Masaustu Pufler-5
Transkript
Masaustu Pufler-5
Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 1 CEYHUN AKGÜN [email protected] Haz›rlayan Ceyhun AKGÜN BASKI ÖNCES‹ HAZIRLIK • KA⁄IT SEÇ‹M‹ VE MAL‹YET HESABI • BASKI ‹fi HAZIRLAMA • REVOLTA • FORMA • OVERPRINT • TRAM • DCS 1.0-2.0 • SPOT RENK • ADJUSTMENT LAYER • RENKLER ÜZER‹NE • LAYER STYLE • IMAGEREADY Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 4 4 Bir tasar›ma bafllamadan, düflüncelerinizi taslaktan programlar arac›l›¤›yla uygulamaya dökerken sa¤l›kl› sonuçlar alabilmek, h›zl› sonuçland›rmak için yap›lmas› gereken küçük kontroller, tercihlerdeki baz› de¤ifliklikler önemli maddi ve zaman kayb›n›n önüne geçebilir. Burada kulland›¤›m›z teknikleri gözden geçirmeye, hat›rlatmaya, programlar›n fazla kullan›lmayan noktalar›n› birlikte incelemeye çal›flaca¤›z. Sayfa s›n›r›m›z oldu¤undan baz› konulara önümüzdeki aylarda kendi köflemde daha genifl yer verece¤im. Masaüstü yay›nc›l›k alan›nda çal›flan arkadafllar, bu tür ipuçlar›n›n hayati önemine defalarca flahit olmufllard›r. Bu kontrollerle birlikte bask› öncesi aflamalara de¤inerek baz› konular›n alt›n› çizece¤iz. 1. BASKI ÖNCES‹ HAZIRLIK Çal›flt›¤›m›z alanlarda müflteriden gelen brief do¤rultusunda müflterinin iste¤ini, tasar›m problemini en iyi flekilde sonuçland›rarak geri dönüfl yapar ve onay almaya çal›fl›r›z. Müflteri her zaman en iyisini en ucuza almak ister bu durum bazen yapt›¤›m›z çal›flmalar›n kalitesinin düflmesine sebep CEYHUN AKGÜN [email protected] MacLine oluyor. Kendi aram›zda yapt›¤›m›z sohbetlerde müflterilerin bilgisizli¤inden dem vurulur. Asl›nda burada müflterinin neyi ne kadar bilmesinden öte tasar›mc›n›n müflteriyi ikna etmesi önemlidir. Sonuçta yap›lacak çal›flma müflterinin imaj›n› ya da bir ürünün pazar pay›n› artt›rmada rol oynayacakt›r. Birebir müflteriyle muhattap olan tasar›mc›lar›n yaflad›¤› sorunlardan biri de yap›lan revizyonlar›n dengesiz, bilinçsiz ve tasar›m›n tümden de¤iflmesine neden olacak türden de¤iflikliklerdir. Bu tür sorunlar›n önüne geçmek için çal›flma öncesi, müflteri, tasar›mc› ve müflteri temsilcisinin de bulundu¤u bir toplant›yla müflterinin isteklerinin yaz›l› taahhütlü al›narak tasar›mc›n›n haz›rl›¤a bafllamas›d›r. Masaüstü yay›nc›l›k, grafik tasar›m konular›nda MacLine’›n geçmifl say›lar›nda da detayl› bilgiler bulabilirsiniz. Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 6 6 2. KA⁄IT SEÇ‹M‹ VE MAL‹YET HESABI Bask›da kullan›lmak istenilen ka¤›t belirlenirken tasar›mc›n›n fikri, bask› tekni¤i, müflterinin iste¤i ve ekonomik ölçütler belirleyici olmaktad›r. Ka¤›t seçiminde bask› sistemi, boyay› emme özelli¤i, kuruma süresi, bask› tramlar›n›n yo¤unlaflmas› göz önünde tutulmal›d›r. Müflterimizin bizden bir katalog istedi¤ini düflünelim. Tasar›m›n tüm detaylar› bize ait, ka¤›t gramaj›, cinsi, bask› ve renk say›s›. Çal›flmam›z› yaparken ürünün kalitesini direkt etkileyen ka¤›t cinsini çok iyi belirlemeliyiz. Seçilen ka¤›t cinsine göre çal›flma haz›rlanmal› ve en uygun bask› tram›nda filme gönderilmeli. Bristol ve kufle cinsi ka¤›tlar›n 57x82 ve 70x100 cm ebat ölçüleri bulunmaktad›r. Tabaka cinsinden ka¤›tlar top (500 tabakal›k) ve paket (250 tabakal›k) olarak ikiye ayr›l›r. Genel toplamda bir tabakay› en firesiz bir biçimde kullanmam›z sonucu ka¤›ttan tasarruf yaparak müflteriye sunulan fiyat›n önemli oranda düflmesini sa¤layabiliriz. Tiraj› yüksek ifllerin maliyet hesaplamas› çok önemlidir. Ka¤›t tabaka olarak de¤il, kilo olarak hesaplan›r ve sat›n al›n›rken de bu biçimde de¤erlenir. Bir örnek üzerinde aç›klayal›m. Müflterimize bir yüzeyi 20x20 cm ölçülerinde, aç›ld›¤›nda 40x20 cm ölçülerine gelen ortadan tel dikiflli, 135 gr kufle ka¤›da 4 renk bask›l› 2000 adet bir katalog fiyat› ç›kartal›m. Çal›flmam›z için ç›kart›lacak maliyette ka¤›t, bask›, dikifl ve katlama, grafik, film ç›k›fl için MacLine ayr› ayr› maliyet hesab› yapmam›z gerekiyor. Ka¤›d›m›z 135 gr 70x100 kufle. Katalo¤umuzun sayfalar›n›n aç›lm›fl hali 40x20 cm ölçülerinde. Bir tabakadan en fazla kaç adet 40x20 cm ölçülerinde yaprak ç›kaca¤›n› bulal›m. Ka¤›d›n 100 cm kenar›ndan, sayfam›z›n genifl kenar›n› 40 cm al›rsak 100’den iki bölüm ç›kart›r›z. 70’lik taraf›ndan da 20 cm’lik kenar› al›rsak 3 bölüm ç›kart›r›z. Toplamda bir tabakadan 6 yaprak ç›kartm›fl olduk. Bir yapra¤›n arkal› önlü bas›lmas› durumunda ve ortadan k›r›lmas› halinde 4 sayfa oluflacak. Bu durumda 24 sayfal›k katalo¤umuzu bir tabakan›n arkal› önlü bas›lmas›ndan ç›kartabiliyoruz. Bir tabaka 70x100 135 gr kufleden bir adet katalog ç›k›yor, 2000 adet için 2000 tabaka kufleye ihtiyaç var. Toplam ka¤›t a¤›rl›¤›n› bulmak için 1m2’si 135 gr olan ka¤›d›n 70x100= 7000 cm2’sinin gr cinsinden a¤›rl›¤›n› bulmak için kulland›¤›m›z formül. 70x100x Ka¤›t Gramaj› / 10.000 = Bu formüle göre 70x100x135/10.000=94.5 gr. Bu sonuç bize 70x100 135 gr kuflenin bir tabakas›n›n gr cinsinden de¤erini verdi. 