Masaustu Pufler-5

Transkript

Masaustu Pufler-5
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 1
CEYHUN AKGÜN
[email protected]
Haz›rlayan
Ceyhun AKGÜN
BASKI ÖNCES‹ HAZIRLIK • KA⁄IT SEÇ‹M‹ VE MAL‹YET HESABI •
BASKI ‹fi HAZIRLAMA • REVOLTA • FORMA • OVERPRINT •
TRAM • DCS 1.0-2.0 • SPOT RENK • ADJUSTMENT LAYER
• RENKLER ÜZER‹NE • LAYER STYLE • IMAGEREADY
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 4
4
Bir tasar›ma bafllamadan, düflüncelerinizi taslaktan programlar arac›l›¤›yla uygulamaya dökerken sa¤l›kl› sonuçlar alabilmek, h›zl› sonuçland›rmak için yap›lmas› gereken küçük
kontroller, tercihlerdeki baz› de¤ifliklikler önemli maddi ve zaman kayb›n›n
önüne geçebilir.
Burada kulland›¤›m›z teknikleri gözden geçirmeye, hat›rlatmaya, programlar›n fazla kullan›lmayan noktalar›n›
birlikte incelemeye çal›flaca¤›z. Sayfa s›n›r›m›z oldu¤undan baz› konulara önümüzdeki aylarda kendi köflemde daha
genifl yer verece¤im. Masaüstü yay›nc›l›k alan›nda çal›flan arkadafllar, bu tür
ipuçlar›n›n hayati önemine defalarca
flahit olmufllard›r. Bu kontrollerle birlikte bask› öncesi
aflamalara de¤inerek baz›
konular›n alt›n› çizece¤iz.
1. BASKI ÖNCES‹ HAZIRLIK
Çal›flt›¤›m›z alanlarda müflteriden gelen brief do¤rultusunda müflterinin iste¤ini, tasar›m problemini en iyi flekilde sonuçland›rarak geri dönüfl yapar ve onay almaya
çal›fl›r›z. Müflteri her zaman
en iyisini en ucuza almak ister
bu durum bazen yapt›¤›m›z çal›flmalar›n kalitesinin düflmesine sebep
CEYHUN AKGÜN
[email protected]
MacLine
oluyor. Kendi
aram›zda yapt›¤›m›z sohbetlerde müflterilerin bilgisizli¤inden dem vurulur. Asl›nda
burada müflterinin neyi ne
kadar bilmesinden öte tasar›mc›n›n müflteriyi ikna etmesi önemlidir. Sonuçta yap›lacak çal›flma müflterinin imaj›n› ya da bir ürünün pazar
pay›n› artt›rmada rol oynayacakt›r. Birebir müflteriyle muhattap olan tasar›mc›lar›n yaflad›¤› sorunlardan biri de
yap›lan revizyonlar›n dengesiz, bilinçsiz ve tasar›m›n tümden de¤iflmesine neden olacak türden de¤iflikliklerdir. Bu tür sorunlar›n
önüne geçmek için çal›flma öncesi, müflteri, tasar›mc› ve müflteri
temsilcisinin de bulundu¤u bir
toplant›yla müflterinin isteklerinin yaz›l› taahhütlü al›narak tasar›mc›n›n haz›rl›¤a bafllamas›d›r.
Masaüstü
yay›nc›l›k,
grafik tasar›m konular›nda
MacLine’›n geçmifl say›lar›nda
da detayl› bilgiler bulabilirsiniz.
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 6
6
2. KA⁄IT SEÇ‹M‹ VE MAL‹YET HESABI
Bask›da kullan›lmak istenilen ka¤›t belirlenirken tasar›mc›n›n fikri, bask› tekni¤i,
müflterinin iste¤i ve ekonomik ölçütler
belirleyici olmaktad›r.
Ka¤›t seçiminde bask› sistemi, boyay›
emme özelli¤i, kuruma süresi, bask›
tramlar›n›n yo¤unlaflmas› göz önünde tutulmal›d›r.
Müflterimizin bizden bir katalog istedi¤ini düflünelim. Tasar›m›n tüm detaylar› bize ait, ka¤›t gramaj›, cinsi, bask› ve
renk say›s›. Çal›flmam›z› yaparken ürünün kalitesini direkt etkileyen ka¤›t cinsini çok iyi belirlemeliyiz. Seçilen ka¤›t cinsine göre çal›flma haz›rlanmal›
ve en uygun bask› tram›nda
filme gönderilmeli. Bristol ve
kufle cinsi ka¤›tlar›n 57x82 ve 70x100 cm
ebat ölçüleri bulunmaktad›r. Tabaka cinsinden ka¤›tlar top (500 tabakal›k) ve paket (250 tabakal›k) olarak ikiye ayr›l›r.
Genel toplamda bir tabakay› en firesiz bir
biçimde kullanmam›z sonucu ka¤›ttan
tasarruf yaparak müflteriye sunulan fiyat›n önemli oranda düflmesini sa¤layabiliriz. Tiraj› yüksek ifllerin maliyet hesaplamas› çok önemlidir. Ka¤›t tabaka olarak
de¤il, kilo olarak hesaplan›r ve sat›n al›n›rken de bu biçimde de¤erlenir.
Bir örnek üzerinde aç›klayal›m. Müflterimize bir yüzeyi 20x20 cm ölçülerinde,
aç›ld›¤›nda 40x20 cm ölçülerine
gelen ortadan tel dikiflli,
135 gr kufle ka¤›da 4 renk
bask›l› 2000 adet
bir katalog fiyat› ç›kartal›m. Çal›flmam›z için ç›kart›lacak maliyette ka¤›t, bask›,
dikifl ve katlama, grafik, film ç›k›fl için
MacLine
ayr› ayr› maliyet hesab› yapmam›z gerekiyor.
Ka¤›d›m›z 135 gr 70x100 kufle. Katalo¤umuzun sayfalar›n›n aç›lm›fl hali
40x20 cm ölçülerinde. Bir tabakadan en
fazla kaç adet 40x20 cm ölçülerinde yaprak ç›kaca¤›n› bulal›m. Ka¤›d›n 100 cm
kenar›ndan, sayfam›z›n genifl kenar›n› 40
cm al›rsak 100’den iki bölüm ç›kart›r›z.
70’lik taraf›ndan da 20 cm’lik kenar› al›rsak 3 bölüm ç›kart›r›z. Toplamda bir tabakadan 6 yaprak ç›kartm›fl olduk. Bir
yapra¤›n arkal› önlü bas›lmas› durumunda ve ortadan k›r›lmas›
halinde 4 sayfa oluflacak.
Bu durumda 24 sayfal›k
katalo¤umuzu bir tabakan›n
arkal› önlü bas›lmas›ndan ç›kartabiliyoruz. Bir tabaka 70x100
135 gr kufleden bir adet katalog ç›k›yor,
2000 adet için 2000 tabaka kufleye ihtiyaç var. Toplam ka¤›t a¤›rl›¤›n› bulmak
için 1m2’si 135 gr olan ka¤›d›n 70x100=
7000 cm2’sinin gr cinsinden a¤›rl›¤›n› bulmak için kulland›¤›m›z formül.
70x100x Ka¤›t Gramaj› / 10.000 =
Bu formüle göre
70x100x135/10.000=94.5 gr. Bu sonuç bize 70x100 135 gr kuflenin bir tabakas›n›n gr cinsinden de¤erini verdi.
