
al
arı
nı
düze
l
t
m
e
l
e
rinin
ö
nü
de
v
e
üze
ri'
l
is
ans
a
s
ah
ip
ol
arak
be
l
irl
e m e durum işi k ıs ıtl
ı yazıl
ım l
ara dayanan bu firm a için
yine
GPL
v
3
il
e
t
ı
k
anı
yor
.
m
udur
.
Bunun
doğ
uracağ
ı
bir
durum
is e
M icros oft il
e pate nt dok unul
m azl
ığ ı anl
aşm as ı
GPL
v
3'e
ge
çişin
bir
s
üre
s
onra
GPL
v
2
ol
arak
yapm ak h iç de zor ol
m adı. Bu anl
aşm aya göre ,
ım pate ntl
e ri yazıl
ım al
anının e n k ötü uyk al
anl
arı tük e te ce ğ idir. Birçok program çok
M icros oft iddial
arına göre be l
irl
i bir s ayıda Yazıl
gul
am
al
arı
ndan
biris
idir
.
Y
al
nı
zca
yazı
l
ı
m
ı
n
ö
nük
om
pl
e x bir yapıya s ah iptir. Bir program ın bir
pate ntini ih l
ale de n özgür yazıl
ım l
arı ge l
iştire n
nü
k
apam
ak
l
a
k
al
m
ı
yor
yazı
l
ı
m
ge
l
işt
irm
e
yi
bö
l
üm
ü v2 bir diğ e r böl
üm ü v3 ol
am ayacak tır.
firm al
ar öde m e yaparl
ars a, bu özgür yazıl
ım l
abaze
n
im
k
ans
ı
z
h
al
e
bil
e
ge
t
ire
bil
iyor
.
Ş
u
anda
Ancak
birbirl
e
rinde
n
f
ark
l
ı
şe
yl
e
r
ol
arak m e s e l
a
rın k ul
l
anıcıl
arı h ak k ında yas al girişim de buyoğ
un
ol
arak
ABD
'de
uygul
anan
bu
yazı
l
ı
m
bir
L
inux
t
ağ
ı
t
ı
m
ı
nda
h
e
r
ik
i
l
is
ans
a
s
ah
ip
l
unul
m ayacağ ı taah h üt e dil
m e k te . M icros oft
e ri h e nüz AB'de tam ol
arak k abul program l
arın k ul
l
anıl
m as ının bir s ak ıncas ı bubunu k e ndi anl
atım ı il
e , 'özgür yazıl
ım l
arı M ic- pate ntl
e
dil
m
iş
de
ğ
il
v
e
AB
ül
k
e
l
e
rinin
bu
durum
u
l
unm
am
ak
t
adı
r
.
ros oft'a k arşıl
ık öde ye n firm al
ardan al
anl
ar h ak e ri için bir avantaj ol
arak k ul
l
anm al
arı
k ında pate nt davas ı açm ayacağ ını' s öyl
üyor. k e ndil
ge
re
k
iyor
.
Um
arı
z
AB
k
apı
s
ı
ö
nünde
be
k
l
e
m
e
k
te
Ş u ana k adar birçok program GPLv3'e ge çm iş
El
be tte bu k onuda Nove l
lyal
nız de ğ il
, Lins pire ,
ol
an
T
ürk
iye
de
AB'nin
bu
yak
l
aşı
m
ı
ye
rine
durum da. Öze l
l
ik l
e de KD E'nin grafik k ütüpXandros ve TurboLinux gibi 'yum uşak ' Linux firABD
'nin
yak
l
aşı
m
ı
nı
k
ul
l
anm
az.
GPL
v
3
yazı
l
ı
m
h
ane
s
i
QT'nin
bu
s
ürüm e ge çm iş ol
m as ı öne m l
i
m al
arı da aynı anl
aşm ayı yaptıl
ar. Bu anl
aşm apat
e
nt
l
e
ri
k
onus
unda
GPL
v
2'de
k
i
açı
k
ol
m
ayan
bir
ye
r
t
ut
uyor
v
e
il
e
rde
ö
zgür
yazı
l
ı
m
ı
n
ge
l
arın ark as ında yatan ve il
k bak ışta anl
aşıl
m aam ayı anl
aşıl
ır ve açık h al
e ge tire re k bir l
e ce ğ ini büyük öl
çüde e tk il
e ye ce k bir ol
ay ol
ayan is e , bu tür anl
aşm al
ar il
e yapıl
an öde m e l
e r uygul
adı
m
il
e
riye
gö
t
ürüyor
.
Ancak
yazı
l
ı
m
pat
e
nt
l
e
ri
rak
gö
rül
e
bil
ir
.
ne de niyl
e özgür yazıl
ım üze rinde n fark ında
uş GPL l
is ans ındak i de ğ iol
m adan 'l
is ans ücre ti' al
ınm as ı. D ol
ayıs ıyl
a bu ce h e nne m inde n k urtul
şik
l
ik
l
e
r
il
e
t
am
ol
arak
s
ağ
l
anam
ayacak bir şe y
h ttp://w w w .gnu.org/ph il
os oph y/ph il
os oph y.h tm l
'anl
aşm al
ı' Linux dağ ıtım l
arı bire r l
is ans ı ücre tl
i
v
e
ancak
pat
e
nt
k
anunl
arı
nı
n
de
ğ
işim
i
s
orunu
h
t
t
p:/
/
w
w
w
.gnu.org/
l
ice
ns
e
s
/
gpl
.h
t
m
l
k ıs ıtl
ı yazıl
ım a dönüşüyor. Bunun da önüne ge t
am
ol
arak
çö
ze
bil
ir
.
çil
mel
iydi ve GPLv3 bunu da e nge l
l
iyor.
M icros oft - Nove l
lanl
aşm as ında as l
ında M icro-
e niXm a - M art 2008
GPLv3 bu de ğ işik l
ik l
e rin yanıs ıra e s as e n GPL
w w w .e nixm a.org
Tanju Taşçıl
ar
<tanju@ e nixm a.org>
Sayfa 6
/M ASAÜSTÜ
K D E Program cık l
arı
K D E Program cık l
arı
K üçük yararl
ı şe yl
er
KD E program cık l
arı, ol
m as a da ol
an ve aynı
zam anda ol
m azs a ol
m az ol
an, k ul
l
andığ ım ız
dağ ıtım l
arı dah a k onforl
u, k ul
l
anışl
ı ve e ğ l
e nce l
i
k ıl
an program l
ardır.
Önce l
ik l
e bu program cık l
arı k ul
l
anm ak için, pane l
im izin k il
idini açtık tan (Eğ e r k il
itl
iys e ) s onra,
pane l
'e s ağ tık l
ayıp "Pane l
e Program cık Ek l
e"
girişini s e çe riz. Karşım ıza, program cık l
arın bul
unduğ u KD E pane l
i çık acak tır (Re s im -1). Buradan k ul
l
anm ak is te diğ im iz program cık l
arı s e çip pane l
im ize e k l
e riz. Kal
dırm ak için is e yine
pane l
'e s ağ tık l
ayıp "Pane l
de n Sil
/Program cık "
yol
unu izl
e ye re k is te diğ im iz program cığ ı pane l
de n k al
dırabil
iriz.
ol
uşturacak tır. Tas k bar v2'yi
h ttp://w w w .k de -l
ook .org/
adre s inde n indire ce ğ iniz gibi k ul
l
andığ ınız dağ ıtım ın de pos undan da k urabil
irs iniz. M andriva
de pol
arında bu program cığ ın adı m tas k bar'dır.
Re s im 4 - H ab e r Gözl
e m cis i
Re s im 2 - Tas k b ar V2 önizl
e m e de
Tas k b ar v2
Tas k bar v2 al
t pane l
de açıl
an pe nce re l
e rin ön
izl
emel
e rini gös te rir (Re s im -2). Tas k bar v2
program cığ ını ak tif e ttik te n s onra "Göre v Çubuğ u" is im l
i program cığ ı k al
dırm ak k arışık l
ık
ol
m am as ı açıs ından öne m l
idir. Ayrıca pane l
e
s ağ tık l
ayıp "Pane l
i Yapıl
andır/Görünüm " yol
unu
tak ip e de re k , "İpuçl
arını Gös te r" k utucuğ undak i
çe ntiğ i k al
dırm ayı unutm ayın (Re s im -3). Ak s i
h al
de h e m tas k bar'ınız görül
e ce k h e m de ipuçl
arı yazıs ı çık acak tır. Bu da k ötü bir görüntü
H ab e r Gözl
e m cis i
Süre k l
i tak ip e ttiğ iniz bir h abe r s ite niz var ve
s iz yanl
ızca ana başl
ık l
ara bak m ak için bil
e h er
s e fe rinde tarayıcınızı açm ak zorunda k al
ıyors unuz. O ys a h abe r başl
ık l
arınızı pane l
inizde n de
tak ip e de bil
irs iniz (Re s im -4). Nas ılm ı? H abe r
Gözl
e m cis i program cığ ını e k l
e ye re k . Yazım ızın
başında anl
atıl
dığ ı gibi e k l
e diğ iniz program cığ a
s ağ tık l
ar ve "H abe r Al
ıcıyı Yapıl
andır" s e çe ne ğ i
il
e h abe r k aynak l
arı s e k m e s ini açarız. Buradan
"Ek l
e " butonu il
e izl
e m e k is te diğ im iz h abe r
Re s im 1 - Program cık e k l
e m e yardım cıs ı
Ş im di s izl
e re bu program cık l
ardan bazıl
arını
tanıtal
ım . D ah a fazl
as ını k e şfe tm e k ve k urm ak
s izl
e re k al
m ıştır.
e niXm a - M art 2008
Re s im 3 - İpuçl
arını gös te rm e s in
w w w .e nixm a.org
Re s im 5 - H ab e r Gözl
e m cis i ayarl
ar
Sayfa 7
/M ASAÜSTÜ
s ite m izin k aynak dos yas ını e k l
e riz (Re s im -5).
Artık h abe r başl
ık l
arınız pane l
inizde n izl
e ne bil
ir.
K D E Program cık l
arı
K om ut Çal
ıştır
Sık s ık k om ut s atırından k om ut çal
ıştırıyoruz.
Bunun için ya k ons ol
u açıyoruz yada Al
t+ F2 il
e
k om ut çal
ıştırdan işim izi yapıyoruz. Eğ e r s iz de
k om ut çal
ıştırm ayı s ık k ul
l
anıyors anız "Kom ut
çal
ıştır" program cığ ı tam s ize göre . Ş im di pane l
inizde n h ızl
ı bir şe k il
de k om utl
arınızı gire bil
irs iniz (Re s im -7).
Re s im 8 - M e dia Control
M e dia Control
Re s im 6 - H ızl
ı dos ya tarayıcı
H ızl
ı D os ya Tarayıcı
Bu program cığ ı s izin be l
irl
e diğ iniz bir dizinde k i
dos yal
arı l
is te l
e m e k için k ul
l
anabil
irs iniz. H ızl
ı
dos ya tarayıcıs ını e k l
e m e k is te diğ inizde , s ize
h angi dizini e k l
e m e k is te diğ inizi s oran bir pe nce re açıl
ır. Buradan is te diğ iniz dizini gire bil
irs iniz. Artık s ık k ul
l
andığ ınız dizinde k i ve ril
erinize dah a h ızl
ı ul
aşabil
irs iniz (Re s im -6).
Bu program cığ ı pane l
e ekl
e yip, dinl
e diğ iniz m üzik l
e rinizi pane l
de n yöne te bil
irs iniz. M e dia
Controlprogram cığ ını pane l
e ekl
e dik te n s onra
s ağ tık l
ayıp yapıl
andırm a s e çe ne ğ i il
e önce l
ik l
e
k ontrol e tm e k is te diğ iniz ortam ı s e çm e l
is iniz.
Arzu e de rs e niz "Te m al
ar" s e k m e s inde n te m ayı
da de ğ iştire bil
irs iniz. M e dia Controlil
e dinl
e diğ iniz m üzik l
e rin s e s k ontrol
ünü dah a k ol
ay
yapacak s ınız (Re s im -8).
Non-K D E Uygul
am a Başl
atıcıs ı
Re s im 7 - Kom ut çal
ıştır
D ağ ıtım ınızın pe k e t de pos unda ol
m ayan bir
program ı h om e dizini al
tında k urdunuz ve s ık ça
k ul
l
anıyors unuz. Ancak program ınızı çal
ıştırm ak
için h e r s e fe rinde dizinl
e rin içe ris ine girm e k
is te m iyors anız bu program cık s izin için ide al
.
Program cığ ım ızı pane l
e ekl
e rk e n açıl
an pe nce re de n Program ın s im ge s ini, çal
ıştırıl
abil
ir k ıs m ına da uygul
am anın çal
ıştırm a dos yas ının
yol
u giril
ir (Re s im -9 ). Artık uygul
am am ızı te k
tık l
am ayl
a pane l
im izde n çal
ıştırabil
iriz (Re s im 10).
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
Re s im 9 - K D E dışı program e k l
em e
Pane l
inizde , KD E m e nüs ü, Pane l
inizin s ağ al
tındak i s aat, Kil
itl
e /Çık , M as aüs tü Erişim i vs .. gibi
bir çok KD E program cığ ı bul
unm ak tadır. Bunl
ardan biris ini yanl
ışl
ık l
a fare il
e s il
e rs e niz bil
e
te k rar e k l
e ye bil
irs iniz. D ah a da fazl
as ını is te rs e niz inte rne tte n indirip e k l
e ye bil
irs iniz.
Re s im 10 - Pane l
de k i
ye ni program
Fırat K utl
u
<firatk utl
u@ gm ail
.org>
Sayfa 8
/M ASAÜSTÜ
GCom pris
GCom pris
Ş im di çocuk ol
m ak vardı...
Ge l
işim inin başında, 2 - 10 yaşl
arı aras ı çocuk l
ar için bil
gis ayar k ul
l
anım ı yararl
ı ol
duğ u
k adar öze l program l
ar ve dik k at is te ye n bir
al
andır. Bu yaşl
ardak i çocuk l
ara yöne l
ik te k te k
k ul
l
anıl
abil
e ce k oyunl
ar ge l
iştiril
irk e n bu yaştak i çocuk l
ara özgü k ul
l
anım ve biçim l
e ri içe re n
80'de n fazl
a oyun, al
ıştırm a, uygul
am a ve
be nze rl
e rini içe re n bir program pak e ti ol
arak
GCom pris bul
unm ak tadır.
dirm e de yapıl
m ak ta. Se s l
e r için Türk çe de s te ğ i
bul
unm ak ta. Bu s is te m öze l
l
ik l
e ok um a yazm a
bil
m e ye n çocuk l
ar için büyük faydaya s ah iptir.
H e nüz e lbe ce ris i ge l
işm e m iş ol
an çocuk l
arın
bil
gis ayarı k ul
l
anırk e n fark ında bil
e ol
m adan
bunun da ge l
iştiğ i görül
e ce k tir.
Re s im 3 - GCom pris 'Yapb oz' uygul
am al
arı
Yapb ozl
ar
Re s im 2 - GCom pris 'O k um a' uygul
am al
arı
O k um a İşl
em l
e ri
Re s im 1 - GCom pris ana s ayfa
GCom pris çocuk l
arın il
gis ini çe k e ce k , onl
arı e ğ l
e nirk e n e ğ ite ce k 8 gruba ayrıl
an oyun, e tk inl
ik
ve uygul
am al
arı içe rir. Çocuk l
ar için e ğ l
e nce l
i
ve dik k at çe k ici ol
abil
m e s i için program da s e s
ve m üzik e fe k tl
e ri k ul
l
anıl
m ak tadır. Program
açıl
dığ ında ark a pl
anda m üzik çal
m ak ta, fark l
ı
al
anl
ar il
e il
gil
i girişl
e r ol
an re s im l
e r üze rine
ge l
indiğ inde re s im il
e il
gil
i ol
arak s is l
i bil
gil
e n-
e niXm a - M art 2008
Bu al
anda ye r al
an işl
eml
e r ok um ayı öğ re nm e k te ol
an çocuk l
arl
a il
gil
i, çok bas it ancak bu
yaştak i çocuk l
ar için yararl
ı ol
acak uygul
am al
arı içe riyor. Bir h arf üze rine tık l
andığ ında o h arf
ok unuyor, Bir k e l
im e nin görüntül
e ne n k e l
im e l
er
aras ında ye r al
ıp al
m adığ ı s orul
uyor, bir re s im
ve ril
e re k bunun k arşıl
ığ ı s e çil
iyor, re s m i görül
e n bir ne s ne nin is m inde k i e k s ik h arfin bul
unm as ı is te niyor ve re s im l
e r il
e is im l
e rin e şl
e ştiril
m e s i yaptırıl
ıyor. Bütün bunl
ar yapıl
ırk e n
se sl
i işl
eml
e r Türk çe ol
arak yapıl
m ak ta. İşl
em
s onucunda is e çocuğ a yine s e s l
i ve görüntül
ü
ol
arak yaptığ ı işl
e m in doğ ru ol
up ol
m adığ ı
be l
irtil
m e k te .
w w w .e nixm a.org
Yapbozl
ar ok um a e tk inl
ik l
e rinde n biraz dah a büyük çocuk l
ara doğ ru gidiyor. Bir re s m in parçal
arının doğ ru ye rl
e rine ye rl
e ştiril
diğ i bu uygul
am al
ar, çok bil
ine n puzzl
e tipi re s im tam am l
am ada ünl
ü re s s am l
arın re s im l
e ri k ul
l
anıl
m ış.
Tangram oyunu is e , Japon'l
arın üçge n, k are gibi
ge om e trik şe k il
l
e r k ul
l
anarak be l
irl
i şe k il
l
e ri
ol
uşturm aya yarayan oyunu. Çe şitl
i şe k il
l
e rin
ol
uşturul
m as ı için ve ril
e n parçal
arı döndüre re k ,
çe vire re k k ul
l
anabil
iyors unuz.
Bas itl
e ştiril
m iş H anoi Köprüs ü is im l
i uygul
am a
çocuk l
arın s ıral
am a ve s ıral
ı işl
e m yapm a ye te ne ğ inin ge l
iştiril
m e s i için güze l bir araç.
Ü ze rinde h arfl
e r de bul
unan re nk l
i cis im l
e rin
ve ril
e n şe k il
de s ıral
anm as ı için birbirine ak tarıl
m as ına dayanıyor. Yine be nze ri bir uygul
am a
ol
arak H anoi Köprüs ü is e bir ye rde k i s ıral
am ayı
Sayfa 9
/M ASAÜSTÜ
GCom pris
Eğ l
e nce İşl
em l
e ri
Bu böl
üm diğ e r böl
üm l
e rde n uygul
am al
arının
çok yönl
ü ol
m as ı il
e ayrıl
ıyor. İl
k k arşıl
aşıl
an
Futbol O yunu bir topun k al
e ye atıl
m as ına
yöne l
ik çok bas it bir oyun. Be nze ri şe k il
de bas it
bir oyun ol
an H e xagon oyunu is e al
andak i
al
tıge nl
e re
tık l
andık ça k ırm ızıya yak l
aşarak
'Çil
e k 'in s ak l
ı bul
unduğ u k utunun bul
unm as ına
yöne l
ik .
Re s im 4 - Re noir yapb oz re s m i
diğ e r bir ye re ol
duğ u gibi ak tarm aya yöne l
ik bir
oyun.
Kayan Bl
ok oyununda bir al
anda ve ril
e n dik dörtge n biçim l
i şe k il
l
e r fare il
e üze rl
e rine ge l
indiğ inde be l
ire n yatay ya da düşe y doğ rul
tuda
h are k e t e ttiril
e bil
iyor. Bu şe k il
de 'k ırm ızı araba'
ol
arak adl
andırıl
an parçanın is te nie n ye rde n
oyun al
anı dışına çık arıl
m as ı için diğ e r parçal
arın h are k e t e ttiril
m e s i ge re k iyor.
Ancak bu al
anın diğ e r uygul
am al
arı bu yuk ardak il
e r k adar bas it de ğ il
. TuxÇizim as l
ında
te k ol
arak da Linux pak e ti bul
unan bir çizim
program ı. Buradak i giriş il
e GCom pris program ı
içinde n k ul
l
anıl
abil
irk e n ayrıca m e nü aracıl
ığ ı
il
e te k başına da çal
ıştırıl
abil
iyor. Çocuk l
ar için
ol
duk ça ge l
işm iş bir re s im çizim aracı. Çe şitl
i
'bas k ı'l
ar, fırça türl
e ri ve çizim şe k il
l
e rine s ah ip
ve yine diğ e r program l
arda ol
duğ u gibi s e s
de s te ğ ine de s ah ip Örne k ol
arak , çocuk bir
tavuk ye rl
e ştirm e k is te rs e , tavuk gıdak l
am as ı
s e s i duyuyor. Yaptığ ı re s im l
e ri k ayde dip s onradan te k rar k ul
l
anabil
iyor. Çocuğ un il
e rde be n-
ze ri program l
ara al
ışm as ı için güze l bir uygul
am a ol
m as ının yanında e l
de e dil
e n re s im l
e rin de güze lol
m as ı s ağ l
anm ış. Sis te m ve k tör
ve ne s ne bazl
ı ol
duğ u için çizim de k i ne s ne l
e rin
ye rl
e rinin ve öze l
l
ik l
e rinin de ğ iştiril
m e s i s ağ l
anıyor.
Ke l
im e işl
e m ci program ı, çocuğ un yazıl
arını yazabil
m e s i için güze l bir araç. Yazıl
arın fark l
ı
böl
üm l
e ri için fark l
ı öze l
l
ik l
e rin k ul
l
anıl
m as ına
yöne l
ik ayarl
am al
arı bul
unuyor. El
be tte yazdık l
arı k ayde dil
ip ye nide n yük l
e ne bil
iyor.
Bu al
anın k al
an ik i program ı is e il
gi çe k ici: Aynı
ağ da ol
up da gcom pris k ul
l
anan çocuk l
arın k e ndi aral
arında h abe rl
e şm e l
e rini s ağ l
ayan 'Ch at'
program ı il
e anim as yon yapm al
arını s ağ l
ayan
program .
Am inas yon ol
uşturm ak için bas it ve ge re k l
i
araçl
ar s ağ l
anm ış. H e r k are için bir re s im çizm e niz ge re k iyor. Bunun için bir re s im e ditörü
var ve bu al
anda is te diğ iniz şe k l
i aynı TuxÇizim
aracında ol
duğ u gibi k ol
ayl
ık l
a çize bil
iyors unuz.
Bu al
anda ye r al
an Sudok u ve O nbe ş k are oyunl
arı da çok bil
ine n oyunl
ar.
Re s im 5 - GCom pris 'Eğ l
e nce ' uygul
am al
arı
e niXm a - M art 2008
Re s im 6 - TuxPaint çizim program ı
w w w .e nixm a.org
Re s im 7 - GCom pris il
e anim as yon
Sayfa 10
/M ASAÜSTÜ
Gal
e ris inde bul
unan h azır re s im l
e r k ul
l
anıl
abil
iyor. Bu re s im l
e re k e ndiniz de re s im e k l
e ye bil
ir
ve re s im l
e rinizde h azır re s im ol
arak k ul
l
anabil
irs iniz. Re s im l
er
~/My GCompris/Images
dizininde bul
unm ak ta. O l
uşturul
an vide ol
ar is e
yine be nze ri şe k il
de
~/My GCompris/anim2
GCom pris
ve o anda çal
ışm ak ta ol
an GCom pris program l
arı aras ında h abe rl
e şm e yi s ağ l
ıyor. Bu h abe rl
e şm e için önce s ağ al
tta bul
unan Ch anne lKanal
'ın be l
irl
e nm e s i ge re k iyor. Bu h e rh angi bir
is im ol
arak s e çil
e bil
iyor. Ancak aynı k anal
a
ayarl
anm ış ol
anl
ar birbirl
e rini görüyor ve h abe rl
e şe bil
iyorl
ar. Aynı Kope te ya da Gaim gibi
al
t böl
üm de k i s atıra yazıl
anl
ar k arşı tarafa
gönde ril
iyor ve h abe rl
e şm e s ürdürül
üyor. Ancak h e m e n be l
irte l
im bunun için güve nl
ik duvarınızın 159 22/udp portunun açık
ol
m as ı
ge re k iyor.
dizininde ye r al
ıyor.
H e r k are çizil
dik te n s onra fotoğ raf m ak inas ı
re s m i il
e be l
irtil
e n fotoğ raf çe k m e aracı il
e ya
da s ağ fare tuşu il
e l
is te ye e k l
e niyor. O l
uşturul
an anim as yonl
arı h ızını de ğ iştire re k izl
eye bil
iyor ve k ayde dip te k rar yük l
e ye bil
iyors unuz. Ancak bu işl
e m yal
nızca GCom pris içinde n
yapıl
m ak ta.
M e s ajl
aşm a program ı aynı ye re lağ a bağ l
ı ol
an
Re s im 10 - GCom pris 'Bul
utl
arı yok e tm e '
Re s im 9 - 'M ate m atik ' uygul
am al
arı
M ate m atik
M ate m atik ve ge om e tri böl
üm ünde üç fark l
ı
gurupta birçok uygul
am a ye r al
m ak ta. İl
k grup
ol
an 'Sayıl
ar' il
e il
gil
i uygul
am al
arda çocuk l
arın
s aym a bil
gil
e rini ge l
iştirm e k için ge re k l
i ol
an
çal
ışm al
ar ye r al
ıyor. Bu uygul
am al
ar ge ne lol
arak bas it topl
am a ve çık arm a işl
eml
e rine dayanıyor. Ye re inm e k te ol
an zarl
ar üze rinde k i
nok tal
arın s ayıs ını zarl
ar ye re inm e de n yazm ak ,
fiyatı ve ril
e n çe şitl
i şe yl
e rin para ol
arak k arşıl
ık l
arını ol
uşturm ak , h e l
ik opte r il
e üze rinde s ayıl
ar bul
unan bul
utl
arı doğ ru s ırada yak al
am ak ,
s ayıl
arı k ul
l
anarak çizgil
e r çizm e k gibi çal
ışm al
ar bu al
anda ye r al
ıyor.
Re s im 8 - GCom pris 'Ch at'
e niXm a - M art 2008
İk inci grup uygul
am al
ar ge om e tri il
e il
gil
i. Bas it
bir ve k tör çizim aracı ve ve ril
e n şe k l
in k opyas ını ve yans ıs ını yapm ak için ik i uygul
am a bu
al
anda ye r al
an uygul
am al
ar.
w w w .e nixm a.org
Son grup ol
arak is e h e s apl
am a çal
ışm al
arını
görüyoruz. Bu grupta ye r al
an uygul
am al
ar
çe şitl
i s e viye de topl
am a, çık arm a ve çarpm a
bil
gis i ge re k tirm e k te . Bas it h e s ap m ak inas ı
k ul
l
anım ı, e şits izl
ik l
e r, e şitl
ik l
e r, çarpım l
ar, böl
e n s ayıl
ar ve as als ayıl
arı bul
m ada k ul
l
anıl
an
's ayı canavarı', te razide ağ ırl
ık l
ar il
e tartm a,
Re s im 11 - Aynıs ını Çizm e
Sayfa 11
/M ASAÜSTÜ
GCom pris
Bu al
andak i s on grup ol
an çe şitl
i e tk inl
ik l
er
grubunda bir h ik aye yi zam anına uygun ol
arak
tam am l
am ak , ül
kel
e rin, k ıtal
arın ye rl
e rini bul
m ak ve re s im de k i e l
in s ağ m ı s olm u ol
duğ unu
be l
irtm e k gibi il
ginç uygul
am al
ar ye r al
ıyor.
Re s im 16 - GCom pris 'Bil
gis ayarı Ke şfe t'
Bil
gis ayarı K e şfe t
Re s im 12 - 'Eşit O l
m ayanl
arı Sil
'
Re s im 14 - 'Üç Boyutl
u Lab ire nt'
rüzgar h ızını h e s aba k atarak h e de fe ok atm a ve
atıl
an ok l
ardan e l
de e dil
e n puanl
arı bil
me,
ve ril
e n rak am ve işl
eml
e r il
e s onuç s ayıyı e l
de
e tm e gibi uygul
am al
ar bu al
anda ye r al
m ak ta.
tre n gittik te n s onra m e vcut vagon ve l
ok om otifl
e rde n ol
uşturm ak , k artl
arın al
tında s ak l
ı
bul
unan s e s ve görüntül
e ri çiftl
e r h al
inde yok
e tm e ye yöne l
ik be l
l
e k oyunu, ik i ve üç boyutl
u
l
abire ntl
e r, re nk l
e rin is im l
e rini öğ re nm e gibi uygul
am al
ar ol
arak k arşım ıza çık ıyor.
Bil
gis ayarın tuştak ım ı ve fare s inin k ul
l
anım ı il
e
il
gil
i uygul
am al
ar bu al
anda ye r al
ıyor. Çocuk l
arın tuştak ım ı k ul
l
anım ında e lbe ce ril
e rini
arttırm aya yöne l
ik uygul
am al
ar aras ında çe şitl
i
h arfl
e rin bul
unm as ı, yazı yazıl
m as ı, zar üze rinde k i nok tal
arın s ayıl
arının yazıl
m as ı gibi uygul
am al
ar var.