2000x94,5= 189000 gr. Böylelikle toplam 189 kilo ka¤›da ihtiyac›m›z oldu¤unu ö¤rendik. Ka¤›tç›m›zdan birim kilo fiyat›n› da alarak, örne¤in 5$x189 kg: 945$ toplam ka¤›t fiyat›. S›ra geldi film ç›k›fl maliyetine. Sayfa ölçümüz 40x20, tafl›rma paylar›yla birlikte 41x21 bunu tabakaya yayd›¤›m›zda 82x63 cm2 bir alan kaplayacakt›r. 82x63: 5166 cm2 bu de¤eri de servis bürolardan dört rengin 1cm2 fiyat›n› alarak, örne¤in 13.000 TL x 5166: 67.158.000 TL. Bu bir Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 7 7 yönün fiyat›, arka yüzey için yine ayn› de¤erde film al›naca¤›ndan 134 milyonluk toplam film ç›k›fl maliyetini buluruz. Bask› için ise genelde 3000’lik bask› traj›n›n alt›nda olmas›ndan dolay› bize tek fiyat verilecektir. Genel olarak 30 milyondan rengini (kal›b›n›) düflünürsek 120 milyon bir yüzeyinin dört renk bask›s›n› buluruz. Arka yüzeyin de bask›s› için 120 olaca¤›ndan toplam 240 milyon bask› maliyetine ulafl›r›z. Bask› adetinin 3000 bask› traj›n›n üzerine ç›kmas› durumunda matbaa ek ücret talep edece¤inden bunun bilgisini özellikle alman›z gerekmektedir. Katolo¤umuz bas›ld›ktan sonra tel dikifl ve k›r›ma girmesi gerekti¤inden bu ifllem içinde maliyet belirlemeliyiz. Bu ifllem için 50 milyon sembolik bir rakam belirleyelim. Gelelim iflin tasar›mc›lar için özel noktas›na. Reklam Yarat›c›lar› Derne¤i’nin fiyatlar›na bakarsak bu ifl için 3.000.000.000 TL. fiyat belirlememiz gerekiyor. Bu art›k müflteriyle yap›lacak çetin pazarl›¤›n sonucuna kal›yor ama genelde tek pazarl›k pay› grafik tasar›ma kayd›r›ld›¤›ndan bu iflin gerçek karfl›l›¤› oldukça küçümseniyor. Toplam maliyetlerimizi ele al›rsak. Ka¤›t: 945 dolar=1.550.000.000 TL Film Ç›k›fl: 134 milyon Tel Dikifl: 50 milyon Bask›: 240 milyon Grafik: 750 milyon Toplam: 2.725.000.000 TL maliyet ortaya ç›k›yor. Çal›flma anlay›fl›n›za göre %30-50 kar marj›n› da koyup art› KDV olarak müflterinize fatura edebilirsiniz. Ka¤›tç›larda stan- dart ka¤›t ölçülerinin yan›nda özel ebatlar verilek ka¤›t haz›rlatmak mümkün. Yüksek trajl›, maliyetli ifllerde rula halinde bulunan, bobin olarak da bilinen ka¤›tlardan özel ölçü verilerek yapt›r›lan kesimler ekonomik olur. Gazeteler içersinde da¤›t›lan insert’ler özel ebat ölçülerine girmektedir. 3. BASKIYA ‹fi HAZIRLAMA Çal›flmalar›m›z› haz›rlarken, ka¤›ttan ve bask›dan tasarruf sa¤lamak için farkl› haz›rl›klar yapar›z. Farkl› yerleflim, kesim, bask› alternatifleriyle zaman ve iflçilikten k›s›tlamalar yaparak maliyetleri düflürürüz. Bu noktada bafl vurulan bask› seçeneklerinden revolta en çok kullan›lan›d›r. Revolta’yla birlikte forma düzeninin birlikte kullan›ld›¤› çok olur. Revolta’l› bir çal›flmada makas makas revolta’dan çok etek-makas revolta’n›n makas paylar›na çok dikkat etmek gerekiyor. Makaslar ka¤›d› ve kal›b› (blanket) tutan ve genel standart ka¤›t ölçüsü içine giren kullan›lmayan ve bask› yap›lamayan 1,5 cm’lik bir aland›r. Etek makas revoltada toplam 3 cm’lik bir pay› özellikle dikkate almak çal›flmalar›m›z için çok önemlidir. Ka¤›t Etek-Makas döndürülece¤inden bazen çal›flmay› 2-3 mm kesim payl› haz›rlayarak makas için yer açmaya çal›fl›r›z. MacLine Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 8 8 Revolta - Forma: Forma: Dergi, kitap, ürün broflürleri, çok sayfal› di¤er çal›flmalar bas›ld›ktan sonra belirli bir sistemde 4,8,16,32 sayfal›k bölümlere ayr›lmaktad›r. Bu bölümlerin herbirine forma ad› verilmektedir. Tam bir forma 16 sayfadan oluflur ve ka¤›t ortadan üç kez katland›¤›nda meydana gelmektedir. 8 sayfal›k olan formada yar› formad›r ve ortadan iki kez katland›¤›nda oluflur. 4 sayfal›k olan ise çeyrek formad›r ve ortadan bir kere katlanmas›yla meydana gelir. Yapt›¤›m›z forma düzenini katlayarak, matbaac›m›zla konuflup onay›n› kesinlikle almal›y›z. Yap›lan katlama biçimindeki bir yanl›fl forma montaj›n› direkt etkileyecektir. Katlama yapt›ktan sonra iç sayfalara sa¤ ve sol köflelere sayfa numaras›n› yazarak forma sayfalar›n› açt›¤›m›zda bize montaj plan›n› verecektir. Çeyrek ve yar› forma stilini büyük ebat ka¤›da yerlefltirip revolta bask› sistemine göre montajlayabiliriz. Bunlar önemli noktalar oldu¤undan filme göndermeden maket yaparak emin olmal›y›z. fiimdi size 16’l›k bir forma düzenin katlamas›n› ve numaraland›r›lmas›n› kare kare anlatarak tamamlayaca¤›z. 1. Katlama için yapaca¤›n›z maket ka¤›d› önünüze ald›¤›n›zda sa¤ alt köfle, k›rm›z› noktayla gördü¤ünüz köfle katlama sonuna kadar ayn› yerde duracak, sa¤ bafl parma¤›n›n alt›nda. 1 2. Ka¤›d›n sa¤ bölümü sabit olmak üzere ortadan ikiyi katlay›n. Katlama solMacLine dan sa¤a do¤ru olmal›. 3. Ka¤›d›n sa¤ alt köflesi sabit olmak üzere orta2 dan katlay›n. 4. Ka¤›d›n sa¤ alt köflesi sabit olmak üzere soldan sa¤a katlayarak forma düzenimizi tamaml›yoruz. S›ra geldi sayfa numaraland›rmaya. 5. Sayfa numaraland›rmay› ka¤›d›n sa¤ ve sol köflelerine yazarak tamamlay›n. Sayfa numalar›nda yaz›lan yer sizin montaj plan›n›n en temel noktas›n› oluflturaca¤›ndan resimdeki yerlere dikkat edin. 6. Yine k›rm›z› noktan›n oldu¤u sa¤ alt köfle sabit olmak üzere ka¤›d› aç›n. Re6 simde görmüfl oldu¤unuz siyah renkli rakamlar ka¤›d› tuttu¤um yüzeyde olan rakamlar, k›rm›z› renkli olanlar ise ka¤›d›n alt›nda kalan sizlerin görmesi için k›rm›z› renkte ka¤›d›n üzerine yazd›¤›m sayfa numaralar›. Çal›flman›z› montajlarken bu flema karfl›n›zda olursa hangi sayfay› nereye ve hangi yönde montajlayaca¤›n›z› görebilirsiniz. ‹fl bitiminde 3 4 5 Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 9 9 yapt›¤›n›z çal›flman›n maketini haz›rlayarak matbaan›zdan onay al›n›z. Etek Makas Taslak bir poster üzerinde etek ve makas bölümlerini görüyorsunuz. Alt›ndada kal›ba pozlanarak, kal›b›n kazana ba¤lanm›fl halini görüyorsunuz. Etek Makas Revolta: Burada çal›flma kal›ba ba¤lan›rken tam merkeze ba¤lanmal›, makas