Slayt 1

Dr. Aliye Tosun
İKÇÜ Tıp Fak
FTR AD







Sıcak ve soğuk
Elektroterapiler
Traksiyon ve masaj
Mobilizasyon ve manipülasyonlar
FES /Biofeedback
Balneoterapi
Tedavi edici egzersizler
2

Sıcağın fizyolojik etkileri
*Penetrasyon derinliği ve şiddeti kaynağa bağlıdır.
◦ Bölgesel etkileri:





Vazodilatasyon
Metabolizmaya etkisi
Viskoelastik özelliklere etkisi
Kas spazmına etkisi
Ağrı üzerine etkisi
◦ Genel etkileri
3

Vazodilatasyon
◦
◦
◦
◦
Doku iyileşmesi hızlanır
Dokulara oksijen taşınması artar
Metabolik artıklar uzaklaştırılır
Bölgesel kan hücreleri artar
 Fagositoz artar
 Metabolik artıklar temizlenir
 **Ancak ısıya bağlı oluşan vazodilatasyon nedeniyle
kanama, ödem ve akut inflamasyon artar
4

Metabolik
◦
◦
◦
◦
◦
Kimyasal tepkimelerin hızı artar
Biyolojik aktiviteler artar
Enzimatik olayların hızı artar veya azalır
Enzimatik proteinlerin yıkımı artar
Fagositik aktivite artar
5

Viskoelastik
◦ Elastikiyet artar
◦ Viskozite azalır

Antispazmodik
◦ Kas iğciği aktivitesi azalır
◦ Gamma lif aktivitesi azalır
◦ Golgi tendon uyarılabilirliği artar
6

Analjezik
◦ Kas kontraksiyonu azalır
◦ Vazodilatasyon ile ağrıyı uyaran metabolik artıklar
uzaklaştırılır
◦ Kapı-kontrol sistemi çalışır
◦ Ağrı eşiği yükselir
◦ Endorfin artar
◦ Viskoelastisitedeki değişiklikler yoluyla sinir
uçlarına mekanik bası azalır
7

Genel:
◦
◦
◦
◦
Terleme
İç organlarda kan akımının azalması
Deride vazodilatasyon ve kan hacminde artış
Canlılık için hücrelerin ısıya maksimum tolerans
limitleri yaklaşık 0 ° ve 45°dir
8






Arteryel dolaşım bozukluğu olanlarda
Kanama diatezi olanlarda
Skar dokuları üzerinde (avaskulerdir, ısı
eliminasyonu yetersizdir)
Kognitif kayıp ve iletişim bozukluğu
Akut enflamasyon
Maligniteler
9

İletim (kondüksiyon) yoluyla ısıtanlar
◦ İki cisim arasındaki enerji değişimi sıcak cisimden
soğuk cisme sıcaklık transmisyonu şeklinde olur.
(Molekülden moleküle enerji aktarımı)
◦ Sıcak paketler (hotpack)
◦ Kompres
◦ Sıcak su
◦ Parafin
◦ Su torbası
◦ Katı maddeler/ elektrikli ısıtıcı pedler
◦ Yüzeyel ısıtıcılardır
10

Dolanım (Konveksiyon) yoluyla ısıtanlar:
◦ Isı kaynağı hareket edebilirdir
◦ Soğuyan kütle veya moleküller daha sıcak kütle
veya moleküller ile yer değiştirerek sürekli bir ısı
sağlanır
◦ Yüzeyel ısıtıcılardır
◦ Fluidoterapi
◦ Hareketli sıcak su
◦ Nemli hava
11

Dönüşüm (konversiyon) yoluyla ısıtanlar:
◦ Isı kaynağı foton, elektrik veya mekanik enerji gibi
farklı bir enerji türüdür
◦ Uygulanan birincil enerji dokular tarafından
emilerek ısı enerjisine dönüştürülür
◦ Yüzeyel veya derin ısıtıcılardır
◦ İnfraruj (foton enerjisi kullanılır,yüzeyel ısıtma
sağlar)
◦ Mikrodalga/ radar (enerji elektromanyetik ışın,
derin)
◦ Kısa dalga (enerji yüksek frekanslı akım,derin)
◦ Ultrason (enerji ses dalgası,derin)
12



Yüzeyel Isıtıcılar uygulandıkları vücut
kısmında en yüksek ısıyı deride oluştururlar.
Deri altı ve eklem gibi dokularda da kısmi ısı
artışı elde edilebilir.
Diyatermi: derin dokuların ısıtılması
Kesikli uygulamalar ‘atermik’, fiziksel ve
biyolojik özellikleri mevcut
13