2000x94,5= 189000 gr. Böylelikle toplam
189 kilo ka¤›da ihtiyac›m›z oldu¤unu ö¤rendik. Ka¤›tç›m›zdan birim kilo fiyat›n›
da alarak, örne¤in 5$x189 kg: 945$ toplam ka¤›t fiyat›.
S›ra geldi film ç›k›fl maliyetine. Sayfa
ölçümüz 40x20, tafl›rma paylar›yla birlikte 41x21 bunu tabakaya yayd›¤›m›zda
82x63 cm2 bir alan kaplayacakt›r. 82x63:
5166 cm2 bu de¤eri de servis bürolardan
dört rengin 1cm2 fiyat›n› alarak, örne¤in
13.000 TL x 5166: 67.158.000 TL. Bu bir
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 7
7
yönün fiyat›, arka yüzey için yine ayn› de¤erde film al›naca¤›ndan 134 milyonluk
toplam film ç›k›fl maliyetini buluruz. Bask› için ise genelde 3000’lik bask› traj›n›n
alt›nda olmas›ndan dolay› bize tek fiyat
verilecektir. Genel olarak 30 milyondan
rengini (kal›b›n›) düflünürsek 120 milyon
bir yüzeyinin dört renk bask›s›n› buluruz.
Arka yüzeyin de bask›s› için 120 olaca¤›ndan toplam 240 milyon bask› maliyetine ulafl›r›z. Bask› adetinin 3000 bask›
traj›n›n üzerine ç›kmas› durumunda
matbaa ek ücret talep edece¤inden bunun bilgisini özellikle alman›z gerekmektedir. Katolo¤umuz bas›ld›ktan sonra tel
dikifl ve k›r›ma girmesi gerekti¤inden bu
ifllem içinde maliyet belirlemeliyiz. Bu ifllem için 50 milyon sembolik bir rakam
belirleyelim. Gelelim iflin tasar›mc›lar için
özel noktas›na. Reklam Yarat›c›lar› Derne¤i’nin fiyatlar›na bakarsak bu ifl için
3.000.000.000 TL. fiyat belirlememiz gerekiyor. Bu art›k müflteriyle yap›lacak çetin pazarl›¤›n sonucuna kal›yor ama genelde tek pazarl›k pay› grafik tasar›ma
kayd›r›ld›¤›ndan bu iflin gerçek karfl›l›¤›
oldukça küçümseniyor. Toplam maliyetlerimizi ele al›rsak.
Ka¤›t: 945 dolar=1.550.000.000 TL
Film Ç›k›fl: 134 milyon
Tel Dikifl: 50 milyon
Bask›: 240 milyon
Grafik: 750 milyon
Toplam: 2.725.000.000 TL maliyet ortaya ç›k›yor. Çal›flma
anlay›fl›n›za göre
%30-50 kar marj›n› da koyup art›
KDV olarak müflterinize fatura edebilirsiniz.
Ka¤›tç›larda stan-
dart ka¤›t ölçülerinin yan›nda özel ebatlar
verilek ka¤›t haz›rlatmak mümkün. Yüksek trajl›, maliyetli ifllerde rula halinde
bulunan, bobin olarak da bilinen ka¤›tlardan özel ölçü verilerek yapt›r›lan kesimler ekonomik olur. Gazeteler içersinde
da¤›t›lan insert’ler özel ebat ölçülerine
girmektedir.
3. BASKIYA ‹fi HAZIRLAMA
Çal›flmalar›m›z› haz›rlarken, ka¤›ttan
ve bask›dan tasarruf sa¤lamak için
farkl› haz›rl›klar yapar›z. Farkl› yerleflim, kesim, bask› alternatifleriyle zaman ve iflçilikten k›s›tlamalar yaparak
maliyetleri düflürürüz. Bu noktada bafl
vurulan bask› seçeneklerinden revolta
en çok kullan›lan›d›r. Revolta’yla birlikte forma düzeninin birlikte kullan›ld›¤›
çok olur. Revolta’l› bir çal›flmada makas
makas revolta’dan çok etek-makas revolta’n›n makas paylar›na çok dikkat
etmek gerekiyor. Makaslar ka¤›d› ve kal›b› (blanket) tutan ve genel standart
ka¤›t ölçüsü içine giren kullan›lmayan
ve bask› yap›lamayan 1,5 cm’lik bir
aland›r. Etek makas revoltada toplam 3
cm’lik bir pay› özellikle dikkate almak
çal›flmalar›m›z için çok önemlidir. Ka¤›t
Etek-Makas döndürülece¤inden bazen
çal›flmay› 2-3 mm kesim payl› haz›rlayarak makas için yer açmaya çal›fl›r›z.
MacLine
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 8
8
Revolta - Forma:
Forma: Dergi, kitap, ürün broflürleri,
çok sayfal› di¤er çal›flmalar bas›ld›ktan
sonra belirli bir sistemde 4,8,16,32 sayfal›k bölümlere ayr›lmaktad›r. Bu bölümlerin herbirine forma ad› verilmektedir. Tam bir forma 16 sayfadan oluflur ve
ka¤›t ortadan üç kez katland›¤›nda meydana gelmektedir. 8 sayfal›k olan formada yar› formad›r ve ortadan iki kez katland›¤›nda oluflur. 4 sayfal›k olan ise
çeyrek formad›r ve ortadan bir kere katlanmas›yla meydana gelir. Yapt›¤›m›z
forma düzenini katlayarak, matbaac›m›zla konuflup onay›n› kesinlikle almal›y›z. Yap›lan katlama biçimindeki bir
yanl›fl forma montaj›n› direkt etkileyecektir. Katlama yapt›ktan sonra iç sayfalara sa¤ ve sol köflelere sayfa numaras›n› yazarak forma sayfalar›n› açt›¤›m›zda
bize montaj plan›n› verecektir. Çeyrek ve
yar› forma stilini büyük ebat ka¤›da yerlefltirip revolta bask› sistemine göre
montajlayabiliriz. Bunlar önemli noktalar oldu¤undan filme göndermeden maket yaparak emin olmal›y›z.
fiimdi size 16’l›k bir forma düzenin
katlamas›n› ve numaraland›r›lmas›n›
kare kare anlatarak tamamlayaca¤›z.
1. Katlama için yapaca¤›n›z maket ka¤›d› önünüze ald›¤›n›zda sa¤ alt köfle,
k›rm›z› noktayla gördü¤ünüz köfle katlama sonuna kadar ayn› yerde duracak, sa¤ bafl parma¤›n›n alt›nda.
1
2. Ka¤›d›n sa¤ bölümü sabit olmak üzere ortadan ikiyi katlay›n. Katlama solMacLine
dan sa¤a do¤ru
olmal›.
3. Ka¤›d›n sa¤ alt
köflesi sabit olmak üzere orta2
dan katlay›n.
4. Ka¤›d›n sa¤ alt
köflesi sabit olmak üzere soldan sa¤a katlayarak forma düzenimizi tamaml›yoruz. S›ra geldi
sayfa numaraland›rmaya.
5. Sayfa numaraland›rmay› ka¤›d›n sa¤ ve sol köflelerine yazarak
tamamlay›n.
Sayfa numalar›nda yaz›lan yer sizin montaj plan›n›n en temel noktas›n› oluflturaca¤›ndan resimdeki yerlere dikkat edin.