ve etek denilen bölümlerin ortas›nda olmal›d›r. ‹flin bir yönü bas›ld›¤›nda arka taraf›n› basmak için sadece ka¤›tlar› etek bölümü makasa gelecek flekilde ters yüz edilir. Etek Makas Revoltada çal›flmay› montajlarken makas makas revoltaya göre farkl› aç›larda yerlefltirmemiz gerekir. Genel anlamda "kafa kafaya" getirme olarak bilinen bu yöntemin formal› ifllerde de kullan›ld›¤› olur. Makas Makas Revolta: Makas bölümü kal›p ya da blanket olarak bilinen malzemeyi, karfl›m›za ald›¤›m›zda alt bölümü makas, üst bölümü etektir. Kal›p bask›ya haz›rlan›rken ilk makas bölümünden ba¤lan›r, iflaret kesimleri yap›l›r. Makas makas revoltada kal›p de¤ifltirilmeden bas›lan ka¤›tlar sa¤dan sola ya da soldan sa¤a çevrilerek bask›ya devam edilir. Makas makas revoltada önemli olan filmin yatayda tam ortadan kal›ba ba¤lanmas›d›r. Aksi takdirde bas›lan ka¤›tlar di¤er yöne çevrildi¤inde montaj yanl›fll›¤›ndan dolay› ka¤›t ve filmin yeniden al›nmas› gerekebilir. 4- OVERPRINT Overprint konusuna birçok arkadafl›m›z bir flekilde aflina olmufltur. Offset bask› tekni¤inde renklerin üst üste bas›lmas›ndan oluflur. Renk ayr›ma gönderilen çal›flmalarda kullan›lan renkler bir alt›ndaki rengi oyar, alt›n› otomatik olarak boflalt›r. Overprint ise sistemin bu yap›s›na müdahale ederek belirlenen rengin, belirlenen desenin, yaz›n›n, alt›nda yer alan renkleri oymamas›, üzerine basmas›n› sa¤lar. Vektörel çal›flmalar›m›zda, bask›ya gönderilen ifllerin kontürlerine overprint özelli¤i verilerek fliflirme, trap yap›l›r. Overprint konusunda oldukça s›k bask› hatalar› yaflanmaktad›r. A¤ustos say›m›zda Overprint hakk›nda Tasar›mdan Bask›ya köflesinde de bilMacLine Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 10 10 gi bulabilirsiniz. Overprint’i yine template sayfam›z› olufltururken Preferences seçeneklerinden Redraw sekmesinde bulunan “Display overprinting objects” iflaretleyerek aktif hale getirebilirsiniz. Bu konuda her zaman yaflanan hatalardan bi- riyse flu; Yaz›lan yaz›, farkl› kullan›m amaçlar› do¤rultusunda Convert ediliyor, sonra tercihler yönünde renklendiriliyor. Yaz› ilk olarak siyah renkte yaz›ld›ktan sonra Convert edilirse, otomatik olarak Overprint özelli¤ini kazan›yor. %100 siyah renkte olan yaz›lar›n convert edilmesinde yaflanan bu durum, convert edilmeden önce farkl› renklerdeki yaz›lar›n convert edilmesinde yaflanm›yor. Siyah yaz›n›n convert edilmesiyle overprint özelli¤i kazanan yaz›, Preferences tablosundan Overprint sekmesi iflaretli olmamas› durumunda gözükmez, ama Fill sekmesinde aktif olarak gözükür. Bu durumun gözden kaçmas› halinde, overprint’in ekranda gözükmemesi, yaz›ya farkl› renklerin verilip çal›flma içinde kullan›lmas› ve bask›ya gönderilmesinde küçük bir facia yaflanabilir. Sektör çal›flanlar›n›n emniyet sübaplar›ndan birtanesi olan servis büro çal›flanlar› gelen iflleri filme göndermeden deneyimleri, tecrübeleri do¤rultusunda yapt›klar› kontrollerde gerekli gördükleri MacLine durumlar›, hatalar›, eksiklikleri müflteriye bildirerek son kontrol görevlerini iyi bir flekilde yaparak sonuçland›r›yor. Bu sorumluluk anlay›fl›n› müflteriler tüm servis bürolardan beklemektedir. Hassas ifllerde, traj› yüksek bask› öncesinde servis bürodan kromolin prova (film prova) istenmeli. Film provan›n maliyetli olmas› baz› müflterilerin bundan kaç›nmalar›na sebep olmaktad›r, asl›nda bu çok önemli bir nokta ve müflteriler buna teflvik edilmelidir. FreeHand içersinde overprint konusunda genel kontroller vard›r. P: bas›lacak renkleri, O:Overprint özellikleri, Angle: Renk aç›lar›n› gösterir. O, Overprint’in alt›nda - (tire) iflaretine bir kere t›klanmas› durumunda Overprint Ink penceresi ç›kar ve buradan renge istedi¤iniz de¤eri verebilirsiniz. Overprint alt›nda yer alan baklava fleklindeki (75’in solundaki flekil) uyar› Magenta rengine Threshold olarak töleransl› özel bir overprint de¤eri verildi¤ini gösterir. Cyan rengin de bulunan -√- onay iflareti ise Overprint Ink penceresinden “on” seçene¤inin seçildi¤ini rengin tümüne %100 overprint verildi¤ini gösterir. 5. TRAM Lup denilen özel büyüteçlerle renkli bask›lara dikkatli bir flekilde bakt›¤›n›z- Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 11 11 da renkli noktac›klar› rahatl›kla görebilirsiniz. Her bir rengin bir araya gelerek özel bir desen oluflturmas›yla kar›fl›k renklerin oluflumunu sa¤layan tramlar genelde çiçek fleklinde belirli aç›larla servis büroda filme pozlan›r ve bas›l›r. Servis büroda bas›lan filmleri lup ile inceledi¤inizde, her bir renk tabakas›n›n nokta aç›lar›n›n farkl› oludu¤unu göreceksiniz. Aç›lardaki herhangi bir bozukluk bask›da tram aç›lar›n›n çak›flmas› sonucu muare denilen desenlerin oluflmas›na sebep olacakt›r. Ayn› olay›n bir benzerini bask›l› opaklar›n taranmas›ndada görebilirsiniz. Bask› sistemine, ka¤›t cinsine göre tram de¤erlerini ayarlamak gerekir. Serigraf bask›da 24’lük tram, Üçünçü hamur ve gazete ka¤›d›na 30 (76 lpi), 50 (127 lpi), 60 (152 lpi), Birinci hamur ka¤›da 60-70 (177 lpi), Bristol ka¤›da 60-70, Kufle ka¤›da 70-80 (203 lpi), 90 (228 lpi) tram de¤erlerinde bas›lmas› uygun ka¤›t ve de¤erlerdir. Dergiler a¤›rl›kl› olarak 70’lik tramla bas›lmaktad›r. Servis bürolar dia ve opak taramalar› genelde 304 pixel/inch olarak taramaktad›rlar bu de¤erde 60’l›k tram de¤erine gelmektedir. Kulland›¤›m›z bilgisayarlar›n performanslar› artmas› ve