Soğuk:
◦ Kriyoterapi
◦ Hipokrat döneminde ateşi düşürmek, kanamayı
urdurmak ve şişliği gidermek için kullanılmıştır.
◦ Soğuk uygulamaya bağlı lokal ve genel etkiler
◦ Kondüksiyon/ Buharlaşma/ Konduksiyonkonversiyon
◦ Paketler/ vapokoolan sprey/ soğuk su/ buz masajı/
daldırma/ soğuk kompres/ hiperbarik gazlı
soğutma
14

Lokal etkiler
◦
◦
◦
◦
◦

Yangısal reaksiyon:fagositoz azalır, vazokonst.
Vazokonstüksiyon, reaktif vazodilatasyon
Metabolizma yavaşlar, enzimatik aktivite azalır
Analjezi
Kas tonusunu azaltır
Genel etkileri:
◦ Mevcut vücut ısısını korumak ve düşmüş olan vücut
ısısını yükseltmek için vücut enerji üretmeye çalışır
15

Balneoloji
◦ Balneum: banyo
◦ Logos: bilim
◦ Su, peloid ve buharın fiziksel, kimyasal, jeolojik ve
medikal yönlerini inceler
◦ Spa terapisi/ kaplıca tedavisi
◦ Banyolar/ içmeler/ inhalasyonlar/ peloidoterapi/
paket/ rektal veya vaginal tamponlar/ hidroterapilre/
yıkamalar/ duşlar/ dökmeler…
◦ Termal sular/ mineralli sular/ termomineral sular/
tanımlanamayanlar
 Karbondioksitli/ kükürtlü/ radonlu/ tuzlu/ iyotlu/
florürlü/ arsenikli/ demirli/ radyumlu..
16

Traksiyon
◦ Çekme tedavisi: yumuşak dokuları germek/ eklem
aralıklarını genişletmek/ kırık kemik parçalarını
birbirinden uzaklaştırmak/ omurları birbirinden
ayırmak/ faset eklemleri açmak/ nöral foramenleri
genişletmek
17

Masaj
◦ Massein: yoğurma
◦ Yumuşak dokuları mekanik olarak uyararak,
sistemik manipülasyonlarla organizmada fizyolojik
ve psikolojik etki yaratma
◦ Öfloraj (sıvazlama)/ petrisaj (yoğurma)/ friksiyon
(sürtme-ovalama)/ tapotman/ vibrasyon
◦ Klasik masaj/ derin doku masajı/ lenf masajı/
Shiatsu/ Thai/ Akupressör/ Refleksoloji/ Aroma
terapisi/ Kraniosakral masaj/ sıcak taş masajı

Mobilizasyon/manipülasyon
18


Elektrik enerjisinin tıbbi tedavi amacıyla
kullanılması
Doğru akım
◦ Akımın yönü sabit, 1 snden daha uzun süre yönü
değişmeyen (tek yönlü), monofazik
◦ Galvanik akım
◦ Nosiseptif aktivite inhibisyonu
◦ Akut radiküler ağrı/ tendon veya ligaman gibi
periartiküler yapıların inflamasyonu
◦ İyontoforez
19

Akımın yönü düzenli olarak değişir

Faradik akım

Alternatif akım
◦ Alçak frekanslı akımlar (1-1000 Hz): faradik/
eksponansiyel/ DD/TENS
◦ Orta frekanslı akımlar (1-1000 kHz): EF
◦ Yüksek frekanslı akımlar (> 1 milyon Hz)
20

Elektrotermal
◦ Isı oluşumu

Elektrofiziksel
◦ Elektrik akımı ile oluşan iyon hareketi
◦ Hücre seviyesinde (sinir stim/ membran
geçirgenliği/ fibroblast ve osteoblast
oluşumu/enerji met)/ Doku seviyesinde (çizgili kas
kontraksiyonu/ düz kas kasılması ve gevşemesi/
doku rejen/ eff rezorp)/ Segmental (kas grupları
kasılması/ / Sistemik (endojen peptid/ serotonin/ P
maddesi/VIP salınımı..)
21

Elektrokimyasal
◦ Akımın geçtiği ortamda yeni kimyasal bileşiklerin
oluşumu (Na ve Cl’den HCL oluşumu gibi-kimyasal
yanık o.b)

Elektrik akımları ile:
 Kas uyarılması
 Analjezi
22
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
Kas kuvvetlendirme
Kas atrofisi-dejenerasyonunu önleme
EHA koruma veya arttırma
Spastisite
Motor fasilitasyon ve reedukasyon
Eklem sıvısı/interstisyel ödem
Ağrı
Kas spazmı
Deri ülser ve yaraları
Kırık iyileşmesi
Lenfödem
DVT önleme
Omurilik yaralanması
23