6. Yine k›rm›z›
noktan›n oldu¤u
sa¤ alt köfle sabit olmak üzere
ka¤›d› aç›n. Re6
simde
görmüfl
oldu¤unuz siyah renkli rakamlar ka¤›d› tuttu¤um yüzeyde olan rakamlar,
k›rm›z› renkli olanlar ise ka¤›d›n alt›nda kalan sizlerin görmesi için k›rm›z›
renkte ka¤›d›n üzerine yazd›¤›m sayfa
numaralar›. Çal›flman›z› montajlarken
bu flema karfl›n›zda olursa hangi sayfay› nereye ve hangi yönde montajlayaca¤›n›z› görebilirsiniz. ‹fl bitiminde
3
4
5
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 9
9
yapt›¤›n›z çal›flman›n maketini haz›rlayarak matbaan›zdan onay al›n›z.
Etek
Makas
Taslak bir poster
üzerinde etek ve
makas bölümlerini
görüyorsunuz.
Alt›ndada kal›ba
pozlanarak, kal›b›n
kazana ba¤lanm›fl
halini görüyorsunuz.
Etek Makas Revolta:
Burada çal›flma kal›ba ba¤lan›rken tam
merkeze ba¤lanmal›, makas ve etek denilen bölümlerin ortas›nda olmal›d›r.
‹flin bir yönü bas›ld›¤›nda arka taraf›n›
basmak için sadece ka¤›tlar› etek bölümü makasa gelecek flekilde ters yüz
edilir. Etek Makas Revoltada çal›flmay›
montajlarken makas makas revoltaya
göre farkl› aç›larda yerlefltirmemiz gerekir. Genel anlamda "kafa kafaya" getirme olarak bilinen bu yöntemin formal›
ifllerde de kullan›ld›¤› olur.
Makas Makas Revolta:
Makas bölümü kal›p ya da blanket olarak
bilinen malzemeyi, karfl›m›za ald›¤›m›zda
alt bölümü makas, üst bölümü etektir.
Kal›p bask›ya haz›rlan›rken ilk makas
bölümünden ba¤lan›r, iflaret kesimleri
yap›l›r. Makas makas revoltada kal›p de¤ifltirilmeden bas›lan ka¤›tlar sa¤dan sola ya da soldan sa¤a çevrilerek bask›ya
devam edilir. Makas makas revoltada
önemli olan filmin yatayda tam ortadan
kal›ba ba¤lanmas›d›r. Aksi takdirde bas›lan ka¤›tlar di¤er yöne çevrildi¤inde montaj yanl›fll›¤›ndan dolay› ka¤›t ve filmin
yeniden al›nmas› gerekebilir.
4- OVERPRINT
Overprint konusuna birçok arkadafl›m›z
bir flekilde aflina olmufltur. Offset bask›
tekni¤inde renklerin üst üste bas›lmas›ndan oluflur. Renk ayr›ma gönderilen çal›flmalarda kullan›lan renkler bir alt›ndaki rengi oyar, alt›n› otomatik olarak boflalt›r. Overprint ise sistemin bu yap›s›na
müdahale ederek belirlenen rengin, belirlenen desenin, yaz›n›n, alt›nda yer alan
renkleri oymamas›, üzerine basmas›n›
sa¤lar. Vektörel çal›flmalar›m›zda, bask›ya gönderilen ifllerin kontürlerine overprint özelli¤i verilerek fliflirme, trap yap›l›r.
Overprint konusunda oldukça s›k bask›
hatalar› yaflanmaktad›r.
A¤ustos say›m›zda Overprint hakk›nda Tasar›mdan Bask›ya köflesinde de bilMacLine
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 10
10
gi bulabilirsiniz. Overprint’i yine template
sayfam›z› olufltururken Preferences seçeneklerinden Redraw sekmesinde bulunan “Display overprinting objects” iflaretleyerek aktif hale getirebilirsiniz. Bu konuda her zaman yaflanan hatalardan bi-
riyse flu; Yaz›lan yaz›, farkl› kullan›m
amaçlar› do¤rultusunda Convert ediliyor,
sonra tercihler yönünde renklendiriliyor.
Yaz› ilk olarak siyah renkte yaz›ld›ktan
sonra Convert edilirse, otomatik olarak
Overprint özelli¤ini kazan›yor. %100 siyah renkte olan yaz›lar›n convert edilmesinde yaflanan bu durum, convert edilmeden önce farkl› renklerdeki yaz›lar›n
convert edilmesinde yaflanm›yor. Siyah
yaz›n›n convert edilmesiyle overprint
özelli¤i kazanan yaz›, Preferences tablosundan Overprint sekmesi iflaretli olmamas› durumunda gözükmez, ama Fill
sekmesinde aktif olarak gözükür. Bu durumun gözden kaçmas› halinde, overprint’in ekranda gözükmemesi, yaz›ya
farkl› renklerin verilip çal›flma içinde kullan›lmas› ve bask›ya gönderilmesinde küçük bir facia yaflanabilir.
Sektör çal›flanlar›n›n emniyet sübaplar›ndan birtanesi olan servis büro çal›flanlar› gelen iflleri filme göndermeden deneyimleri, tecrübeleri do¤rultusunda
yapt›klar› kontrollerde gerekli gördükleri
MacLine
durumlar›, hatalar›, eksiklikleri müflteriye bildirerek son kontrol görevlerini iyi bir
flekilde yaparak sonuçland›r›yor. Bu sorumluluk anlay›fl›n› müflteriler tüm servis bürolardan beklemektedir.
Hassas ifllerde, traj› yüksek bask› öncesinde servis bürodan kromolin prova
(film prova) istenmeli. Film provan›n maliyetli olmas› baz› müflterilerin bundan
kaç›nmalar›na sebep olmaktad›r, asl›nda
bu çok önemli bir nokta ve müflteriler buna teflvik edilmelidir.
FreeHand içersinde overprint konusunda genel kontroller vard›r. P: bas›lacak
renkleri, O:Overprint özellikleri, Angle:
Renk aç›lar›n› gösterir. O, Overprint’in alt›nda - (tire) iflaretine bir kere t›klanmas›
durumunda Overprint Ink penceresi ç›kar
ve buradan renge istedi¤iniz de¤eri verebilirsiniz. Overprint alt›nda yer alan baklava
fleklindeki (75’in solundaki flekil) uyar›
Magenta rengine Threshold olarak töleransl› özel bir overprint de¤eri verildi¤ini
gösterir. Cyan rengin de bulunan -√- onay
iflareti ise Overprint Ink penceresinden
“on” seçene¤inin seçildi¤ini rengin tümüne %100 overprint verildi¤ini gösterir.
5. TRAM
Lup denilen özel büyüteçlerle renkli
bask›lara dikkatli bir flekilde bakt›¤›n›z-
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 11
11
da renkli noktac›klar› rahatl›kla görebilirsiniz. Her bir rengin bir araya gelerek
özel bir desen oluflturmas›yla kar›fl›k
renklerin oluflumunu sa¤layan tramlar
genelde çiçek fleklinde belirli aç›larla
servis büroda filme pozlan›r ve bas›l›r.
Servis büroda bas›lan filmleri lup ile inceledi¤inizde, her bir renk tabakas›n›n
nokta aç›lar›n›n farkl› oludu¤unu göreceksiniz. Aç›lardaki herhangi bir bozukluk bask›da tram aç›lar›n›n çak›flmas›
sonucu muare denilen desenlerin oluflmas›na sebep olacakt›r. Ayn› olay›n bir
benzerini bask›l› opaklar›n taranmas›ndada görebilirsiniz.
Bask› sistemine, ka¤›t cinsine göre
tram de¤erlerini ayarlamak gerekir.