kalitenin ön plana ç›kmas›yla servis bürolardan istenilen kalite talepleri de bu oranda artm›flt›r. Tekstil ürünlerinin a¤›rl›kta oldu¤u, desenlerin ön plana ç›kt›¤› ifllerde tarama (resulotion, piksel per inch) de¤erleri 350-400 pixel/inch’e ç›karak bask› tram de¤eri 80-90’l›k olarak bas›lmas›, ayr›nt›lar›n tüm aç›kl›¤›yla ka¤›da aktar›lmas›n› sa¤layacakt›r. Bu noktada bas›lacak ka¤›da ve yap›lan ifle göre tarama de¤eri, film ç›k›fl tram de¤eri birbiriyle bütünlük sa¤lamal›d›r. Çok zorunlu olmad›kça 304 yerine 350-400 pixel/inch tarama de¤eri servis bürolardan talep edilerek kalite artt›r›lmal›d›r. Matbaalarda otomatik kal›p pozlama ve banyo makinalar›n›n olmamas› durumunda 80-90’l›k bask› tram de¤erini kal›ba pozlamalar› büyük bir risk ve zordur. Çünkü hassas noktalar kimyasal boya malzemesinin asit dengesinin orans›z olmas› sonucu uçabilir, buda ka¤›da bas›lan iflin önemli bir oranda de¤er kaybetmesine neden olur. 6- BASKI FORMATLARI ve OF‹S ‹Ç‹ RENKL‹ ÇIKIfiLAR Ofis içinde, müflterimizle birlikte çal›flmalar yaparken en çok bafl›m›za gelen problemlerden biri, inkjet, laser ya da bunlara benzer renkli yaz›c›lardan ald›¤›m›z ç›k›flMacLine Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 12 12 lar›n müflterimize verdi¤imiz çal›flma örneklerinin bask› sonuçlar›n› yans›tamamas›. Geliflen teknoloji ile birlikte yaz›c›lar konusunda da ciddi geliflmeler yaflan›yor; baz›lar› di¤erlerine göre çok daha pahal› yat›r›mlar olmas›na karfl›n, inkjet çözümler daha uygun bütçelerle kullan›labiliyor. Daha yayg›n olan inkjet yaz›c›lar hakk›nda renklerin do¤ru bask›s› konusunda arkadafllar›n kendilerine ait çözümleri olabilir; özel yaz›l›mlar, kalibrasyon ayarlar› vb. Bunlar›n d›fl›nda kulland›¤›m çok basit bir yöntem var. Photoshop veya di¤er görüntü iflleme programlar›ndan elde edilen CMYK/TIFF formatl› bir görseli FreeHand program›ndan print etti¤imizde renkli ya da siyah beyaz olmas› fark etmiyor; oldukça kontrast, renkli ç›k›fllarda fosforik bir görünüm elde ediyoruz. Renklerin canl›l›¤›, keskinli¤i müflteriyi cezbedebilir, ama gerçek, hepimizin bildi¤i gibi bu de¤ildir. Bu ç›k›fl üzerine elinde be¤eniyle tuttu¤u maket çal›flmaya bakarak, müflterimize bask›, ka¤›t, su dengesinden girerek asl›nda daha mat olacak renkler daha soluk olabilir, gibi aç›klamalarla, bu renkli ç›k›fl›n sadece fikir vermek için oldu¤unu söylemeye çal›fl›r›z. Elimizdeki bu teknolojilerle bask› sonuçlar›n› yakalayabilmek için ürünlerin özel ka¤›t, boya, kalibrasyon ayarlar›n›n d›fl›nda belirleyici baflka bir faktör var: kullan›lan programlar›n etkisi. Bir Öneri; ‹çinde yaz› ve renkli görsellerin (tiff, eps), kullan›ld›¤› bir çal›flmay› müflterinize onay ve imza için sunmadan önce FreMacLine eHand program›ndan çal›flma sayfan›z› Photoshop program›na alarak renkli bask›n›z› buradan yapman›z. Elde edece¤iniz sonuç oldukça tatmin edici olacakt›r. Özellikle Epson’lar için ben bunu öneririm. FreeHand program›nda yüksek ppi ile taranm›fl ve TIFF formatl› görsellerle çal›flmak zordur, ekran tazelenmesi ve di¤er fonksiyonlar oldukça a¤›r gerçekleflir. Çözüm olarak Preferences'tan görsellerin görüntü kalitesini düflürürüz. Çal›flma h›z›n› görsellerin kay›t format›n› de¤ifltirerekte yapabiliriz. Ekranda h›zl› bir tazenlenme ve temiz bir görüntü için ben DCS 1.0'› öneririm. DCS 1.0: Yapt›¤›n›z çal›flmalar› servis büroya gönderirken DCS 1 format›nda kaydetmeniz durumunda Rip'in filme pozlamas› oldukça h›zl› olur. Photoshop DCS format›nda bir öngörüntü olmak üzere görselin CMYK renk ayr›m›n›da gerçeklefltirmesinden bask› s›ras›nda cid- Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 13 13 di bir h›z sa¤lar. DCS format›nda, genelde karfl›lafl›lan sorunlar›ndan bir tanesi, farkl› etkilerle befl parças›ndan birisinde yap›lan küçük bir isim de¤iflikli¤ini kabul etmemesi ve bunun sonucunda düflük ekran görüntüsüyle birlikte bask›da yaratt›¤› sorun. Bu durumda çözüm için CMYK dan oluflan dört ayr› parças›n› Photoshop'tan açarak Channel sekmesinden Merge Channel komutunu verin aç›lan menüden do¤ru kanallar› belirleyerek onaylay›n. Sonra tekrar istedi¤iniz formatta çal›flmay› kaydedebilirsiniz. farkl›d›r. Spot kanal tümüyle Overprint tafl›yormufl gibi di¤er renk kanallar›n› elle oymadan kendisi oymuyor. Spot kanal›n üzerine çift t›kland›¤›nda Solidity de¤erini 0-100 aras› de¤erlerde de¤ifltirirseniz sadece ekranda de¤iflen bir renk farkl›l›¤› göreceksiniz. Bu durum bask›y› SPOT RENK ve DCS 2.0 Spot renk, çal›flmalar›m›zda tasar›mlar›m›za ayr› bir etki, güç katmak için kulland›¤›m›z C-M-Y-K renklerinden ayr› olarak özel bir renktir. FreeHand, Quark programlar›n›n yan› s›ra özellikle ambalaj tasar›mc›lar› Photoshop’ta özel renkleri kullan›yorlar. Photoshop’ta spot renk üretmenin bir kaç alternatif yolu var ama en sa¤l›kl›s› spot renk olarak tan›mlayaca¤›m›z alan› seçili duruma getirerek Channel paletinden New Spot Channel komutuyla aç›lan pencereden rengimizi belirleyerek onaylamak. Normal Alpha kanal› oluflturur gibi özel rengimizin ad›n› alarak renk kanallar›n›n alt›nda oluflturun. Normal flartlarda oluflan Spot kanal di¤er grafik programlar›nda olan renklerin alt›n› oyarak (tercihlidir) film ç›k›flta pozlamas›na karfl›n Photoshop’ta durum biraz Örne¤imizin fonuna herhangi bir desen verdim, ard›ndan New Spot Channel ile özel rengimi verdim. Solda