Re s im 15 - 'H aritada Ye r Bul
m a'
Re s im 17 - Fare k ul
l
anım ı için ak varyum
Re s im 13 - GCom pris 'Ke şif' uygul
am al
arı
K e şif Etk inl
ik l
e ri
Bu böl
üm de , cis im l
e r, re nk l
e r ve s e s l
e r il
e il
gil
i
be l
l
e k k ul
l
anım ını ge l
iştire n uygul
am al
ar ye r al
m ak ta. Böl
üm de ayrıca al
t grupl
ar bul
unm ak ta
ve h e r al
t grupta birtak ım uygul
am al
ar ye r
al
m ak ta. Bunl
ardan bazıl
arı, bir tre n k atarını
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
Sayfa 12
/M ASAÜSTÜ
GCom pris
Fare böl
üm ünde is e ak varyum dak i bal
ık l
ar görüntüde n çık m adan üze rine tık l
am a, fare yi s il
gi
gibi k ul
l
anarak re s m in üs tünü açm a, s ul
am a
borus undan s uyun ak ışını tak ip e tm e gibi fare
k ul
l
anım ını öğ re nm e ye yöne l
ik uygul
am al
ar bul
unuyor.
atarak de nizal
tının s u al
tında gitm e s ini s ağ l
ıyors unuz.
Çok m ik tardak i uygul
am al
arın dışında, GCom pris için bir de yöne tim aracı bul
unm ak ta. Bu
araç bir ok ul
da bul
unan öğ re ncil
e rin, s ınıfl
arına
göre dağ ıl
ım ını ve öğ re ncil
e rin tak ibini s ağ l
am aya yöne l
ik ol
arak h azırl
anm ış.
O k uliçinde s ınıf tanım l
ayabil
iyors unuz. Sınıfl
ar
için fark l
ı e tk inl
ik l
e ri ve e tk inl
ik s e viye l
e rini
bul
unduran profil
l
e r tanım l
ayabil
iyors unuz. Öğ re nci tanım l
arı da yapıl
dık tan s onra öğ re ncil
er
s ınıfl
ara göre dağ ıtıl
ıyor. Buradan öğ re ncil
e r için
bil
gil
e ri girip tak ip e tm e ol
anağ ınız bul
unuyor.
Re s im 18 - 'Strate ji' uygul
am al
arı
Strate ji O yunl
arı
Bu böl
üm çocuğ un düşünm e ye te ne ğ ini ge l
iştirm e ye yöne l
ik oyunl
ardan ol
uşuyor. Öze l
l
ik l
e s atranç böl
üm ü, bil
gis ayar il
e k arşıl
ık l
ı oynanan s ıral
am a oyunl
arını bul
abil
irs iniz.
Re s im 20 - 'D e nizal
tı Yüzdürm e '
ortam da dol
aşım ını öğ re niyors unuz. Te k ne yarışl
arı yapıyors unuz. El
e k trik de vre l
e ri ol
uşturup
çal
ıştırıyorunuz ve de nizal
tı k ul
l
anıyors unuz.
Öze l
l
ik l
e bu s on uygul
am ada de nizal
tının k ul
l
anım ı için çe şitl
i ayarl
ar yapm anız ge re k iyor.
Yatay düm e nl
e ri ayarl
ayarak , de pol
arına s u al
ıp
GCom pris için ge ne löze l
l
ik l
e ri ayarl
andığ ı bir
de ayar pane l
i bul
unm ak ta. Buradan e k ran
çözünürl
üğ ü s e s l
e r, m üzik gibi ayarl
arı is te ğ inize göre de ğ iştire bil
irs iniz.
GCom pris program tak ım ı 2 - 10 yaş aras ı çocuk l
ar için çok güze lve yararl
ı. Ancak h e m e n
uyaral
ım : Çocuk l
ar CRT e k ranl
ar k arşıs ında
uzun zam an k al
m am al
ı. H e r ne k adar s on zam anl
arda bu e k ranl
arın zararl
ı ışın yayım ı azal
tıl
m ış ol
s a da e ğ e r m üm k ün ol
uyors a LCD e k ranl
ar çocuk l
ar için te rcih e dil
mel
i.
h ttp://w w w .gcom pris .ne t
h ttp://w w w .gcom pris .ne t/w ik i/inde x.ph p/M anual
Re s im 19 - D e ne ys e le tk inl
ik l
er
D e ne ys e lEtk inl
ik l
er
İl
ginç uygul
am al
ardan ol
uşan bir böl
üm de bu.
Tux'un paraşütl
e inm e s ine , ge m is i il
e k anal
dan
Re s im 21 - Sınıf ve öğ re nci tanım l
am a
ge çm e s ine yardım cı ol
uyors unuz. Suyun doğ al
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
Tanju Taşçıl
ar
<tanju@ e nixm a.org>
Sayfa 13
/M ASAÜSTÜ
Com piz Fus ion
Com piz Fus ion
Pe nce re l
e rin dans ı
Linux grafik arabirim i de diğ e r al
anl
ardak i h ızl
ı
ge l
işim in yanında h ızl
a ge l
işti ve k arşıs ındak i
rak ipl
e rine fark atm aya başl
adı. Norm alh al
i il
e
bil
e pe nce re yöne ticis i, ik onl
arı ve diğ e r birçok
öze l
l
iğ inin is te nil
diğ i gibi ayarl
anabil
m e s inin
yanıs ıra görs e l
l
iğ i e n il
e ri s e viye ye götüre n
yapıya ve öze l
l
ik l
e re de s ah ip ol
du. Bütün
bunl
ar yapıl
ırk e n h e ps inde n de öne m l
i ol
arak
donanım ge re k s inim i e n az s e viye de k al
m aya
de vam e tti. Bugün 1 GB ram , h ızl
ı bir işl
e m ci ve
bolbe l
l
ekl
i il
e ri s e viye bir grafik k artı il
e 'ancak
çal
ışır' durum a ge l
e bil
e n k arşıtl
arının ak s ine ,
çok m üte vazi donanım il
e h arik al
ar yaratm aya
de vam e diyor.
Birk aç yılönce s inde Com piz ol
arak başl
atıl
an
bir proje , Com pos iting W indow M anage r ol
arak
k arşım ıza çık m ıştı. Bu s is te m il
e e k ran k artının
öze l
l
ik l
e donanım s al yardım l
arı k ul
l
anıl
arak
pe nce re ol
uşturm a işl
eml
e ri h e m h ızl
andırıl
ıyor
h e m de çok çe şitl
i görs e le fe k tl
er ekl
e niyordu.
Bu proje bir s üre s onra ik iye ayrıl
dı ve birbirine
ne re de ys e paral
e lbir yapıda, Com piz ve Be ryl
ol
arak de vam e tm e ye başl
adıl
ar. Çok k ıs a bir
s üre önce s inde is e bu ik i proje te k rar birl
e şti.
Ancak bu birl
e şm e te k bir proje ol
arak de ğ ilde ,
biris i Com piz ol
arak yine k om pozit pe nce re
yöne ticis i diğ e ri is e Com piz-Fus ion ol
arak bu
s is te m e pl
ugin-e k l
e nti üre te n ik i s is te m ol
arak
yapıl
andırıl
dı. Com piz az s ayıda te m e le k l
e ntiye
s ah ip ik e n, com piz-fus ion s ah ip ol
duğ u çok
s ayıda e k l
e ntiye h e r ge çe n gün ye nil
e rini de
Re s im 1 - Com piz fus ion 'Sh ift Sw itch e r - K ayan Se çici'
k atarak yol
una h ızl
a de vam e tm e k te . Bir başk a
şe k il
de s öyl
e rs e k Com piz-fus ion önce k i Be ryl
pizConfig Se ttings M anage r (CCSM ) ayar ortam ı
Com piz-fus ion, com piz için e k l
e ntil
e r üre tm e nin
ve Com piz-Extras s is te m l
e rinin birl
e şim i ol
du.
ve l
ibcom pizconfig gibi k ütüph ane l
e r bunl
ar arayanıs ıra, çe şitl
i araçl
ar da ol
uşturm ak ta. Com -
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
Sayfa 14
/M ASAÜSTÜ
Com piz Fus ion
s ında s ayıl
abil
ir.
Com piz fus ion k ul
l
anım ı için e n te m e lge re k s inim uygun bir e k ran k artı ve s ürücüs üne s ah ip ol
m ak . Bugün k ul
l
anıl
an k artl
ar büyük çoğ unl
uk l
a Inte l
, Ati ve nVidia grafik yongal
arını
k ul
l
anm ak ta. Bu üçü için de bugün Linux'ta
ye te rl
i s ürücü var ve k ol
ayl
ık l
a k urul
up k ul
l
anıl
abil
m e k te . Sürücül
e r GPL l
is ans l
ı ve k apal
ı
k aynak k odl
u ol
arak ik i fark l
ı k ate goride de ğ e rl
e ndiril
e bil
ir. Çok ge niş k aps am l
ı bir k onu
ol
arak grafik s ürücül
e rinin durum unu k ıs aca
öze tl
e rs e k : Com piz, gl
x ve AIGLX al
tyapıl
arı
üze rinde , k apal
ı k aynak k odl
u ol
arak , nvidia,
inte lve ati s ürücül
e ri ve xorg s ürücül
e ri il
e çal
ışabil
e n bir s is te m . H e r Linux dağ ıtım ının bu
s is te m için pak e tl
e ri bul
unm ak ta ve birçoğ u
k ol
ayl
ık l
a yapıl
andırıl
m as ı için ge re k l
i araçl
arı
da s unm ak ta. Com piz fus ion k ul
l
anım ında s orun yaşanıl
ıyors a Linux forum l
arından ye te rl
i
yardım al
ınabil
ir.
Re s im 3 - Em e ral
d Th e m e M anage r - Em e ral
d Te m a Yöne ticis i
D iğ e r dağ ıtım l
arda da be nze ri araçl
arın bul
unduğ unun yanıs ıra yazının h azırl
andığ ı s is te m de k i M andriva Linux için bu s is te m M andriva
D e ne tim M e rk e zi içinde ye r al
an D rak 3D yardım cıs ı il
e k ol
ayl
ık l
a ayarl
anm ak ta. (Re s im 2)
Re s im 2 - M andriva D rak 3D aracı
e niXm a - M art 2008
Eğ e r s is te m iniz bu s is te m i k ul
l
anm aya uygun
bir e k ran k artı ve s ürücüye s ah ip is e , com piz ve
be nze ri bir s is te m ol
an M e tis s e ayarl
arı s e çil
e bil
mel
e ri için ak tif h al
e ge l
m e k te . İs te diğ iniz
w w w .e nixm a.org
ayar s e çil
dik te n s onra e ğ e r s is te m inizde yük l
ü
de ğ ilis e ge re k l
i pak e tl
e r k urul
up ayarl
arı yapıl
arak XW indow ye nide n başl
atıl
dığ ında k ul
l
anıl
ır h al
de ol
m ak ta.
Com piz fus ion k urul
um u il
e il
gil
i ol
arak öne m l
e
be l
irtil
m e s i ge re k e n bir nok ta, bu s is te m in
h e nüz ge l
iştirm e aşam as ında ol
m as ı ve Linux'ta ge rçe k te n de çok ge niş bir al
ana s ah ip
bul
unan e k ran k artı s ürücül
e rinin tüm ünde aynı
Sayfa 15
/M ASAÜSTÜ
Com piz Fus ion
bil
irs iniz.
Em e ral
d çok s ayıda pe nce re de k oras yonuna
s ah ip bul
unuyor. İs te diğ iniz pe nce re de k oras yonunu s e çe bil
m e niz ve h atta bu pe nce re
de k oras yonunun vars a de ğ iştiril
e bil
e ce k öze l
l
ik l
e rini is te ğ inize göre ayarl
ayabil
m e niz için
Em e ral
d Th e m e M anage r - Em e ral
d Te m a Yöne ticis i bul
unm ak ta. (Re s im 3 - 4)
Re s im 4 - İnte rne tte n Em e ral
d te m al
arı
başarıyı gös te re m iyor al
m as ıdır. Öze l
l
ik l
e Ati
e k ran k artl
arı s ah ipl
e ri diğ e rl
e rinde n dah a fazl
a
s orunl
a k arşıl
aşm ak tadırl
ar. nVidia k artl
arda is e
ol
duk ça başarıl
ı s onuçl
ar e l
de e dil
m e k te . Bu
yazının h azırl
anm as ında ve re s im l
e rde görül
en
s onuçl
arın e l
de e dil
m e s inde , nVidia Ge Force 4
/32 M B gibi ol
duk ça düşük öze l
l
ik l
e re s ah ip
s is te m de bil
e rah atl
ık l
a çal
ışm ak ta. Bugün ye ni
bil
gis ayarl
arın h e m e n h e m e n tüm ünde bunun
çok öte s inde s is te m l
e r bul
unm ak ta. Bu s is te m de k arşıl
aşıl
an be l
k i de te k s orun, açıl
an
pe nce re s ayıs ının artm as ı durum unda e k ran
be l
l
e ğ inin 32 M B gibi ol
duk ça az ol
m as ı ne de niyl
e ye ni pe nce re l
e rin k im i zam an 's iyah '
ol
arak çık m as ı. Bunun dışında h ızda azal
ma
gibi s orunl
ar bul
unm uyor.
Em e ral
d te m a yöne ticis i il
e be ğ e ndiğ iniz te m ayı s e çip üze rine tık l
adığ ınızdan k ıs a bir s üre
s onra pe nce re l
e rinizin de k oras yonu de ğ işe re k
ye ni te m ayı k ul
l
anır h al
e ge l
iyor. Adı Em e ral
d
Te m a Yöne ticis i ol
s a da bu program te m al
arın
yanıs ıra Em e ral
d s is te m inin de bazı ayarl
arını
yapm anızı s ağ l
ıyor. Bu ayarl
ar 'Em e ral
d Ayarl
arı' s e k m e s inde yapıl
abil
iyor. Ancak ge ne l
l
ik l
e
k urul
um da yapıl
m ış ol
an vars ayıl
an ayarl
ar ye te rl
i ol
up de ğ iştirm e ye pe k ge re k k al
m ıyor.
Em e ral
d pak e tinin k urul
um u il
e ge l
e n te m al
arın
dışında inte rne tte bul
unan e m e ral
d te m al
arını
da yine Em e ral
d te m a yöne ticis i aracıl
ığ ı il
e k ol
ayl
ık l
a bul
up indire bil
ir ve k ul
l
anabil
irs iniz.
CCSM - Com pizConfig Se ttings M anage r, com piz fus ion il
e il
gil
i çok m ik tarda ayarın yapıl
-
Com piz k urul
um unda k de -de corations ve gtk de corations ol
arak ik i pe nce re de k oras yon pak e ti de k urul
uyor. Bunun yanında çok güze l
pe nce re de s e nl
e ri ve yapıl
arına s ah ip e m e ral
d
çok te rcih e dil
e n pe nce re de k oratörü ol
arak
k arşım ıza çık ıyor. Em e ral
d'ı s onradan k urup
pe nce re yöne ticis i ol
arak ayarl
ayarak k ul
l
ana- Re s im 5 - Fus ion-icon
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
m as ı için ge l
iştiril
m iş bir ayar yardım cıs ı. Bir
başk a ayar yardım cıs ı ol
arak k arşım ıza fus ionicon adl
ı k üçük bir uygul
am a çık ıyor. (Re s im 5)
Çal
ıştırıl
dığ ında s is te m te ps is ine ye rl
e şe n fus ion-icon il
e k ıs a yol
dan ve anında bazı de ğ işik l
ik l
e ri k ol
ayl
ık l
a yapabil
iyors unuz. Bu program çal
ıştırıl
dığ ında s is te m te ps is ine ye rl
e şirk e n aynı zam anda m as aüs tü s is te m inizi de ye nil
iyor. Bir k ıs ım k ul
l
anıcının k arşıl
aştığ ı com piz
k ul
l
anım ında açıl
ıştan s onra pe nce re de k oras yonunun görünm e m e s i gibi durum l
arda ye nide n giriş yapm adan s is te m inizi toparl
ayabil
iyors unuz. Aynı zam anda Com piz, Kw in ve ya
Ice W M gibi fark l
ı pe nce re yöne ticil
e ri de bu
araç yardım ıyl
a k ol
ayl
ık l
a s e çil
e bil
iyor, GTK
W indow D e corator, KD E W indow D e corator ya
da Em e ral
d aras ında s e çim yapabil
iyors unuz.
Be nze ri şe k il
de CCSM ve Em e ral
d te m a yöne ticis ini de k ıs a yol
dan çal
ıştırabil
irs iniz.
fus ion-icon birçok dağ ıtım ın pak e t de pol
arında
bul
unm ak ta. Pak e t de pol
arında ol
m ayanl
ar Git
k aynak l
arından e l
de e dip k urabil
irl
e r. Bu pak e t
M andriva'da Contrib-Back ports de pos unda bul
unm ak ta.
h ttp://gitw e b.ope ncom pos iting.org/?p=us e rs /crd
l
b/fus ion-icon;
a=s um m ary
h ttp://w ik i.com piz-fus ion.org/Com pizFus ionIcon
Com piz fus ion k urul
um dan s onra, dağ ıtım l
arın
da pak e tl
e rinde k ul
l
andık l
arı te rcih l
e re bağ l
ı
ol
arak be l
irl
i öze l
l
ik l
e ri açık ol
arak ge l
m e k te .
Bunun dışında başk a öze l
l
ik l
e rin k ul
l
anıl
m as ı
is te ndiğ inde CCSM il
e is te nil
e n ayarl
arın yapıl
m as ı ge re k iyor. Bu aracın il
k bak ışta yarattığ ı
izl
e nim , be l
k i de ayarl
ayacağ ı şe yl
e rin fazl
al
ığ ından da k aynak l
anan öze l
l
ik l
e ri il
e ol
duk ça
k arm aşık gibi ol
m as ı. Ancak biraz ince l
e m e de n
s onra zor ol
m adığ ı görül
e bil
iyor.
Sayfa 16
/M ASAÜSTÜ
Com piz Fus ion
Re s im 6 - CCSM - Com pizConfig Se ttings
M anage r
CCSM - Com pizConfig Yapıl
andırıcıs ı 'ge ne ral
options - ge ne ls e çe ne k l
e r' böl
üm ünde birçok
s e k m e al
tında çok s ayıda öze l
l
iğ in ayarl
andığ ı
s e çe ne k l
e r bul
unur. Bu s e çe ne k l
e rin ge ne l
l
ik l
e
vars ayıl
an yapıl
andırıl
m as ı ye te rl
idir ve pe k
de ğ iştirm e ye ge re k yok tur. D iğ e r ayar al
anl
arında da bul
unan 'davranışl
ar-actions ' s e k m e s inde çe şitl
i e yl
eml
e r için k ul
l
anıl
an tuş bil
e şe n-
Re s im 8 - Çok b il
ine n 'Cub e ' e fe k ti. Ctrl
+ Al
t b as ıl
ı ik e n fare il
e e k ran çe k il
ir.
l
e rinin tanım l
arını bul
abil
iriz. Bu al
anl
arın ince l
e nm e s i ol
duk ça yararl
ıdır. Birçok davranış
açık ol
duğ u h al
de nas ılk ul
l
anıl
acağ ı bil
inm e de n
durm ak tadır. Bu al
anl
ar ince l
e ne re k bu bil
inm e ye n öze l
l
ik l
e ri k ol
ayl
ık l
a k e şfe de bil
iriz.
Re s im 7 - CCSM - Cub e e fe k ti ayarl
arı
e niXm a - M art 2008
Com piz fus ion'un e n be l
irgin ve
w w w .e nixm a.org
te m e l öze l
-
l
ik l
e rinde n biris i cube e fe k tidir. Bunun çal
ışm as ı
için önce l
ik l
e 4 s analm as aüs tünüz ol
m al
ı ve bu
ekl
e ntinin ak tif durum da ol
m as ı s ağ l
anm al
ı.
Bazı başk a e k l
e ntil
e r ak tif e dil
diğ inde cube
e fe k ti ye rine k ul
l
anıl
dık l
arından cube öze l
l
ik l
e ri
çal
ışm ayacak tır. Cube e tk is i Ctrl
+ Al
t tuşl
arı
bas ıl
ı ik e n fare il
e e k ranın h e rh angi bir ye rinde n
Sayfa 17
/M ASAÜSTÜ
Com piz Fus ion
Re s im 9 - CCSM Acce s s ib il
ity Erişil
e b il
irl
ik e k l
e ntil
e ri
s ürük l
e m e yapıl
dığ ında ve yine Ctrl
+ Al
t tuşl
arı
bas ıl
ı ik e n s ağ ve s ol ok tuşl
arı k ul
l
anıl
arak
çal
ıştırıl
ıyor.
CCSM 'de cube e k l
e ntis ini 'de s k top cube ' ol
arak
s e çip ayarl
ar böl
üm üne ge l
indiğ inde ik i s e k m e
öze l
l
ik l
e il
ginizi çe k e ce k ayarl
arın yapıl
dığ ı ye r
ol
acak tır. İl
k i ol
an 'appe are nce -görünüm ' s e k m e s inde Cube Caps ve Sk ydom e al
anl
arını k ul
l
anarak çe vre s inde dört s anal m as aüs tünüzü
gös te re n k übün al
t ve üs t böl
üm l
e rinde görüntül
e ne ce k re s im l
e r il
e 's k ydom e -gök yüzü' e tk is i
için k ul
l
anıl
acak re s im be l
irl
e ne bil
ir. M andriva'da üs t k apak için bir re s im vars ayıl
an ol
arak
be l
irl
e nm iş ol
s a da s k ydom e e tk in de ğ il
dir.
Bunun için önce l
ik l
e uygun bir re s im be l
irl
emel
is iniz. Bu re s m i 's k ydom e im age ' al
anında is te diğ iniz bir re s im ol
arak be l
irl
e m e niz
Re s im 11 - Süpe r+ Sh ift il
e e k randa al
e vl
i yazı
Re s im 10 - CCSM Effe cts e k l
e ntil
e ri
e niXm a - M art 2008
m üm k ündür. Ancak bu s e çim yapıl
ırk e n k ul
l
anıl
acak re s m in form atının ana s ayfada ye r
al
an 'Im age Loading' böl
üm ünde ak tif h al
de
ol
anl
ar aras ında ol
m as ına dik k at e dil
mel
idir.
Re s m in ayarl
anm as ı e tk inin ak tif ol
m as ı için
ye te rl
i de ğ il
dir. Sk ydom e ve Anim ate Sk ydom e
s e çe ne k l
e rinin k utul
arının is te nil
e n şe k il
de
w w w .e nixm a.org
işare tl
e nm e s i s onras ında e tk i ak tif ol
abil
ir.
'Sk ydom e ' s e çim i ark adak i re s m in görüntül
e nm e s ini s ağ l
ar. 'Anim ate Sk ydom e ' işare tl
i
ol
m adığ ı durum da ark adak i re s im k ım ıl
dam adan s abit k al
ır. Bu s e çe ne k ak tif ol
urs a
k übün döndürül
m e s i s ıras ında ark apl
an re s m i
de döne re k k ul
l
anıcının döndüğ ü h is s ini uyan-
Sayfa 18
/M ASAÜSTÜ
Com piz Fus ion
dıran e tk iyi yapar.
Yine cube e fe k ti il
e il
gil
i ol
arak 'trans pare nt
cube - şe ffaf k üp' s e k m e s inde n k übün dönm e
s ıras ında şe ffafl
aştırıl
m as ı da ayarl
anabil
ir. Bu
s ayfada e n al
tta ye r al
an 'Trans pare ncy O nl
y on
M ous e Rotate - Yal
nızca fare il
e çe virm e de şe ffafl
ık ' s e çe ne ğ i k ul
l
anıl
m adığ ı durum da m as aüs tünüz norm alol
arak da şe ffafl
aşacak tır.
M as aüs tü böl
üm ünde bul
unan 'Rotate Cube Kübü döndür' böl
üm ünde bul
unan ayarl
ar ge ne l
l
ik l
e pe k de ğ iştirm e ye ge re k ol
m ayan ayarl
ar ol
arak k arşım ıza çık ar. Buradak i 'davranışl
ar
- actions ' s e k m e s inde n k übün döndürül
m e s i il
e
il
gil
i ol
arak k ul
l
anıl
an 'araçl
arı' göre bil
iyoruz.
Önce k i ve ril
e nl
e re e k ol
arak Sh ift+ Ctrl
+ Al
t il
e
s ağ ve s oltuşl
ar k ul
l
anıl
dığ ında, o anda m as aüs tünde vars a ak tif ol
an pe nce re de ye ni
ye re taşınacak tır.
Acce s s ibil
ity - Erişil
e bil
irl
ik s ınıfı e k l
e ntil
e r fark l
ı
e tk il
e ri il
e k ul
l
anım da k ol
ayl
ık s ağ l
am aya yö-
Re s im 13 - Sağ Üs t Köşe il
e program s e çim i
Re s im 12 - Annotate - Not al
m aek l
e ntis i
e niXm a - M art 2008
ne l
ik ol
arak h azırl
anm ış öze l
l
ik l
e ri h izm e te s unuyor. Bunl
ardan 'D e s k top Z oom - M as aüs tü Büyül
tm e ' ak tif ol
duğ unda e tk il
e r 'Süpe r' ol
arak
adl
andırıl
an ve W indow s tuşu ol
arak da bil
ine n
tuşun fare il
e k ul
l
anım ı il
e ge rçe k l
e şiyor. Süpe r+ Fare te k e rl
e ğ i e k randak i görüntüyü bü-
w w w .e nixm a.org
yül
tüp k üçül
tüyor. Süpe r+ s ağ fare tuşu il
e
s e çil
e n bir al
an büyütül
üyor. Büyütül
m üş al
anda Süpe r+ orta fare tuşu il
e ge zinil
e bil
iyor
(pan). Es c tuşu e k ranı norm al boyutl
arına
döndürüyor. Ek ran büyüte ci ol
arak s on de re ce
k ul
l
anışl
ı bir e k l
e nti.
Sayfa 19
/M ASAÜSTÜ
Com piz Fus ion
Bu böl
üm de k i 'Küp Yans ım as ı' e tk is i, k übün döndürül
m e s i ya da pano biçim inde al
t böl
üm de
yans ım anın ol
up ol
m am as ını ayarl
am ak için
k ul
l
anıl
m ak tadır.
Ancak h e m e n be l
irtm e k ge re k ir k i, bu böl
üm de
k urul
u bul
unan e k l
e ntil
e rin bazıl
arı k ul
l
anıl
an
s is te m e göre ayarl
ans a da k ul
l
anıl
am ayabil
irl
e r.
Bunl
ar aras ında 'W ate r Effe ct - Su e tk is i' e k l
e ntis ini s ayabil
iriz.
Canl
andırm al
ar böl
üm ü is e , h e r türde n pe nce re nin açıl
m as ı, k apatıl
m as ı, büyütül
m e s i, k üçül
tül
m e s i durum l
arında k ul
l
anıl
abil
e ce k e tk il
e ri
ve bu e tk il
e rin param e tre l
e rini ayarl
am ak için
k ul
l
anıl
ıyor.
CCSM 'nin Extras böl
üm ünde bul
unan e k l
e ntil
e rde n 'Annotate - Not al
m a' e k l
e ntis i, yuk arda
bah s e ttiğ im iz ate ş il
e yazm a işl
e m ini norm al
çizim ol
arak yapıyor. Bunun k ul
l
anım ı ol
arak de
Süpe r+ Al
t ve fare il
e çizm e , Süpe r+ Al
t+ K il
e
s il
m e yapıl
ır. (Re s im 12)
Bazı s is te m l
e rde vide o gös te rim i s ıras ında yaşanan s orunl
arın gide ril
m e s i için Util
itie s böl
üm ünde Vide o Pl
ayback e k l
e ntis i ye r al
m ak ta.
Vide o izl
e m e de s orun yaşayanl
arın bir çözüm
ol
arak de ne ye bil
e ce k l
e ri de bu e k l
e ntiyi ak tif
h al
e ge tirm e k ol
abil
iyor.
Re s im 14 - Al
t+ Tab il
e k ul
l
anıl
an uygul
am a/pe nce re s e çici
SSCM 'de 'Effe cts - e tk il
e r' böl
üm ünde birçok
ekl
e nti bul
unm ak ta. Bunl
ardan 'W indow D e coration - Pe nce re D e k oras yonu' s ayfas ında
k de -de corations , gtk -de corations ve e m e ral
d
de k oras yonl
arı 'com m and' böl
üm ünde tanım l
anabil
ir. Bu al
anda e n çok bil
ine n e k il
e rde n
biris i 'W obbl
y W indow s - Es ne k Pe nce re l
e r' e tk i-
e niXm a - M art 2008
s i. Bu ge ne l
l
ik l
e baştan s e çil
i ol
arak ge l
e ce k tir.
İl
ginç bir e tk i e k ranınıza ate ş il
e yazı yazm a
e tk is i: 'Paint Fire on th e Scre e n'. Bunun ak tif
e dil
m e s inde n s onra k ul
l
anım ı; Süpe r+ Sh ift bas ıl
ı ik e n fare il
e çizim ve Süpe r+ Sh ift+ C il
e
'e k randak i ate şi s öndürm e ' şe k l
inde . (Re s im 11)
w w w .e nixm a.org
W indow M anage m e nt - Pe nce re Yöne tim i böl
üm ünde ye r al
an e k l
e ntil
e r il
ginç e tk il
e ri k ul
l
anm am ızı s ağ l
ıyor. Es ne k pe nce re l
e r, e k rana
yazı yazm a, pe nce re l
e rin açıl
ıp k apanm a e fe k tl
e ri gibi görs e le tk il
e rin yanıs ıra s is te m in bil
gis ayar k ul
l
anım ında ve rim l
il
iğ i arttıran e k l
e ntil
e ri bu böl
üm de ye r al
m ak ta. D ah a çok görs e l
bir gös te ri ol
an k üp e tk is inin yanıs ıra öze l
l
ik l
e
birçok uygul
am anın aynı anda çal
ıştığ ı k al
abal
ık m as aüs tl
e rine s ah ip ol
unm as ı durum unda
Sayfa 20
/M ASAÜSTÜ
Com piz Fus ion
çe şitl
i uygul
am a pe nce re l
e rinin s e çil
m e s inde
büyük k ol
ayl
ık s ağ l
ayan 'Appl
ication Sw itch e r Uygul
am a D e ğ iştiricis i', 'Sh ift Sw itch e r - Kayan
D e ğ iştirici' gibi e k l
e ntil
e r h e m k ol
ayl
ık s ağ l
ıyor
h e m de h arik a bir görs e lşöl
e n s unuyor.