Serigraf bask›da 24’lük tram, Üçünçü hamur ve gazete ka¤›d›na 30 (76
lpi), 50 (127 lpi), 60 (152 lpi), Birinci
hamur ka¤›da 60-70 (177 lpi), Bristol
ka¤›da 60-70, Kufle ka¤›da 70-80 (203
lpi), 90 (228 lpi) tram de¤erlerinde bas›lmas› uygun ka¤›t ve de¤erlerdir. Dergiler a¤›rl›kl› olarak 70’lik tramla bas›lmaktad›r.
Servis bürolar dia ve opak taramalar› genelde 304 pixel/inch olarak taramaktad›rlar bu de¤erde 60’l›k tram de¤erine gelmektedir. Kulland›¤›m›z bilgisayarlar›n performanslar› artmas› ve
kalitenin
ön
plana ç›kmas›yla servis bürolardan istenilen kalite talepleri de bu oranda
artm›flt›r.
Tekstil ürünlerinin a¤›rl›kta oldu¤u, desenlerin ön plana ç›kt›¤› ifllerde tarama
(resulotion, piksel per inch) de¤erleri
350-400 pixel/inch’e ç›karak bask›
tram de¤eri 80-90’l›k olarak bas›lmas›,
ayr›nt›lar›n tüm aç›kl›¤›yla ka¤›da aktar›lmas›n› sa¤layacakt›r. Bu noktada bas›lacak ka¤›da ve yap›lan ifle göre tarama de¤eri, film ç›k›fl tram de¤eri birbiriyle bütünlük sa¤lamal›d›r. Çok zorunlu olmad›kça
304 yerine
350-400 pixel/inch tarama de¤eri
servis bürolardan talep edilerek kalite artt›r›lmal›d›r. Matbaalarda otomatik kal›p pozlama ve banyo makinalar›n›n olmamas›
durumunda 80-90’l›k bask› tram de¤erini kal›ba pozlamalar› büyük bir risk
ve zordur. Çünkü hassas noktalar kimyasal boya malzemesinin asit dengesinin orans›z olmas› sonucu uçabilir, buda ka¤›da bas›lan iflin önemli bir oranda de¤er kaybetmesine neden olur.
6- BASKI FORMATLARI
ve OF‹S ‹Ç‹ RENKL‹ ÇIKIfiLAR
Ofis içinde, müflterimizle birlikte çal›flmalar yaparken en çok bafl›m›za gelen problemlerden biri, inkjet, laser ya da bunlara
benzer renkli yaz›c›lardan ald›¤›m›z ç›k›flMacLine
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 12
12
lar›n müflterimize verdi¤imiz çal›flma örneklerinin bask› sonuçlar›n› yans›tamamas›. Geliflen
teknoloji ile birlikte yaz›c›lar konusunda da ciddi geliflmeler yaflan›yor; baz›lar› di¤erlerine göre çok daha pahal› yat›r›mlar olmas›na karfl›n, inkjet çözümler
daha uygun bütçelerle kullan›labiliyor.
Daha yayg›n olan inkjet yaz›c›lar hakk›nda renklerin do¤ru bask›s› konusunda
arkadafllar›n kendilerine ait çözümleri
olabilir; özel yaz›l›mlar, kalibrasyon ayarlar› vb. Bunlar›n d›fl›nda kulland›¤›m çok
basit bir yöntem var. Photoshop veya di¤er görüntü iflleme programlar›ndan elde
edilen CMYK/TIFF formatl› bir görseli
FreeHand program›ndan print etti¤imizde
renkli ya da siyah beyaz olmas› fark etmiyor; oldukça kontrast, renkli ç›k›fllarda
fosforik bir görünüm elde ediyoruz. Renklerin canl›l›¤›, keskinli¤i müflteriyi cezbedebilir, ama gerçek, hepimizin bildi¤i gibi
bu de¤ildir. Bu ç›k›fl üzerine elinde be¤eniyle tuttu¤u maket çal›flmaya bakarak,
müflterimize bask›, ka¤›t, su dengesinden
girerek asl›nda daha mat olacak renkler
daha soluk olabilir, gibi aç›klamalarla, bu
renkli ç›k›fl›n sadece fikir vermek için oldu¤unu söylemeye çal›fl›r›z. Elimizdeki
bu teknolojilerle bask› sonuçlar›n› yakalayabilmek için ürünlerin özel ka¤›t, boya, kalibrasyon ayarlar›n›n d›fl›nda belirleyici baflka bir faktör var: kullan›lan
programlar›n etkisi.
Bir Öneri;
‹çinde yaz› ve renkli görsellerin (tiff, eps),
kullan›ld›¤› bir çal›flmay› müflterinize
onay ve imza için sunmadan önce FreMacLine
eHand program›ndan çal›flma sayfan›z›
Photoshop program›na alarak renkli
bask›n›z› buradan yapman›z. Elde edece¤iniz sonuç oldukça tatmin edici olacakt›r. Özellikle Epson’lar için ben bunu
öneririm.
FreeHand program›nda yüksek ppi ile
taranm›fl ve TIFF formatl› görsellerle çal›flmak zordur, ekran tazelenmesi ve di¤er
fonksiyonlar oldukça a¤›r gerçekleflir. Çözüm olarak Preferences'tan görsellerin
görüntü kalitesini düflürürüz. Çal›flma
h›z›n› görsellerin kay›t format›n› de¤ifltirerekte yapabiliriz. Ekranda h›zl› bir tazenlenme ve temiz bir görüntü için ben
DCS 1.0'› öneririm.
DCS 1.0: Yapt›¤›n›z çal›flmalar› servis
büroya gönderirken DCS 1 format›nda
kaydetmeniz durumunda Rip'in filme
pozlamas› oldukça h›zl› olur. Photoshop
DCS format›nda bir öngörüntü olmak
üzere görselin CMYK renk ayr›m›n›da
gerçeklefltirmesinden bask› s›ras›nda cid-
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 13
13
di bir h›z
sa¤lar. DCS
format›nda, genelde karfl›lafl›lan sorunlar›ndan
bir tanesi, farkl› etkilerle
befl parças›ndan birisinde yap›lan küçük bir isim de¤iflikli¤ini
kabul etmemesi ve bunun sonucunda
düflük ekran görüntüsüyle birlikte bask›da yaratt›¤› sorun. Bu durumda çözüm
için CMYK dan oluflan dört ayr› parças›n›
Photoshop'tan açarak Channel sekmesinden Merge Channel komutunu verin
aç›lan menüden do¤ru kanallar› belirleyerek onaylay›n. Sonra tekrar istedi¤iniz
formatta çal›flmay› kaydedebilirsiniz.
farkl›d›r. Spot kanal tümüyle Overprint
tafl›yormufl gibi di¤er renk kanallar›n›
elle oymadan kendisi oymuyor. Spot kanal›n üzerine çift t›kland›¤›nda Solidity
de¤erini 0-100 aras› de¤erlerde de¤ifltirirseniz sadece ekranda de¤iflen bir renk
farkl›l›¤› göreceksiniz. Bu durum bask›y›
SPOT RENK ve DCS 2.0
Spot renk, çal›flmalar›m›zda tasar›mlar›m›za ayr› bir etki, güç katmak için kulland›¤›m›z C-M-Y-K renklerinden ayr›
olarak özel bir renktir. FreeHand, Quark
programlar›n›n yan› s›ra özellikle ambalaj
tasar›mc›lar› Photoshop’ta özel renkleri
kullan›yorlar.