TENS
En yaygın ve en önemli elektroanaljezi yöntemidir
Kapı-kontrol teorisine dayanarak geliştirilmiş
Kalın myelinli A beta lifleri uyarılır
Konvansiyonel (yüksek frekans-düşük amplitüd)/
akupunktur benzeri (düşük fr-yüksek amp)/ burst
(konv+akupunk karışımı)/ kısa-yoğun (yüksek fryüksek amp)/ modüle
◦ Akut ve kronik ağrılı durumlarda/ spastisite/
tinnitus/ kronik deri ülseri
◦
◦
◦
◦
24

FES ve biofeedback (biyogeribildirim)
◦ FES, sinir sistemi bozukluklarına bağlı paralizili kas
veya kas gruplarını kontrol eden periferik sinirleri
alçak frekanslı akımlar ile uyararak motor veya duyusal
yanıtlar elde etmek
◦ Ayakta durma/ yürüme/ elde kavrama/ mesane ve
barsak fnkları/ solunum vs
◦ Geribildirim, kaynağın oluşturduğu biyolojik bilginin
kaynak tarafından anlaşılabilmesi ve kontrol
edebilmesi için tekrarkaynağa geri döndürülmesidir.
(Vücudun fizyolojik fonksiyonlarını öğrenerek kontrol
etme)(görsel veya işitsel sinyaller)
25

Tedavi edici egzersizler
◦ Fiziksel sakatlığı önleyen veya tedavi eden, özel
protokollerin olduğu kontrollü hareketler
◦ Bireysel ihtiyaçlara göre düzenlenir: beceri ve
koordinasyon/ postür/ mobilite/ fleksibilite/ kas
gücü/ endurans/ kardiyovasküler uyum
◦ Organizmanın kendisine uygulanan strese uyum
gösterme yeteneği vardır
◦ Yükleme (overload) prensibi
26

Temel egzersizler
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
Kuvvet egzersizleri
Dayanıklılık egzersizleri
Fitness egzersizleri
Kalistenik egzersizler
Gevşeme egzersizleri
EHA egzersizleri
Özel egzersizler
27

Kuvvet egzersizleri
◦ Kas gücünün arttırılması
◦ İzotonik/ İzometrik/ izokinetik
◦ İzotonik:EHA boyunca sabit bir dirence karşı yapılan egzersizler
◦ İzometrik:Hareketsiz bir objeye karşı veya statik bir pozisyonda
◦ İzokinetik:Sabit bir açısal hızda yapılan (dinamometre kontrollü)
◦ Eksantrik (kas uzunluğu artarken kasta gerilimin de artması)
◦ Pliyometrik (izometrik olmaksızın eksantrik ve konsantrik
kasılma döngüsü) (sıçrama)
◦ Kinetik zincir egzersizleri: fonksiyonel hareket esnasında
kasların belli bir sıra ve düzen içinde kasılarak eklemlere ardışık
hareket yaptırmaları (Açık/ kapalı kinetik zincir)
28

Dayanıklılık egzersizleri
◦ Lokal:kassal dayanıklılık: Kasın kasılma veya gerilimi belli
bir süre devam ettirebilme yeteneği
◦ Genel: Kardiyovasküler dayanıklılık: yürüme gibi düşük
düzeyli egzersizleri devam ettirebilme yeteneği
◦ Haftada 3-5 gün, 10-60 dk süreyle, VO2 max’ın %50-85’i
arasında yapılan egzersizler
◦ Egzersiz öncesi ısınma, sonrası soğuma periyodu olmalı
◦ Endurans arttıkça süre ve yoğunluk arttırılmalı
29

Fitness egzersizleri
◦
◦
◦
◦
Dinçlik/ zindelik
Kombine bir kuvvet ve endurans egzersizi
Vücuttaki ksalar özel ekipmanla çalıştırılır
Amaç genel sağlık
30

Kalistenik egzersizler
◦ Kallos: güzellik, stenos: kuvvet
◦ Ritmik şekilde yapılan atlama/ zıplama/ tekme
atma gibi basit jimnastik hareketleri
31

Gevşeme egzersizleri
◦ Kasın gerilimini azaltmaya ve esnekliğini arttırmaya
yönelik egzersizler
◦ İskelet kası kontraksiyon sonrası refleks olarak
gevşer
◦ Yavaş, derin ve ritmik solunum
32

EHA egzersizleri
◦ EHA koruma
◦ EHA arttırma
 Germe egzersizleri
33

Özel egzersizler
◦ PNF
◦ Brunnstrom
◦ Bobath…
34