gördü¤ünüz spot renk verdikten sonra bask›daki neticeyi görüyorsunuz. Layer’dan fonu silmedi¤im sürece, spot rengin alt›n› temizlemedi¤im sürece Overprint biçiminde bas›lacakt›r. De¤iflken Solidity de¤erleri sadece ekrandaki bir de¤iflikliktir, dikkat edin. etkilemeyecektir. Spot kanaldaki rengi do¤ru bir flekilde almak istiyorsan›z cmyk kanaldaki renk bilgisini boflaltman›z gerekiyor. Bu seçili alana beyaz doldurmak, silmek olabilir. Spot kanaldaki piksellerin bask›da kayma, ka¤›t açma vb durumlar karfl›s›nda sorun ç›karmamas› için fliflirme (trap) yapabilirsiniz. Solidity -0- olmas› durumunda ve spot kanal›n alt›n›n di¤er renklerde temizlenmesi durumunda trap veya manuel fliflirmeler sonucu oluflacak pikselleri ekranda izleyebilirsiniz. MacLine Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 14 14 7. ADJUSTMENT LAYER VE RENKLER Çal›flmalar›m›zda a¤›rl›kl› olarak dia kullan›r›z. Çok s›k›fl›ld›¤›nda Opak görsellere de ihtiyaç duyulabilir. Kendi kaynaklar›m›z›n d›fl›nda haz›r stok görselleri de bulunuyor ama genellikle bunlar üzerinde renk oynamalar› yap›l›r ve CD içersinde haz›r gelir. Servis bürolar›n baz›lar› dia ve opaklar› tararken üzerlerindeki de¤erlere göre tarama yapar, baz›lar› da görsel malzemedeki objenin gerçek renk de¤erlerinde taramaya çal›fl›rlar. Servis büro ile tasar›mc›n›n aras›ndaki ba¤a göre taramalar üzerinde farkl› uygulamalar yap›labilir. Asl›nda bu durumun net bir çizgide yürümesi en iyisidir ama rekabet ve di¤er koflullar servis bürolar›n müflterilerine verdikleri hizmetleri çeflitlendiriyor. Bu noktada en çok dikkate al›nmas› gereken kalibrasyon süreci. Çal›flt›¤›m›z ortamlara göre farkl› oda ayd›nlatmalar›nda ekranda gördü¤ümüz de¤erleri farkl› okuyabiliriz. Ama hiç bir yerde de¤iflmeyen Photoshop üzerinde info penceresindeki de¤erleri dikkate alarak yap›lan renk düzeltmeleri en do¤ru sonucu verir. fiuras› çok nettir ki, bir görsel üzerindeki renk de¤erlerini okuyarak düzeltme yapmak oldukça profesyonellik isteyen bir ifltir. Çünkü profesyonel renk düzeltmlerinde ekrana bak›lmadan direkt info penceresindeki renklerin numerik de¤erlerine bak›larak yap›l›r. Renk düzeltmelerinde dikkat edilmesi gereken ön haz›rl›kta renk de¤erlerinin da¤›l›m›, renklerin doygunlu¤u, en parlak ile en koyu bölgelerin durumu, orta ton denilen gri seviyenin incelenmesi. Ortada MacLine bir dengesizlik varsa bu dengesizli¤i gidermek için baflka sorunlara yol açmadan üzerinden çözümlenmeli. Adjustment Layer Servis bürodan gelen ya da haz›r elimizde olan görseller üzerinde renk düzeltmeleri, gerekli tonlarla ilgili çal›flmalar yapmak gerekebilir. Bu konuda oldukça verimli bir araç Photoshop içersinde olmas›na ra¤men kullan›m› yayg›n de¤il. Tashih katmanlar› olan Adjustment Layer, Layer menüsünde bulunuyor. Layer / New Adjustment Layer / sekmesinden aç›lan farkl› renk tablolar›ndan birini seçerek aç›lan yeni bir layer’da gerekli düzeltmeleri yapabilirsiniz. Layer Mask özelli¤ini kullanarak çal›flmalarda farkl› renk uygulamalar›ndan yararlanarak efektler üretebilirsiniz. Üst üste farkl› Adjustment Layer açarak kendi içlerinde Layer Mode'lar›, Opacity de¤erleriyle oynayarak, layerlar aras›nda yer de¤iflikli¤i yaparak çok genifl ve güçlü kontrollere sahip olabilirsiniz. Çal›flman›z› kaydederken layerlar› olmas›ndan dolay› PSD format›nda kaydedilecektir, Save As Copy seçene¤iy- Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 15 15 le istedi¤iniz biçimde kay›t edebilirsiniz ya da tüm layer’lar› birlefltirebilirsiniz. Photoshop ile taranm›fl görseller üzerinde profesyonel rötufllar, renk oynamalar› vb. bir çok uygulamay› yapabilirsiniz. Image/Adjust menüsü alt›nda toplanan renkler ve tonlar üzerinde oynamalar yapabilece¤iniz araçlar› ard arda istedi¤iniz kadar uygulayabilirsiniz. E¤er yap›lan bir renk düzeltme ifllemiyse çal›flman›n ilerleyen bir aflamas›nda geri dönüfller konusunda bir s›k›nt› yaflanabilir. Ya “Revert” yapars›n›z yada History’den geriye alarak tekrar ileriye devam edersiniz. Tonlar ve renkler üzerinde en çok kullan›lan Curve, Levels, Selective Color gibi araçlar› Layer açar gibi New Adjustment Layer komutuyla istedi¤iniz arac› seçebilir çal›flmaya devam edebilirsiniz. Adjustment Layer’lardan üst üste farkl› araçlar› açabilir, istedi¤iniz flekilde oynamalar yapabilirsiniz. Bir Adjustment Layer’›n opacity de¤erini de¤ifltirerek, layer modunu dü- zelterek, layer mask›na müdahaleler yaparak özel efektler üretebilirsiniz. Üst üste aç›lan Adjustment Layer’dan istedi¤inizi silerek devre d›fl› b›rak›p çal›flman›z bitti¤inde de layer’lar› birlefltirir gibi Flatten Image komutuyla bütün hepsini birlefltirebilirsiniz. Adjustment Layer aç›lmas› durumunda altta kalan tüm layerlar Adjustment layerdan etkilenirler. E¤er etkilenmesini istemedi¤iniz layerlar varsa bunlar› Layer mask›na müdahale ederek devre d›fl› b›rakabilirsiniz. Üst üste Adjustment layerlar açt›n›z ve ortada bir tanesinin özelli¤ini de¤ifltirmek istiyorsunuz. De¤ifltirmek istedi¤iniz Adjustment Layer’a t›klay›n ve Layer menüsünden “Change Layer Content” seçene¤inden gerekli de¤iflikli¤i yapabilirsiniz. 