Fare im l
e cinin s ağ üs t k öşe ye gitm e s i il
e ekranda açık bul
unan bütün pe nce re l
e r uygun
oranda k üçül
tül
e re k gös te ril
iyor. Bu durum da
fare il
e is te nil
e n pe nce re k ol
ayl
ık l
a s e çil
e bil
iyor.
Bu e tk i vars ayıl
an ol
arak h e r zam an açık bul
unuyor. (Re s im 13)
İs te nil
e n pe nce re nin s e çim inde k ol
ayl
ık s ağ l
ayan bu yönte m in dışında s ık k ul
l
anıl
an ik i fark l
ı
ekl
e nti dah a bul
unuyor. Bunl
ardan Appl
ication
Sw itch e r - Uygul
am a de ğ iştiricis i Al
t+ Tab il
e
ak tif h al
e ge l
iyor. Al
t tuşu bas ıl
ı bul
unduğ u
s üre ce e k randa k al
ıyor ve bırak ıl
dığ ında ortada
bul
unan pe nce re s e çil
e re k ak tif pe nce re ol
arak
k ul
l
anıl
ıyor. (Re s im 14)
Bir diğ e ri ol
an Sh ift Sw itch e r - Kayan D e ğ iştirici
is e açık bul
unan pe nce re l
e ri k itap s ayfas ı
be nze ri k arşım ızda ge zdiriyor. Bunun için
Süpe r+ Tab k ul
l
anıl
ıyor ve Süpe r tuşu bas ıl
ı
k al
dığ ı s üre ce ak tif görüntü de vam e diyor. Bu
tuş bırak ıl
dığ ında ortada ol
an pe nce re ak tif
h al
de k ul
l
anıl
m aya başl
anıyor. (Re s im 15)
Küp e tk is ine al
te rnatif ol
arak s analm as aüs tü
de ğ işim i için Ctrl
+ Al
t+ Aşağ ıO k tuş bil
e şe nini
e k ayar uygul
am a/pe nce re de ğ iştirici
k ul
l
anabil
iriz. Bu işl
e m e Ctrl
+ Al
t tuşl
arı bas ıl
ı Re s im 15 - Süpe r+ Tab il
ol
duğ u s üre ce s ağ ve s olok tuşl
arı il
e de vam
e dil
ir. Bu ik i tuş bırak ıl
dığ ında ortada ol
an s anal fi is e s ize k al
ıyor.
k arşım ıza çık ıyor. Kayan Se çici, s ağ üs t k öşe il
e
m as aüs tü s e çil
e ce k tir. (Re s im 16)
m as aüs tl
e rinin tüm ünün görünm e s i ve is te nil
en
Com piz fus ion il
e k ul
l
anım a s unul
an ve bil
pe nce re nin bu şe k il
de s e çil
m e s i gibi öze l
l
ik l
er
Com piz fus ion e k l
e ntil
e ri h e r ge çe n gün art- gis ayar k ul
l
anım ında görs e l
l
iğ i ve öze l
l
ik l
e ve bunl
ar aras ında s ayıl
abil
ir.
m ak ta. Var ol
anl
ar da ge l
iştiril
m e ye de vam
rim l
il
iğ i arttıran bazı uygul
am al
ar ye ni ge l
işe dil
iyor. Burada yal
nızca il
k bak ışta k arşım ıza tiril
e n te k nik l
e r s aye s inde KD E4 il
e com piz Ge l
ine n ye rde Linux ve te k nol
ojil
e ri diğ e r işçık an bazıl
arından bah s e de bil
dik . Ge ris inin k e ş- fus ion k urm aya ge re k k al
m adan da h azır ol
arak
l
e tim s is te m l
e rine örne k ol
acak bir aşam aya
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
Sayfa 21
/M ASAÜSTÜ
Com piz Fus ion
Re s im 16 - Ctrl
+ Al
t+ Aşağ ı O k il
e k ul
l
anıl
an s analm as aüs tü de ğ iştirici.
ul
aşm ış bul
unuyor. Ü s te l
ik bu te k nol
ojil
e r diğ e rl
e rinde ol
duğ u gibi s üpe r donanım öze l
l
ik l
e ri
de ge re k tirm iyor.
e niXm a - M art 2008
h ttp://w w w .com piz-fus ion.org/
h ttp://w ik i.com piz-fus ion.org/
h ttp://forum .com piz-fus ion.org/
w w w .e nixm a.org
Tanju Taşçıl
ar
<tanju@ e nixm a.org>
Sayfa 22
/M ASAÜSTÜ
K ontact
K ontact
K işis e lb il
gi yöne tim aracınız
Eğ e r ofis m as anızı gittiğ iniz h e r ye re taşıyabil
s e ydiniz, yanınızda s üre k l
i ol
m as ını is te diğ iniz
ofis m al
ze m e l
e riniz ne l
e r ol
urdu?
Bu s oruya yanıt ve re n h e m e n h e m e n h e rk e s il
k
ol
arak dizüs tü bil
gis ayarını al
acağ ını be l
irtir.
Ardından ajandas ını, m as aüs tünde ye r al
an
re nk l
i pos t-it k ağ ıtl
arını, tak vim , iş pl
anl
arını,
adre s de fte rini, bir de PD A e k l
e nir bu l
is te ye .
As l
ında pda ol
duğ unda yuk arıda s aydık l
arım ızın
bazıl
arına ge re k k al
m ıyor diye nl
e r de ol
acak tır.
Bunl
ara e k ol
arak bir de şu s orul
ur:
"İş ye rinde e xch age k ul
l
anıyoruz. Be nim tak vim im , ajandam , e -pos ta m e s ajl
arım orada duruyor. Sade ce inte rne t bağ l
antıs ı ve bil
gis ayar
ye tiyor. Be n bunl
arı Linux/BSD k urul
u bir s is te m
il
e k ul
l
anabil
ir m iyim ?"
El
be tte k ul
l
anabil
irs iniz. Am a bununl
a da iş bitm iyor. Bu ve ril
e rin ye de k l
e nm e s i, birde n fazl
a
bil
gis ayar k ul
l
anıyors anız bunl
ar aras ında s e nk ronize e dil
mel
e ri, h atta işiniz ge re ğ i birde n
fazl
a tak vim k ul
l
anm ak durum unda is e niz- m al
um çok m e şgulol
unca te k tak vim /ajanda s ayfal
arı çabuk dol
ar- h e r birini ayrı ayrı k ul
l
anm ak
durum unda k al
abil
irs iniz.
Bu durum da ol
an k ul
l
anıcıl
ar şunu h e r zam an
s orarl
ar:
Re s im 1 - Kontact ge ne lgörünüm ü
"Be n PD A, dizüs tü ve ajandam ı s üre k l
i taşırım .
O nl
ar be nim için ol
m azs a ol
m az. Bunl
ar ol
m adan nas ılyapacağ ım ?"
Bütün bunl
ara ge re k k al
m adan s ade ce dizüs tü
e niXm a - M art 2008
bil
gis ayarınız ve ya pda il
e dah a önce yaptığ ınız
h e r şe yi Linux/BSD s is te m inizde k ol
ayl
ık l
a yapabil
irs iniz. Bire ys e lk ul
l
anıcıl
ar için s ade ce dizüs tü bil
gis ayarını k ul
l
anm ak ye te rl
i ol
m ak tadır.
w w w .e nixm a.org
Öte yandan k urum s alk ul
l
anıcıl
ar için is e h e m
k ul
l
anıcı h e m de bil
gi işl
e m de k i s is te m yöne ticis i ve te k nik pe rs one lboyutu da s öz k onus udur.
Sayfa 23
/M ASAÜSTÜ
K ontact
Kul
l
andığ ınız Linux/BSD s is te m inizde e ğ e r KD E
k urul
u is e Kontact k urul
udur. D ol
ayıs ıyl
a da
GNO M E, fl
uxbox, Enl
igh te nm e nt de k ul
l
anabil
irs iniz. Eğ e r k urul
u de ğ il
s e de pol
ardan k de -pim
pak e tini ve k ul
l
anm ak is te diğ iniz diğ e r bil
eşe nl
e ri arayıp k urabil
irs iniz.
İl
k Çal
ıştırm a
Re s im 2 - D iğ e r uygul
am al
ardan
m e s ajl
arınızı ak tarm a yardım cıs ı
Kul
l
anıcıl
arın e -pos ta h e s apl
arı, gurup çal
ışm as ı
uygul
am al
arı, tak vim i vs . te k bir ye rde tutm ak ,
dizüs tü, pda ve m as aüs tü bil
gis ayarl
ar aras ında
s e nk ronize e dil
m e s i, ye de k l
e nm e s i, ye ni bil
gis ayara e s k i bil
gis ayardan k ayıp ol
m adan ak tarıl
m as ı vb. işl
eml
e rin yapıl
m as ı ge re k ir. Bu işl
eml
e ri fark l
ı işl
e tim s is te m l
e rinde yapm ak için
ya e k yazıl
ım l
ar ve ya uygul
am adak i ye de k l
em e ve be nze ri araçl
arını k ul
l
anm ak ge re k ir.
Bazı durum l
arda s ürüm l
e r aras ındak i uyum s uzl
uk l
ar is e ge çişl
e ri ol
anak s ız h al
e ge tirir.
Linux/BSD s is te m l
e rde k ul
l
andığ ım ız araçl
ar il
e
yuk arıda s öz e ttiğ im iz tüm işl
eml
e ri k ol
ayl
ık l
a
yapabil
iriz. Tak vim i, pos t-it notl
arım ızı, iş pl
anl
arı vs . h e ps ini bir arayüzde n k ul
l
anabil
ir ve ge re k tiğ inde ve ri k aybı ol
m adan bir başk a dağ ıtım a ge çe bil
iriz. KD E k ul
l
anıyors anız ve ya
s is te m inizde KD E k urul
u is e Kontact k ul
l
anarak
bütün günl
ük ofis işl
e rinizi ve il
gil
i notl
ar,
tak vim , e -pos ta adre s l
e ri, k artvizitl
e r vs . te k bir
e niXm a - M art 2008
Re s im 3 - Ak tarıl
acak al
anl
arın s e çim i
nok tadan e rişil
e bil
ir k ıl
abil
irs iniz.
Kontact s özünü e ttiğ im iz bu k ol
ayl
ığ ı KD E,
KPARTS il
e s ağ l
ar. Kparts , KD E için ge l
iştiril
en
uygul
am al
arın birbiri il
e uyum l
u ol
arak çal
ışm as ını s ağ l
ar. Kparts 'ın işl
e yişini görm e k için
Kontact e n uygun örne k durum undadır. Kontact, Km ail
, Kjournal
, Knote s , Korganize r, Kaddre s s book , Knode , aKre gator, Kw h e th e r uygul
am al
arına aynı anda te k bir arayüzde n ul
aşm am ızı s ağ l
ar ve bu uygul
am al
ar aras ında birinde n diğ e rine s ürük l
e -bırak il
e dos ya ve ya
ve ri ak tarm am ızı s ağ l
ar.
w w w .e nixm a.org
Öze t s e çtiğ inizde Kontact s ize öne m l
i günl
e ri,
h ava durum unu, yapıl
acak işl
e rin l
is te s ini, rande vul
arınızı, e -pos ta m e s ajl
arınızı, h abe rl
e ri ve
PALM il
e s e nk ronizas yon durum unu gös te re ce k tir. Bu s aydık l
arım ızın h e ps ine ge re k duym uyors anız ge re k s inm e l
e rinize göre görüne ce k
bil
e şe nl
e ri be l
irl
e ye bil
irs iniz. Bu bil
e şe nl
e ri k ıs aca öze tl
e rs e k ; bağ l
antıl
ar böl
üm ü adre s de fte rinizi görüntül
e ye ce k tir. Adre s de fte ri uygul
am as ı bas it bir e -pos ta adre s i, te l
e fon num aral
arı ve be nze ri bil
gil
e rinin s ak l
andığ ı uygul
am adan fazl
as ını s unuyor. Yapıl
acak l
ar l
is te s inde is e pl
anl
anm ış, yürütül
e n ve h e nüz başl
anm am ış işl
e ri pl
anl
am anız ve k ontrol e tm e niz
için tas arl
anm ış bir uygul
am adır. Notl
ar is e bil
diğ im iz pos t-it'in bil
gis ayardak i h al
i. Bas itçe bir
pos t-it ol
uşturabil
ir ve üze rine is te diğ iniz notu
yazabil
irs iniz. Notl
arınız ol
uşturul
duğ u tarih il
e
görüntül
e nm e k te dir. İs te rs e niz tarih ve s aat
ye rine dah a anl
aşıl
ır bir is im ve re bil
irs iniz. (Bk z.
e niXm a Kas ım 2006 - KNote s )
H abe rl
e r açık tır k i h abe r s unucul
arını izl
emenize ol
anak ve rir. D iğ e r h abe rl
e r is e aKrage tor
il
e s tandart ol
arak KD E il
e il
gil
i h abe rl
e ri ve
s izin s e çtiğ iniz s ite l
e re ait ol
an RSS be s l
emel
erini ok uyabil
irs iniz. Pos ta is e bil
diğ im iz e -pos ta
uygul
am as ı ol
an Km ailuygul
am as ı. Tak vim is e
yapıl
acak işl
e r, topl
antıl
ar ve be nze ri tüm uygul
am al
arı pl
anl
ayabil
e ce ğ iniz ajandanızın ye r
al
dığ ı böl
üm .
Sayfa 24
/M ASAÜSTÜ
K ontact
l
arın ayrıntıl
arının görüntül
e ndiğ i k ontact arayüzü il
e k arşıl
aşacak s ınız. Bu görüne n arayüz
Kontact'ın öze t görünüm üdür. Tüm bil
e şe nl
e ri
yapıl
andırdığ ınızda il
gil
i bil
e şe nl
e re ait ol
an
ayrıntıl
ar öze t s ayfas ında görüntül
e ce k tir.
K ontact'ı Yapıl
andırm ak
İl
k çal
ıştırdığ ım ızda k arşım ıza ge l
e n e k randa
gördüğ üm üz bil
e şe nl
e r s tandart ol
arak ye r al
m ak tadır. Bunl
arı e k l
e yip çık arabil
iriz. Kontact'ı
yapıl
andırm ak için önce l
ik l
e k ul
l
anacağ ınız bil
eşe nl
e ri s e çe re k başl
am ak uygun ol
ur. Kontact
k ul
l
anırk e n h angi bil
e şe nl
e ri k ul
l
anm ak is te diğ inize k arar ve rin. Örne ğ in e -pos ta, tak vim ,
RSS ve PD A, adre s de fte ri, doğ um günl
e ri gibi
e n çok k ul
l
andığ ınız bil
e şe nl
e re k arar ve rm e niz
ge re k ir. Ge re k s inm e l
e rinizi be l
irl
e dik te n s onra
Kontact'a bunl
arı e k l
e m e k ge re k iyor.
Re s im 4 - Bil
e şe n s e çim i
H ava s e rvis i öze l
l
ik l
e h ava k oşul
l
arı s izin için
öne m l
i is e il
ginizi çe k e ce k tir. Yapm anız ge re k e n
H ava Se rvis i s im ge s ine tık l
am ak ol
acak tır.
Karşınıza ge l
e n s e çim pe nce re s inde il
gil
e ndiğ iniz böl
ge yi s e çip Ek l
e ve Çık ar tuşl
arını
k ul
l
anarak izl
e m e ye al
abil
irs iniz. M ailSum m ary
il
e e -pos ta yapıl
andırm anızı bitirdik te n s onra
h angi dizinl
e rin görüntül
e ne ce ğ ini göre bil
irs iniz. Eğ e r s izin için bazı e -pos ta m e s ajl
arı dah a
öne m l
i is e ve bunl
arı ayrı bir dizinde tutuyors anız öze t s ayfas ında ye r al
m as ı s izin için
yararl
ı ol
acak tır.
K ontact'ı Çal
ıştırm ak
Kontact'ı il
k de fa çal
ıştırdığ ınızda s ol tarafta
öze t, pos ta, tak vim , bağ l
antıl
ar, yapıl
acak l
ar
l
is te s i, günl
ük , notl
ar ve h abe rl
e r ik onl
arı bun-
e niXm a - M art 2008
Ayarl
ar m e nüs ünde n "Kontact yapıl
andır..." s e çin. Açıl
acak ol
an dial
og k utus unda s ol al
t
k öşe de gördüğ ünüz bil
e şe nl
e ri s e ç düğ m e s ine
bas arak bil
e şe n s e çim i dial
og k utus unu açın.
Burada k ul
l
anm ak is te diğ iniz bil
e şe nl
e ri işare tl
e yip uygul
a düğ m e s ine bas ın ve ardından da
tam am düğ m e s ine bas arak işl
e m i tam am l
ayın.
Bil
e şe nl
e ri s e çtiğ im ize göre s onrak i işl
e m se çil
e n bil
e şe nl
e ri yapıl
andırm ak ol
acak tır. Kontact yapıl
andırm a s e çe ne k l
e ri il
e s e çtiğ iniz bil
eşe nl
e rin te m e lyapıl
andırm as ını ge rçe k l
e ştire bil
irs iniz. Ayrıntıl
ı yapıl
andırm ayı uygul
am anın
arayüzü üze rinde n yapabil
irs iniz. Se çtiğ iniz bil
e şe nl
e ri yapıl
andırdık tan s onra öze t görünüm ünü yapıl
andırm ak e n s on işl
e m ol
m al
ıdır.
Ayarl
ar m e nüs üne tık l
adığ ınızda 'Öze t Görüm ünü Yapıl
andır...' s e çe ne ğ ini tık l
am anız ye te rl
i
ol
acak tır. Öze t s ayfas ında görüne ce k bil
e şe nl
e ri
s e çe ce ğ im iz diyal
og k utus u k arşım ıza ge l
e-
w w w .e nixm a.org
ce k tir. D iyal
og k utus unda s oltarafta ye r al
an
s ütunda görüne n bil
e şe nl
e r Kontact il
e k ul
l
anabil
e ce ğ inz uygul
am al
ardır. Sağ tarafta gördüğ ünüz k utul
ara işare t k oyarak Öze t s ayfas ında
ye r al
m al
arını s ağ l
ayabil
iriz. Öze t böl
üm ünde
ye r al
anl
arı s e çtiğ im ize göre s ıras ı il
e s ols ütundan görüntül
e ce k ol
an bil
e şe nl
e ri s e çe bil
iriz.
Sols ütundan is te diğ iniz bil
e şe ne tık l
ayarak s ağ
s ütunda görüntül
e nm e s ini s ağ l
ayabil
iriz. Örne ğ in rande vul
arınızı nas ıl görüntül
e m e k is te rs iniz?Günl
ük , h aftal
ık , ayl
ık ?
Re s im 5 - Kontact içinde n K M ail
E-pos ta: K m ail
Km ail
, doğ rudan Kontact yapıl
andırm a arayüzü
üze rinde n yapıl
andırıl
abil
ir. Buradan düze nl
e ye bil
e ce ğ iniz ayarl
ar Km ail
'e ait ol
an k im l
ik , e pos ta h e s apl
arı, pos ta m e s ajl
arının nas ılgörüntül
e ne ce ğ i, pos ta m e s ajl
arı için k ul
l
anacağ ınız
m e tin düze nl
e yicis i ve güve nl
ik s e çe ne k l
e ridir.
Km ail
'i h e r bil
e şe niyl
e yapıl
andırm ak is te rs e niz
k ul
l
anm anız ge re k e n bil
gil
e r şunl
ar ol
acak tır:
Sayfa 25
/M ASAÜSTÜ
K ontact
Re s im 8 - K M ailh e s ap b il
gil
e ri
l
e nm e s ini te rcih e dip e tm e diğ iniz.
Re s im 6 - K M ailgörünüm yapıl
andırm as ı
E-pos ta h e s abınızın yapıl
andırm a bil
gil
e ri: Kul
l
anıcı adı ve şifre niz, k ul
l
andığ ınız pos ta s unucus una ait ol
an PO P ve SM TP ayarl
arı, vars a k ul
l
andığ ınız ope nPGP ve GnuPGP anah tarl
arınız,
s unucunun k ul
l
andığ ı s e rtifik a bil
gil
e ri, e -pos tal
arınızı h azırl
ark e n te rcih e ttiğ iniz m e tin düze nl
e yicis i, e -pos ta m e s ajl
arınızın h tm l ve ya
düz m e tin ol
arak h azırl
anm as ı ve /ve ya görüntü-
E-Pos ta H e s apl
arınızı
Yapıl
andırm ak
Kul
l
anıcı adı ve şifre s i PO P ve SM TP yapıl
andırm as ı için ge re k e ce k tir. Eğ e r bu ayarl
arı bil
m iyors anız pos ta s unucus u ve ya s is te m yöne ticinize baş vurup e dine bil
irs iniz. Km ail il
e
pos ta al
m ak için PO P ve gönde rm e k için SM TP
adre s l
e rine ge re k s inm e niz ol
acak tır. Örne ğ in
PO P ve SM TP de s te k l
i Gm ailpos ta h e s apl
arı
için ge re k l
i ol
an yapıl
andırm a s e çe ne k l
e ri
pop.gm ail
.com ve s m tp.gm ail
.com ol
arak tanım l
ı s unucu adre s l
e ri il
e k ul
l
anıcı adınız ve
şifre niz ol
acak tır. Bu k ıs ım l
arı dol
durduk tan
Re s im 10 - Pop3 h e s ab ı yapıl
andırm as ı
Re s im 7 - K M ailk im l
ik yapıl
andırm as ı
e niXm a - M art 2008
Re s im 9 - K M ailgpg anah tar girişi
w w w .e nixm a.org
s onra s unucunun de s te k l
e diğ i giriş yöne tim ini
k ontrol e tm e l
i ve ge re k l
i ayarl
arı tam am l
am anız ge re k l
idir. Bu işl
e m için D iğ e r s e k m e s inde n Sunucunun ne yi de te k l
e diğ ini k ontrole t
düğ m e s ine bas arak k ontrol işl
e m ini tam am l
ayın. Bu işl
e m i e -pos ta gönde rm e k için yine -
Sayfa 26
/M ASAÜSTÜ
K ontact
Re s im 12 - K M ailfil
tre yapıl
andırm a
Re s im 11 - SM TP yapıl
andırm as ı
l
e m e niz ge re k l
idir. Gönde rm e için pos ta h e s abını yapıl
andırırk e n 'D iğ e r' s e k m e s i ye rine
'Güve nl
ik ' s e k m e s i ge l
m e k te dir. İşl
eml
e r is e aynıdır. D iğ e r yapıl
andırm a s e çe ne k l
e rinde tartışm al
arın nas ılgörüntül
e ne ce ğ i, k ul
l
anıl
acak ol
an
re nk düze ni, k ul
l
anm ak is te diğ iniz bir m e tin
düze nl
e yici vars a tanım l
anm as ı ve diğ e r te rcih l
e ri tanım l
am anız ge re k ir.
Km ailil
e il
gil
i ol
arak yaptığ ınız te m e lyapıl
an-
e niXm a - M art 2008
dırm a işl
e m inin s on bas am ağ ı is e k im l
ik l
e rin
düze nl
e nm e s i ol
acak tır. Km ailbirde n fazl
a epos ta adre s ini k ul
l
anm anızı s ağ l
ar. Bu e -pos ta
h e s apl
arına ait ol
an k im l
ik yani ad, s oyad,
pos ta adre s i ve diğ e r bil
gil
e ri tanım l
am anız
ge re k ir. Kim l
ik l
e r böl
üm ünde vars ayıl
an k im l
ik
s izin s is te m de te nım l
ı ol
an k ul
l
anıcı adınız,
adınız ve s oyadınızdır. Fark l
ı e -pos ta h e s apl
arı
için fark l
ı k im l
ik l
e r k ul
l
anacak is e niz il
gil
i h er
pos ta h e s abına k arşıl
ık ge l
e n bir k im l
ik tanım l
am anız ye rinde ol
ur. Kim l
ik l
e r böl
üm ünde
gördüğ ünüz e k l
e tuşuna bas tığ ınızda s izde n
ye ni tanım l
anacak ol
an k im l
iğ i tanım l
ayan bir
is im be l
irtm e niz is te nir. Örne ğ in Gm ail h e s abınız il
e il
işk il
e ndire ce ğ iniz Gm ailk im l
iğ i gibi.
ayrı k im l
ik l
e r tanım l
am ak is te m iyors anız var
w w w .e nixm a.org
ol
an k im l
ik l
e rde n biris ini tanım l
ayabil
irs iniz.
Kişis e lgörüşüm is e , var ol
an k im l
ik l
e rde n biris inin tüm h e s apl
ar için s tandart ol
arak k ul
l
anıl
m am as ıdır. Öze l
l
ik l
e k ul
l
andığ ınız birde n
fazl
a e -pos ta h e s abı ve h e r biris i il
e il
işk il
i
ope nGPG/gnuPGP anah tarl
arınız bul
unuyors a
ayrı k im l
ik l
e r tanım l
am ak dah a uygun ol
acak tır.
Al
t D izinl
e r, Fil
tre l
e r, Spam ve
Virüs e nge l
l
em e
Km ail ge l
e n pos ta m e s ajl
arını m ail
dir ol
arak
k e ndi e v dizininizde s ak l
ar. E-pos ta m e s ajl
arınız
Linux k ul
l
anıcıs ı is e niz
Sayfa 27
/M ASAÜSTÜ
K ontact
s pam ve virüs e nge l
l
e m e araçl
arını ayrı ayrı
yapıl
andırabil
irs iniz. Spam fil
tre s i il
k çal
ıştığ ında fil
tre l
e m e işl
e vini tam ol
arak ye rine ge tirm e ye bil
ir. Spam ol
an m e s ajl
arı s pam ol
arak işare tl
e ye re k e ğ itm e niz durum unda k ıs a zam anda
e tk il
i bir şe k il
de çal
ışm aya başl
ayacak tır. Eğ e r
s pam ol
m ayan bir m e s aj da s pam ol
arak fil
tre l
e nirs e , s pam de ğ ilol
arak işare tl
e ye re k tutul
m as ını önl
e ye bil
irs iniz.
M e s ajl
arın Sil
inm e s i
Re s im 13 - K M ails pam yapıl
andırm as ı
Re s im 14 - Ek s pam s e çe ne k l
e ri
/home/kullanıcı_adınız/.kde/share/apps/\
kmail/
turduğ um uz dizin al
tında bir al
t dizin ol
uşturm ak için de aynı yol
u izl
e m e niz ye te rl
idir.
BSD k ul
l
anıyors anız
Al
t dizinl
e ri ol
uşturduğ unuzda al
ınan pos ta m e s ajl
arının il
gil
i dizinl
e rde s ak l
anm as ı için fil
tre
tanım l
am anız ge re k l
idir. Fil
tre ol
uşturm ak için
m e s ajı tutul
m as ını is te diğ iniz dizine taşıyın. D ah a s onra m e s ajı s e çip üze rine s ağ tık l
ayın ve
fil
tre ol
uşturun. Fil
tre ol
uştur m e nüs ünü k ul
l
anarak h e rh angi bir k onu il
e il
gil
i ve ya bir e pos ta l
is te s inde n, bir k işide n ge l
e n m e s ajl
arın
s e çtiğ iniz dizinde s ak l
anm as ını s ağ l
ayabil
irs iniz. Fil
tre ol
uşturm a işl
e m inin s on bas am ağ ında
fil
tre öze l
l
ik l
e rini düze nl
e diğ iniz arayüzü k ul
l
anarak fil
tre ol
uşturm a işl
e m ini s onl
andırabil
irs iniz. Tanım l
adığ ınız fil
tre l
e r al
ınan h e r e -pos ta m e s ajına uygul
anacak tır. Eşl
e şm e durum unda is e fil
tre de tanım l
ı ol
an işl
e m ge rçe k l
e ştiril
e ce k tir.
/usr/home/kullanıcı_adınız/.kde/share/\
apps/kmail/
dizininde s ak l
anacak tır. Ye de k l
e m e k is te rs e niz
bu dizini tar.gz, tar.bz2 vs . ol
arak s ık ıştırm anız
ve ol
uşturduğ unuz tar dos yas ını ye de k l
e m e k ve
ge re k tiğ inde yine aynı dizine açm ak ye te rl
i ol
ur.