Photoshop’ta spot renk üretmenin bir
kaç alternatif yolu var ama en sa¤l›kl›s›
spot renk olarak tan›mlayaca¤›m›z alan›
seçili duruma getirerek
Channel
paletinden
New Spot Channel komutuyla aç›lan pencereden rengimizi belirleyerek onaylamak. Normal Alpha kanal› oluflturur gibi özel rengimizin ad›n› alarak
renk kanallar›n›n alt›nda oluflturun. Normal flartlarda oluflan Spot kanal di¤er
grafik programlar›nda olan renklerin alt›n› oyarak (tercihlidir) film ç›k›flta pozlamas›na karfl›n Photoshop’ta durum biraz
Örne¤imizin fonuna herhangi bir desen
verdim, ard›ndan New Spot Channel ile
özel rengimi verdim. Solda gördü¤ünüz
spot renk verdikten sonra bask›daki neticeyi görüyorsunuz. Layer’dan fonu silmedi¤im sürece, spot rengin alt›n› temizlemedi¤im sürece Overprint biçiminde bas›lacakt›r. De¤iflken Solidity de¤erleri sadece
ekrandaki bir de¤iflikliktir, dikkat edin.
etkilemeyecektir. Spot kanaldaki rengi
do¤ru bir flekilde almak istiyorsan›z
cmyk kanaldaki renk bilgisini boflaltman›z gerekiyor. Bu seçili alana beyaz doldurmak, silmek olabilir. Spot kanaldaki
piksellerin bask›da kayma, ka¤›t açma
vb durumlar karfl›s›nda sorun ç›karmamas› için fliflirme (trap) yapabilirsiniz.
Solidity -0- olmas› durumunda ve spot
kanal›n alt›n›n di¤er renklerde temizlenmesi durumunda trap veya manuel fliflirmeler sonucu oluflacak pikselleri ekranda izleyebilirsiniz.
MacLine
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 14
14
7. ADJUSTMENT LAYER VE RENKLER
Çal›flmalar›m›zda a¤›rl›kl› olarak dia kullan›r›z. Çok s›k›fl›ld›¤›nda Opak görsellere
de ihtiyaç duyulabilir. Kendi kaynaklar›m›z›n d›fl›nda haz›r stok görselleri de bulunuyor ama genellikle bunlar üzerinde
renk oynamalar› yap›l›r ve CD içersinde
haz›r gelir. Servis bürolar›n baz›lar› dia ve
opaklar› tararken üzerlerindeki de¤erlere
göre tarama yapar, baz›lar› da görsel malzemedeki objenin gerçek renk de¤erlerinde taramaya çal›fl›rlar. Servis büro ile tasar›mc›n›n aras›ndaki ba¤a göre taramalar üzerinde
farkl› uygulamalar yap›labilir.
Asl›nda bu durumun net bir çizgide yürümesi en iyisidir ama
rekabet ve di¤er koflullar servis bürolar›n
müflterilerine verdikleri hizmetleri çeflitlendiriyor. Bu noktada en çok dikkate
al›nmas› gereken kalibrasyon süreci. Çal›flt›¤›m›z ortamlara göre farkl› oda ayd›nlatmalar›nda ekranda gördü¤ümüz de¤erleri farkl› okuyabiliriz. Ama hiç bir yerde de¤iflmeyen Photoshop üzerinde info
penceresindeki de¤erleri dikkate alarak
yap›lan renk düzeltmeleri en do¤ru sonucu verir. fiuras› çok nettir ki, bir görsel
üzerindeki renk de¤erlerini okuyarak düzeltme yapmak oldukça profesyonellik isteyen bir ifltir. Çünkü profesyonel renk
düzeltmlerinde ekrana bak›lmadan direkt
info penceresindeki renklerin numerik
de¤erlerine bak›larak yap›l›r.
Renk düzeltmelerinde dikkat edilmesi
gereken ön haz›rl›kta renk de¤erlerinin
da¤›l›m›, renklerin doygunlu¤u, en parlak
ile en koyu bölgelerin durumu, orta ton
denilen gri seviyenin incelenmesi. Ortada
MacLine
bir dengesizlik varsa bu dengesizli¤i gidermek için baflka sorunlara yol açmadan üzerinden çözümlenmeli.
Adjustment Layer
Servis bürodan gelen ya da haz›r elimizde
olan görseller üzerinde renk düzeltmeleri,
gerekli tonlarla ilgili çal›flmalar yapmak
gerekebilir. Bu konuda oldukça verimli
bir araç Photoshop içersinde olmas›na
ra¤men kullan›m› yayg›n de¤il. Tashih
katmanlar› olan Adjustment Layer, Layer
menüsünde bulunuyor. Layer / New Adjustment Layer / sekmesinden aç›lan
farkl› renk tablolar›ndan birini seçerek
aç›lan yeni bir layer’da gerekli düzeltmeleri yapabilirsiniz. Layer Mask özelli¤ini
kullanarak çal›flmalarda farkl› renk uygulamalar›ndan yararlanarak efektler
üretebilirsiniz. Üst üste farkl› Adjustment
Layer açarak kendi içlerinde Layer Mode'lar›, Opacity de¤erleriyle oynayarak,
layerlar aras›nda yer de¤iflikli¤i yaparak
çok genifl ve güçlü kontrollere sahip olabilirsiniz. Çal›flman›z› kaydederken layerlar› olmas›ndan dolay› PSD format›nda
kaydedilecektir, Save As Copy seçene¤iy-
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 15
15
le istedi¤iniz biçimde kay›t edebilirsiniz
ya da tüm layer’lar› birlefltirebilirsiniz.
Photoshop ile taranm›fl görseller üzerinde profesyonel rötufllar, renk oynamalar› vb. bir çok uygulamay› yapabilirsiniz.
Image/Adjust menüsü alt›nda toplanan
renkler ve tonlar üzerinde oynamalar yapabilece¤iniz araçlar› ard arda istedi¤iniz
kadar uygulayabilirsiniz. E¤er yap›lan bir
renk düzeltme ifllemiyse çal›flman›n ilerleyen bir aflamas›nda geri dönüfller konusunda bir s›k›nt› yaflanabilir. Ya “Revert”
yapars›n›z yada History’den geriye alarak
tekrar ileriye devam edersiniz.
Tonlar ve renkler üzerinde en çok kullan›lan Curve, Levels, Selective Color gibi
araçlar› Layer açar gibi New Adjustment
Layer komutuyla istedi¤iniz arac› seçebilir çal›flmaya devam edebilirsiniz.
Adjustment
Layer’lardan üst
üste farkl› araçlar› açabilir, istedi¤iniz flekilde oynamalar yapabilirsiniz. Bir Adjustment Layer’›n
opacity de¤erini
de¤ifltirerek, layer modunu dü-
zelterek, layer mask›na müdahaleler yaparak özel efektler üretebilirsiniz. Üst üste aç›lan Adjustment Layer’dan istedi¤inizi silerek devre d›fl› b›rak›p çal›flman›z
bitti¤inde de layer’lar› birlefltirir gibi Flatten Image komutuyla bütün hepsini birlefltirebilirsiniz.
Adjustment Layer aç›lmas› durumunda altta kalan tüm layerlar Adjustment
layerdan etkilenirler. E¤er etkilenmesini
istemedi¤iniz layerlar varsa bunlar› Layer
mask›na müdahale ederek devre d›fl› b›rakabilirsiniz.
Üst üste Adjustment layerlar açt›n›z
ve ortada bir tanesinin özelli¤ini
de¤ifltirmek istiyorsunuz. De¤ifltirmek istedi¤iniz
Adjustment Layer’a t›klay›n ve
Layer menüsünden “Change Layer Content” seçene¤inden gerekli de¤iflikli¤i
yapabilirsiniz.