8. RENKLER ÜZER‹NE Renklerin kullan›m› ve renk üzerindeki hakimiyet tasar›m sürecindeki en önemli aflamad›r. Bir tasar›m da birbirinden ba¤›ms›z, birbirini tamamlayan, mesaj› örten, kirlilik oluflturan farkl› renklerin kullan›m› çal›flman›n niteli¤ini düflürmekle birlikte, kullan›m alan›nda amac›na ulaflamamas›na sebep olacakt›r. Yap›lan broflür vb. çal›flmada bütünsellik içersinde kullan›lmayan renkler hedef kitle üzerinde beklenen etkiye kavuflamayacakt›r. Hedef kitle kendisine sunulan mesaj› ilk önce alg›lar, göz ve duygular 1-3 sn içerMacLine Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 16 16 sinde gösterdi¤i tepkiye göre mesaj› alg›lama konusunda onay verir. Renklerle birlikte tipografik ve di¤er unsurlar›n birbirini tamamlayan, verilmek istenilen mesaj› engellemeden sunmas› yap›lan çal›flman›n amac›na ulaflmas›nda, mesaj›n geri dönmesinde etkili olacakt›r. Genel tasar›m çal›flmalar›nda en çok yaflan›lan eksikliklerden bir tanesi renklerin do¤ru kullan›lmamas›d›r. Kurumsal çal›flmalarda en fazla önem verilen unsur renktir. Kurumsal çal›flmalarda orijinale sad›k kal›nmadan farkl› insiyatiflerle kullan›lan renkler kitlenin kuruma ve ürünlerine karfl› alg›lama ciddiyetini düflürecektir. ambalaj tasar›mlar›nda bunun etkilerini rahatl›kla görebiliriz. Raflarda bulunan ayn› ürünler aras›ndaki renk ve ton farkl›l›klar› ürün kalitesi hakk›nda yorum yapmam›za sebep olup, farkl› ürün al›mlar›na yöneltebilir. Kurumsal çal›flmalarda kullan›lan renkler yap›n›n önemli bir parças›n› oluflturuyor. Renklerin mesajla birlikte kullan›lmas›, duygusal olarak alg›lanan renklerin mesajla uyumlu olmas› durumunda ikna etme özellikleri vard›r. Yap›lan çal›flma s›ras›nda kullan›lacak, tasar›ma hakim olacak renkler belirlenirken öncesinde müflteriyle belirledi¤iniz renkler aras›ndaki ba¤›, firman›n yap›s›yla ba¤lant›s›n›, tasar›mda kullan›lacak ürünlerin etkisini artt›r›p art›rmad›¤›n›, farkl› firmalar›n ürünleri aras›ndaki farkl›l›klar› gösterip göstermedi¤i, hedef kitle taraf›nda alg›lanma derecesini göz önüne alman›z gerekir. MacLine Renkler ve Renklerin Duygusal Etkileri K›rm›z› (kan›n, hareketin ve heyecan›n rengi): Güçlü, teflvik edici, tahrik edici, meydan okuyucu, aktif, enerjik, azimetli, güçlü, uyar›c›, koruyucu, savunucu. Turuncu (flenli¤in, heyecan›n rengi): heyecanl›, teflvik edici, nefleli, mutlu. Sar› (güneflin rengi): Heyecanl›, teflvik edici, tahrik edici, nefleli, mutlu, hofl, güzel. Yeflil (do¤an›n, dinlenmenin rengi): Dinlendirici, sakinlefltirici, dengeleyici, flerefli, gösteriflli, melankolik, mutsuz. Viflne Çürü¤ü (violet, flerefin rengi): Heyecanl›, teflvik edici, tahrik edici, nefleli, mutlu, hofl güzel. Kahverengi (topra¤›n rengi): Güvenli, emniyetli, rahat, melankolik. (Regenthal’›n renklere verdi¤i duygusal etkiler). Renkler tek bafllar›na anlam tafl›d›klar› gibi di¤er renklerle etkileflim içine girdikleri zaman yeni anlamlar da oluflturabilirler. Örne¤in, k›rm›z› beyaz ile birlikte kullan›ld›¤›nda sevgiyi, sa¤l›¤›, siyah ile birlikte kullan›ld›¤›nda fliddeti ça¤r›flt›r›r. Renkler toplum içersinde ve toplumlar Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 17 17 aras›nda farkl› anlamlarla de¤erlendirilebilirler. Bu noktada kullan›lacak renklerin, üretilen çal›flmalar›n kullan›laca¤› alanlar dikkate al›nmal›. Kurum ad›na belirlenen renkler yap›lacak çal›flmalarda, reklamlar›nda belirgin olarak kullan›laca¤›ndan rengin evrimi ve de¤iflimi yap›lmas› durumunda çok dikkatli olunmal›d›r. Uzun bir zaman hedef kitle taraf›ndan özümsenen kurum kimli¤i ani de¤iflimlerle çok farkl› tepkilere yol açabilir. Kurumsal çal›flmalar›n d›fl›nda yap›lan çal›flmalarda birbiriyle uyumlu renklerin kullan›m›yla sadelefltirilmifl tasar›m›n müflteri taraf›nda ve hedef kitle üzerindeki etkisi oldukça güçlü olabilir. Tasar›mc›lar için yard›mc› kaynaklar›n sat›fl›n› yapan firmalardan Color Harmony ve benzer kitaplar› temin edebilirsiniz. Farkl› kullan›m alanlar›na yönelik, duygusal etkilerle s›n›fland›r›lm›fl olan bu katologda tasar›mc›lara farkl› ve zengin alternatifler sunulmufltur. Bir tasar›m içersinde kullan›lan renklerin bütünlü¤ü ve renklerin mesaj› alacak olan kitlenin de¤erleri, be¤enisi ile örtüflmesi çal›flman›n baflar›ya ulaflmas›ndaki en önemli faktörlerden biridir. Renklerle çal›flmak, renklerin dilini konuflmak tüm tasar›mc›lar›n kabul etti¤i kilit bir noktad›r. 9- FREEHAND PROGRAMINDA ÇALIfiMA AYARLARINI DEFAULT OLARAK KAYDETMEK FreeHand program›nda degrade, blend dolgu araçlar›n› kullanarak farkl› çal›flmalar üretti¤imizde, ekranda gördü¤ümüz kaliteli görüntüyü bask›dan alabilmek için farkl› seçeneklerden bir tanesinde küçük bir de¤ifliklik yapmam›z etkili olacakt›r. Ana Inspector penceresi alt›nda Document sekmesinde yer alan Printer Resolution seçene¤i Default olarak 300 gelir, ama bu de¤er birçok çal›flmada özellikle hassas renk geçifllerinin oldu¤u çal›flmalarda kötü sonuçlar›n al›nmas›na sebep olabilir. Bu sorunu her yeni FreeHand sayfas›nda seçeneklerden de¤ifltirmektense Template sayfa yaratarak di¤er birçok ayar› de¤ifltirerek sorunu çözebiliriz. FreeHand'de her yeni aç›lan çal›flma alan›nda sayfa ölçü biriminden, printer de¤erlerine kadar birçok ayar›, sürekli kulland›¤›m›z seçeneklere getirerek hem kolayl›k hem zaman kazanabiliriz. FreeHand'de yeni bir sayfa aç›n, sayfan›zda kulland›¤›n›z ölçü birimini seçin. Toolbox'tan Inspector’un k›sayol ikonuna t›klayarak araç penceresini aç›n ve Document sekmesine t›klay›n, Printer Resolution sekmesinde 2450 seçene¤ini seçin. Sayfa standard› olarak tercih etti¤iniz standard› belirleyin. -Ben A4 kulland›¤›m için tercihimi bu yönde.