Pos ta h e s apl
arınızdan al
ınan m e s ajl
arınız doğ rudan te k bir dizinde topl
anır. Eğ e r birde n fazl
a
pos ta l
is te s i ve ya s ite ye üye is e niz bu durum da
ge l
e n m e s ajl
arın te k bir dizin al
tında topl
anm as ının bir yararı ol
m ayacak tır. Bu durum da
ge l
e n m e s ajl
arı ok um ak zor ol
acak tır. M e s ajl
arı
te k bir dizin al
tında tutm ak ye rine ge l
en mes ajl
arı fark l
ı dizinl
e rde s ak l
ayabil
irs iniz. 'Ye re l
D izinl
e r' al
tında ye r al
an bir dizini ol
uşturm ak
için 'Ye re lD izinl
e r'e s ağ tık l
ayıp ge l
e n m e nüde n
ye ni dizin s e çil
ir. Be nze r şe k il
de bu ye ni ol
uş-
e niXm a - M art 2008
Spam ve virüs e k l
e nti de s te ğ i Km ailil
e k ol
ayl
ık l
a yapıl
andırıl
abil
ir. Km ail
'i açtığ ınızda ve ya
Kontact üze rinde n Pos ta il
e ul
aştığ ınızda Araçl
ar m e nüs ünde n ul
aşıl
abil
ir. Araçl
ar m e nüs ünde
w w w .e nixm a.org
Ge l
e n e -pos ta m e s ajl
arı ol
uşturduğ unuz dizinde
topl
anacak tır. Bu m e s ajl
ar zam an içinde birik e ce k ve m aildizininin şişm e s ine ne de n ol
acak tır. Eğ e r /h om e ve ya /us r/h om e dizininizi
ayrı bir dis k böl
üm ünde tutuyors anız bir s üre
s onra dis k al
anınız dol
acak tır. M e s ajl
arın tutul
duk l
arı dizinde s izin tanım l
adığ ınız s üre s onunda s il
inm e s ini ve ya s izin be l
irttiğ iniz bir
dizine taşınm as ını s ağ l
ayabil
irs iniz. E-pos ta m e s ajl
arını tuttuğ unuz dizini s e çip s ağ tık l
ayıp
ge l
e n m e nüde n "Süre s ini dol
dur..." s e çe re k ge l
e n diyal
og k utus unda m e s ajl
arın s il
inm e s e çe ne k l
e rini düze nl
e ye bil
irs iniz. Bu düze nl
eme mes ajl
arın s il
inm e s ini is te diğ ini dizinl
e r için yapıl
m al
ıdır. Tanım l
ayacağ ınız s üre , m e s ajl
arın
s il
inm e s inde e s as al
ınacak tır. Bir dizinde k i m e s ajl
ar tanım l
adığ ınız s üre de n dah a e s k i is e s izin
be l
irttiğ iniz işl
e m yapıl
acak tır.
Pos ta dağ ıtım l
is te s i ol
uşturm ak
D ağ ıtım l
is te s i birde n fazl
a e -pos ta adre s ini
barındıran bir l
is te dir. Bu l
is te yi s e çtiğ inizde
Km aill
is te de ye r al
an adre s l
e rin h e ps ine birde n
aynı e -pos ta m e s ajını yol
l
acak tır. Bu öze l
l
ik k urum s al k ul
l
anıcıl
ar için çok yararl
ı ol
acak tır.
be l
l
i proje l
e r ve ya çal
ışm al
ar için birl
ik te çal
ışm ak durum unda ol
an e k ip üye l
e rinin il
e tişim ini
Sayfa 28
/M ASAÜSTÜ
K ontact
m ak ol
acak tır. Eğ e r ak tarm a s ih irbazını k om ut
s atırından çağ ırm ak is te rs e niz k m ail
cvt yazıp
e nte re bas ın. Kontact işl
e m i s izin için ge rçe k l
e ştire ce k tir.
Re s im 16 - Al
ıcı l
is te s ine m e s ajgönde rm e k
te yi k ul
l
anm ak is te diğ inizde bul
m anızı k ol
ayl
aştırır. Lis te de k i al
ıcıl
ara e -pos ta yol
ayacağ ınız
zam an Km ail e -pos ta ol
uşturm a arayüzünde
al
ıcı s e çim düğ m e s ine bas tığ ınızda adre s de fte rinde n l
is te nizi s e çe bil
irs iniz.
Re s im 15 - Al
ıcı l
is te s i ol
uşturm ak
e -pos ta il
e yürütm e s i ge re k iyors a bu durum da
topl
antı vb. e tk inl
ik l
e ri Kontact üze rinde n Korganize r ve Km ailbütünl
e şik k ul
l
anabil
irs iniz. Bir
topl
antı düze nl
e m e k durum unda k al
dığ ınızda,
h e rk e s e te k te k topl
antı için m e s aj yol
l
am ak
ye rine bu işi Korganize r ve Km ailbırak ın. Topl
antı önce s i s izin be l
irl
e diğ iniz zam anda be l
irttiğ iniz l
is te ye anım s atm a m e s ajı otom atik gits in. Lis te l
e r s iz is te diğ iniz s üre ce s ak l
ı k al
ır. İşi
bitince l
is te yi s il
e bil
irs iniz.
Lis te yi ol
uşturm ak is e k ol
aydır. Önce l
ik l
e e -pos ta ol
uşturun. Gönde ril
e ce k ol
an k işil
e rin adl
arını
ekl
e yin ve Lis te yi k ayde t düğ m e s ine bas ın. Lis te ye bir is im ve rm e niz ge re k e ce k tir. Bu is im l
is -
e niXm a - M art 2008
D iğ e r E-pos ta Program l
arından
K m ail
'e Ak tarm a Yapm ak
Eğ e r Km ailöze l
l
ik l
e rini be ğ e ndiys e niz, e -pos ta
h e s apl
arınızı ak tarm ak is te rs e niz, e -pos ta yapıl
andırm as ını k ul
l
anarak e -pos ta h e s apl
arınızı
ol
uşturabil
irs iniz. M e s ajl
arı al
m ak için is e Kontact üze rinde 'Pos ta'ya tık l
ayın. D os ya m e nüs ünde n 'İl
e til
e ri al
...'a tık l
ayın. Karşınıza ge l
en
diyal
og k utus u Evol
ution'dan, Th unde rbird'e ,
O utl
ook /O utl
ook Expre s s , Pagas us m ailve dah a
birçok l
arına de k e -pos ta m e s ajl
arını ak tarm anıza ol
anak ve re ce k tir. İl
k yapm anız ge re k e n
çal
ıştırdık tan s onra ak tarm a işl
e m ini yapacağ ınız pos ta is te m cis ini s e çip il
e ri tuşuna bas -
w w w .e nixm a.org
Re s im 17 - K Adre s D e fte ri
K D E Adre s D e fte ri - Bağ l
antıl
ar
Kişil
e re ait ol
an te l
e fon num aral
arı, e -pos ta adre s l
e ri, öze lgünl
e r, k işis e linte rne t s ite l
e ri, k urum intrane tinde k i s ayfal
arı gibi bil
gil
e ri KAddre s s Book - KD E Adre s D e fte ri s ak l
am ak tadır.
Km ailüze rinde n ve ya Kontact üze rinde n Bağ l
antıl
ar s e çe ne ğ i il
e ul
aşabil
irs iniz. Sade ce
KAddre s s Book k ul
l
anm ak is te ye nl
e r K m e nü'de n ve ya doğ rudan k om ut çal
ıştır il
e k addre s s book yazarak başl
atabil
irl
e r.
Adre s de fte riniz il
k çal
ıştırdığ ınızda boş ol
arak
k arşınıza ge l
e ce k tir. Göre ce ğ iniz arayüz s tandart KAddre s s Book arayüzüdür. PD A k ul
l
anıcıs ı
is e niz PD A il
e s e nk ronize e tm e k , öze lal
anl
ar
ekl
e m e k durum unda ol
abil
irs iniz. Bu durum da
e k al
anl
ara ge re k s inim duyacağ ınız için Ayarl
ar
> KD E Adre s D e fte rini yapıl
andır... il
e yapıl
an-
Sayfa 29
/M ASAÜSTÜ
dırm a s e çe ne k l
e rinin ye r al
dığ ı arayüze e rişe bil
ir ve ge re k s inim duyduğ unuz böl
üm l
e ri ve ya
LD AP ayarl
arını yapıl
andırabil
irs iniz.
Eğ e r adre s de fte rinizde k ayıt ye r al
ıyors a, bu
k ayıtl
arı s e çip s ağ tuş m e nüs ünde k i s e çe ne k l
e ri
k ul
l
anarak bir çok işl
e m yapabil
irs iniz: Örne ğ in,
s e çtiğ iniz k işiye ait ol
an bil
gil
e ri yol
l
am ak , s e çil
i
k işiye e -pos ta yol
l
am ak ve ya s e çil
i k aydı fark l
ı
bir adre s de fte rine k opyal
am ak gibi.
K D E Adre s D e fte ri'nde Bir K ayıt
Ol
uşturm ak
Km ailk ul
l
andığ ınızda s ize ge l
e n bir e -pos ta m e s ajından yararl
anarak adre s de fte rine k ayıt e k l
e ye bil
irs iniz. Ge l
e n bir e -pos ta m e s ajını yanıtl
adığ ınızda e -pos ta adre s i k ayıt e dil
ir. Bu
k ayıt is e yuk arıda adı ge çe n bil
gil
e ri barındırm az. Bunun için e -pos ta adre s ini e k l
e dik te n
s onra ge re k l
i ol
an al
anl
arı e k l
e rs iniz.
E-pos tadan ge l
e n adre s i k ul
l
anm adan k ayıt
ol
uşturm ak için is e D os ya > Ye ni bağ l
antı... m e nüs ünü k ul
l
anabil
irs iniz. Araç çubuğ undak i bağ l
antı düze nl
e tuşu da aynı diyal
og k utus unu
k arşınıza ge tire ce k tir. Açıl
an diyal
og k utus unda
göre ce ğ iniz s e k m e l
e r Ge ne l
, Ayrıntıl
ar, Ş ifre l
em e Ayarl
arı, D iğ e r ve Öze lAl
anl
ar'dır.
K ontact
Kontact il
e birl
ik te aynı anda k ul
l
anm anız durum unda k işinin durum unu da adre s de fte rinde n
görüntül
e ye bil
irs iniz. Ş ifre l
e m e ayarl
arı böl
üm ünde is e O pe nPGP/GnuPG anah tar çiftl
e ri, im zal
am a ve şifre l
e m e işl
eml
e ri için ge re k l
i ol
an
ayarl
ar tanım l
anm ak tadır. D iğ e r s e k m e s i, k işiye
ait ol
an fotoğ raf ve vars a k ul
l
andığ ı l
ogoyu e k l
e ye bil
e ce ğ iniz s e k m e dir. Eğ e r k ul
l
anıcının coğ rafi k onum unu e nl
e m ve boyl
am ol
arak bil
iyors anız onu da tanım l
ayabil
irs iniz. Ayrıca k ul
l
anıcıya ait ol
an m e şgul
/boş bil
gis inin al
acağ ı
k aynağ ı da aynı s e k m e de n tanım l
ayabil
irs iniz.
Öze l al
anl
ar s e k m e s i il
e k e ndi ge re k s inm e l
erinize göre tanım l
ayabil
e ce ğ iniz al
anl
arı e k l
e ye bil
irs iniz.
Adre s de fte rinizde k i k ayıtl
arı ye de k l
e m e k is te rs e niz D os ya > Ak tarm a m e nüs ünde n s e çe ce ğ iniz bir form atta ak tarabil
irs iniz. Adre s de fte rinizi fark l
ı bir s is te m e ak tarm ak durum unda
is e niz de s te k l
e ne n dos ya form atında tüm adre s
de fte ri k ayıtl
arınız ak tarıl
acak tır. Yine be nze r
biçim de bir başk a k aynak tak i adre s de fte rinizi
ak taracak is e niz yine aynı şe k il
de KD E adre s
de fte rine e k l
e ye bil
irs iniz.
K Addre s s Book 'ta D ağ ıtım Lis te s i
Ol
uşturm ak
Ge ne ls e k m e s i k işiye ait te m e lbil
gil
e ri, e -pos ta
adre s i, iş ve e v adre s i, te l
e fonl
ar ve be nze ri
bil
gil
e ri k aps ar. Ayrıntıl
ar s e k m e s inde is e ge ne l
ol
am ayan öze lbil
gil
e re ye r ve ril
m e k te dir. Örne ğ in k işinin göre v yaptığ ı böl
üm , l
ak ap, doğ um günü gibi.
Km ailüze rinde n ol
uşturduğ unuz dağ ıtım l
is te s i
KD E adre s de fte rinde ye r al
m ak tadır. Fak at bunu k m ailüze rinde n yapm adığ ınızı ve s ık s ık e pos ta m e s ajı yol
l
adığ ınız k işil
e r ol
duğ unu k abul
e de l
im . Bu is im l
e ri h e r m e s ajda ye nide n yazm ak ye rine bir de fa l
is te l
e m e k ve k ul
l
anm ak
dah a k ol
ay ol
acak tır.
Eğ e r Kope te ve ya KD E için yazıl
m ış bir başk a
s oh be t program ı k ul
l
anıyors anız de s te k l
e ne n
protok ol
l
e rde n h e rh angi biris ini k ul
l
anıyors anız
KD E adre s de fte ri dağ ıtım l
is te l
e ri ol
uşturm ak
için Km ail
'e göre dah a fazl
a s e çe ne k s unm ak tadır. Araç çubuğ undak i m e nüde ye r al
an Ayar-
e niXm a - M art 2008
l
ar > Ek l
e ntil
e ri Gös te r > D ağ ıtım Lis te s i D üze nl
e yici il
e dağ ıtım l
is te s i düze nl
e m e arayüzüne
e rişe bil
irs iniz. Ye ni bir l
is te yaratm a tuşuna bas arak bir l
is te ol
uşturabil
irs iniz. Bu l
is te yi tanıtan bir ad be l
irl
e dik te n s onra k ayıtl
ı adre s l
er
aras ından s e çtik l
e rini l
is te ye dah ile de bil
irs iniz.
D ah a s onradan l
is te ye dah ile de ce ğ iniz adre s l
e ri yine aynı şe k il
de yapabil
irs iniz.
w w w .e nixm a.org
Re s im 18 - Ye ni adre s de fte ri ol
uşturm ak
Birde n Fazl
a Adre s D e fte ri
K ul
l
anm ak
Kontact il
e birde n çok adre s de fte rini k ul
l
anabil
irs iniz. Ek l
e ntil
e ri açıp k apadığ ım ız araç çubuğ undan Adre s D e fte rl
e rini s e çe re k ye ni bir
adre s de fte ri ol
uşturabil
irs iniz. O l
uşturacağ ınız
adre s de fte ri bil
gis ayarınızda ol
abil
e ce ğ i gibi
uzak bir s unucuda da ol
abil
ir. Örne ğ in Ldap,
O pe n-Exch ange gibi. KD E Adre s de fte ri bu yapıl
andırm ayı da de s te k l
e m e k te dir. Ye ni adre s
de fte rinizi k ul
l
anm aya başl
am adan önce bir
is im ve rm e niz ge re k ir. Ek l
e diğ iniz adre s de fte ri
Sayfa 30
/M ASAÜSTÜ
K ontact
Re s im 21 - Ye ni ol
ay tanım l
am ak
Re s im 19 - Korganize r
vars ayıl
an ol
arak ak tif ol
m ak tadır. Adre s de fte rini yine be nze r biçim de yanındak i k utudak i
işare ti k al
dırarak k apatabil
irs iniz. Bu durum da
k apattığ ınız adre s de fte rinde k i k ayıtl
ar görüntül
e nm e ye ce k tir. Be nze r ol
arak da k ul
l
anm adığ ınız bir adre s de fte rini işare tl
e diğ inizde o de fte rde ye r al
an k ayıtl
ar ye nide n e rişil
e bil
ir ol
m ak tadır. Adre s de fte ri düze nl
eme ekl
e ntis i il
e
adre s de fte rl
e ri üze rinde işl
e m yapabil
ris iniz.
örne ğ in adre s de fte rini s il
m e k , ye nide n is im l
e ndirm e k ve ya k apatıp/açm ak gibi.
Tak vim - K organize r
Kontact, Korganize r'ı tak vim bil
e şe ni ol
arak k ul
l
anır. Korganize r'ı, k organize r k om utu il
e doğ rudan da çal
ıştırabil
irs iniz. İl
k çal
ıştırdığ ınızda
k organize r te m e lbil
e şe nl
e ri görüntül
e ne ce k tir.
Korganize r'ı yapıl
andırm ak için Ayarl
ar > Tak vim i yapıl
andır yol
unu k ul
l
anın. Görüntül
e ne ce k
ol
an arayüz il
e tak vim bil
e şe nl
e rini yapıl
andırabil
irs iniz. Tak vim il
e topl
antıl
arınızı, rande vul
arınızı düze nl
e ye bil
ir ve h atta birde n çok tak vim i birl
ik te k ul
l
anabil
ir, tak vim l
e ri ak tarabil
ir
e niXm a - M art 2008
Re s im 20 - Korganize r ayarl
arı
ve al
abil
irs iniz. Bu te m e lişl
eml
e r h e r zam an
ol
duğ u gibi dos ya m e nüs ünde n yapıl
abil
ir.
Bir O l
ay Yaratm ak
tak vim üze rinde ol
ayın ge rçe k l
e şe ce ğ i zam ana
çift tık l
am ak tır. M e nü il
e görüntül
e diğ im iz arayüz bu s e fe r tık l
adığ ım ız gün ve s aat için
görüntül
e ce k tir. Eğ e r tık l
am ak ve m e nü k ul
l
anm ak ye rine tak vim üze rinde be l
l
i bir zam an
dil
im ini s e çe re k aynı işl
e m i yapm ak is te rs e niz
yapacağ ınız işl
e m tak vim üze rinde be l
l
i bir
zam an dil
im inini fare nizin s oltuşuna bas arak
Yanl
ış anl
aşıl
m as ın. O rtal
ığ ı birbirine k atm ayacağ ız. Tak vim il
e çal
ışırk e n h e r ol
uşturacağ ınız
girdi ol
ay ol
arak tanım l
anır. Örne ğ in bir topl
antı
ve ya rande vu Tak vim için ol
aydır. D os ya > Ye ni
ol
ay... il
e ye ni bir ol
ay e k l
e ye bil
irs iniz. Ye ni
ol
aya bir is im ve rm e niz ge re k ir.
Ol
ayın ge rçe k l
e şe ce ğ i zam anı tak vim de n s e çe bil
irs iniz. M e nül
e rde n başl
angıç zam anını s e çin. Be nze r ol
arak da bite ce ğ i zam anı s e çe bil
irs iniz. Bu zam an aral
ığ ı tak vim de "m e şgul
"
ol
arak işare tl
e ne ce k tir. Eğ e r bu e tk inl
ik düze nl
i
ol
ark te k rarl
anıyors a, örne ğ in h e r h afta aynı
gün ve s aatte düze nl
e ne n topl
antıl
ar gibi,
te k rarl
arı tak vim üze rinde işare tl
e ye bil
irs iniz.
Bir ol
ayı tanım l
am ak için bir diğ e r yol is e
w w w .e nixm a.org
Re s im 22 - Süre s onl
andırm a
Sayfa 31
/M ASAÜSTÜ
K ontact
bir çok k işi il
e ortak çal
ışm ak durum unda ol
an
h atta diğ e rl
e rinin program l
arını da dik k ate
al
m ak durum unda ol
an k işil
e rin işl
e rini k ol
ayl
aştırm ak tadır. Aynı anda birde n fazl
a tak vim l
e
çal
ışm ak KD E Adre s de fte rinde ol
duğ u gibidir.
Sade ce il
gil
i tak vim i s e çin, görüntül
e ne ce k tir.
Be nze r biçim de tak vim l
e r aras ında m e şgul
/boş
bil
gis ini de il
işk il
e ndire bil
irs iniz. Tak vim i s il
mek
yine e k l
e m e işl
e m ini yaptığ ınız ye rde n yapıl
abil
ir. Tak vim i s il
m e k is te diğ inizde tak vim dos yanızın tam am e n s il
ine ce ğ ini unutm ayın.
K ontact'ın D iğ e r Bil
e şe nl
e ri
Kontact birde n çok KD E uygul
am as ını te k çatı
al
tında topl
adığ ı için bu uygul
am al
ardan s izin
için ge re k l
i ol
anl
arı te k bir ye rde n k ontrol
e de bil
irs iniz. Kontact günl
ük girdis i Nove l
l
Groupw is e k ul
l
anıcıl
arı için k ul
l
anışl
ı ol
an bir
ekl
e ntidir. Eğ e r Nove l
l groupw is e k ul
l
anm ıyors anız bu uygul
am a il
e işiniz ol
m ayacak tır.
Yapıl
acak l
ar öğ e s i is e Tak vim üze rinde işare tl
e diğ iniz ol
ayl
arı izl
e m e ye , bunl
arl
a il
gil
i yapıl
acak diğ e r işl
e ri organize e tm e nize ol
anak
s ağ l
ayan bir uygul
am adır.
Re s im 23 - Korganize r yapıl
acak l
ar l
is te s i
s e çip ardından bu s e çil
i al
ana s ağ tık l
ayın ve
ge l
e n m e nüde n ye ni ol
ay s e çin. Aynı arayüz
k arşınıza ge l
e ce k tir.
öze l
l
ik ol
arak , düze nl
i te k rarl
anan ol
ayl
ar için
ekl
e ntil
e r k ul
l
anabil
irs iniz. Bu e k l
e nti bir k note s
notu, bir tak vim ve ya başk a bir dos ya da
ol
abil
ir. Öze l
l
ik l
e düze nl
i ge rçe k l
e ştiril
e n topl
antıl
ar için k ul
l
anm anız ye rinde ol
ur.
Katıl
ım cıl
ar, yani ol
aya k atıl
acak ol
an k işil
e ri
bil
gil
e ndirm e k için dave t e dil
mel
e ri ge re k ir.
Bunun için k atıl
acak k işil
e ri KD E adre s de f- Birde n Çok Tak vim K ul
l
anm ak
te rinde n s e çe bil
irs iniz. Bu adre s l
e re dağ ıtım l
is te s i de dah il
dir. Eğ e r bir O pe nExch ange gibi bir Tak vim uygul
am as ı, diğ e r k ontact bil
e şe nl
egrup yazıl
ım ı k ul
l
anıyors anız k atıl
ım cıl
arın du- rinde ol
duğ u gibi e ş zam anl
ı ol
arak birde n fazl
a
rum unun uygun ol
up ol
m adığ ını da k ontrol tak vim i k ul
l
anm anızı ol
anak l
ı k ıl
ar. Bu öze l
l
ik ,
e de bil
irs iniz. Bir diğ e r k ul
l
anabil
e ce ğ iniz öne m l
i
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
Yapıl
acak l
ar k ıs m ında işare tl
e diğ iniz h e r ol
ay
Tak vim üze rinde işare tl
e nm e k te dir. O h al
de şunu s orabil
irs iniz: Tak vim de işare tl
i ol
an bir ol
ay
için ne de n ayrı bir uygul
am aya ge re k ol
s un?
Yapıl
acak l
ar l
is te s i s ade ce tak vim de ye r al
an
birçok ol
ayı ve il
gil
i ol
an işl
eml
e ri te k bir l
is te
üze rinde n görm e nize ol
anak ve rir. Yapıl
acak l
ar
l
is te s i il
e birde n çok ol
ayı tanım l
ayabil
ir, önce l
ik
atayabil
ir, ve bite n işl
e ri s il
e bil
irs iniz.
Gök şin Ak de niz
<gok s in@ e nixm a.org>
Sayfa 32
/S ISTEM /YÖNETIM
Portage K ul
l
anım ı ve H atal
ar
Portage K ul
l
anım ı ve H atal
ar
Ge ntoo'yu k ul
l
anm a yönte m l
e ri
Portage , pak e t yöne tim inde k i başarıs ı s aye s inde Ge ntoo'nun bugünk ü
ye rine ge l
m e s inde k i e n öne m l
i e tk e n ol
arak düşünül
e bil
ir. Bu yazım ızda
ge ne lh atl
arıyl
a Portage k ul
l
anım ı, k arşıl
aşıl
abil
e ce k h atal
ar ve çözüm
yönte m l
e rinde n bah s e de ce ğ iz.
En öne m l
i öze l
l
iğ i ol
an USE bayrak l
arına ge çe n s ayıda da de ğ inm iştik .
Yine de k ıs aca tanım l
am ak ge re k irs e ;bir program ın is te nil
e n öze l
l
ik l
e rl
e
k urul
m as ını s ağ l
ıyor diye bil
iriz. D ah a iyi anl
aşıl
m as ı için inte rne tte ol
duk ça popül
e r ol
an k re m as ız ne s cafe örne ğ ini ve re l
im :
USE="şeker kahve -krema" emerge nescafe
Önce l
ik l
e te m e lişl
e m e m antığ ına de ğ ine l
im . Bil
diğ iniz gibi Ge ntoo pak e t
yöne ticis i ol
an Portage , uygul
am al
arı k aynak k oddan de rl
e m e üze rine
ge l
iştiril
m iş bir araç. Tabi k i binary (de rl
e nm iş) pak e tl
e rl
e de çal
ışm a
öze l
l
iğ ine s ah ip, ancak Portage k ul
l
anım ının as ıl am acı de rl
e m e k ol
duğ undan, bu öze l
l
iğ i ark a pl
anda k al
ıyor.
Fazl
a ayrıntıya girm e ye ce ğ iz. Karışık gibi görüns e de as l
ında ge ne l
de tanım l
am a içe rik l
i, İngil
izce niz vars a, ol
an bite ni biraz anl
ayabil
irs iniz. Gördüğ ünüz gibi k aynak pak e tin adre s i ve de rl
e m e için ge re k e nl
e r s ıral
anm ış.
Eb uil
d'l
er
Portage , içe rdiğ i "e buil
d"dos yal
arı s aye s inde de rl
e m e işl
e m ini "bas it"h al
e ge tiriyor. H e r program ın ye ni s ürüm ü için bir e buil
d yazıl
arak portage
h avuzuna k atıl
ıyor. Ebuil
d'l
e r; içe riğ inde uygul
am a bil
gis i, k aynak k od
adre s i, de rl
e m e için ge re k l
i işl
eml
e ri ve vars a yapıl
acak yam al
arın
bil
gis ini barındırırl
ar. Bas it yazı dos yal
arı ol
duğ undan boyutl
arı s ade ce
birk aç yüz bayt'tır. "/us r/portage " dizini içinde , ağ acın dal
l
ara ayrıl
m ış
k ate goril
e rinde k i m e yve l
e r gibidirl
e r.
Örne k bir "e buil
d"dos yas ı göre l
im , ardından Portage k ul
l
anım ının e n yaygın yol
u ol
an "e m e rge "aracını ince l
e ye l
im .
Örne k bir e buil
d dos yas ı: "k bfx"
inherit kde eutils
need-kde 3.3
DESCRIPTION="KDE alternative K-Menu"
HOMEPAGE="http://www.kbfx.org/"
e niXm a - M art 2008
SRC_URI="mirror://sourceforge/${PN}/${P}.tar.bz2"
SLOT="0"
LICENSE="GPL-2"
KEYWORDS="~amd64 ~ppc ~x86"
IUSE=""
DEPEND="${DEPEND}
>=dev-util/cmake-2.4.2"
RDEPEND="${DEPEND}"
export DESTDIR=${D}
src_compile() {
cd ${S}
cmake \
-DCMAKE_INSTALL_PREFIX:PATH=${KDEDIR} \
. || die "cmake (configure) failed"
emake || die "emake failed"
}
Em e rge
Em e rge k ul
l
anım ı ol
duk ça k ol
aydır, örne k ol
arak Ebuil
d'ine bak tığ ım ız
k bfx pak e tiyl
e işl
eml
e r yapal
ım :
e m e rge k bfx (k bfx pak e dini ve tüm bağ ım l
ı ol
duğ u pak e tl
e ri k urar)
e m e rge -a k bfx
(Kurm adan önce l
is te l
e r ve onay be k l
e r)
e m e rge -av k bfx
(Kul
l
anıl
acak USE bayrak l
arıyl
a ayrıntıl
ıl
is te ve
onay s unar)
e m e rge -N k bfx
(Kurul
um s ıras ında ayar dos yal
arının s on h al
ini
k ul
l
anır, bk z: H atal
ar)
e m e rge -p k bfx
(Sade ce bağ ım l
ıl
ık l
arının l
is te s ini yazar, k urul
um
yapm az)
e m e rge -C k bfx
(Pak e ti k al
dırır)
e m e rge -s k bfx
(İs m i içinde k bfx ge çe n pak e tl
e ri bul
ur ve l
is te l
e r)
e m e rge -S k bfx
(Pak e t açık l
am as ında k bfx bul
unduran pak e tl
e ri
w w w .e nixm a.org
Sayfa 33
/S ISTEM /YÖNETIM
Portage K ul
l
anım ı ve H atal
ar
l
is te l
e r)
e m e rge --s ync(Ebuil
dl
is te s ini günce l
l
e r)
e m e rge -auv s ys te m (Ge ntoo te m e lpak e tl
e rinde günce l
l
emel
e ri yapar)
e m e rge -auv w orl
d (Tüm s is te m in günce l
l
e m e s ini yapar)
D ik k at e dil
m e s i ge re k e n nok ta: Portage , pak e tl
e ri k urark e n bağ ım l
ıl
ık l
ara
gös te rdiğ i öze ni, k al
dırırk e n s e rgil
e m e z. Örne ğ in "gnutl
s "pak e tini k al
dırırk e n Portage , bunu k al
dırm anız durum unda Gim p ve Tote m gibi gtk program l
arının çal
ışm ayacağ ı k onus unda s izi uyarm az. Bu yüzde n k al
dıracağ ınız pak e tl
e re dik k at e tm e l
is iniz.
H atal
ar
Portage iyi bir ge ribil
dirim s is te m ine s ah iptir. H atanın s e be bi, h ata il
e be rabe r açık ça yazıl
ır. Pak e t k urul
um unda k arşıl
aşıl
abil
e ce k ol
as ı h atal
ara
bak al
ım .
!!! All ebuilds that could satisfy "=sys-apps/parted-1.8.8"
have been masked.