8. RENKLER ÜZER‹NE
Renklerin kullan›m› ve renk üzerindeki
hakimiyet tasar›m sürecindeki en önemli
aflamad›r. Bir tasar›m da birbirinden ba¤›ms›z, birbirini tamamlayan, mesaj› örten, kirlilik oluflturan farkl› renklerin kullan›m› çal›flman›n niteli¤ini düflürmekle
birlikte, kullan›m alan›nda amac›na ulaflamamas›na sebep olacakt›r. Yap›lan
broflür vb. çal›flmada bütünsellik içersinde kullan›lmayan renkler hedef kitle üzerinde beklenen etkiye kavuflamayacakt›r.
Hedef kitle kendisine sunulan mesaj› ilk
önce alg›lar, göz ve duygular 1-3 sn içerMacLine
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 16
16
sinde gösterdi¤i tepkiye göre mesaj› alg›lama konusunda onay verir. Renklerle
birlikte tipografik ve di¤er unsurlar›n birbirini tamamlayan, verilmek istenilen
mesaj› engellemeden sunmas› yap›lan çal›flman›n amac›na ulaflmas›nda, mesaj›n
geri dönmesinde etkili olacakt›r.
Genel tasar›m çal›flmalar›nda en çok yaflan›lan eksikliklerden bir tanesi
renklerin do¤ru
kullan›lmamas›d›r. Kurumsal
çal›flmalarda
en fazla önem verilen unsur renktir. Kurumsal çal›flmalarda orijinale sad›k kal›nmadan farkl› insiyatiflerle kullan›lan
renkler kitlenin kuruma ve ürünlerine
karfl› alg›lama ciddiyetini düflürecektir.
ambalaj tasar›mlar›nda bunun etkilerini
rahatl›kla görebiliriz. Raflarda bulunan
ayn› ürünler aras›ndaki renk ve ton farkl›l›klar› ürün kalitesi hakk›nda yorum
yapmam›za sebep olup, farkl› ürün al›mlar›na yöneltebilir.
Kurumsal çal›flmalarda kullan›lan
renkler yap›n›n önemli bir parças›n› oluflturuyor. Renklerin mesajla birlikte kullan›lmas›, duygusal olarak alg›lanan renklerin mesajla uyumlu olmas› durumunda
ikna etme özellikleri vard›r. Yap›lan çal›flma s›ras›nda kullan›lacak, tasar›ma hakim olacak renkler belirlenirken öncesinde müflteriyle belirledi¤iniz renkler aras›ndaki ba¤›, firman›n yap›s›yla ba¤lant›s›n›, tasar›mda kullan›lacak ürünlerin etkisini artt›r›p art›rmad›¤›n›, farkl› firmalar›n ürünleri aras›ndaki farkl›l›klar› gösterip göstermedi¤i, hedef kitle taraf›nda
alg›lanma derecesini göz önüne alman›z
gerekir.
MacLine
Renkler ve Renklerin Duygusal Etkileri
K›rm›z› (kan›n, hareketin ve heyecan›n
rengi): Güçlü, teflvik edici, tahrik edici,
meydan okuyucu, aktif, enerjik, azimetli,
güçlü, uyar›c›, koruyucu, savunucu.
Turuncu (flenli¤in, heyecan›n rengi): heyecanl›, teflvik edici, nefleli, mutlu.
Sar› (güneflin rengi): Heyecanl›, teflvik
edici, tahrik edici, nefleli, mutlu, hofl, güzel.
Yeflil (do¤an›n, dinlenmenin rengi): Dinlendirici, sakinlefltirici, dengeleyici, flerefli, gösteriflli, melankolik, mutsuz.
Viflne Çürü¤ü (violet, flerefin rengi): Heyecanl›, teflvik edici, tahrik edici, nefleli,
mutlu, hofl güzel.
Kahverengi (topra¤›n rengi): Güvenli,
emniyetli, rahat, melankolik. (Regenthal’›n renklere verdi¤i duygusal etkiler).
Renkler tek bafllar›na anlam tafl›d›klar› gibi di¤er renklerle etkileflim içine girdikleri zaman yeni anlamlar da oluflturabilirler. Örne¤in, k›rm›z› beyaz ile birlikte kullan›ld›¤›nda sevgiyi, sa¤l›¤›, siyah ile
birlikte kullan›ld›¤›nda fliddeti ça¤r›flt›r›r.
Renkler toplum içersinde ve toplumlar
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 17
17
aras›nda farkl› anlamlarla de¤erlendirilebilirler. Bu noktada kullan›lacak renklerin, üretilen çal›flmalar›n kullan›laca¤›
alanlar dikkate al›nmal›.
Kurum ad›na belirlenen renkler yap›lacak çal›flmalarda, reklamlar›nda belirgin olarak kullan›laca¤›ndan rengin evrimi ve de¤iflimi yap›lmas› durumunda çok
dikkatli olunmal›d›r. Uzun bir zaman hedef kitle taraf›ndan özümsenen kurum
kimli¤i ani de¤iflimlerle çok farkl› tepkilere yol açabilir.
Kurumsal çal›flmalar›n d›fl›nda yap›lan çal›flmalarda birbiriyle uyumlu renklerin kullan›m›yla sadelefltirilmifl tasar›m›n müflteri taraf›nda ve hedef kitle üzerindeki etkisi oldukça güçlü olabilir.
Tasar›mc›lar için yard›mc› kaynaklar›n sat›fl›n› yapan firmalardan Color Harmony ve benzer kitaplar› temin edebilirsiniz. Farkl› kullan›m alanlar›na yönelik,
duygusal etkilerle s›n›fland›r›lm›fl olan bu
katologda tasar›mc›lara farkl› ve zengin
alternatifler sunulmufltur.
Bir tasar›m içersinde kullan›lan renklerin bütünlü¤ü ve renklerin mesaj› alacak olan kitlenin de¤erleri, be¤enisi ile örtüflmesi çal›flman›n baflar›ya ulaflmas›ndaki en önemli faktörlerden biridir. Renklerle çal›flmak, renklerin dilini konuflmak
tüm tasar›mc›lar›n kabul etti¤i kilit bir
noktad›r.
9- FREEHAND PROGRAMINDA ÇALIfiMA
AYARLARINI DEFAULT OLARAK KAYDETMEK
FreeHand program›nda degrade, blend
dolgu araçlar›n› kullanarak farkl› çal›flmalar üretti¤imizde, ekranda gördü¤ümüz kaliteli görüntüyü bask›dan alabilmek için farkl› seçeneklerden bir tanesinde küçük bir de¤ifliklik yapmam›z etkili
olacakt›r. Ana Inspector penceresi alt›nda
Document sekmesinde yer alan Printer
Resolution seçene¤i Default olarak 300
gelir, ama bu de¤er birçok çal›flmada
özellikle hassas renk geçifllerinin oldu¤u
çal›flmalarda kötü sonuçlar›n al›nmas›na
sebep olabilir. Bu sorunu her yeni FreeHand sayfas›nda seçeneklerden de¤ifltirmektense Template sayfa yaratarak di¤er
birçok ayar› de¤ifltirerek sorunu çözebiliriz. FreeHand'de her
yeni aç›lan çal›flma
alan›nda sayfa ölçü
biriminden, printer
de¤erlerine kadar birçok ayar›, sürekli
kulland›¤›m›z seçeneklere getirerek hem
kolayl›k hem zaman kazanabiliriz.
FreeHand'de yeni bir sayfa aç›n, sayfan›zda kulland›¤›n›z ölçü birimini seçin.