- Toolbar'da Font ad› ve punto seçeneklerine girerek tercih etti¤iniz de¤ifliklikleri yap›n. Buna benzer default olarak aç›lan Color List içindeki renklere kadar birçok de¤ifliklik yapabilirsiniz. Printer seçeneklerinde de de¤ifliklik yapabilirsiniz. File/Save As komutunu verin. Aç›lan pencerede Format sekmesinde FreeHand Template seçene¤ini seçin ve FreeHand Defaults yazarak kaydedin; size ayn› isimde baflka bir FreeHand dosyas›n›n oldu¤unu söyleyerek uyaracakt›r, onaylayarak kapat›n. BöyleMacLine Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:18 Page 18 18 ce tercih etti¤imiz ayarlarda master sayfam›z› haz›rlad›k, test için yeni bir sayfa aç›n; tercihlerin de¤iflti¤ini göreceksiniz. Özel Sayfa Ölçüleri FreeHand program›nda çal›flmalar›m›zda kullanmak için standart birkaç ölçünün d›fl›nda özel ölçü yoktur. Poster, banner vb. baz› çal›flmalar›n özel bask› ölçüleri olmas›ndan dolay› çal›flmam›z› bu standartta haz›rlamam›z gerekir. Bunun d›fl›nda oluflturaca¤›m›z özel sayfa ölçülerini Template sayfa yaparak, FreeHand Default sayfas›na kaydederseniz sürekli olarak kullanabilirsiniz. Aksi tadirde girdi¤iniz bütün sayfa ölçüleri yeni bir sayfa açt›¤›n›zda kaybolacakt›r. fiimdi bunu örne¤imizle pekifltirelim. Document penceresinden sayfa ölçülerinin bulundu¤u seçenekler Edit Pages sekmesine MacLine t›klay›n. New diyerek yeni girece¤imiz sayfa ölçüsüne isim verebiliriz. Böylelikle s›k kulland›¤›n›z ölçüleri buraya girerek kütüphane oluflturabilirsiniz. Son aflamada dikkat etmeniz gereken bir nokta var. Girdi¤iniz ölçülerin her yeni aç›lan FreeHand sayfas›nda olmas›n› istiyorsan›z Template sayfa olarak kaydetmeniz gerekiyor. 10- LAYER STYLE Photoshop 6 ile daha da güçlenerek gelen Style’ler ile çal›flmak hem büyük bir kolayl›k hem zevk. Yaz›dan, görsel efektlere kadar kullanabilece¤imiz önemli bir kütüphane. fiu an piyasada Photoshop üzerine yüzlerce plug-in bulmak mümkün. Plug-in’ler hayat kurtarabilir, ama dikkat etmek gerek al›flkanl›k yapabilir, atmasakta bir kenarda durmas› iyidir. Bazen acil ihtiyaç sinyali yanabilir. Çal›flmam›z› bir örnekle açal›m. 10x5 cm ve 250 pixel/inch RGB bir Photoshop sayfas› aç›n. 77 punto, Bookman fontunda yaz›n›z› yaz›n. Afla¤›da s›rayla ekran görünümlerindeki de¤erleri girin. ‹lk olarak verilen de¤erleri uygula- Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:19 Page 19 19 y›n ard›ndan serbest olarak farkl› kombinasyonlar deneyebilirsiniz. 1. Layer araç paletinde bulunan Layer Style’den Color Overlay sekmesini aç›n. Afla¤›daki tüm Style’lere ayn› flekilde ulaflabilirsiniz. Color Overlay, Blend Mode Rengi verilmifltir. 2. Gradient Overlay. Gradient renk de¤erleri ayr› ayr› verilmifltir. 3. Bevel and Emboss style pencerisini aç›n ve resimdeki de¤erleri girin. Shadow Mode’un renk de¤erleri afla¤›da verilmifltir. 4. Bevel and Emboss penceresini kapatmadan Contour’un de¤erini girin. 5. Inner Shadow sekmesine t›klayarak Blend Mode rengini girin. R:70 G: 105 B: 205. 6. Satin sekmesindeki, Blend Mode renk de¤eri verilmifltir. 7. Inner Glow R:25 G:45 B:55 sekmesindeki Structure renk de¤erlerini girin. Internet’te Photoshop kullan›c›lar›n›n oluflturduklar› paylafl›ma aç›k style kütüphaneleri al›p Style araç penceresinden Load Style komutuyla yükleyebilirsiniz. Oluflturdu¤unuz style’i istedi¤iniz flekilde bilgisayar›n›za kaydedebilirsiniz. Photoshop içerisinde gelifltirdi¤iniz tasar›mlarda bir yaz›ya ya da görsele desen, renk, degrade vb. style’ler uygular sonra da ayn› Style di¤er layer’lara uygulamak isteriz. Sytle kaydettikten sonra tek tek tüm layer’lara uygulanabilir. Bunun yan›nda farkl› birkaç kullan›m tekni¤ini sizlere aç›klamak istiyorum. Bunlar yine Style menüsünde bulunan özellikler. Ön görüntümüzde üç ayr› layer var ve 1’nolu layer’a style uygulanm›fl ve di¤er layer’lara da ayn› style uygulayabiliriz. Macintosh’larda “kntrl”, PC’lerde Mause’lar›n sa¤ tufluyla “Layer Efect” ikonuna t›klayarak Layer1’in style özelliklerini kopyalayabilirsiniz. Sonra istedi¤iniz Layer’a t›klayarak yine “kntrl” tufluna ya da Layer menüsünden Layer Style sekmesinden Paste Layer Style komutunu uygulayabilirsiniz. Ayn› Style’de oluflturmak istedi¤iniz layerlar› birbirine linkleyerek “Paste Layer Sytle to Linked” komutunu uygulayarak birbirine ba¤l› MacLine Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:19 Page 20 20 tüm layerlara bir defada ayn› style’i uygulayabilirsiniz. Bir yaz› sitilini belirli bir punto büyüklü¤üne göre ayarlad›n›z ama ayn› görünümü daha küçük ya da daha büyük baflka bir yaz›ya uygulad›¤›n›zda ayn› havay› yakalayamad›n›z. De¤erlerin hepsini ayn› oranda küçültmek ya da büyütmek istiyorsunuz. Yine ayn› flekilde “kntrl” tufluyla ya da Layer menüsünden “Layer Style” sekmesinden ulaflabilece¤iniz Scale Effects komutuyla bu sorunuza güzel bir çözüm bulabilirsiniz. Create Layers Bazen Layer Style uygulad›¤›m›z layerlar›n özelli¤ini kaybetmeden Style özellikleriyle farkl› layerlarla, bofl layerlarla birlefltirerek kullanma ihtiyac› duyar›z. Layer Style uygulanm›fl bir layer’a Create Layers komutunu uygulay›n. 1’nolu resimde normal flekilde bir layer’a style uygulanm›fl. 2’nolu resme Create Layers uygulanarak grupMacLine land›r›lm›fl layer kümesi haline geldi¤ini görüyorsunuz. Layerlar› birbirlerine link koyarak birlefltirebilirsiniz. Baz› Layer Style’lerinde Create Layers uyguland›¤›nda Style görünümünde hafif de¤ifliklikler olabilir. Çal›flmalar›n›zda gözlemleyin. 