!!! One of the following masked packages is required to
complete your request:
- sys-apps/parted-1.8.8 (masked by: package.mask)
Bu h atanın görüntül
e ndiğ i pak e t ge l
iştiricil
e r tarafından k arars ız ol
arak
işare tl
e nm iştir (m as k e l
e m e ). Bu örne k te k i s orunu çözm e k için /e tc/portage /pack age .unm as k dos yas ına "=s ys -apps /parte d-1.8.8" s atırını e k l
em e k tir.
*
ebuild.sh, line
49:
*
environment, line 2079:
* The specific snippet of code:
*
emake || die "emake failed";
* The die message:
*
emake failed
Called src_compile
Called die
Bu h ata k ontrolböl
üm ü s oruns uz ge çe n dos yal
arda de rl
e m e s ıras ında görül
ür. Portage e l
inde n ge l
e ni yaparak , Ebuil
d'de yazan h ata m e s ajını e k rana "die m e s s age " (öl
üm m e s ajı) ol
arak yazdırıyor. Öl
üm m e s ajı, ge ne l
de bağ ım l
ıl
ığ ı çok ol
an program l
arda h atanın ne re de n k aynak l
andığ ını
yazar. Ancak k arşıl
aşabil
e ce ğ iniz e n be l
irs iz de rl
e m e h atas ı budur. Eğ e r
gcc de rl
e yicinizi k ararl
ı s ürüm ol
arak k ul
l
anıyors anız, çözm e k için Ebuil
d
l
is te s ini günce l
l
e ye re k , vars a program ın dah a il
e ri bir s ürüm ünü de ne ye bil
irs iniz. H atal
ı k e rne lyapıl
andırm as ı ve ya USE bayrak l
arından k aynak l
anan bir h ata da ol
abil
e ce ğ inde n, yardım k anal
l
arından (IRC ve ya forum l
ar) yardım is te m e niz ge re k e bil
ir.
Baze n h e rh angi bir s e be pte n dol
ayı bir pak e tin s is te m inize k urul
m as ını
is te m e ye bil
irs iniz. Örne ğ in s oruns uz çal
ışan "h pl
ip-1.6.10" pak e tini dah a
üs t bir s ürüm e günce l
l
e m e k is te rk e n h ata ve riyors a;bu s onuç, tüm s is te m in günce l
l
e nm e s ini bu h ata yüzünde n k e s m e s ine s e be p ol
ur.
"/e tc/portage /pack age .m as k " dos yas ına "> =ne t-print/h pl
ip-1.6.11" (büyük e şittir işare tine dik k at) s atırını e k l
e rs e niz, Portage artık "h pl
ip-1.6.11"
ve üs tünde k i s ürüm l
e ri k urm aya çal
ışm ayacak tır.
Laym an
!!! All ebuilds that could satisfy "x11-plugins/compiz-fusionplugins-threed" have been masked.
!!! One of the following masked packages is required to
complete your request:
- x11-plugins/compiz-fusion-plugins-threed-9999 (masked by:
missing keyword)
Sade ce portage l
is te s inde k i e buil
d'l
e r il
e ye tinm e k zorunda de ğ il
s iniz. Bir
ne vi de po ol
arak k ul
l
anacağ ınız "ove rl
ay"l
ar il
e k urabil
e ce ğ iniz pak e t s ayıs ını ve s ürüm çe şidini artırabil
irs iniz. Se s düze nl
e m e , profe s yone lgrafik
tas arım ı, de rl
e m e araçl
arı ve ya bir uygul
am anın SVN ara de rl
emel
e ri
üze rinde öze l
l
e şm iş ove rl
ay'l
ar s aye s inde Ebuil
d ve dol
ayıs ıyl
a program
s e çe ne ğ inizi is te diğ iniz yönde ge l
iştire bil
irs iniz.
Bu h atayı ve re n pak e tl
e r, m uh te m e l
e n ye ni ve de ne nm e m iş ol
duğ undan,
k ararl
ıl
ığ ı k e s in ol
m ayan pak e tl
e rdir. Örne k te k i m as k e l
e m e yi aşm ak için
/e tc/portage /pack age .k e yw ords dos yas ına "~ x11-pl
ugins /com piz-fus ionpl
ugins -th re e d-9 9 9 9 **"s atırını e k l
e m e niz ge re k m e k te dir.
Laym an s aye s inde ove rl
ay yöne tim i ol
duk ça k ol
aydır. Bas itçe k ul
l
anım ına
göz atal
ım :
* ERROR: net-wireless/wpa_supplicant-0.5.8 failed.
* Call stack:
e niXm a - M art 2008
l
aym an -L
Sunucudak i ove rl
ay l
is te s ini gös te rir.
l
aym an -l
Sis te m de k i ove rl
ay is im l
e rini gös te rir.
l
aym an -i ove rl
ay_is m i İs m i giril
e n de po h ak k ında de tayl
ı bil
giyi
görüntül
e r.
w w w .e nixm a.org
Sayfa 34
/S ISTEM /YÖNETIM
Portage K ul
l
anım ı ve H atal
ar
l
aym an -a ove rl
ay_is m i İs m i giril
e n de podak i e buil
d'l
e ri s is te m e ak tarır.
l
aym an -d ove rl
ay_is m i İs m i giril
e n de podak i e buil
d'l
e ri s is te m de n s il
e r.
l
aym an -S
Sis te m de k i ove rl
ay'l
arl
a ge l
e n 'e buil
d'l
e ri günce l
l
e r.
Ayar D os yal
arı
yam al
arı l
is te l
e r.
gl
s a-ch e ck -i num ara Ve ril
e n num aradak i yam ayı uygul
ar.
update -e ix
Portage ağ acını tarar ve günce lh al
ini e ix'e
k ayde de r.
e ix -s pak e t_is m i
Portage ağ acında is m i ve ril
e n pak e di arar. Pak e t
açık l
am as ı ve USE bayrak l
arı gibi de tayl
ı bil
gi yazar.
Bir pak e ti günce l
l
e rk e n bazı ayar dos yal
arını k e ndinize göre düze nl
e m iş
ol
abil
irs iniz. Bu yüzde n Em e rge , işl
e m bitince ye ni pak e t il
e birl
ik te ge l
en
ayar dos yal
arı ol
duğ unu e k rana yazar. Ancak ye ni ayar dos yal
arını tutar
ve s izink il
e re dok unm az. Bu durum da "e tc-update " ve ya "dis patch -conf"
k om utl
arını k ul
l
anarak ayar dos yal
arının aras ındak i fark l
ara bak m al
ı ve
e s k i il
e ye ni aras ında bir te rcih yapm al
ıs ınız.
Bir pak e ti günce l
l
e diğ inizde , pak e tte k i dos yal
ara bağ ım l
ıl
ığ ı ol
an program l
ar, pak e tin ye ni h al
ini tanım ayabil
ir. Bu yüzde n be l
irl
i aral
ık l
arl
a dinam ik
l
ink l
e r k ontrole dil
mel
idir. Örne k l
e açık l
am ak ge re k irs e : "gnutl
s " pak e tini
günce l
l
e m e m iz durum unda, GIM P'i açark e n gnutl
s bul
unam adı h atas ıyl
a
k arşıl
aşırs ınız.
"e tc-update " il
e "dis patch -conf" k om utl
arının yaptığ ı te m e lişl
e v aynıdır.
İk is i de "/e tc/m ak e .conf" dos yas ında "CO NFIG_PRO TECT=" il
e başl
ayan
s atırdak i k l
as örl
e re dok unm az, çünk ü o s atırda öntanım l
ı ol
arak bul
unan
dizinl
e rde k i ayarl
arın de ğ işm e s i s is te m in işl
e yişini bozabil
ir ve ya açıl
m az
durum a ge tire bil
ir. İs te rs e niz s iz de bu s atıra k orum ak is te diğ iniz
kl
as örl
e ri e k l
e ye bil
irs iniz. Sade ce k ul
l
anım s ıras ında "dis patch -conf",
ye de k al
m ak ve düze nl
e m e k onul
arında birk aç ge l
işm iş öze l
l
iğ e s ah iptir.
H atanın s e be bi, GIM P'in k urul
urk e n e s k i gnutl
s l
ink ine bak arak gnutl
s
pak e tini tanım as ıdır. Ş im di k ütüph ane dos yas ının is m i de ğ iştiğ i için GIM P,
gnutl
s k ütüph ane s ini bul
am ıyor. Buna çözüm ol
arak ge ntool
k it pak e tiyl
e
ge l
e n re vde p-re buil
d aracını çal
ıştırıyoruz. Araç, s is te m de k i program l
arın
k ul
l
andığ ı l
ink l
e ri k ontrole de re k önce k ırık l
ink l
e ri te s pit e diyor, ardından
l
ink l
e ri k ul
l
anan uygul
am al
arı te k rar de rl
e ye re k ye ni l
ink l
e ri k ul
l
anm as ını
s ağ l
ıyor.
Portage Araçl
arı
Ve D iğ e rl
e ri..
Portage ağ acını k ul
l
anm anın te k yol
u tabi k i e m e rge k om utu de ğ il
.
"ge ntool
k it"ve "e ix"pak e tl
e rini k urarak Portage il
e il
gil
i dah a ge l
işm iş ve
h ızl
ı işl
eml
e r yapabil
irs iniz.
Anl
attık l
arım ızda yüze ys e lol
arak Portage k ul
l
anım ına de ğ indik . El
be tte
bunl
ar tüm öze l
l
ik l
e rin ve araçl
arın yanında ok yanus ta dam l
a gibi k al
ır.
Ancak orta s e viye Portage k ul
l
anım ı için ye te ce k bil
gil
e re de ğ inm e ye
öze n gös te rdik .
Ge ntool
k it: İçe ris inde bul
undurduğ u e q ue ry, re vde p-re buil
d ve gl
s a-ch e ck
araçl
arı il
e ön pl
ana çık ıyor. Eix is e dis k te k i dos yal
arı tarayan s l
ocate
s is te m inin Portage ağ acına uygul
anm ış h al
i diye bil
iriz. Bu s aye de
"e m e rge -s "param e tre s iyl
e uzun s üre n aram al
ar e ix s aye s inde çok dah a
h ızl
ı s onuçl
anır. H e r birinin birçok ge l
işm iş öze l
l
iğ i ol
m as ına rağ m e n e n
s ık işim ize yarayan birk aç te m e lişl
e vine bak acağ ız.
e q ue ry b dos ya_is m i D os yanın h angi pak e tl
e birl
ik te ge l
diğ ini görüntül
e r.
e q ue ry u pak e t_is m i Pak e din de s te k l
e diğ i ve şu anda k ul
l
andığ ı USE
bayrak l
arını l
is te l
e r.
e q ue ry k pak e t_is m i Pak e tl
e birl
ik te ge l
e n dos yal
arda de ğ işik l
ik yapıl
ıp
yapıl
m adığ ını k ontrole de r.(m d5s um )
e q ue ry d pak e t_is m i Pak e tin Ebuil
d'ini k ontrole de re k , bağ ım l
ıl
ık l
arını
l
is te l
e r.
gl
s a-ch e ck -l
Uygul
am al
ardak i güve nl
ik probl
eml
e riyl
e il
gil
i
e niXm a - M art 2008
D e tayl
ar için "portage , e m e rge , e buil
d, m ak e .conf" m an s ayfal
arına ve
aşağ ıdak i l
ink l
e re bak abil
irs iniz.
İl
gil
i Link l
e r:
h ttp://ge ntoo-w ik i.com /H O W TO _Us e _Portage _Corre ctl
y
h ttp://ge ntoo-w ik i.com /H O W TO _M aintain_Ge ntoo__% 22Be s t_Practice s % 22
h ttp://w ik i.l
inux-s e ve nl
e r.org/inde x.ph p/Ge ntoo
w w w .e nixm a.org
Gürk an Gür
<gurk an@ e nixm a.org>
Sayfa 35
/PRO GRAM LAM A/ARAÇLAR
Ge any
Ge any
Program cıl
ar için h afif ve h ızl
ı ge l
iştirm e ortam ı
D üze nl
i ol
arak bil
gis ayar k ul
l
anan ins anl
arın e n çok ih tiyaç duyduk l
arı
program türl
e rinde n biri m e tin düze nl
e yicidir. Görs e laçıdan ze ngin ve
k arm aşık m e tinl
e rde n birk aç s atırl
ık be tik l
e re k adar pe k çok iş için bir
m e tin düze nl
e yici k ul
l
anıl
m as ı ge re k e ce k tir. O k uyucul
arım ızın aşina
ol
duğ una inandığ ım ız Unix türe vi s is te m l
e rde is e program l
am aya yöne l
ik
k ul
l
anım dah a be l
irgin ol
abil
m e k te . Program l
am a için Anjuta ve KD e ve l
op
örne k l
e rinde k i gibi program cıl
arın ih tiyaç duyduğ u e k araçl
arı s unan,
"bütünl
e şik ge l
iştirm e ortam ı"de diğ im iz çözüm l
e r te rcih e dil
ir.
Yazım ızın k onus u ol
an Ge any de , ge l
iştiricil
e rinin k ul
l
andığ ı tabirl
e,
"k üçük ve h afif bir bütünl
e şik ge l
iştirm e ortam ı"dır (İng. ID E). Ge any'i
yuk arıda adı ge çe n aynı tür yazıl
ım l
ardan ayıran e n öne m l
i fark da bu
tanım da vurgul
anm ış. Ge any e k ibi, üre ttik l
e ri yazıl
ım ın ol
abil
diğ ince az
bağ ım l
ıl
ık l
ara s ah ip ve h ızl
ı ol
m as ını h e de fl
e m işl
e r. Sonuçta ortaya te k
bağ ım l
ıl
ığ ı GTK+ 2 k ütüph ane l
e ri ol
an Ge any çık m ış. Ge any'nin te m e l
öze l
l
ik l
e ri aras ında s e k m e l
i arayüz, bütünl
e şik de rl
e m e , çık tı izl
e m e ve
te rm inalaraçl
arı il
e k od re nk l
e ndirm e , k atl
am a ve tam am l
am a, s e m bol
l
is te s i ol
uşturm a bul
unuyor. Tüm bu öze l
l
ik l
e ri düşük k aynak k ul
l
anım ıyl
a
s unabil
e n Ge any böyl
e ce e s k i bil
gis ayarl
ar için gözardı e dil
m e m e si
ge re k e n bir s e çe ne k ol
uşturuyor. H e r ne k adar bir m e tin düze nl
e yici
ol
arak ofis pogram l
arıyl
a yarışam as a da, k arm aşık ol
m ayan m e tinl
e r için
de Ge any h ızl
ı ve pratik bir araç.
Yuk arıda s aydığ ım ız öze l
l
ik l
e rin başl
ıca ge l
iştirm e ortam l
arının çoğ unda
bul
unduğ unu be l
irte l
im . Ge any, Em acs ve Vi gibi k ons olaraçl
arıyl
a Anjuta ve KD e ve l
op be nze ri grafik arayüzl
ü k arm aşık program l
ar aras ında,
ik i tarafın da m üm k ün ol
duğ u k adar çok avantajını birl
e ştire n bir nok tada
duruyor. Vi ve Em acs 'ın h afifl
iğ i ve pratik öze l
l
ik l
e ri, al
ışıl
m adık k ıs ayol
l
ar
ye rine grafik tabanl
ı program l
ara al
ışk ın k ul
l
anıcıl
ara yak ın ge l
e n bir
arayüzl
e s unul
uyor.
Bu yazının yazıl
dığ ı tarih itibarı il
e Ge any'nin e n s on s ürüm ü 0.13. Kul
l
andığ ınız dağ ıtım ın pak e t de pol
arında ol
m am as ı h al
inde program
h ttp://ge any.uve na.de /D ow nl
oad/Re l
e as e s
adre s inde n al
ınabil
ir. D e rl
e ye re k
e niXm a - M art 2008
k urul
um
için yal
nızca GTK+ 2 k ütüp-
h ane l
e ri (Gtk , Gl
ib, Pango, Atk ) il
e C ve C+ + de rl
e yicil
e ri ye te rl
idir.
Ge any 0.13, GTK+ 2.6.0 ve s onrak i s ürüm l
e rl
e de rl
e ne bil
m e k te dir. Bu
ge re k s inim l
e r h e m e n h e m e n tüm Linux dağ ıtım l
arında s tandart ol
arak
bul
unm ak tadır. Göm ül
ü te rm inal öze l
l
iğ i içins e s is te m de VTE k urul
u
ol
m al
ıdır;ancak de rl
e m e için bu bir ge re k s inim de ğ il
dir. D e rl
e m e işl
emi
ve k urul
um yine s tandart ol
duğ u üze re , k aynak k odun açıl
dığ ı dizine
ge çip root ye tk il
e riyl
e
./configure
make
make install
k om utl
arı ve ril
e re k yapıl
abil
ir. Program ın 0.12 s ürüm ü il
e başl
ayıp 0.13
s ürüm ünde dah a da ol
gunl
aşan e k l
e nti de s te ğ i de bul
unuyor. Ek l
e ntil
e rin
bir k ıs m ı s tandart ol
arak program l
a birl
ik te ge l
m e k te . D iğ e rl
e riyl
e il
gil
i
bil
gi yazıl
ım ın inte rne t s ayfas ında bul
unabil
ir.
Re s im 1'de görül
dügü gibi öntanım l
ı şe k l
iyl
e Ge any pe nce re s i 3 ana
böl
üm de n ol
uşuyor. Açık dos yal
ar s e k m e l
e r h al
inde s ağ üs t k ıs ım da ye r
al
ıyor. Se k m e l
e rin s ıras ı fare yl
e taşınarak de ğ iştiril
e bil
iyor ve fare
te k e riyl
e se k m e l
e r aras ı ge çiş yapıl
abil
iyor. Al
ttak i böl
üm is e yine
se k m e l
e rl
e 5 al
t böl
üm e ayrıl
m ış. Bu böl
üm l
e rde Ge any'nin s is te m k ayıt
m e s ajl
arı, de rl
e yici çık tıl
arı, Ge any s is te m m e s ajl
arı, not de fte ri ve
göm ül
ü te rm inalbul
unuyor. Sağ üs t k ıs ım da is e açık ol
an proje ye ait
dos yal
ar il
e açık ol
an dos yadak i program l
am a s e m bol
l
e ri ye r al
ıyor. Bu
öze l
l
iğ e dah a s onra ayrıntıl
ı ol
arak de ğ ine ce ğ iz.
Ge any, Unicode dah il Gl
ib tarafından de s te k l
e ne n m e tin k odl
arını
tanıyabil
ir ve dos yal
arı is te ne n k odl
a k ayde de bil
ir. Ge any bir dos yayı
açark e n, dos yanın içe riğ ine göre doğ ru m e tin k odunu be l
irl
e m e ye çal
ışır;
örne ğ in bir H TM Ldos yas ı açıl
ırk e n dos yada
content="text/html; charset=ISO-8859-9"
s atırı ge çiyors a Ge any buradan dos yanın ISO -8859 -9 il
e açıl
m as ı ge re k tiğ ini be l
irl
e ye ce k tir. H e rşe ye rağ m e n yanl
ış k odl
am ayl
a görüntül
e ne n
dos yal
ar da Fil
e -> Re l
oad As m e nüs ünde n doğ ru k odl
am ayl
a pratik şe -
w w w .e nixm a.org
Sayfa 36
/PRO GRAM LAM A/ARAÇLAR
Ge any
Re s im 1 Ge any ge ne l
görünüm
k il
de açıl
abil
ir.
dos yal
arda k od bl
ok l
arını atl
am ak için s atır k aydırm a ye rine k od k atl
am a
k utul
arını k ul
l
anm ak pratik bir k ıs ayol
dur.
Ge any yine dos yanın içe riğ inde n onun h angi program l
am a dil
inde
yazıl
dığ ını be l
irl
e ye re k k odu re nk l
e ndirir. Linux/Unix dünyas ındak i çoğ u
m e tin düze nl
e yicide bil
e ne re de ys e s tandart h al
ine ge l
e n bu öze l
l
iğ e e k
ol
arak Ge any'nin s unduğ u araçl
ar aras ında m e tin h izal
am a çizgil
e ri
(inde ntation guide ) ve k od k atl
am a k utul
arı bul
unm ak ta (Re s im 2 ve 3).
Giril
e n ye ni s atırl
arın otom atik ol
arak k aydırıl
m as ı dışında, h izal
am a
çizgil
e ri il
e k od parçal
arının nas ıle şl
e ştiğ i dah a k ol
ayca görül
e bil
ir. Büyük
e niXm a - M art 2008
Yine program cıl
arın yardım ına k oşan bir başk a araç da s olpane l
de bul
unan s e m boll
is te s i (Re s im 4). Ge any, dos yada k ul
l
anıl
an program l
am a
dil
ine uygun ol
arak , o dos yada ge çe n gl
obal de ğ işk e n ve fonk s iyon
is im l
e rini de rl
e ye re k bu e k randa görüntül
e r. Bir fonk s iyonun ya da
de ğ işk e nin tanım l
andığ ı k onum a is m i üze rine tık l
anarak gidil
e bil
ir. Birde n
çok ge çe n fonk s iyon bil
dirim l
e ri (başl
ık dos yal
arında ol
duğ u gibi), de -
w w w .e nixm a.org
Sayfa 37
/PRO GRAM LAM A/ARAÇLAR
Ge any
Re s im 3 - Ge any re nk l
e ndirm e , k od k atl
am a ve diğ e r yardım cıl
ar
ğ işk e nl
e rin is im l
e rinin yanında ve rie n s atır num aral
arına bak arak ayırt
e dil
e bil
irl
e r.
Bir fonk s iyon ya da de ğ işk e nin ne re de tanım l
ı ol
duğ u bul
unm ak is te niyors a is m inin üze rine s ağ tık l
anıp "Go to tag de finition"ya da "Go to tag
de cl
aration" s e çil
e bil
ir. Tanım ın yapıl
dığ ı dos ya o anda açık s a Ge any
tanım ın bul
unduğ u dos ya ve s atıra ge çe ce k tir. Eğ e r bu is m in k ul
l
anıl
dığ ı
ye rl
e r m e rak e dil
iyors a yine s ağ tık l
ayarak "Find Us age " s e çil
ir. Pe nce re nin al
t böl
üm ünde k i m e s ajl
ar (M e s s age s ) s e k m e s inde o an açık ol
an
dos yal
ar içinde aranan is m in ge çtiğ i tüm s atırl
ar l
is te l
e nir. Buradak i bir
s atır tık l
anırs a Ge any o s atırın ait ol
duğ u dos ya ve k onum a ge çe r.
Baze n aranan te rim in h angi dos yada ge çtiğ i önce de n bil
inm e ye bil
ir. Bu
durum da Se arch -> Find in Fil
e s s e çil
e re k bir dizin içe ris inde k i tüm dos yal
ar içinde m e tin aram as ı yaptırıl
abil
ir. Sonuçl
ar yine m e s ajl
ar s e k m e s inde görüntül
e nir ve üze rl
e rine tık l
anm as ı h al
inde Ge any il
gil
i dos ya ve
s atırı açar.
M e tin düze nl
e yicide yine s tandart h al
ine ge l
m iş ol
an (de s te k l
e ne n dil
l
er
için) is im tam am l
am a öze l
l
iğ i bul
unm ak tadır (Re s im 5). Kod bl
ok l
arını
k apatm a (com m e nt out) ve k aydırm a için de k ıs ayol
l
ar tanım l
anm ıştır.
Ge any, dış program l
ar aracıl
ığ ıyl
a m e tin içe riğ ini de ğ iştire bil
m e k için de
e niXm a - M art 2008
Re s im 4 - Ge any s e m b oll
is te s i
k im i araçl
ar s unm ak tadır. Bunl
ardan biris i s e çil
e n m e tni bir k abuk
k om utuna gönde rip, s e çil
i m e tni bu k om utun çık tıs ıyl
a de ğ iştirm e k tir.
Burada s e çil
i m e tin, tanım l
anan k om uta s tandard input (s tdin) k anal
ı il
e
ak tarıl
ır ve k om utun s tdout çık tıs ı ok unur. Kom ut tanım l
am ak için
düze nl
e yici pe nce re s inde s ağ tık l
anarak Form at -> Se nd Se l
e ction To ->
Se t cus tom Com m ands 'a tık l
anır. Tanım l
anan k om utl
ar yine aynı
m e nüde n s e çil
ip çal
ıştırıl
abil
irl
e r. Be nze ri bir araç da "Conte xt Action"
de nil
e n e yl
e m dir. Se çe ne k l
e r pe nce re s inde araçl
ar (Tool
s ) k ıs m ında
ayarl
anabil
e n bu k om ut il
e s e çil
i m e tne göre de ğ işe bil
e n bir k om ut
tanım l
anabil
ir. Burada s e çil
i m e tin % s s e m bol
üyl
e gös te ril
ir. Örne ğ in, bir
inte rne t adre s i s e çtiğ im izde bunu Konq ue ror'da açm ak is te rs e k
konqueror %s
şe k l
inde bir tanım l
am ayl
a bunu s ağ l
ayabil
iriz. H e r dos ya türü için ayrı bir
e yl
e m ayar dos yal
arı yardım ıyl
a tanım l
anabil
ir.
Ge any'nin ayar dos yal
arı { pre fix}/s h are /ge any al
tında bul
unur, burada
"{ pre fix}" Ge any'nin k urul
duğ u, de rl
e m e il
e k urul
um da configure 'e -pre fix param e tre s i il
e atanan de ğ e rdir (öntanım l
ı ol
arak /us r/l
ocal
). Bu
dizinde ge ne layarl
ar dışında de ğ işik dos ya türl
e ri için ayar dos yal
arı
w w w .e nixm a.org
Sayfa 38
/PRO GRAM LAM A/ARAÇLAR
Ge any
KD e ve l
op'tak i k adar k arm aşik ol
m adığ ını be l
irte l
im . Örne ğ in Anjuta il
e bir
GTK+ 2 proje s i ol
uşturul
acağ ı zam an Anjuta ge re k l
i configure ve M ak e fil
e
be tik şabl
onl
arını otom atik ol
arak ol
uşturm ak tadır. Ge any is e bu tür
şabl
onl
ar ol
uşturm ak ye rine proje ye e k l
e ne n dos yal
arı s tandart k om utl
arl
a de rl
e ye re k ne s ne dos yas ı ve çal
ıştırıl
abil
ir dos yal
ar ol
uşturur.
D e rl
e m e işl
eml
e ri Buil
d m e nüs ünde n yapıl
ır. Burada Com pil
e , Buil
d, M ak e
Al
l
, M ak e Cus tom Targe t, M ak e O bje ct, Exe cute ve Se t Incl
ude s and
Argum e nts gibi s e çe ne k l
e r bul
unur. Bunl
ardan s onuncus u il
e de rl
e m e de
k ul
l
anıl
acak k om ut ve param e tre l
e r ayarl
anabil
ir. D os yanın türüne göre
bu k om utl
arın göre vi de ğ işe bil
ir. Örne ğ in Com pil
e k om utu bir C dos yas ını
ik il
i ne s ne (binary obje ct) dos yas ına dönüştürürk e n, Java ve k im i be tik
dil
l
e rinde k i k odu byte code 'a dönüştürür. Buil
d is e açık ol
an dos yadak i
k aynak k odu çal
ıştırıl
abil
ir dos ya şe k l
inde de rl
e r. M ak e Al
lis e k ons ol
da
ve ril
e n "m ak e al
l
"k om utuyl
a aynı işl
e m i uygul
ar, e ğ e r 'm ak e 'e al
lye rine
başk a bir param e tre ve ril
m e k is te nirs e (örn. m ak e cl
e an) bu M ak e
Cus tom Targe t il
e ayarl
anabil
ir. M ak e curre nt is e "m ak e dos yais m i.o"
k om utuyl
a e şde ğ e rdir;burada "dos yais m i", açık ol
an s e k m e de k i dos yayı
gös te rm e k te dir. Exe cute is e çal
ıştırıl
abil
ir dos yayı bir te rm inal pe nce re s inde çal
ıştıracak tır.
Re s im 5 - Ge any is im tam am l
am a
bul
unm ak tadır. D os ya türl
e riyl
e il
gil
i ayar dos yal
arının is im l
e ri fil
etype s .uzantı şe k l
inde dir;örne ğ in PH P dos yal
arının ayarl
arı fil
e type s .ph p
dos yas ında s ak l
anır. Bu dos yal
ar ~ /.ge any/fil
e de fs / al
tına k opyal
anarak
k ul
l
anıcıya öze layarl
ar tanım l
anabil
ir (burada ~ k ul
l
anıcının e v dizinidir).
Bu dos yal
ar GKe yFil
e form atındadır. Örne ğ in dos ya türüne özgü e yl
emi
tanım l
am ak için [s e ttings ] böl
üm ünde conte xt_action_cm d de ğ e rini
atam ak ge re k ir (örn: conte xt_action_cm d=k onq ue ror % s ).
Yine { pre fix}/s h are /ge any al
tında bul
unan ve ~ /.ge any al
tına k opyal
anarak öze l
l
e ştiril
e bil
e ce k s nippe ts .conf il
e bazı öze lm e tin k ıs ayol
l
arı
tanım l
anabil
ir. Örne ğ in e nixadr=w w w .e nixm a.org şe k l
inde bir tanım l
am a
il
e m e tin içe ris inde e nixadr<TAB> giril
irs e "e nixadr" m e tni "w w w .
e nixm a.org" il
e de ğ iştiril
ir. Bu k ıs ayol
l
arın tanım ında ye ni s atır, Tab ve
diğ e r bazı de ğ e rl
e r için \n, \t v.b. anah tarl
ar k ul
l
anıl
abil
ir. Ayrıntıl
ar Ge any
be l
ge l
e rinde n öğ re nil
e bil
ir.