Toolbox'tan Inspector’un k›sayol ikonuna
t›klayarak araç penceresini aç›n ve Document
sekmesine t›klay›n, Printer Resolution sekmesinde 2450 seçene¤ini seçin.
Sayfa standard› olarak
tercih etti¤iniz standard›
belirleyin.
-Ben A4 kulland›¤›m için
tercihimi bu yönde.- Toolbar'da Font ad› ve punto
seçeneklerine girerek tercih etti¤iniz de¤ifliklikleri yap›n. Buna
benzer default olarak aç›lan Color List
içindeki renklere kadar birçok de¤ifliklik
yapabilirsiniz. Printer seçeneklerinde de
de¤ifliklik yapabilirsiniz. File/Save As komutunu verin. Aç›lan pencerede Format
sekmesinde FreeHand Template seçene¤ini seçin ve FreeHand Defaults yazarak
kaydedin; size ayn› isimde baflka bir FreeHand dosyas›n›n oldu¤unu söyleyerek
uyaracakt›r, onaylayarak kapat›n. BöyleMacLine
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:18
Page 18
18
ce tercih etti¤imiz ayarlarda master sayfam›z› haz›rlad›k, test için yeni bir sayfa
aç›n; tercihlerin de¤iflti¤ini göreceksiniz.
Özel Sayfa Ölçüleri
FreeHand program›nda
çal›flmalar›m›zda kullanmak için standart birkaç
ölçünün d›fl›nda özel ölçü
yoktur. Poster, banner vb.
baz› çal›flmalar›n özel bask› ölçüleri olmas›ndan dolay› çal›flmam›z› bu standartta haz›rlamam›z gerekir. Bunun d›fl›nda oluflturaca¤›m›z özel sayfa ölçülerini Template sayfa
yaparak, FreeHand Default sayfas›na
kaydederseniz sürekli olarak kullanabilirsiniz. Aksi tadirde girdi¤iniz bütün
sayfa ölçüleri yeni bir sayfa açt›¤›n›zda kaybolacakt›r. fiimdi bunu örne¤imizle pekifltirelim.
Document penceresinden sayfa ölçülerinin bulundu¤u
seçenekler
Edit Pages
sekmesine
MacLine
t›klay›n. New diyerek yeni girece¤imiz sayfa ölçüsüne
isim
verebiliriz.
Böylelikle s›k kulland›¤›n›z ölçüleri
buraya girerek kütüphane oluflturabilirsiniz. Son aflamada dikkat etmeniz gereken bir nokta
var. Girdi¤iniz ölçülerin her yeni aç›lan
FreeHand sayfas›nda olmas›n› istiyorsan›z Template sayfa olarak kaydetmeniz gerekiyor.
10- LAYER STYLE
Photoshop 6 ile daha da güçlenerek gelen
Style’ler ile çal›flmak hem büyük bir kolayl›k hem zevk. Yaz›dan, görsel efektlere
kadar kullanabilece¤imiz önemli bir kütüphane. fiu an piyasada Photoshop üzerine yüzlerce plug-in bulmak mümkün.
Plug-in’ler hayat kurtarabilir, ama dikkat
etmek gerek al›flkanl›k yapabilir, atmasakta bir kenarda durmas› iyidir. Bazen
acil ihtiyaç sinyali yanabilir.
Çal›flmam›z› bir örnekle açal›m. 10x5
cm ve 250 pixel/inch RGB bir Photoshop
sayfas› aç›n. 77 punto, Bookman fontunda yaz›n›z› yaz›n. Afla¤›da
s›rayla ekran
görünümlerindeki de¤erleri
girin. ‹lk olarak verilen de¤erleri uygula-
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:19
Page 19
19
y›n ard›ndan serbest olarak farkl› kombinasyonlar deneyebilirsiniz.
1. Layer araç paletinde bulunan Layer
Style’den Color Overlay sekmesini aç›n.
Afla¤›daki tüm Style’lere ayn› flekilde ulaflabilirsiniz. Color Overlay, Blend Mode
Rengi verilmifltir.
2. Gradient
Overlay. Gradient renk de¤erleri ayr› ayr› verilmifltir.
3. Bevel and
Emboss
style
pencerisini aç›n
ve resimdeki de¤erleri
girin.
Shadow
Mode’un renk de¤erleri afla¤›da
verilmifltir.
4. Bevel and
Emboss penceresini kapatmadan Contour’un
de¤erini girin.
5. Inner Shadow
sekmesine t›klayarak Blend Mode rengini girin.
R:70 G: 105 B:
205.
6. Satin sekmesindeki, Blend
Mode renk de¤eri verilmifltir.
7. Inner Glow
R:25
G:45
B:55
sekmesindeki Structure renk de¤erlerini
girin.
Internet’te Photoshop kullan›c›lar›n›n oluflturduklar›
paylafl›ma aç›k style
kütüphaneleri al›p Style araç penceresinden Load Style komutuyla yükleyebilirsiniz. Oluflturdu¤unuz style’i istedi¤iniz flekilde bilgisayar›n›za kaydedebilirsiniz.
Photoshop içerisinde gelifltirdi¤iniz tasar›mlarda bir yaz›ya ya da görsele desen,
renk, degrade vb. style’ler uygular sonra
da ayn› Style di¤er layer’lara uygulamak
isteriz. Sytle
kaydettikten
sonra tek tek
tüm layer’lara
uygulanabilir.
Bunun yan›nda farkl› birkaç kullan›m
tekni¤ini sizlere aç›klamak
istiyorum. Bunlar yine Style menüsünde
bulunan özellikler.
Ön görüntümüzde üç ayr› layer var ve
1’nolu layer’a style uygulanm›fl ve di¤er
layer’lara da ayn› style uygulayabiliriz.
Macintosh’larda “kntrl”, PC’lerde Mause’lar›n sa¤ tufluyla “Layer Efect” ikonuna t›klayarak
Layer1’in style
özelliklerini kopyalayabilirsiniz. Sonra istedi¤iniz Layer’a t›klayarak yine “kntrl”
tufluna ya da Layer menüsünden Layer
Style sekmesinden Paste Layer Style komutunu uygulayabilirsiniz. Ayn› Style’de
oluflturmak istedi¤iniz layerlar› birbirine
linkleyerek “Paste Layer Sytle to Linked”
komutunu uygulayarak birbirine ba¤l›
MacLine
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:19
Page 20
20
tüm layerlara bir
defada
ayn›
style’i uygulayabilirsiniz.
Bir yaz› sitilini belirli bir
punto büyüklü¤üne göre ayarlad›n›z ama ayn› görünümü daha küçük ya da daha büyük
baflka bir yaz›ya uygulad›¤›n›zda ayn› havay› yakalayamad›n›z. De¤erlerin hepsini ayn› oranda küçültmek
ya da büyütmek istiyorsunuz. Yine ayn›
flekilde “kntrl” tufluyla ya
da Layer menüsünden “Layer Style” sekmesinden ulaflabilece¤iniz Scale
Effects komutuyla
bu sorunuza güzel
bir çözüm bulabilirsiniz.
Create Layers
Bazen Layer Style uygulad›¤›m›z layerlar›n özelli¤ini kaybetmeden Style özellikleriyle farkl› layerlarla, bofl layerlarla
birlefltirerek kullanma ihtiyac› duyar›z.
Layer Style uygulanm›fl bir layer’a Create Layers komutunu uygulay›n. 1’nolu
resimde normal flekilde bir layer’a style
uygulanm›fl.
2’nolu resme
Create
Layers uygulanarak grupMacLine
land›r›lm›fl
layer kümesi
haline
geldi¤ini görüyorsunuz.