11- IMAGEREADY • Banner Haz›rlama • Gif Animation Banner Yap›m› Internet’te kendi Web sitemizde veya müflterilerimizin reklam ve tan›t›mlar›n› haz›rlarken olsun banner yap›m› önümüze gelebilir. ImageReady program›n› aç›n ve 468x60 pixel ölçülerinde bir alan oluflturun. Yapaca¤›m›z çal›flmada kullanaca¤›m›z araçlar Gif Animation ve Java buttonlar›n› yaparken kullanaca¤›m›z tekniklerle büyük benzerlikler tafl›yor. Temel yap›s› hemen hemen ayn› diyebiliriz. FreeHand kullanan arkadafllar çal›flmalar›n›n orjinal olarak haz›rlayarak Copy-Paste olarak ImageReady’e aktarabilirler. 1- Window/Show Animation sekmesine t›klay›n. Animation seçene¤i bizim gif animation, banner’lar›m›z› kare mant›¤›yla s›raya dizece¤imiz bölüm. Her ayr› kare bir layer’da olmal›d›r. Layer’da onlarca yaz›, görsel olabilir bunlar Banner’›n çal›flmas›na engel teflkil etmez. Profesyonel Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:19 Page 21 21 banner tasar›mlar›nda kare say›s›ndan çok tafl›d›¤› KB cinsinden a¤›rl›¤›d›r. Bu sebeple 15 KB a¤›rl›¤›nda, 20 KB’› geçmeyen çal›flmalar Portal vb. Web sitelerinde kabul edilir. Çal›flma alan›na herhangi bir görsel yerlefltirin. Ben dergimizin kapa¤›n› alarak bunun üzerinde bir çal›flma yapaca¤›m. Kapak görselini Layer 1’e yerlefltirdim. Yan›na dergide ç›kan konular›n ana bafll›klar›ndan bir tanesini yazd›m. Ayr›nt› resminde gördü¤ünüz gibi bir yerleflim yapabilirsiniz. Bu bizim birinci karemiz (frame) olsun. Banner tasar›mlar›nda kendinizi gelifltirdikçe farkl› çal›flma tarzlar›na girebilirsiniz bu konuda size tavsiyem, bütün frame’leri ilk önce layer’larda bitirmeniz. Her fley, mizampaj, yerleflim haz›r olduktan sonra animasyonu oluflturmaya bafllay›n, biz de burada bu flekilde yapaca¤›z. Yaz›n›n bulundu¤u layer’›n gözüne t›klayarak gizleyin. ‹kinci frame için yeni bir bafll›k haz›rlayaca¤›z. Ben “Kolay oyun tasar›m›” bafll›¤›n› girdim, yine bulundu¤um layer ile Layer1’in gözüne t›klayarak gizledim. Üçüncü frame’için ben dergimizin künye bafll›¤›n› ald›m ve yan›n› spot atarak tamamlad›m. La- yer’lar›n son durumunu yan sayfan›n en üst resminde görüyorsunuz. Toplam üç frame haz›rlad›k, taslak için yeterli. Buradaki mant›k oldukça basit, birinci frame’de gözükmesini istedi¤imiz layer’lar›n gözüne t›klayarak gösteriyoruz, gözükmesini istemedi¤imiz layerlar› gizliyoruz. Background harici tüm layer’lar›n gözüne t›klayarak gizleyin. Animation araç paletinde sayfa ikonuna iki de- fa t›klayarak iki bofl frame ekleyin. 1. frame’e t›klay›n ve layer’lardan 1. frame için belirlediklerimizin gözüne t›klayarak “Show Layer” aktif hale getirin. Temel mant›¤› bu flekilde devam ettirece¤iz. 2 nolu frame’e t›klay›n ve layer’lar- dan 2. frame için belirlediklerimizin gözüne t›klayarak aktif hale getirin, dikkat ettiyseniz 2 nolu frame’e t›klar t›klamaz aktif olan layerlar tekrar pasif hale gelMacLine Masaustu Pufler-5 2/12/02 15:19 Page 22 22 di. Çal›flmam›z›n bafl›nda üç bofl frame eklemeden önce tüm layerlar› gizlemifltik çünkü. Ben layer1’deki yine ayn› görseli aktif hale getirdim ve ikinci bafll›¤›m “Kolay Oyun Tasar›m›”n›n bulundu¤u layer›n gözüne t›klayarak “Show Layer” yapt›m. Siz de benim yapt›¤›m örneklerin kafl›l›¤›nda benzer uygulaman›z› yapt›ktan sonra 3. frame’e t›klay›n. Resimde görmüfl oldu¤unuz biçim- de bu frame’de aktif olacak layer’lar› belirleyin. Frame’ler› belirledik, tek tek bunlara t›klayarak kontrol edin. Frame’lerin döngüsünü her frame için ayr› ayr› belirleyebiliriz. Her frame’in alt›nda default olarak “0 seconds” yazar. Buraya girece¤iniz zaman de¤eri kadar Browser ekran›nda bekler. Ben “other” seçene¤inden 1.5 sn de¤erini girdim. Banner’larda ortalama 1-2 sn’den fazla de¤er girilmesi animasyonu olumsuz yönde etkiler. Çok önemli spot frame’lerde zaman insiyatifi tasar›mc›dad›r. Banner’larda yer alan bilgilerin okunma süresi o frame’in ortalama zaman de¤eri olarak belirlenmisinde en önemli faktördür. Banner ve MacLine Gif animasyonlarda tekrar say›s›n› belirleyebilirsiniz. ‹ster sonsuz ister bir defa bunu belirlemek için “Forever” sekmesinden gerekli kontrolleri yapabilirsiniz. Animasyonu test için File menüsünden Preview In sekmesinden tercih etti¤iniz Browser seçene¤ini t›klayarak belirleyebilirsiniz. Ayn› tercih toolbox’ta da bulunmaktad›r. S›ra geldi animasyonumuzu kaydetmeye. Default olarak aç›k olan Optimize penceresinden GIF seçeneklerinden bir tanesini seçebilirsiniz. Banner’lar›n›z› haz›rlarken yay›mlanaca¤› siteyi, yo¤unlu¤unu, h›z›n›, yükleme h›z›n› hesaba katarak çal›flman›zd›r. Optimizasyon seçeneklerinden bir tanesini seçtikten sonra File menüsünden “Save Optimized” seçene¤inden “gif” format›nda animasyonunuzu kaydedebilirsiniz. Kaydetti¤iniz banner’› test için herhangi bir browser’›n üzerine ya da aç›k bir Web sayfas›n›n içine sürüklemeniz yeterlidir. Gif Animation: Gif Animation’da banner ile t›pa t›p ayn›d›r. Burada Gif Animation’lar›n ölçüleri oldukça küçüktür. Biz banner animasyonunda dikkat ettiyseniz “Background”› sürekli aktif halde b›rakt›k. Gif animasyonlarda Background’u kald›r›p tümüyle saydam, layer’l› bir ortamda çal›flma yaparsak haz›rlayaca¤›m›z animasyonun piksel olmayan tüm alanlar› saydam olacakt›r.