Kıs ayol
l
ar ve m e tin tam am l
am a öze l
l
ik l
e rinde ol
duğ u gibi, de rl
e m e yl
e
il
gil
i grafik arayüzde bul
unm ayan birtak ım ayarl
ar, { pre fix}/s h are /ge any
al
tındak i ayar dos yal
arı il
e de ğ iştiril
e bil
ir. D e rl
e m e param e tl
e ri bu dos yal
arda [buil
d_s e ttings ]böl
üm ünde bul
unur.
Yazım ızı Ge any il
e il
gil
i bil
gi ve k aynak l
arı l
is te l
e ye re k bitiriyoruz:
Anas ayfa: h ttp://ge any.uve na.de /M ain/H om e Page
Baş ge l
iştiricil
e r: Enrico Tröge r, Nick Tre l
e ave n, Frank Lanitz
Kul
l
anım be l
ge l
e ri: h ttp://ge any.uve na.de /D ocum e ntation/M anual
Bu yazının h azırl
anm as ında 0.13 s ürüm ünün be l
ge l
e ri te m e lal
ınm ıştır:
h ttp://ge any.uve na.de /m anual
/0.13/inde x.h tm l
Son ol
arak Ge any'de k i proje yöne tim i ve de rl
e m e öze l
l
ik l
e rine k ıs aca
de ğ iniyoruz. Ge any'de k i proje ol
uşturm a de s te ğ inin Anjuta ya da
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
K e m alIl
gar Eroğ l
u
<k e m al
.il
gar@ e nixm a.org>
Sayfa 39
/D AĞ ITIM /TANITIM
Sl
ax 6
Sl
ax 6
Ye nil
e nm iş h al
i il
e
Sl
ax te m e lol
arak Sl
ack w are dağ ıtım ından tam am e n cd içinde n çal
ıştırıl
abil
ir bir dağ ıtım ol
arak k ul
l
anıl
m ak üze re ol
uşturul
m uştur. Tom as
M ate jice k tarafından Linux Live Scripts k ul
l
anıl
arak ge l
iştiril
m iştir.
Sl
ax'ın birk aç öze l
l
iğ ine bak ars ak :
- Çal
ıştırıl
abil
ir cd ol
arak dağ ıtıl
ır.
- Küçük bir dağ ıtım ol
arak h azırl
anır. Sürüm l
e ri
50 M B il
e 300 M B aras ında ye r k apl
am ak tadır.
- M odülde ne n bir yapıyl
a inşa e dil
m iştir. Bu
s is te m e büyük bir e s ne k l
ik k azandırm ıştır.
- D iğ e r çal
ıştırıl
abil
ir s is te m l
e rin ak s ine Sl
ax'ın
içine ye ni yazıl
ım yük l
e nm e s i ol
duk ça bas ittir.
- M odüls is te m i tüm k ul
l
anıcıl
ara açık tır. İs te ye n
h e rk e s is te diğ i program ı m odül(parça) şe k l
ine
ge tire re k çal
ıştırıl
abil
ir CD 'nin içine göm e bil
ir.
Sl
ax uzun s üre dir 5'l
i s ürüm üyl
e de vam e tm e k te ydi. Ancak s ık ıştırm a s is te m inde k i ye nil
ik l
e
be rabe r Tom as 6 s ürüm ünü çık ardı. 6 s ürüm ünün öze l
l
ik l
e rine ge çm e de n önce Sl
ax'ın
çal
ışm a m antığ ına bas it bir şe k il
de de ğ ine l
im .
Sl
ax dah a önce de n de be l
irttiğ im iz gibi m odül
de nil
e n bir s is te m üze rine inşa e dil
m iştir. Bu
m odülde nil
e n şe yl
e r as l
ında Linux dos ya s is te m inde l
s de diğ inizde gördüğ ünüz dos yal
arın
s ık ıştırıl
m ış şe k il
l
e ridir. D iğ e r dağ ıtım l
arın ak s ine tüm dos ya s is te m inde k i ge re k l
i böl
üm l
e r ayrı ayrı m odülşe k l
ine dönüştürül
m üştür. Bu m odül
l
e r çe k irde ğ in dos ya k ök s is te m ini bağ l
am as ıyl
a be rabe r s is te m e yük l
e nir. Te m e lol
arak
yük l
e ne n 5 m odülil
e tüm s is te m ortaya çık m ış
ol
ur. Bu s aye de s is te m de bir de ğ işik l
ik yapıl
m ak is te diğ inde is te nil
e n m odül
ün içe riğ i
e niXm a - M art 2008
de ğ iştiril
e re k
tadır.
k ol
ayca de ğ işik l
ik
uygul
anm ak -
M odüls is te m i il
e h azırl
anm ış bir program şöyl
e
çal
ışır: Linux dünyas ında bir program ın k urul
m as ı de m e k (k aynak k odundan k urul
um ) o
program a ait k odl
arı içe re n dos yal
arın s is te m inizde k i de rl
e yici tarafından de rl
e ne re k , çal
ıştırıl
abil
ir h al
e ge tiril
dik te n s onra, s is te m de
ge re k l
i ye rl
e re k opyal
anm al
arı de m e k tir. M odül
is e bu de rl
e nm iş dos yal
arın dizin bil
gil
e ri il
e
l
e nm e k te dir.
Sl
ax h ak k ında te m e lbil
gide n s onra k ul
l
andığ ı
s is te m l
e ri ve Sl
ax6'nın ge tirdiğ i ye nik l
e re bak al
ım .
- Sl
ax m odül
l
e rini s ık ıştırm ak için unionfs ve
dos ya s is te m i ol
arak is e s q uas h fs k ul
l
anır.
Sq uas h fs s analdos ya s is te m ini be l
l
e k te ol
uştururk e n, unionfs m odül
l
e rin s is te m e e k l
e nm e s ini s ağ l
ar.
- Sl
ax6 il
e birl
ik te m odül
l
er l
zm a s ık ıştırm a
biçim e çe vril
di ve dos ya s is te m i ol
arak AuFS
k ul
l
anıl
m aya başl
andı. Lzm a s aye s inde Sl
ax şu
ana k adar ge l
m iş e n çok s ık ıştırıl
m ış s is te m
h al
ine ge l
di. D is k inizde k i boyutu 200 M B ik e n,
çal
ıştırdığ ınızda be l
l
e k te 600 M B k adar ye r
k apl
am ak tadır. Yak l
aşık s ık ıştırm a oranı % 75 tir.
- Sl
ax6 il
e birl
ik te ge l
e n öze l
l
ik l
e rde n biri de
k ayıt işl
e m inin otom atik l
e ştiril
m iş ol
m as ıdır.
Çal
ıştırıl
abil
ir cd k ul
l
anm ış ol
anl
ar bil
irl
e r. Bil
gis ayarınızı h e r başl
attığ ınızda yaptığ ınız de ğ işik l
ik l
e rin k aybol
duğ unu görürs ünüz. Çünk ü yapıl
an de ğ işik l
e r s analbir dos ya s is te m i üze rinde
k al
ır. Bil
gis ayarı k apattığ ınızda is e bunl
ar k aybol
ur. Sl
ax6'da e ğ e r s is te m yazıl
abil
ir bir ortam
Re s im 1 - Sl
ax6 k l
as ik l
e şm iş m as aüs tü
üze rinde n çal
ıştırıl
ıyors a (m e s e l
a USB dis k ) k apanırk e n yapıl
an bütün de ğ işik l
e ri bir dos yaya
arak k ayde diyor. Bir s onrak i açıl
ıs ık ıştırıl
m ış bir dos yada tutul
m as ıdır. M odül otom atik ol
şınızda de ğ işik l
ik l
e riniz ayne n s is te m e e k l
e nis is te m e dâh ile dil
m e k is te ndiğ inde açıl
ıp içinyor. Pre ns ip ol
arak CD -RW tipinde bir dis k te de
de k i dos yal
ar be l
irtil
e n dizinl
e re k opyal
anaçal
ışabil
ir.
cak tır. Yani m odül
ün açıl
m as ı program ın k urul
m as ındak i s on aşam ayı yani de rl
e nm iş dos Öze l
l
ik l
e rini gördük te n s onra Sl
ax6'yı nas ıl
yal
arın ye rl
e rine k opyal
anm as ı böl
üm ünü üs t-
w w w .e nixm a.org
Sayfa 40
/D AĞ ITIM /TANITIM
k ul
l
anacağ ınıza ge l
e bil
iriz. İnte rne t s ite s inde ik i
fark l
ı s ürüm ol
arak s unul
m ak tadır. Sürüm l
e rde n
biri .is o form atında doğ rudan CD 'ye yazıl
m ak
üze re h azırl
anm ış. D iğ e ri is e .tar şe k l
inde us b
dis k h azırl
am ak için k onul
m uş. Eğ e r e l
inizde
512 M B ve üs tü k apas ite de bir us b dis k vars a
.tar uzantıl
ı ol
anını indirip k ul
l
anabil
irs iniz. Tar
dos yas ını açıp içinde k i ik i dizini us b nin içine
atın (us b dis k i form atl
am aya ge re k yok -te k
ge re k e n 300 M B'l
ık bir boş al
andır). Kopyal
am a
işl
e m i bitince boot dizinin içinde k i bootins t.s h
s cripti il
e us b dis k inizi 'boot e dil
e bil
ir' h al
e
ge tire bil
irs iniz. Bu k om utu root h ak l
arı il
e k ul
l
anm anız ge re k ir. Bu işl
e m s ıras ında us b dis k inizin M BR'ına yazıl
acak tır. Scriptin çal
ıştırıl
m as ı s ıras ında görüntül
e ne n m e s ajl
ara dik k at
e tm e k ve yazıl
acak M BR'ın us b dis k inize ait
ol
duğ unu k ontrole tm e niz iyi ol
acak tır. Be nze ri
bir işl
e m i Vis ta h aricinde bir W indow s al
tında
da yapabil
irs iniz. Bunun için aynı ye rde k i
bootins tal
l
.bat dos yas ını çal
ıştırm anız ge re k ir.
Sl
ax 6
Çal
ışan CD ol
arak k ul
l
anm ak is tiyors anız .is o
dos yas ını indirip h e rh angi bir yazm a aracıyl
a
'k al
ıbı dis k e yaz' s e çe ne ğ iyl
e yazm anız ye te rl
i
ol
acak tır. Başk a bir şe y yapm aya ge re k k al
m adan bil
gis ayarınızı cd il
e açabil
irs iniz.
Bil
gis ayarınızı ye nide n başl
atıp us b ve ya cd il
e
açıl
ır (h angi s is te m i k ul
l
anıyors anız) şe k l
inde
ayarl
ayarak grub e k ranına ul
aşırs ınız. (Re s im 2)
s e niz m odül s is te m inin be l
l
eğe
diğ ini göre bil
irs iniz. (Re s im - 3)
nas ıl yük l
e n-
Sis te m m as aüs tü ortam ı ol
arak KD E 3,5 k ul
l
anm ak tadır. Eğ e r bil
gis ayarı ik inci s e çe ne k il
e
başl
atm ışs anız s is te m in h ızındak i de ğ işim i fark
e de bil
irs iniz.
Buradak i s e çe ne k l
e re bak acak ol
urs ak :
1- Norm als e çe ne k l
e rl
e KD E'yi başl
at. (Önce de n
k ayde dil
m işs e oturum unuz o k ayıtl
a başl
ar.)
2- Norm als e çe ne k l
e rl
e ancak tüm s is te m i
be l
l
e ğ e k opyal
ayarak çal
ıştır (bil
gis ayarınızın
be l
l
e ğ i 1.5 GB ve üze rinde ys e tavs iye e dil
ir.)
3- Bu s e çe ne k k ayıtl
ı oturum u göz ardı e de re k
te m iz bir oturum başl
atır.
4- Güve nl
i bas it grafik ayarl
arıyl
a başl
at (ve s a
görüntü s ürücüs üyl
e ).
5- X ortam ını başl
atm adan te rm inaloturum u aç.
Birinci s e çe ne k s is te m i başl
atacak tır. Başl
attık tan s onra e k randa ge çe n yazıl
ara dik k at e de r-
Re s im 4 - Sl
ax6 K D E açıl
ışı
M as aüs tü ol
duk ça s ade bırak ıl
m ış (diğ e r s l
ax
s ürüm l
e ri gibi). Başl
at çubuğ unda ge re k l
i bütün
program l
ar s ıral
anm ış.
Sl
ax6'da da diğ e r s ürüm l
e rde k i 'Bil
gis ayara Kur'
s e çe ne ğ i bul
unm am ak ta. D iğ e r s ürüm l
e rde n
fark l
ı ol
arak s is te m e yük l
e ne n m odül
l
e ri göre bil
e ce ğ iniz 'Sl
ax M odul
e M anage r - Sl
ax M odülYöne ticis i' adında k üçük bir uygul
am a bul
unm ak ta. Ye ni Sl
ax m odül
l
e ri e s k i s ürüm l
e rl
e
uyum s uz ol
duğ u için m odül
l
e rin çık m as ını biraz
be k l
e m e m iz ge re k e bil
ir.
Re s im 2 - Sl
ax6 grub
e niXm a - M art 2008
Re s im 3 - Sl
ax6 açıl
ış m e s ajl
arı
w w w .e nixm a.org
Sayfa 41
/D AĞ ITIM /TANITIM
Sl
ax 6
Re s im 5 - Sl
ax6 M odulYöne ticis i
Sl
ax k üçük bir dağ ıtım ol
duğ u için ve is te ne n
program l
ar m odülil
e ekl
e ne bil
e ce ğ i için te m e l
s is te m ol
duk ça bas it tutul
m uş. M e s ajl
aşm a
program ı ol
arak Kope te , fil
m gös te rici ol
arak
Kpl
aye r, m uzik dinl
e tici ol
arak Juk s e çil
m iş.
İçinde ayrıca s am ba ve dos ya s is te m i de s te ğ i
bul
unm ak tadır. Standart s is te m fus e ve ntfs -3g
il
e birl
ik te ge l
m e k te .
Sonuç ol
arak ye ni Sl
ax 6 h e r zam ank i gibi iyi
düşünül
m üş ve ayarl
anm ış, fırından ye ni çık m ış
bir s im it gibi ins anın iştah ını k abartan, bas it
görüntüs ünün al
tında güze lge l
işm e l
e ri bul
unduran, ge l
işm e ye açık h ızl
ı bir s is te m ol
arak
k arşım ıza çık m ak ta. Eğ e r bir çok fark l
ı bil
gis ayarda çal
ışm ak zorunda k al
an biriys e niz
(ok ul
l
ardak i öğ re ncil
e r) s l
ax us b dis k inizin
içinde ve ya göm l
e k ce binizde k i CD 'nin içinde
ye r al
m ayı h ak e de n bir dağ ıtım dır.
Re s im 6 - Sl
ax6 Kope te , Juk ve K M Pl
aye r
Kaynak l
ar:
h ttp://w w w .s l
ax.org/
h ttp://bl
og.s l
ax.org/
h ttp://e n.w ik ipe dia.org/w ik i/SLAX
Al
i İs k e nde r Turan
<h ank arun@ gm ail
.com >
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
Sayfa 42
/D AĞ ITIM /TANITIM
PcBSD
PcBSD
BSD 'nin k ul
l
anıcı dos tu dağ ıtım ı
PcBSD , Fre e BSD tabanl
ı, k ul
l
anıcıya
h itap e de n güve nl
i ve s ağ l
am bir dağ ıtım dır. D ağ ıtım ın k ök e ni ABD 'dir.
Ke ndis ine h as pak e t s is te m i s aye s inde k urul
um l
ar grafik l
idir. Ş uan e n
gözde BSD dağ ıtım ıdır. 2005 yıl
ının
Nis an ayından be ri bizl
e rl
e birl
ik te dir. Ş uank i s on s ürüm ü 1.4.1.2 dir.
Sis te m k de 3.5.7 il
e ge l
m e k te dir.
Pcbs d, görs e lk urul
um a s ah iptir. Görs e lk urul
um gaye t h oş, s ade ve anl
aşıl
ır şe k il
de yapıl
m ıştır. D is k e k urm a
böl
üm ünde , s ade ce birincil (prim ary) böl
üm l
e r görüntül
e nir. D iğ e r
uzal
tıl
m ış (e xte nde d) böl
üm l
e r is e
k urul
um bittik te n s onra bağ l
anıyor.
Pcbs d gaye t h ızl
ı ve k ararl
ı çal
ışm as ıyl
a ins ana güve n ve riyor. Bir
h atadan dol
ayı s is te m çök tüğ ünde ,
Pcbs d'nin il
k CD 's i il
e boot e dip k urtarm ayı s e çtiğ inizde s is te m e n s on
h al
iyl
e te k rar çal
ışır vaziye te ge l
iyor. Sis te m de k urtarm adan s onra
h e rh angi bir yavaşl
am a yada h ata
m e ydana ge l
m iyor. Yanl
ız k urduğ unuz tüm program l
ar k e ndi k ul
l
anıcı
dizininiz h aric diğ e r k urul
duğ u dizinl
e rde n s il
iniyor. O yüzde n k urduğ unuz program l
arın ye de ğ ini al
ın.
Pcbs d'ye port s is te m i k urul
u ol
arak
ge l
m iyor. Siz k e ndiniz s onradan k uruyors unuz. Program k urm a işl
emi 2
fark l
ı şe k il
de yapıl
abil
ir. Birincis i
KD E k ontrol pane l
inde k i göre vl
er
e niXm a - M art 2008
Re s im 1 - PcBSD K D E 3.5.7 m as aüs tü
w w w .e nixm a.org
Sayfa 43
/D AĞ ITIM /TANITIM
PcBSD
m e nüs ünde n. İk incis i is e /us r/ports dizininde n.
İl
k s e çe ne k , portu pk g_ins tal
lil
e k ul
l
anm am ızı
s ağ l
ıyor. Fak at bu araç ye te ri k adar iyi de ğ il
.
Bunun ye rine ik inci s e çe ne k dah a uygun ol
ur.
İk inci s e çe ne k te n k urul
um yapm ak için k ons ol
u
açın ve root ol
un. Ardından
cd /usr/ports/ports-mgmt/
ve
make install
k om utl
arını uygul
ayın. Bu k om ut il
e birl
ik te port
ve port il
e al
ak al
ı tüm araçl
arı yük l
e m iş ol
acağ ız. Kurul
um bittik te n s onra
make clean
k om utunu k ul
l
anm ayı unutm ayınız.
Pcbs d'nin k e ndi pak e t s is te m i ol
arak PBI vardır.
Fak at pak e tl
e ri çok azdır. Bul
unan pak e tl
er en
çok k ul
l
anıl
an program l
ardır. Program l
arın h e ps i görs e lve k urul
m al
arı da diğ e r görs e lk urul
um
s is te m l
e rinde n fark l
ı. Kurul
um l
ar W indow s 'tak i
k urul
um gibi yapıl
ıyor. Kurul
um s ıras ında program ın ne re ye k urul
acağ ının s orul
m as ı is e ayrı
bir güze l
l
ik . Program l
ar w w w .pbidir.com da k ate goril
e nm iş bir vaziye tte bul
unm ak tadır. Ayrıca PBI Cre ator program ını s ite de n k urarak s iz
de pbi pak e ti yapabil
irs iniz. Pak e t ol
uşturm ak
da yine görs e lol
arak yapıl
m ak tadır. Bu k onu
h ak k ında da be l
ge l
e ri bul
unm ak tadır.
Am a pak e tl
e rin az ol
m as ı k ul
l
anıcıyı zor durum a
düşüre bil
ir. Bu zorl
uğ u is e ports s aye s inde aşabil
iriz. Bir önce k i s ayıda "D e s k topBSD " yazıs ında bu k onuya de ğ inm iştik .
e niXm a - M art 2008
Re s im 2 - PcBSD grafik s e lk urul
um u
Eğ e r grafik k artınız Nvidia is e k urul
um a başl
andığ ında önce k artınızın s ürücül
e rini k uruyor.
PcBSD il
e birl
ik te com piz fus ion k urul
u ol
arak
ge l
m e k te dir. Com piz fus ion'u ak tif e de re k k ul
l
anabil
irs iniz.
w w w .e nixm a.org
w w w .pcbs d.org
w w w .pbidir.com
Ram azan Utk u
<racih .19 @ gm ail
.com >
Sayfa 44
/PRO GRAM LAM A/K ABUK /BASH
K ab uk Program l
am a - XV
K ab uk Program l
am a - XV
Linux k ons ol
u ve dial
og il
e k ab uk program l
am a
Linux k ons ol
u ve dial
og il
e k ab uk program l
am a
Ge l
iştiricil
e r k abuk ortam ında s ık l
ık l
a yapıl
acak ol
an işl
eml
e r için, k abuk
program l
arının k ul
l
anıl
m as ı ve s üre k l
i yine l
e ne n, te k rar k ul
l
anıl
an k abuk
program l
arı için dah a k ul
l
anışl
ı arayüzl
e r tas arl
am ak için ye ni araçl
ar il
e
işl
e vl
er ekl
e dil
e r. Bu araçl
arı k ul
l
anarak k ul
l
anıcıl
arın yapacak l
arı işl
e ri
k ol
ayl
ık l
a ge rçe k l
e ştire bil
e ce k l
e ri arayüzl
e r tas arl
ayabil
iriz. Bir X s unucus una ge re k k al
m adan k ıs a s üre de k ul
l
anıcı arayüzl
e ri h azırl
ayabil
iriz.
Bu s ayıda bu arayüzl
e ri nas ılh azırl
ayacağ ım ızı göre ce ğ z.
K ons olve ya /de v/tty
Linux ve BSD s is te m l
e ri, UNIX'in s e l
e fi ol
duk l
arı için yapıs alol
arak UNIX'e
çok be nze rl
e r. UNIX işl
e tim s is te m i ail
e s inin il
k örne k l
e rinin k am püs l
e rde ,
araştırm a m e rk e zl
e ri ve be nze ri ye rl
e rde boy gös te rm e ye başl
adığ ı
günl
e rde UNIX s is te m l
e ri, de vas a "k utul
ar", bir te rm inal ve bu te rm inal
de n s is te m i yöne te n bir s is te m yöne tis inde n ibare t idil
e r. (UNIX
m ak inal
arın il
k örne k l
e rine ait ol
an re s im l
e ri Enixm a'nın il
k s ayıs ı il
e
inte rne tte bul
abil
irs iniz.) Sis te m yöne ticis inin te rm inal
i k ul
l
anarak s is te m i
yöne tm e s inde n dol
ayı UNIX s is te m l
e rinde k abuk ortam ı te m e larayüz
ol
duğ u için UNIX s is te m de n ge l
e n m e s ajl
ar ya s is te m yöne ticis inin
te rm inal
ine ya da yazıcıs ına ak tarıl
ırdı. Kul
l
anıl
an k abuk ortam ı s ade ce
m e tin tabanl
ı ol
arak çal
ıştığ ı için ge l
iştiricil
e r k abuk ortam ının h e m bir
arayüz, h e m de bir ge l
iştirm e ortam ı ol
arak k ul
l
anıl
abil
m e s i için bir çok
öze l
l
iğ i zam an içinde k abuğ a e k l
e dil
e r.
Bugün için Linux s is te m l
e rinde de h al
e n UNIX s is te m l
e rinde ol
duğ u gibi
bir k ons olbul
unm ak tadır. Linux s is te m l
e r için bu k ons olayrı bir cih az
de ğ il
dir. Kons ol
, bil
gis ayarın de yim ye rinde is e k l
avye s i ve m onitörüdür.
Kul
l
andığ ım ız X s unucus u üze rinde çal
ışan grafik arabirim l
e r as l
ında
s özünü e ttiğ im iz k ons olüze rinde çal
ışm am ak tadır. Kons olas l
ında m as aüs tünün ark as ında k al
m ak tadır.
Linux s is te m l
e rde s özünü e ttiğ im iz k ons ol
l
ar, virtualcons ol
e VC ve ya
virtualte rm inalVT ol
arak adl
andırıl
m ak tadır. Kul
l
andığ ım ız X Sunucus u
gibi çal
ışırl
ar. VT ve ya VC açl
ışta e tk indir. CTRL+ ALT+ F1, (ve F1 ye rine
e niXm a - M art 2008
F2, F3, F4, F5, F6, F7) il
e ark a pl
anda çal
ışan k ons ol
a ul
aşabil
irs iniz. Bu
k ons ol
l
ardan biris i üze rinde is e çal
ıştığ ınız X ortam ı ye r al
m ak tadır. Ge ne l
ol
arak X ortam ı 7 num aral
ı k ons olüze rinde çal
ışır.
Burada şu s oru ak l
a ge l
e bil
ir: "M e nül
e rde n e riştiğ im iz k ons ol
/te rm inalil
e
as ılk ons ol
u nas ılayıt e de bil
irim ?"
Bu s orunın yanıtı k ons ol
u s orgul
am ak il
e öğ re nil
e bil
ir.
[email protected]:~> tty
/dev/pts/2
[email protected]:~>
D e m e k k i;bu bir k ons olde ğ il
.
CTRL+ ALT+ F2 bas ın ve s is te m inizde k i as ılk ons ol
e e rişin. Kul
l
anıcı adınızı
ve şifre nizi yazıp giriş yapın.
[email protected]:~> tty
/dev/tty2
[email protected]:~>
Bu as ılk ons ol
.
Yuk arıda de ğ indiğ im iz gibi h e r k ons ol
un k e ndine ait ol
an bir tty cih az adı
vardır.
CTRL+ALT+F1 /dev/tty1 Açılışta gördüğünüz sistem mesajları
buradaki konsolda yer alır.
CTRL+ALT+F2 /dev/tty2
CTRL+ALT+F3 /dev/tty3
CTRL+ALT+F4 /dev/tty4
CTRL+ALT+F5 /dev/tty5
CTRL+ALT+F6 /dev/tty6
CTRL+ALT+F7 /dev/tty7 X arabirimi bu konsol üzerinde çalışır.
w w w .e nixm a.org
Sayfa 45
/PRO GRAM LAM A/K ABUK /BASH
K ab uk Program l
am a - XV
tty dışında bul
unduğ unuz k ons ol
u tanım l
am ak için Linux s is te m l
e rde
fgcons ol
e k ul
l
anabil
irs iniz. 2 num aral
ı k ons ol
da ol
duğ um için
UTF-8 (UNICO D E) ASCII il
e aynı ol
m ak l
a birl
ik te 16 bitl
ik UTF-8 de ğ e rl
e ri
döndürül
ür.
[email protected]:~> fgconsole
2
[email protected]:~>
Aşağ ıdak i örne k l
e r yuk arıda açık l
adığ ım ız m odl
arı gös te rm e k te dir.
Eğ e r X s unucus u çal
ışm ıyors a ve doğ rudan k ons ol
a giriş yapm adıys anız
fgcons ol
e aşağ ıdak i h atayı döndüre ce k tir.
[email protected]:~> fgconsole
Couldnt get a file descriptor referring to the console
[email protected]:~>
K ab uk O rtam ında K l
avye yi K ontrolEtm e k .
Kabuk ortam ında k al
avye ve m onitör bir ol
duğ u için h e m k l
avye yi h e m
de m onitörü k ontrole de bil
iriz. Bunun için bazı Linux k om utl
arını k ul
l
anırız. Bu k om utl
arı k ons oldışında k ul
l
andığ ınızda h ata döndüre ce k tir.
[email protected]:~> showkey
Couldnt get a file descriptor referring to the console
[email protected]:~> setleds
KDGETLED: Geçersiz argüman
Error reading current led setting. Maybe stdin is not a VT?
[email protected]:~>
Kabuk k l
avye yi k ontrole de bil
ir; k l
avye düze ni, büyük /k üçük h arf de ğ işim i, k l
avye de n yapıl
acak girişl
e r ve k l
avye de k i Caps l
ock , Num l
ock ve
Scrol
l
Lock tuşl
arının ışık l
arını da k ontrole tm e nizi s ağ l
ar.
Kons olk l
avye de n yapıl
an girişl
e ri dört fark l
ı m odda ok ur. Bunl
ar s ıras ıyl
a:
Scancode KLavye de bas ıl
an h e r tuşa ayrı bir s ayıs alk od döndürür. Tuşa
bas ıl
m as ı ve ya bas ıl
ı tuşun bırak ıl
m as ı fark l
ı k odl
arı döndürür.
K e ycode Kl
avye de n bas ıl
an h e r tuş için s ayıs alk od döndürül
ür. D öndürül
e n k od ik i ade ttir: Biris i tuşa bas ıl
dığ ı andak i, diğ e ri de tuşu bas ıp
bırak tık tan s onrak idir.
e niXm a - M art 2008
ASCII (XLATE) Kl
avye de n bas ıl
an tuşl
ara ait ol
an ASCII k odunu döndürür.
[email protected]:~> showkey --keycodes
kb mode was XLATE
press any key (program terminates after 10s of last
keypress)...
keycode 24 release
keycode 30 press
keycode 30 release
[email protected]:~> showkey --scancodes
kb mode was XLATE
press any key (program terminates after 10s of last
keypress)...
0x9c
0x1e
0x9e
[email protected]:~> showkey --keycodes
kb mode was XLATE
press any key (program terminates after 10s of last
keypress)...
a ( 0x61 )
[email protected]:~>
Eğ e r k l
avye m odunu de ğ iştirm e k ge re k iyors a k bd_m ode k om utunu k ul
l
anırız. Böyl
el
ik l
e s cancode (-s ), k e ycode (-k ) ve ASCII (-a) il
e UTF-8 (-u)
aras ında ge çiş yapıl
abil
ir. UTF-8 il
e ASCII ars ındak i ge çişl
e r s oruns uzca
ge rçe k l
e şir. Ente r tuşu il
e re ad çal
ışm a biçim inde bir de ğ işik l
ik ol
m az.