Layerlar›
birbirlerine link koyarak birlefltirebilirsiniz. Baz› Layer Style’lerinde Create
Layers uyguland›¤›nda Style görünümünde hafif de¤ifliklikler olabilir. Çal›flmalar›n›zda gözlemleyin.
11- IMAGEREADY
• Banner Haz›rlama
• Gif Animation
Banner Yap›m›
Internet’te kendi Web sitemizde veya
müflterilerimizin reklam ve tan›t›mlar›n›
haz›rlarken olsun banner yap›m› önümüze gelebilir.
ImageReady program›n› aç›n ve
468x60 pixel ölçülerinde bir alan oluflturun. Yapaca¤›m›z çal›flmada kullanaca¤›m›z araçlar Gif Animation ve Java buttonlar›n› yaparken kullanaca¤›m›z tekniklerle büyük benzerlikler tafl›yor. Temel
yap›s› hemen hemen ayn› diyebiliriz. FreeHand kullanan arkadafllar çal›flmalar›n›n orjinal olarak haz›rlayarak Copy-Paste olarak ImageReady’e aktarabilirler.
1- Window/Show Animation sekmesine
t›klay›n. Animation seçene¤i bizim gif animation, banner’lar›m›z› kare mant›¤›yla
s›raya dizece¤imiz bölüm. Her ayr› kare
bir layer’da olmal›d›r. Layer’da onlarca
yaz›, görsel olabilir bunlar Banner’›n çal›flmas›na engel teflkil etmez. Profesyonel
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:19
Page 21
21
banner tasar›mlar›nda kare say›s›ndan
çok tafl›d›¤› KB cinsinden a¤›rl›¤›d›r. Bu
sebeple 15 KB a¤›rl›¤›nda, 20 KB’› geçmeyen çal›flmalar Portal vb. Web sitelerinde
kabul edilir.
Çal›flma alan›na herhangi bir görsel yerlefltirin. Ben dergimizin kapa¤›n› alarak bunun üzerinde bir çal›flma yapaca¤›m.
Kapak görselini Layer 1’e yerlefltirdim. Yan›na dergide ç›kan konular›n ana bafll›klar›ndan bir tanesini
yazd›m. Ayr›nt› resminde gördü¤ünüz
gibi bir yerleflim yapabilirsiniz. Bu bizim
birinci karemiz (frame) olsun. Banner
tasar›mlar›nda kendinizi gelifltirdikçe
farkl› çal›flma tarzlar›na girebilirsiniz bu
konuda size tavsiyem, bütün frame’leri
ilk önce layer’larda bitirmeniz. Her fley,
mizampaj, yerleflim haz›r olduktan sonra animasyonu oluflturmaya bafllay›n,
biz de burada bu flekilde yapaca¤›z. Yaz›n›n bulundu¤u layer’›n gözüne t›klayarak gizleyin.
‹kinci frame için
yeni bir bafll›k
haz›rlayaca¤›z.
Ben “Kolay oyun
tasar›m›” bafll›¤›n› girdim, yine
bulundu¤um layer ile Layer1’in gözüne
t›klayarak gizledim. Üçüncü frame’için
ben dergimizin künye bafll›¤›n› ald›m ve
yan›n› spot atarak tamamlad›m. La-
yer’lar›n son durumunu yan sayfan›n
en üst resminde görüyorsunuz. Toplam
üç frame haz›rlad›k, taslak için yeterli.
Buradaki mant›k oldukça basit, birinci
frame’de gözükmesini istedi¤imiz layer’lar›n gözüne t›klayarak gösteriyoruz,
gözükmesini istemedi¤imiz layerlar› gizliyoruz. Background harici tüm layer’lar›n gözüne t›klayarak gizleyin. Animation araç paletinde sayfa ikonuna iki de-
fa t›klayarak iki bofl frame ekleyin. 1.
frame’e t›klay›n ve layer’lardan 1. frame
için belirlediklerimizin gözüne t›klayarak “Show Layer” aktif hale getirin. Temel mant›¤› bu flekilde devam ettirece¤iz. 2 nolu frame’e t›klay›n ve layer’lar-
dan 2. frame için belirlediklerimizin gözüne t›klayarak aktif hale getirin, dikkat
ettiyseniz 2 nolu frame’e t›klar t›klamaz
aktif olan layerlar tekrar pasif hale gelMacLine
Masaustu Pufler-5
2/12/02
15:19
Page 22
22
di. Çal›flmam›z›n bafl›nda üç bofl frame
eklemeden önce tüm layerlar› gizlemifltik çünkü. Ben layer1’deki yine ayn›
görseli aktif hale getirdim ve ikinci bafll›¤›m “Kolay Oyun Tasar›m›”n›n bulundu¤u layer›n gözüne t›klayarak “Show
Layer” yapt›m. Siz de benim yapt›¤›m
örneklerin kafl›l›¤›nda benzer uygulaman›z› yapt›ktan sonra 3. frame’e t›klay›n. Resimde görmüfl oldu¤unuz biçim-
de bu frame’de aktif olacak layer’lar› belirleyin. Frame’ler› belirledik, tek tek
bunlara t›klayarak kontrol edin.
Frame’lerin döngüsünü her frame
için ayr› ayr› belirleyebiliriz. Her frame’in alt›nda default
olarak “0 seconds” yazar. Buraya girece¤iniz zaman de¤eri
kadar Browser ekran›nda bekler. Ben
“other” seçene¤inden
1.5 sn de¤erini girdim. Banner’larda
ortalama 1-2 sn’den fazla de¤er girilmesi animasyonu olumsuz yönde etkiler.
Çok önemli spot frame’lerde zaman insiyatifi tasar›mc›dad›r. Banner’larda yer
alan bilgilerin okunma süresi o frame’in
ortalama zaman de¤eri olarak belirlenmisinde en önemli faktördür. Banner ve
MacLine
Gif animasyonlarda
tekrar say›s›n› belirleyebilirsiniz. ‹ster
sonsuz ister bir defa
bunu belirlemek için “Forever” sekmesinden gerekli kontrolleri yapabilirsiniz.
Animasyonu test için File menüsünden
Preview In sekmesinden tercih etti¤iniz
Browser seçene¤ini t›klayarak belirleyebilirsiniz. Ayn› tercih toolbox’ta da bulunmaktad›r.
S›ra
geldi
animasyonumuzu kaydetmeye.
Default olarak
aç›k olan Optimize penceresinden GIF seçeneklerinden bir tanesini
seçebilirsiniz. Banner’lar›n›z› haz›rlarken
yay›mlanaca¤› siteyi, yo¤unlu¤unu, h›z›n›, yükleme h›z›n› hesaba katarak çal›flman›zd›r. Optimizasyon seçeneklerinden
bir tanesini seçtikten sonra File menüsünden “Save Optimized” seçene¤inden
“gif” format›nda animasyonunuzu kaydedebilirsiniz. Kaydetti¤iniz banner’› test
için herhangi bir browser’›n üzerine ya da
aç›k bir Web sayfas›n›n içine sürüklemeniz yeterlidir.
Gif Animation: Gif Animation’da banner ile t›pa t›p ayn›d›r. Burada Gif Animation’lar›n ölçüleri oldukça küçüktür. Biz
banner animasyonunda dikkat ettiyseniz
“Background”› sürekli aktif halde b›rakt›k. Gif animasyonlarda Background’u
kald›r›p tümüyle saydam, layer’l› bir ortamda çal›flma yaparsak haz›rlayaca¤›m›z animasyonun piksel olmayan tüm
alanlar› saydam olacakt›r.