Scancode il
e k e ycode m odunu k ul
l
anıyors ak re turn tuşuna bas ıl
dığ ında
ASCII/UTF-8 13 k odunu döndürm e z. O k um a işl
e m ine ne zam an s on
ve ril
e ce ğ ini de k e s in ol
arak bil
e m e yiz. Bu durum da be l
l
i bir zam an dil
im i
s onunda işl
e m i s ona e rdirm e k ve program ın re turn tuşunu bas ıl
dığ ında
doğ ru k odu ok uduğ undan e m in ol
m am ız ge re k ir.
Kons ol aynı zam anda k l
avye de ye r al
an CAPSLO C, NUM LO CK ve
SCRO LLLO CK tuşl
arını da k ontrole de bil
ir. Kavye de bu tuşl
ara ait ol
an
l
e dl
e r tuşa bas ıl
ıp bas ıl
m adığ ını gös te rir ve k ons olk om utl
arı il
e açıl
ıp
w w w .e nixm a.org
Sayfa 46
/PRO GRAM LAM A/K ABUK /BASH
K ab uk Program l
am a - XV
k apatıl
abil
ir. Kontrole tm e k için s e tl
e ds k ul
l
anıl
ır. Eğ e r s e tl
e ds il
e bir
s e çe ne k k ul
l
anm adıys anız çal
ıştırdığ ınız andak i ayarl
arı s ize döndüre ce k tir. X ortam ında num l
ock tuşu açık ik e n k ons ol
da k apal
ı ol
abil
ir.
[email protected]:~> setleds
Current default flags: NumLock off CapsLock off ScrollLock off
Current flags:
NumLock off CapsLock off ScrollLock off
Current leds:
NumLock off CapsLock off ScrollLock off
[email protected]:~>
Yuk arıda gördüğ ünüz örne k te tuşl
ara bas ıl
m am ış. Sözü ge çe n tuşl
ara
bas tığ ınızda is e durum de ğ işe ce k tir. NUM LO CK ve CAPSLO CK tuşl
arına
bas al
ım .
[email protected]:~$ setleds
Current default flags: NumLock off CapsLock off ScrollLock off
Current flags:
NumLock on CapsLock on ScrollLock off
Current leds:
NumLock on CapsLock on ScrollLock off
[email protected]:~>
s e tl
e ds k ul
l
anıl
arak bu tuşl
arı açıp k apatabil
iriz.
-num
+ num
-caps
+ caps
-s crol
l
+ s crol
l
yapıl
am az)
num l
ock k apal
ı
num l
ock açık
capl
sl
ock k apal
ı
caps l
ock açık
s crol
ll
ock k apal
ı
s crol
ll
ock açık . (Bu işl
e m de n s onra k l
avye de n girdi
Kl
avye tuşl
arını de ğ iştirm iştik . Kons ol
da ak tif ol
an tuşl
ar X ortam ında
pas if durum dal
ar. Tuşl
arı ayarl
am ak için s e tl
e ds aşağ ıdak i s e çe ne k l
e r il
e
birl
ik te yuk arıda de ğ indiğ im iz tuş k ontrols e çe ne k l
e rini birl
ik te k ul
l
anm am ız ge re k ir.
-F Tuşun durum u de ğ işm e m iş ol
s a da Linux de ğ işm iş gibi işl
e m yaps ın.
-D Linux k ons ol
u ve tuşl
arın durum u e ş zam anl
ı ol
arak de ğ işs in.
-L Tuşun durum u de ğ işs in am a Linux de ğ işm e m iş gibi işl
e m yaps ın.
Bu s e çe ne k l
e ri k ul
l
anarak be l
l
i bir k ons ol
da k l
avye ayarl
arını de ğ iştire bil
iriz. Ayar s ade ce tanım l
anan k ons oliçin ge çe rl
i ol
acak tır. Örne ğ in bu-
e niXm a - M art 2008
l
unduğ um k ons olol
an tty2 üze rinde num l
ock tuşu e tk in ol
s un.
[email protected]:~> setleds -D +num < /dev/tty1
[email protected]:~> setleds
Current default flags: NumLock on CapsLock off ScrollLock off
Current flags:
NumLock on CapsLock off ScrollLock off
Current leds:
NumLock on CapsLock off ScrollLock off
[email protected]:~>
Kl
avye D üze ni (k e ym ap)
Kl
avye de k i tuşl
arın dizil
im i k l
avye düze ni yani k e ym ap ol
arak adl
andırıl
ır.
Kl
avye düze ni as l
ında h angi tışa bas ıl
dığ ında h angi k arak te rin bas ıl
acağ ını tanım l
ayan bir l
is te dir. Ke ym ap'i de ğ iştirdiğ im izde as l
ında bu l
is te yi de ğ iştirm e k te yiz.
Kl
avye düze ni, k urul
um da k urul
um program ı tarafından ve ya k ul
l
anıcı
tarafından s e çil
ir. Kons ol
da ik e n k l
avye düze nini öğ re nm e k için dum pk e ys
k ul
l
anırız.
[email protected]:~> dumpkeys | head -7
keymaps 0-6,8-9,12
keycode
1 = Escape
alt
keycode
1 = Meta_Escape
keycode
2 = one
exclam
alt
keycode
2 = Meta_one
shift alt
keycode
2 = Meta_exclam
keycode
3 = two
apostrophe
[email protected]:~>
K ons ol
un Görünüm ünü K ontrolEtm e k
Kons ol- VT ve ya VC- doğ rudan Linux k om utl
arı tarafından k ontrole dil
m e z. Görüntü bir dizi k arak te rin ardışık ol
arak k ul
l
anıl
m as ı il
e k ontrol
e dil
ir. Kons olbu k arak te rl
ari k om ut ol
arak de ğ e rl
e ndirir ve işl
e m yapar.
Linux için s e tte rm k om utu ve s e çe ne k l
e ri k ons ol
un görüntüs ünü k ontrol
e de r. s e tte rm il
e k ul
l
andığ ınız bazı s e çe ne k l
e r diğ e r araçl
arın ve k om utl
arın yazım ından fark l
ıdır. s e tte rm il
e k ul
l
anıl
an "on" ve "off" bazı
s e çe ne k l
e rin e tk inl
e ştiril
ip k apatıl
m as ında k ul
l
anıl
ır.
w w w .e nixm a.org
Sayfa 47
/PRO GRAM LAM A/K ABUK /BASH
K ab uk Program l
am a - XV
s e tte rm il
e e k randa gördüğ üm üz yazı re ngini k ontrole de bil
iriz. s e tte rm
il
e yazıyı k al
ın, yatık , al
tı çizgil
i ve be nze ri s e çe ne k l
e r il
e k ul
l
anabil
iriz.
Yazı re ngini, be yaz, s iyah , ye şil
, m avi, m or, k ırm ızı vb. s e çe bil
iriz. Bu
re nk l
e ri s ade ce yazıl
ar için k ul
l
anm ak durum unda de ğ il
iz.
Örne ğ in ark apl
an re ngini de ğ iştirm e k için s e tte rm -back ground re nk fore ground re nk ark apl
an ve yazı re ngini tanım l
anan re nk l
e re dönüştüre ce k tir. Se tte rm il
e yaptığ ım ız düze nl
emel
e yi iptal e dip vars ayıl
an
ayarl
ara dönm e k için is e s e tte rm -de faul
ts k ul
l
anm ak ye te rl
i ol
acak tır.
Kabuk program l
am ada s ık l
ık l
a k ul
l
andığ ım ız bir diğ e r s e tte rm s e çe ne ğ i
is e al
tı çizil
i s özcük l
e rdir. Çal
ıştığ ınız k ons ol
da al
tı çizil
i m e tinl
e ri k ul
l
anm ak is te diğ im izde ucol
or k ul
l
anabil
iriz. Ancak çal
ıştığ ım ız k ons ol
ucol
or'u de s te k l
e m iyors a bu durum da "-unde rl
ine on"il
e al
tı çizgil
i açıp "unde rl
ine off"il
e k apatarak da aynı işl
e m i ge rçe k l
e ştire bil
iriz.
[email protected]:~> setterm -ucolor bright blue
[email protected]:~> printf "parlak mavi ve altı çizili\n";
parlak mavi ve altı çizili
[email protected]:~>
s e tte rm il
e k ul
l
anabil
e ce ğ iniz s e çe ne k l
e rin bir l
is te s i aşağ ıda ye r al
m ak tadır:
s e tte rm
[ -te rm te rm inal
_is m i ]
[ -re s e t ]
[ -initial
ize ]
[ -curs or [on|off]]
[ -re pe at [on|off]]
[ -appcurs ork e ys [on|off]]
[ -l
ine w rap [on|off]]
[ -de faul
t]
[ -fore ground bl
ack |bl
ue |gre e n|cyan|re d|m age nta|ye l
l
ow |w h ite |de faul
t]
[ -back ground bl
ack |bl
ue |gre e n|cyan|re d|m age nta|ye l
l
ow |w h ite |de faul
t]
[ -ul
col
or bl
ack |gre y|bl
ue |gre e n|cyan|re d|m age nta|ye l
l
ow |w h ite ]
[ -ul
col
or brigh t bl
ue |gre e n|cyan|re d|m age nta|ye l
l
ow |w h ite ]
[ -h bcol
or bl
ack |gre y|bl
ue |gre e n|cyan|re d|m age nta|ye l
l
ow |w h ite ]
[ -h bcol
or brigh t bl
ue |gre e n|cyan|re d|m age nta|ye l
l
ow |w h ite ]
[ -inve rs e s cre e n [on|off]]
[ -bol
d [on|off]]
e niXm a - M art 2008
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
-h al
f-brigh t [on|off]]
-bl
ink [on|off]]
-re ve rs e [on|off]]
-unde rl
ine [on|off]]
-s tore ]
-cl
e ar [al
l
|re s t]]
-tabs [ tab1 tab2 tab3 ... ]] (tabn = 1-160)
-cl
rtabs [ tab1 tab2 tab3 ... ]] (tabn = 1-160)
-re gtabs [1-160]]
-bl
ank [0-60]]
-dum p [1-Kons ol
_nr]]
-appe nd [1-Kons ol
_nr]]
-fil
e dök üm D os yas ı ]
-m s g [on|off]]
-m s gl
e ve l[0-8]]
-pow e rs ave [on|vs ync|h s ync|pow e rdow n|off]]
-pow e rdow n [0-60]]
-bl
e ngth [0-2000]]
-bfre q fre k ans _nr ]
Se l
e ct il
e M e nül
er
BASH il
e ge l
e n se l
e ct işl
e vi il
e bas it m e nül
e r yapabil
irs iniz. Se l
e ct, döngü
il
e k ul
l
anıl
ır. Kul
l
anıl
dığ ında tanım l
anan s e çe ne k l
e rin h e r biris ine bir s ayı
atayarak gös te rir. Giril
e n s e çe ne k s e l
e ct de ğ işk e nine atanır ve döngü
içinde k i k om utl
ar işl
e nir.
Aşağ ıdak i örne k te s e l
e ct k ul
l
andığ ım ız bir k abuk program ından bir böl
üm ü görüyors unuz.
#!/bin/bash
#
# Seçenekleri tanımlayalım.
# Tanımlanmış olanlar dışındakiler kullanılmıyor.
shopt -s -o nounset
# Değişkenleri tanımlayalım
declare ITEM
w w w .e nixm a.org
Sayfa 48
/PRO GRAM LAM A/K ABUK /BASH
K ab uk Program l
am a - XV
declare -rx SCRIPT=${0##*/}
# Select döngüde kullanılıyor.
printf "%s\n" "Yapılacak işlemi seçin:"
select SECIM in "Kayıtları Yedekle" "Adresleri Raporla"
"İndirmeleri Raporla" ; do
if [ -z "$SECIM" ] ; then
printf "Lütfen 1,2 veya 3 seçin\n"
else
printf "$ITEM işlemi başlatılıyor\n"
# Bu kısımda asıl kodlar yer alıyor.
l
e ce k ve s oru yine l
e ne ce k tir. Be nze r ol
arak bir de ğ e r girm e de n ENTER'e
bas tığ ınızda da başa dönül
e ce k tir. # ? işare ti burada root te rm inal
inde
işl
e m yaptığ ım ız için de ğ il
, PS3 de ğ işk e ni tanım l
anm adığ ı için # ol
arak
döndürül
ür. Burada s e l
e ct bir döngü ol
arak k ul
l
anıl
dığ ı için diğ e r döngül
e rde k i gibi bre ak ve continue k ul
l
anabil
iriiz.
D ial
og il
e M e nül
er
Se l
e ct il
e bas it m e nül
e r yapabil
iyoruz. Bunu bir adım dah a il
e ri götürüp
e tk il
e şim l
i arayüzl
e r k ul
l
anabil
iriz. Örne ğ in bir dizinde k i dos yal
arı görüntül
e ye n ve dos ya yöne ticil
e rine h as s e çim arayüzl
e ri gibi...
fi
done
printf "İşlem tamamlandı.\n"
Linux s is te m l
e rde bu tür arayüzl
e r için k ul
l
anabil
diğ im iz h azır arayüzl
er
bul
unm ak tadır. Bu arayüzl
e ri dial
og k om utu il
e k ul
l
anabil
iriz. D ial
og il
e
k ul
l
anabil
diğ im iz bir çok arayüz vardır. Bunl
ardan bazıl
arı tak vim , e ve t
/h ayır, radyo düğ m e l
e ri, gös te rge l
e r, dos ya s e çim , şifre girm e , m e nü,
birde n fazl
a s e çe ne ğ i de s te k l
e ye n k arm a arayüzl
e r, m e tin k utul
arı vb.
Tüm s e çe ne k l
e ri görm e k için dial
og --h e l
p yazın. D ial
og k ul
l
anım ı göre ce
ol
arak bas ittir.
Bu k odu çal
ıştırdığ ım ızda aşağ ıdak i gibi bir görüntü e l
de e de ce ğ iz:
dialog <seçenekler> {--kullanılcak_arayüz <seçenekler>}
[email protected]:~> sh select_ornek.sh
Yapılacak işlemi seçin:
1) Kayıtları Yedekle
2) Adresleri Raporla
3) İndirmeleri Raporla
#? 5
Lütfen 1,2 veya 3 seçin
#?
1) Kayıtları Yedekle
2) Adresleri Raporla
3) İndirmeleri Raporla
#?
1) Kayıtları yedekle
2) Adresleri Raporla
3) İndirmeleri Raporla
#?
[email protected]:~>
Sade ce k ul
l
anacağ ınız arayüzün ne ol
acağ ına k arar ve rip il
gil
i s e çe ne k l
e ri
tanım l
am ak ye te rl
i ol
acak tır. D ial
og için boyutl
arın birim i k arak te rdir.
# Burada sona erimiştir.
Bas it bir e ve t/h ayır k utus u tanım l
am ak için --ye s no k ul
l
anıl
ır. D iyal
og
k utus unda e ve t ve h ayır s e çe ne k l
e ri görüntül
e ne ce k tir. Arayüzde s orul
acak ol
an m e tin il
e arayüzün yük s e k l
iğ i ve e ni ge re k l
idir. \n il
e s atırı
s onl
andırıp bir s onrak i s atırdan m e tnin de vam e tm e s ini s ağ l
ayabil
irs iniz.
[email protected]:~> dialog --title "Onayınız Gerekli" -yesno "İşlem tamamlandıktan sonra geri alınamaz.\nİşlemi
onaylamak için Evet basın." 8 40
Se çim s onucu e ve t için 0 ve h ayır için 1 de ğ e rini döndürür. Kul
l
anıcı
ESC'e bas arak işl
e m i s onl
andırdığ ında -1 de ğ e ri döndürül
ür.
Eğ e r girdiğ iniz de ğ e r, tanım l
ı s e çe ne k l
e rde n biris i de ğ il
s e , başa dönü-
e niXm a - M art 2008
Bir l
is te de n bir ve ya dah a fazl
a öğ e nin s e çil
m e s i ge re k iyors a --ch e ck l
is t
k ul
l
anıl
ır. --ch e ck l
is t k ul
l
andığ ım ızda arayüzün yük s e k l
iğ i, ge nişl
iğ i ve l
is te nin yük s e k l
iğ i il
e l
is te de ye r al
an öğ e l
e ri tanım l
am ak ge re k l
idir.
w w w .e nixm a.org
Sayfa 49
/PRO GRAM LAM A/K ABUK /BASH
K ab uk Program l
am a - XV
Vars ayıl
an ol
arak l
is te de k i öğ e l
e rde n h e rh angi biris inin s e çil
i ol
arak
k ul
l
anıcının k arşıs ına ge l
m e s i için "on", s e çil
m e m iş ol
m as ı için is e "off"
ol
arak tanım l
anm al
ıdır.
s e çe ne k il
e ark a pl
andak i ze m inde yazacak m e tni ayarl
arız. Radyo
düğ m e s i arayüzü ch e ck l
is t il
e be nze r ol
m ak l
a birl
ik te s ade ce te k bir
s e çim yapm am ıza ol
anak ve rir.
[email protected]:~> dialog --checklist "Aşağıdaki Listeden
Seçim Yapınız:" 15 40 10 1 "Debian 3 DVD Set" off 2 "Debian
KDE 1 CD " on 3 "Debian Xfce 1 CD" off 4 "Debian GNOME 1 CD"
off 5 "openSUSE DVD+CD" off
Ayrıca tarih dail
og il
e k ul
l
anıl
abil
ir. --cal
e ndar il
e bir tak vim görüntül
e ye bil
irs iniz. Tak vim de s e çil
i ol
acak tarih tanım l
ı de ğ il
s e , çal
ıştırıl
an
andak i tarih k ul
l
anıl
ır. Aşağ ıdak i örne k te tak vim in başl
angıcı ol
arak 1
O cak 2008 s e çil
idir. İl
e ri ve ya ge ri gitm e k ok tuşl
arını k ul
l
anabil
irs iniz.
Bil
gil
e ndirm e am açl
ı m e s aj k utul
arı da yapabil
iriz. Bunun için --infobox
s e çe ne ğ i k ul
l
anıl
m al
ıdır.
[email protected]:~> dialog --backtitle Takvim --calendar
"Tarihi seçiniz:" 3 20 01 01 2008
[email protected]:~> dialog --infobox "İşlem yürütülüyor" 4
30
D ial
og il
e dos ya yöne ticis i arayüzl
e rini k ul
l
anabil
diğ im izi be l
irm iştik .
aşağ ıdak i örne k l
e rde s ıras ı il
e dial
og il
e şifre girişl
e ri vb. işl
eml
e ri yapabil
irs iniz. Ancak unutm am am ız ge re k e n şifre gibi h as s as bir bil
ginin
dial
og il
e ok unm as ı ve ya ak tarıl
m as ı durum unda, şifre nin başk a k işil
e rce
ok unabil
e ce k ol
as ıdır. Bunun --pas s w ordbox ve --pas s w ordform s e çe ne k l
e rini s ık l
ık l
a k ul
l
anm am anız öne ril
ir.
D ial
og il
e k ul
l
anıcıdan m e tin girişi yapm as ını is te ye bil
iriz. --inputbox il
e
bu işl
e m yapıl
abil
ir.
[email protected]:~> dialog --inputbox "Adresi giriniz:" 10
80 2> girdi.txt
Adre s ol
arak girdiğ iniz ve ri girdi.txt dos yas ında ye r al
m ak tadır.
D ial
og il
e m e nül
e r h azırl
ayabil
iriz. Yine dial
og k utus unun yük s e k l
iğ i, ge nişl
iğ i ve s e çim yapıl
acak ol
an m e nünün yük s e k l
iğ i tanım l
anm al
ıdır.
M e nü s e çim l
e rinde h e r zam an için il
k s e çe ne k vars ayıl
an ol
arak s e çil
idir.
dialog --menu "menu" 14 30 7 1 "ilk seçenek" 2 "ikinci
seçenek" 3 "üçüncü seçenek"
M e nü s e çim inde ok tuşl
arı il
e aşağ ı yuk arı il
e rl
e ye re k s e çim yapabil
iriz.
Bundan başk a inte rne t s ayfal
arından al
ışık ol
duğ um uz radyo düğ m e l
e ri
de dial
og il
e k ul
l
anıl
abil
ir.
K ab uk program l
arında dial
og k ul
l
anım ı
D ial
og, arayüzl
e ri ncurs e s il
e yazıl
m ıştır. Kabuk program l
arında dial
og
k ul
l
anm ak göre ce ol
arak "dah a k ul
l
anıcı dos tu" arayüzl
e r s unm ak ol
arak
düşünül
e bil
ir. Ancak dial
og fark l
ı işl
eml
e r için fark l
ı arayüzl
e r s unm ak l
a
birl
ik te doğ ru biçim de yapıl
andırıl
m as ı ge re k ir.
D ial
og k ul
l
anm ayı te rcih e de ce k s e niz il
k ol
arak k ul
l
anacağ ınız arayüze ve
ye r ve re ce k s e niz de yardım s e çe ne k l
e rie k arar ve rm e niz ge re k ir. Son
ol
arak da k abuk program ınızın ye rine ge tire ce ğ i işl
e vi için s inyal
l
e rin
nas ılk ontrole dil
e ce ğ ine k arar ve rm e niz ge re k ir. Kul
l
anıcı işl
e m yapark e n
çık m ak is te rs e , fark l
ı bir tuşa bas ars a ve ya yardım s e çe ne k l
e rini çağ ırırs a
nas ılişl
e m yapacağ ınıza k arar ve rm e niz ge re k l
idir. Bunun için dial
og il
e
çal
ıştığ ınızda s ize döndürül
e ce k durum k odunu bil
m e k ge re k ir.
[email protected]:~> dialog --backtitle "İşlemci Seçimi" -radiolist "Aşağıdaki listeden işlemcinizi seçin:" 15 40 4 1
"AMD Opteron" off 2 "AMD Opteron X2" on 3 "AMD Athlon X2" off
4 "AMD Sempron" off
- Tam am , e ve t vb. ya da e nte r bas ıl
dıys a dial
og 0 durum k odunu
döndürür.
Yuk arıdak i örne ğ i çal
ıştırdıys anız En üs tte İşl
e m ci s e çim i yazıs ını gördünüz. --back titl
e "ARKAPLAND A_YAZ ILACAK_M ETIN" ol
arak k ul
l
andığ ım ız
Eğ e r yardım s e çe ne ğ ini k ul
l
anıyors anız bu durum da durum k odu 2
e niXm a - M art 2008
- H ayır, iptalvb bas ıl
dıys a dial
og 1 durum k odunu döndürür.
w w w .e nixm a.org
Sayfa 50
/PRO GRAM LAM A/K ABUK /BASH
K ab uk Program l
am a - XV
ol
acak tır.
echo "ESC bastınız.";;
esac
Eğ e r tanım l
ı tuşl
ar dışında bir tuşa bas ıl
ırs a 3 durum k odu
döndürül
e ce k tir.
Örne k te bir e ve t h ayır s e çim i yaptığ ım ız arayüz h azırl
adık . Arayüz il
e
yapıl
an s e çim s onucundak i durum u da $? il
e döndürüp cas e il
e işl
em
s onucu yazıl
m ak tadır. $?k ul
l
anm adan işl
e m yapm ak için 'dial
og'un k e ndi
de ğ işk e nl
e rini k ul
l
anabil
iriz.
Eğ e r e s c tuşuna bas ıl
dı is e 255 durum k odu döndürül
ür.
D iğ e r öne m l
i nok ta is e dial
og il
e k ul
l
anabil
e ce ğ im iz de ğ işk e nl
e re atanacak ol
an de ğ e rl
e rdir. Bu de ğ işk e nl
e r dial
og görüntüs ünü ve ge nişl
ik
/yük s e k l
ik oranı vb. de ğ e rl
e ri tanım l
am ak için k ul
l
anıl
ır. Görünüm dışında
diğ e r öne m l
i nok ta is e durum k odl
arını k ul
l
anm ak ye rine dial
og de ğ işk e nl
e rini k ul
l
anm ak tır. D ial
og çal
ışırk e n ol
uşan h atal
ar -1 durum k odunu
döndüre ce k tir. Bu durum k odu 255 il
e aynı biçim de de ğ e rl
e ndiril
ir. Bu
ne de nl
e e ğ e r dial
og çal
ışırk e n bir h ata ol
uşacak is e durum k oduna
k arşıl
ık ge l
e ce k e yl
e m için dial
og de ğ işk e nl
e rini k ul
l
anm ak ve vars a o
s ırada işl
e ne n ve ya giril
e n ve rinin k ayıt e dil
m e s i vb. s e çe ne k l
e r için
işl
e ne ce k k om utl
arı tanım l
am ak için k ul
l
anıl
m as ı uygun ol
m ak tadır.
D ial
og k abuk program l
arında k ul
l
anırk e n aşağ ıdak i gördüğ ünüz tanım l
am al
ardan bir tane s ini k ul
l
anm ak ye te rl
idir.
: ${DIALOG=dialog}
:
:
:
:
:
${DIALOG_OK=0}
${DIALOG_CANCEL=1}
${DIALOG_HELP=2}
${DIALOG_EXTRA=3}
${DIALOG_ESC=255}
Yuk arıda gördüğ üm üz de ğ işk e nl
e r dial
og tarafından k ul
l
anıl
abil
e n de ğ işk e nl
e rdir. Kabuk program l
arında $?te rim ini s ık k ul
l
anm ak ye rine bunl
arı
te rcih e tm e k dah a anl
aşıl
ır ve k ul
l
anışl
ı ol
m ak tadır. Be nze r biçim de $?il
e
yapıl
an durum k odu s orgul
am as ını da
: ${DIALOG=dialog}
DURUM_KODU=$?
Bir diğ e r tanım l
am a biçim i
ol
arak tanım l
am ak dah a uygun ol
acak tır. Yuk arıdak i de ğ işk e nl
e ri k ul
l
andığ ım ızda
DIALOG=${DIALOG=dialog}
Bas it bir dial
og il
e yazıl
m ış ol
an örne k bir k odu aşağ ıda görüyoruz.
#!/bin/bash
DIALOG=${DIALOG=dialog}
$DIALOG --title "Dialog ile evet hayır" --clear --yesno
"Dialog ile hazırlanmıştır" 10 30
case $? in
0)
echo "Evet seçildi.";;
1)
echo "Hayır seçildi.";;
255)
e niXm a - M art 2008
case $DURUM_KODU in
$DIALOG_OK)
echo "Evet seçildi.";exit;;
$DIALOG_CANCEL)
echo "Hayır seçildi.";exit;;
$DIALOG_ESC)
echo "ESC bastınız.";exit;;
esac
Kul
l
anıl
m ayan D IASLO G_EXTRA de ğ işk e ni tanım l
adığ ım ız e ve t, h ayır, yardım s e çe ne k l
e ri s e çm e yip başk a bir tuşa bas tığ ım ızda yapıl
acak ol
an
işl
eml
e r için tanım l
anır.
D ial
og il
e h azırl
anan arayüzl
e rde yardım düğ m e s i k ul
l
anıl
abil
ir. Yardım
w w w .e nixm a.org
Sayfa 51
/PRO GRAM LAM A/K ABUK /BASH
K ab uk Program l
am a - XV
düğ m e s i il
e k ıs a bir açık l
am a görüntül
e ne bil
ir.
Açık l
am a e k randa e n al
t s atırda görüntül
e ne ce k tir.
Yardım açık l
am al
arını k ıs a tutm ak ye rine k ıl
avuz
s ayfal
arında ye r ve rm e k ve ya k ul
l
anığ ım ız dial
og
arayüzünde il
gil
i işl
e m bas am ağ ının açık l
am as ına
ye r ve rm e k de bir diğ e r çözüm dür. Program cının
dik k ate al
m as ı ge re k e n is e k ul
l
andığ ım ız açık l
am a
m e tninin e k ran boyutl
arına bağ l
ı ol
arak k aydırıl
abil
e ce ğ idir. D üşük çözünürl
ük l
e rde is e m e tnin
ok unm as ı zorl
aşacak tır.
Ek ran görüntül
e rinde aynı işl
e vi ye rine ge tire n ik i
fark l
ı k abuk prog-ram ına ait ol
an görüntül
e ri görüyors unuz. İl
k re s im de k i (Re s im - 1) görüntüde "-h el
p-ite m " k ul
l
anıl
ıyor. Yardım açık l
am as ı e k ranın
al
t k ıs -m ında s iyah üze rine be yaz ol
arak yazıl
ıyor.
İk inci re s im de (Re s m - 2) is e açık l
am al
ar giriş böl
üm ünün üze rinde ye r al
ıyor.
Re s im 1
D ial
og il
e il
gil
i örne k k odl
ara
/usr/share/doc/dialog/examples
dizininde n ul
aşabil
irs iniz. Eğ e r s is te m inizde bu dizin
bul
unm uyors a de rgi e k inde ye r al
an dos yadan yararl
anabil
irs iniz. Ge l
e ce k s ayıdak i yazıda gide re k
k arm aşık l
aşan k abuk program l
arının fons k iyonl
ar
ve diğ e r program l
am a te k nik l
e ri il
e nas ılk ul
l
anacağ ım ızı göre ce ğ iz.
Re s im 2
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
Gök şin Ak de niz
<gok s in@ e nixm a.org>
Sayfa 52
/PRO GRAM LAM A/PIC
RS232 - Se ri Port - I
RS232 - Se ri Port - I
Standart öze l
l
ik l
e ri ve Pic il
e k ul
l
anım ı
Se ri il
e tişim e l
e k tronik il
e tişim al
anında çok öne m l
i bir ye re s ah iptir. Bas it
ik i cih az aras ı il
e tişim de n h e rk e s in çok iyi bil
diğ i inte rne t ve s ayıs aluydu
il
e tişim ine k adar s on de re ce ge niş bir al
anda k ul
l
anıl
m ak tadır. Bunl
ardan
biri ol
an ve be l
k i de e n bas iti ve e n e s k is i s ayıl
abil
e ce k ol
an RS232 bir
m ik roişl
e m ci il
e e n k ol
ay k ul
l
anıl
an s e ri ve ri il
e tişim yönte m l
e rinde n birini
te şk ile de r.
RS232 s is te m i h e m ve ri yapıs ı h e m de e l
e k tronik ve m e k anik öze l
l
ik l
e ri
il
e tanım l
anm ıştır. Bu durum u il
e birçok s tandarttan ayrıl
ır. El
e k tronik
s inyalöze l
l
ik l
e ri bazı s is te m l
e rde ve ri yapıs ından bağ ım s ız ol
arak tas arl
anm ak ta ik e n, bazı s tandartl
ar da yal
nızca ve ri yapıs ını (protok ol
)
tanım l
arl
ar. RS232 s tandardı EIA232 ol
arak tanım l
anm ıştır. M e k anik
öze l
l
ik l
e ri k ul
l
anıl
an D Sub9 /D Sub25 bağ l
antıl
arına k adar tanım l
anm ıştır.
RS232 s tandardının ge l
iştiril
diğ i döne m l
e rde öne m l
i ol
abil
e ce k bu öze l
l
ik l
e r günüm üzde dah a çok ve ri yapıs ı (protok ol
ü) il
e s ınırl
ı h al
e ge l
m iş
ve orijinal s tandartl
arda tanım l
anan m e k anik ve e l
e k tronik öze l
l
ik l
er
büyük öl
çüde öne m ini yitirm iştir. Bugün birçok dizüs tü bil
gis ayarda bir
RS232 çık ışı bul
unm am ak ta bunun ye rine ih tiyaç duyul
duğ unda bir USBRS232 dönüştürücü k ul
l
anıl
m ak tadır.
M ik roişl
e m cil
e rde k ul
l
anıl
an 5 ve 3.3 vol
tl
uk s inyals e viye l
e ri RS232 il
e tişim inde öze ls ürücül
e r aracıl
ığ ı il
e + /- 12 Vol
tl
uk s e viye l
e re çık arıl
arak
k ul
l
anıl
ır. Bu s is te m in dış e tk e nl
e re k arşı güve nl
iğ ini arttırm ak için
yapıl
m ıştır. İk i m ik roişl
e m ci aras ında il
e tişim m ik roişl
e m cil
e rin m antık
s e viye l
e ri ol
arak 5/3.3V s e viye l
e rinde n + /- 12V s e viye l
e rine çık arıl
ır. Bu
işl
e m s ıras ında s inyalaynı zam anda e vril
ir. Yani 5V'l
uk s inyal-12 ol
arak
il
e tişim h attına ve ril
ir. Karşı tarafta is e + /- 12V s e viye s i yine e vril
e re k
5/3.3V s e viye s ine dönüştürül
ür. Bu işl
eml
e r için e n bil
ine n e nte gre l
er
TSC232 e nte gre l
e ridir. Bu e nte gre l
e rde 3 ade t al
ıcı ve 3 ade t de s ürücü
bul
unm ak tadır.
RS232 için ge ne l
l
ik l
e norm albak ır k abl
ol
ar k ul
l
anıl
ır. Bütün s e ri il
e tişim
s is te m l
e rinde ol
duğ u gibi bu k abl
ol
arın uzunl
uk ve h ız il
e doğ ru orantıl
ı
ol
arak k ayıpl
arı artar ve güve nil
irl
iğ i azal
ır. Bu da be l
irl
i bir h ızda
e niXm a - M art 2008
k ul
l
anıl
abil
e ce k m e s afe yi s ınırl
ayacak tır. RS232 norm alol
arak k ıs a m e s afe diye bil
e ce ğ im iz m e s afe l
e r içindir. Ancak günüm üzde ge l
iştiril
e n s ürücül
e r s aye s inde bu m e s afe biraz dah a uzun ol
abil
m e k te dir. Ge re k tiğ inde de m üm k üns e h ız düşürül
e re k m e s afe uzun tutul
abil
ir. M e s afe nin
güve nl
i il
e tişim il
e arttırıl
m as ının ge re k l
i ol
duğ u durum l
arda, RS232 ve ri
biçim i k ul
l
anıl
m ak l
a birl
ik te e l
e k tronik s is te m ol
arak RS422/RS485 de
k ul
l
anıl
abil
ir. Bu şe k il
de 9 600 Baud h ızında 1.5 Km 'ye k adar uzak l
ara ve ri
il
e til
e bil
ir.
Hız(Baud)
2400
4800
9600
38400
57600
115200
-
mesafe
120 m
60 m
30 m
15 m
4.8 m
2.4 m
Bir RS232 s is te m inde ve ri h ızı ol
arak Baud k ul
l
anıl
ır. Baud il
e Bit O utput
Rate ge ne l
l
ik l
e k arıştırıl
m ak tadır. Baud k ul
l
anıl
an s is te m de s inyalde ğ işik l
iğ ine k arşıl
ık ge l
e n bit de ğ işik l
iğ i ye rine s e m bolh ızını te m e lal
ır.
Kul
l
anıl
an ve ri şe k l
i bir bitl
ik ve riyi birde n fazl
a s iynal de ğ işim i il
e
il
e tiyors a bu ik i de ğ e r birbirinde n fark l
ı ol
acak tır. Baud h ızl
arı ol
duk ça
düşük de ğ e rl
e rde n başl
ayarak e n çok k ul
l
anıl
an 9 600'e ve dah a s onra
el
e k tronik te k i ge l
işm e l
e r il
e çok dah a yük s e k h ızl
ara k adar gide r.
Sıral
am a birbirl
e rinin ik i k atı ol
arak yapıl
ır. 9 600'de n s onra 19 200 ge l
e re k
de vam e de r. Ancak arada k üçük yuvarl
am al
ar da yapıl
ır.
RS232 ik i cih az aras ında doğ rudan bağ l
antı için tas arl
anm ış bir s tandarttır. Bu ne de nl
e bir cih azın çık ış s inyal
inin k arşıs ında diğ e r cih azın
giriş s inyal
i ge l
e ce k şe k il
de bağ l
antıl
ara s ah iptir.
Burada RS232 s tandardının tüm öze l
l
ik l
e rini e l
e al
m ak ye rine bize ge re k e n k ıs m ı il
e il
gil
e ne ce ğ iz. Bu ne de nl
e bir cih azın ve ri çık ışı TX ve ve ri
girişi RX s inyal
l
e rini k ul
l
anıp dah a fark l
ı am açl
ar için var ol
an diğ e r
s inyal
l
e ri k ul
l
anm ayacağ ız.
w w w .e nixm a.org
Sayfa 53
/PRO GRAM LAM A/PIC
RS232 - Se ri Port - I
Pic m ik roişl
e m cil
e rin birçoğ unda RS232 k ul
l
anım ı için bir al
t yapı bul
unm ak tadır. Bu yapının k ul
l
anıl
m as ı durum unda işl
e m cinin yük ü h afifl
em e k te ve program l
arın yazım ı k ol
ayl
aşm ak tadır.
Ş e k il1 - RS232 NRZ form atındak i ve ri b içim i
Ve ri b içim i
RS232 s inyal
inde NRZ (Non Re turn to Z e ro) yapıs ı k ul
l
anıl
ır. Bu şe k il
de
s inyalde ğ işim l
e ri il
e be l
irl
e ne n il
e tişim fre k ans ı s abit ol
m am ak l
a birl
ik te
e n fazl
a Baud oranı k adar ol
acak tır.
Bağ l
ı bul
unan ik i cih az aras ında yal
nızca ve ri s inyal
i k ul
l
anıl
dığ ında ik i
il
e tişim h attı bul
unm ak tadır. Bu h atl
ar bir cih azın TX'ini diğ e rinin RX'ine
bağ l
ar.
İl
e tişim yok ik e n s inyals e viye s i m antık 1 s e viye s inde (5/3.3V) ol
arak
bul
unur. İl
e tişim m antık 0 ol
an bir 's tart' biti il
e başl
ar ve be l
irl
e ne n
s ayıda ve ri biti ve 1 ya da ik i m antık 1 ol
acak şe k il
de 's top' biti il
e s ona
e re r. Bunl
ara bir de 'parity' biti e k l
e ne bil
ir. Ve ri bitl
e ri ge ne l
l
ik l
e 8 ol
arak
k ul
l
anıl
ırk e n 1 s top ve parite s iz k ul
l
anım çok te rcih e dil
e n bir s e çe ne k tir.
Yazım ızda da bu form atı yani 8 ve ri(data) biti 1 s top biti biçim ini
k ul
l
anacağ ız.
RS232 as e nk ron il
e tişim s is te m idir. Yani ve ri bitl
e ri il
e e şl
e şe re k çal
ışan
bir 'cl
ock ' (s aat) s inyal
i bul
unm am ak tadır. Ancak zam an e şl
e nik tir. Yani
tüm il
e tişim in biçim i zam an bazında tanım l
anm ıştır. Baud oranı da bunu
be l
irl
e r.
Baud oranını fre k ans ol
arak al
ıp bunun pe riyodunu bul
duğ um uzda, 9 600
Baud için bir bit zam anının 104 m ik ro s aniye ol
duğ unu görürüz. Bu
zam an is e 4 M H z'te çal
ışan bir Pic m ik roişl
e m cis inin yazıl
ım il
e bil
e bu
s is te m i k ul
l
anm as ına ol
anak ve re ce k uzunl
uk tadır. Bu h ız birçok işl
e m için
ye te rl
idir ve bundan s onra örne ğ im ize bu h ızı te m e l al
arak de vam
e de ce ğ iz.
e niXm a - M art 2008
Ş e k il2 - Al
ıcı program ın örne k l
e m e nok tal
arı ve zam anl
arı
RS232 s inyal
inin de ğ e rl
e ndiril
m e s inde k ul
l
anıl
an yak l
aşım , 's tart' bitinin
te s pit e dil
m e s inde n s onra be l
irl
i zam an aral
ık l
arı il
e m antık s e viye s inin
k ontrol
una dayanır. Yazıl
ım s al ol
arak RS232 k ul
l
anım ında program ın
yapıs ına bağ l
ı ol
arak k e s m e (inte rrupt), zam an dil
im l
e m e s i ya da
doğ rudan s e ri il
e tişim i be k l
e m e yak l
aşım ı k ul
l
anıl
abil
ir. Bu şe k il
de s tart
biti te s pit e dil
dik te n s onra yarım bit zam anı k adar be k l
e nir ve s tart bitinin
doğ rul
uğ unu s ınam ak için m antık s e viye nin 0 ol
m as ı k ontrole dil
ir. Eğ e r
işl
e m doğ ru is e bire r bit be k l
e m e zam anl
arı il
e te s pit e dil
e n bit s ayıs ı
k adar be k l
e yip biti al
m a ve bir s h ift re gis te r - k ayan yazm aca ye rl
e ştirm e
işl
e m i yapıl
ır. Önce düşük de ğ e rl
ik l
i bit Bit0 al
ınm ak ta e n s on ol
arak da
yük s e k de ğ e rl
ik l
i bit Bit7 ge l
m e k te dir. Bu 8 bit il
e bir baytl
ık ve ri
tam am l
anır. Ancak 8. bitte n s onra bir bit zam anı dah a be k l
e nir ve m antık
1 ol
m as ı ge re k e n 's top' biti te s t e dil
ir.
;**********************************************************
; Gecikme
;**********************************************************
S_Delay
CLRWDT
MOVLW .22
S_Delay_Half
MOVWF c_1
NOP
w w w .e nixm a.org
Sayfa 54
/PRO GRAM LAM A/PIC
RS232 - Se ri Port - I
S_D_Loop
NOP
DECFSZ
c_1,F
GOTO S_D_Loop
RETURN
S_D e l
ay ol
arak adl
andırıl
an ge cik m e rutini bitl
e r aras ı zam anl
am al
arda
k ul
l
anıl
acak tır.
;**********************************************************
; SCI Read - Seri alma
;**********************************************************
SCI_Read
BCF
f_Ok
MOVLW .8
MOVWF SCI_Counter
CLRF TMR0
;Clear timeout
CLRWDT
SCI_Rx_Wait
BTFSS SCI_RX
GOTO SCI_Rx_Start
BTFSS f_Time_Out
GOTO SCI_Rx_Wait
RETURN
SCI_Rx_Start
MOVLW .10
GOTO $+1
CALL S_Delay_Half
BTFSC SCI_RX
;? True start bit
RETURN
;No, false start bit
SCI_Rx_Loop
CALL S_Delay
NOP
CLRC
RRF
SCI_Reg,F
BTFSC SCI_RX
BSF
SCI_Reg,MSB
DECFSZ
SCI_Counter,F
GOTO SCI_Rx_Loop
CALL S_Delay_Half
;For stop bit
BSF
f_Ok
RETURN
e niXm a - M art 2008
Al
m a rutininin başında e k ol
arak bir zam an aşım ı s is te m i k urduk . Burada
önce al
m a için bit s ayacı 8'e e şitl
e niyor ve Tim e r0 (tm r0) s ıfırl
anarak
ge l
e n SCI_Rx_W ait çe vrim inde ya k arşı taraftan ve ri ak ışının başl
am as ı ya
da zam an aşım ı be k l
e niyor. Karşı taraftan gönde rim başl
am adan zam an
aşım ı ol
urs a f_O k ol
um s uz ol
arak k al
acak ve çağ rı ye nide n yapıl
acak şe k il
de program de vam e de ce k tir. İşl
e m in tüm üyl
a başarı il
e tam am l
anm as ı
durum unda is e f_O k 1 ol
acak ve al
ınan ve ri de ğ e rl
e ndiril
e ce k tir.
Ve rici tarafta is e işl
e m dah a k ol
aydır. 0 ol
an s tart biti için çık ış (TX) 0
yapıl
ır ve bir bit zam anı (104 M ik ros aniye ) k adar be k l
e nir ve çık ıa il
k bit
s e viye s i ye rl
e ştiril
ir. Bu işl
e m 8 ve ri biti ve bir de m antık 1 ol
acak şe k il
de
s top biti için yapıl
arak tam am l
anır.
;**********************************************************
; SCI Write - Seri gonderme
;**********************************************************
SCI_Write
MOVWF SCI_Reg
MOVLW .8
MOVWF SCI_Counter
BCF
SCI_TX
;Start bit
GOTO $+1
GOTO $+1
GOTO $+1
GOTO $+1
CALL S_Delay
SS_Loop
;Send data bits
BTFSS SCI_Reg,LSB
BCF
SCI_TX
BTFSC SCI_Reg,LSB
BSF
SCI_TX
RRF
SCI_Reg,F
CALL S_Delay
DECFSZ
SCI_Counter,F
GOTO SS_Loop
BSF
SCI_TX
CALL S_Delay
RETURN
;Stop bit
Yuk ardak i k odl
arda doğ rudan RS232 il
e tişim i be k l
e ne n yapı k ul
l
anıl
-
w w w .e nixm a.org
Sayfa 55
/PRO GRAM LAM A/PIC
RS232 - Se ri Port - I
m ak tadır. Bunun çok dah a k arm aşık ol
arak k e s m e il
e k ul
anıl
an biçim i
M icroch ip uygul
am a notl
arında ye r al
m ak tadır. D onanım de s te ğ i (rs 232
pe riph e ral
) il
e k ul
l
anım ını is e s ah ip ol
duğ u k arm aşık ayarl
ar ne de niyl
e
il
e rk i k onul
arım ızda örne k l
e rl
e el
e al
acağ ız.
Yuk arda ve ril
e n örne k k odl
ar il
e ik i ayrı işl
e m cil
i de vre ya da bir
bil
gis ayara bağ l
anm ış işl
e m cil
i de vre il
e RS232 il
e h abe rl
e şe n çe şitl
i
program l
ar yazabil
iriz. Çok bas it bir örne k ol
arak , RS232 il
e al
dığ ı ve riyi
ge riye gönde re n aşağ ıdak i program ı k ul
l
anabil
iriz.
Title "RS232 Test, by Tanju Tascilar, GPLv3"
Processor 16f628
Include "p16f628.inc"
__CONFIG _INTRC_OSC_NOCLKOUT&_LVP_OFF&_MCLRE_OFF
Errorlevel 1,-207,-305,-302
; I/O pin isimleri
#Define SCI_TX
#Define SCI_RX
RA_RST
RA_DDR
RB_RST
RB_DDR
R_CMCON
R_VRCON
EQU
EQU
EQU
EQU
EQU
EQU
PORTB,2
PORTB,1
b'00000000'
b'11111111'
b'00000100'
b'00000010'
b'00000111'
b'00000000'
;SCI output
;SCI input
;PortA
;PortA
;PortB
;PortB
;CMCON
;VRCON
reset degeri
Data Direction
reset degeri
Data Direction
reset degeri
reset degeri
CBlock
0
c_1
Prog_Flags
SCI_Reg
SCI_Counter
EndC
CBlock
b_Ok
EndC
#define
#define
#define
#define
0
f_Ok
Prog_Flags,b_Ok
f_Time_Out
TMR0,7
LSB 0
MSB 7
e niXm a - M art 2008
;SCI receive timeout
ORG
0
CLRF PCLATH
GOTO
Main
ORG
;Reset Vector
10
;**********************************************************
; Gecikme
;**********************************************************
S_Delay
CLRWDT
MOVLW .22
S_Delay_Half
MOVWF c_1
NOP
S_D_Loop
NOP
DECFSZ
c_1,F
GOTO S_D_Loop
RETURN
;**********************************************************
; SCI Write - Seri gonderme
;**********************************************************
SCI_Write
MOVWF SCI_Reg
MOVLW .8
MOVWF SCI_Counter
BCF
SCI_TX
;Start bit
GOTO $+1
GOTO $+1
GOTO $+1
GOTO $+1
CALL S_Delay
SS_Loop
;Send data bits
BTFSS SCI_Reg,LSB
BCF
SCI_TX
BTFSC SCI_Reg,LSB
BSF
SCI_TX
RRF
SCI_Reg,F
CALL S_Delay
w w w .e nixm a.org
Sayfa 56
/PRO GRAM LAM A/PIC
RS232 - Se ri Port - I
DECFSZ
SCI_Counter,F
GOTO SS_Loop
BSF
SCI_TX
CALL S_Delay
RETURN
;Stop bit
;**********************************************************
; SCI Read - Seri alma
;**********************************************************
SCI_Read
BCF
f_Ok
MOVLW .8
MOVWF SCI_Counter
CLRF TMR0
;Clear timeout
CLRWDT
SCI_Rx_Wait
BTFSS SCI_RX
GOTO SCI_Rx_Start
BTFSS f_Time_Out
GOTO SCI_Rx_Wait
RETURN
SCI_Rx_Start
MOVLW .10
GOTO $+1
CALL S_Delay_Half
BTFSC SCI_RX
;? True start bit
RETURN
;No, false start bit
SCI_Rx_Loop
CALL S_Delay
NOP
CLRC
RRF
SCI_Reg,F
BTFSC SCI_RX
BSF
SCI_Reg,MSB
DECFSZ
SCI_Counter,F
GOTO SCI_Rx_Loop
CALL S_Delay_Half
;For stop bit
BSF
f_Ok
RETURN
e niXm a - M art 2008
;**********************************************************
; Main
;**********************************************************
Main
MOVLW RA_RST
;PortA reset degeri
MOVWF PORTA
MOVLW RB_RST
;PortB reset degeri
MOVWF PORTB
MOVLW R_CMCON
MOVWF CMCON
BCF
STATUS,RP1
BSF
STATUS,RP0 ;Bank1 ram alanini sec
MOVLW RA_DDR
;PortA Data Direction
MOVWF TRISA
MOVLW RB_DDR
;PortB Data Direction
MOVWF TRISB
BCF
OPTION_REG,7
;PullUp lar aktif
BCF
STATUS,RP0 ;Bank0 ram alanini sec
Main_Loop
CLRWDT
CALL SCI_Read
BTFSS f_Ok
GOTO Main_Loop
MOVF SCI_Reg,W
CALL SCI_Write
GOTO Main_Loop
END
(rs 232a.as m dos yas ını e niXm a e k l
e rinde bul
abil
irs iniz.)
Bu te m e lbaşl
angıçtan s onra m ik roişl
e m cil
i bir de vre nin Linux'ta bil
gis ayara RS232 il
e bağ l
ı ol
arak çal
ışm as ını e l
e al
an s e riye başl
ayacağ ız.
D e vam e de ce k ...
w w w .e nixm a.org
Tanju Taşçıl
ar
<tanju@ e nixm a.org>
Sayfa 57
/H
Linux D ünyas ından H ab e rl
er
ABERLER
nVidia
k artl
arının
h ızl
andırıl
ma
öze l
-l
ik l
e rini k ul
l
anabil
iyor. İs tas yon ayarı, s inyals e viye s i k ontrol
u
ve k ayıt için ayrıca k om ut s atırından çal
ıştırıl
abil
iyor.
h ttp://w w w .pch dtv.com /h d_5500.h t
ml
M icros oft'a Re k or Ce za
Linux İçin H D TV
Te l
e vizyon K artı
pcH D TV - H igh D e finition Tv Card Yük s e k
Çözünürl
ük l
ü Te l
e vizyon
Kartı il
e Linux k ul
l
anıcıl
arı ye ni te k nol
ojinin tüm öze l
l
ik l
e rinde n k ol
ayl
ık l
a yararl
anabil
irl
e r. Ü s te l
ik bu
k art yal
nızca Linux için tas arl
anm ış ve şu an için yal
nızca Linux
s ürücül
e ri bul
unm ak ta.
Kartın öze l
l
ik l
e ri is e s aym ak l
a bitm e ye ce k k adar çok gibi görünüyor. H e rşe yde n önce açık k aynak
k odl
u s ürücül
e r ve izl
e tici k art il
e
e niXm a - M art 2008
Ge çm iş yıl
l
arda çarptırıl
dığ ı ce zal
arın topl
am ından bil
e dah a fazl
a
ge l
iyor. 129 $'l
ık fiyatı il
e bir dijital
ol
an bir tutar ol
arak 1.3 m il
yar
tv k artı için uygun fiyata s ah ip,
dol
arl
ık re k or ce za Avrupa BirATSC/NTSC s is te m l
i te l
e vizyon k arl
iğ i'de n ge l
di. Bu ce za il
e M icrotı. H D TV de code ri tam am e n yazıs oft'un AB'de n al
dığ ı ce zal
arın topl
ım s alol
arak çal
ışm ak ta ve e l
be tte
l
am ı 2 m il
yar dol
ara ul
aştı.
açık k aynak k odl
u. M e vcut 18
ATSC uyum l
u dijitalform atın h e pSon günl
e rde M icros oft birtak ım
s ini de de s te k l
iyor. Ş ifre l
e nm e m iş
yazıl
ım l
arı il
e il
gil
i bil
gil
e ri başk a
QAM 64 ve QAM 256 k abl
o TV s inyazıl
ım ge l
iştiricil
e re de açtığ ını
yal
l
e rini, NTSC anal
og te l
e vizyon
il
an e tm işti. Ke ndil
e ri dışında k im s iynal
l
e rini k ul
l
anabil
iyor. Bir s is s e nin pe k de öne m l
i bul
m adığ ı ve
te m e 4 ade te k adar k art tak ıye te rs iz ol
arak be l
irttik l
e ri bu açıl
abil
iyor. H D -2000 ve H D -3000 dil
ım ın be l
k i de bir ne de ni yak l
aşjitalte l
e vizyon k artl
arı il
e uyum l
u.
m ak ta ol
an ce zaya k arşı k e ndi baVide o k aydı, zam an k aydırm as ı ve
k ış açıl
arı il
e bir önl
e m idi. Nite k im
gös te rim
işl
eml
e rini yapabil
iyor.
yaptık l
arı açık l
am ada, ve ril
e n ce za-
w w w .e nixm a.org
nın 'dah a önce h al
l
e dil
m iş s orunl
ar' il
e il
gil
i ol
duğ unu be l
irtiyorl
ar.
Ancak görül
e n o k i, M icros oft'un
ayak oyunl
arı Avrupa Birl
iğ i'nde
pe k işe yaram ıyor. Bu durum gözönüne al
ındığ ında ve ril
e n bu s on
ce zanın da bir s on ol
m ayacağ ını
rah atl
ık l
a s öyl
e m e k m üm k ün.
Bu ce zanın ark as ından m uh te m e l
e n O O XM L adl
ı, 'e k s ik ve yanl
ış'
(de fe ctive by de s ign) 's tandartl
arı'nın ISO s tandardı ol
arak k abul
e ttiril
m e ye
çal
ışıl
m as ı s ıras ında
yaptık l
arı h il
el
e rin ince l
e m e s i s onucu ye ni ce zal
ar M icros oft'u be k l
iyor ol
abil
ir.
Pandora - Linux Tab anl
ı
O yun K ons ol
u
Küçük dizüs tü bil
gis ayarl
ardak i Li-
Sayfa 58
/H
Linux D ünyas ından H ab e rl
er
ABERLER
nux h ak im iye tinin yanıs ıra Linux
yük l
ü çok k üçük bil
gis ayarl
ar için
de çal
ışm al
ar s ürm e k te . Pandora
adl
ı çok k üçük boyutl
ara s ah ip,
dok unm atik e k ranl
ı oyun k ons ol
u
ya da çok k üçük dizüs tü bil
gis ayar
Nis an s onu ya da M ayıs başında
İngil
te re , Am e rik a Birl
e şik D e vl
e tl
e ri, Al
m anya ve Türk iye 'de s atışa
s unul
m ayı be k l
iyor.
ol
arak başk a pl
atform l
ar için yazıl
m ış oyunl
arı da k ul
l
anm a ol
anağ ına s ah ip. Ayrıca tam h ızda çal
ışan Pl
ayStation 1 e m ul
as yonu da
birl
ik te ge l
m e k te . N64 e m ül
as yonunun ye ni s ürüm l
e rde e k l
e ne ce ğ i
de be l
irtil
m e k te .
h ttp://w w w .ope npandora.org/
h ttp://w w w .l
inuxde vice s .com /ne w s /
NS700479 4073.h tm l
800x600 çözünürl
ük l
ü 4.3" e k rana, W iFi, USB ve dok unm atik e k ranı bul
unan Pandora, ARM SoC
(Sys te m on Ch ip) işl
e m cis ine yük l
e nm iş Linux il
e çal
ışm ak ta. O pe nGL 2.0 uyum l
u grafik işl
e m cis ine
de s ah ip bul
unuyor.
Ş u an için az m ik tarda Linux için
yazıl
m ış oyun bul
unm as ı ne de niyl
e GP2X, M AM E, SNES, Ge ne s is
ve PC Engine gibi e m ül
atörl
e re
s ah ip bul
unuyor. Bu şe k il
de orijinal
K ul
l
anıl
an Lis ans l
ar
e niXm a'da dök üm an
l
is ans l
arı
ol
arak GFD L ve CC (Cre ative
Com m ons ) l
is ans l
arından biri k ul
l
anıl
abil
ir.
GFD L - Gnu Fre e D ocum e nt
Lice nce (GNU Özgür Yazı Lis ans ı),
e s as ol
arak dök üm andan h e r tür
yararl
anm ayı s e rbe s t bırak an bir
l
is ans biçim idir.
e niXm a
<w w w .e nixm a.org>
Cre ative Com m ons is e Som e
Righ ts Re s e rve d - Bazı H ak l
arı
Sak l
ı anl
ayışı il
e k ul
l
anıl
an l
is ans l
am a biçim idir. Bas itl
e ştiril
diğ inde
4 te m e löze l
l
iğ e s ah iptir.
Noncom m e rcial- Gayri
Ticari: Bu öze l
l
iğ e s ah ip
ol
an şe y ya da bu şe y
k ul
l
anıl
arak türe til
e n/üre til
e n ne s ne l
e r, ticari ol
arak k ul
l
anıl
am az.
No D e rivative W ork s Türe til
e m e z: Bu öze l
l
iğ e
s ah ip ol
an şe y te m e l
al
ınarak başk a bir şe y üre til
e m e z/türe til
e m e z.
Attrib ution - Atıf Yapm a: Bu öze l
l
iğ e s ah ip
ol
an şe y ya da bu şe y
k ul
l
anıl
arak türe til
e n/üre til
e n ne s ne l
e r, yazarı ya da ol
uşturucus una
atıfta
bul
undurul
arak
k ul
l
anıl
abil
ir.
Sh are Al
ik e - Be nze r
Lis ans l
a
D ağ ıtm a:
Bu
öze l
l
iğ e
s ah ip
ol
an
ne s ne l
e r k ul
l
anıl
arak ya da te m e l
al
ınarak üre til
e n/türe til
e n şe yl
er
ancak aynı l
is ans al
tında de vam
e de bil
irl
e r..
Bu dört öze l
l
ik te n birde n fazl
as ı
birbirl
e ri il
e çe l
işm e diğ i s üre ce
aynı şe y üze rine uygul
anabil
irl
e r.
h ttp://cre ative com m ons .org/about
w w w .gnu.org/copyl
e ft/fdl
.h tm l
e niXm a - M art 2008
w w w .e nixm a.org
Sayfa 59