merhaba
Transkript
merhaba
MERHABA Y›l: 4 Say› 12 Eylül-Ekim-Kas›m-Aral›k 2010 ISSN: 1307-0800 Uluda¤ Kebapç›s› Ad›na ‹mtiyaz Sahibi ve Genel Yay›n Müdürü Cesim YOLUDO⁄RU Sorumlu Yaz› ‹flleri Müdürü Burak ULUDA⁄ Yay›na Haz›rlayan ve Yay›n Koordinatörü Recep Peker TANITKAN [email protected] Editör Zeynep TANITKAN Foto¤raflar Recep Peker TANITKAN Ali Fuat ULAY Yay›n ‹dare Merkezi Uluda¤ Kebapç›s› Denizciler Caddesi No: 54 06240 Ulus -ANKARA Tel: 0312 309 04 00 (4hat) Faks: 0312 312 18 19 Grafik-Tasar›m Yusuf MEfiE (Ajans-Türk) Bask› Ajans-Türk Gazetecilik Matbaac›l›k ‹nflaat Sanayii A.fi. ‹stanbul Yolu 7. Km. ‹nönü Mahallesi Necdet Evliyagil Sokak No: 24 Bat›kent / ANKARA Tel: 03.312 278 08 24 - Fax: 0312 278 18 95 www.ajansturk.com.tr - [email protected] Bas›m Tarihi: 30 Eylül 2010 Dergideki reklamlar›n sorumlulu¤u firmalara, yaz›lar›n sorumlulu¤u yazarlar›na aittir. Bu yay›n›n bir bölümü ya da tamam› yay›nc›s›n›n izni olmaks›z›n ço¤alt›lamaz ve yay›nlanamaz. Yay›n Türü Yerel Süreli Yay›n, Dört ayda bir yay›nlan›r. Uluda¤ Ailesi olarak dergimizin 12. say›s›nda tekrar bulufltuk. Her zamanki gibi dergimizi yine keyifle okuyacaks›n›z. Bu say›m›zda Uluda¤ Et Lokantas› Panora fiubesi’ndeki Özel Salonumuzu yenileyerek özel davet ve toplant›lar›n›zda 60- 70 kifliye kadar gruplar› a¤›rlayabilece¤imizin müjdesini vermek istiyoruz. Uluda¤’›n lezzetlerinden nefis Kuzu Tand›r ile F›r›nda Peynirli Mantar ve tatl›lar›m›zdan Kabak Tatl›s›’n› sizlere sunuyoruz. Uluda¤ Kebabç›s› 54. y›l›nda yine ödüller almaya devam ediyor. T.C. Çal›flma ve Sosyal Güvenlik Bakanl›¤› Türkiye ‹fl Kurumu Genel Müdürlü¤ü Çankaya fiubesi Uluda¤ Kebabç›s›’na kurum ile yapm›fl oldu¤u iflbirli¤inden ve istihdama katk›lar›ndan dolay› teflekkür belgesi verirken, SERÇEV ‘de teflekkür plaketi verdi. Çorum Valisi Nurullah Çak›r, Say›fltay Baflkan› Dr. Recai Akyel Uluda¤’› yaln›z b›rakmayan dostlar aras›nda yer al›yorlar. Bu say›m›z yine dolu dolu konular ilginç gezilecek görülecek yerleri içeriyor. Ankara’n›n ilçelerinden Çubuk bir göller ve göletler kenti. Bir do¤a harikas› olan Dalyan konular›m›z aras›nda. Dillere destan köprüsü ile ünlü Mostar ile rom, purosu ile tan›nan özgürlükler ülkesi Küba’y› sizler için gezdik ve anlatt›k. Kapak konumuz ise mis kokulu çiçek Lavanta. Hoflça vakit geçirmenizi dile¤iyle dergimizi sunuyoruz ve hepinize sa¤l›kl› mutlu, güzel günler diliyoruz. Bir sonraki say›m›zda görüflmek dile¤iyle hoflça kal›n. ULUDA⁄ Ailesi ‹ Ç ‹ N D E K ‹ L E R 8 Uluda¤’›n Lezzet Duraklar› DEN‹ZC‹LER, FLORYA, ÇAYYOLU, ARMADA, PANORA 10 PANORA ÖZEL SALON 14 ULUDA⁄’IN DOSTLARI 24 ULUDA⁄’IN BASIN ARfi‹V‹NDEN 26 Uluda¤’›n Lezzetlerinden KUZU TANDIR 28 Uluda¤’›n Lezzetlerinden FIRINDA PEYN‹RL‹ MANTAR 10 30 34 46 32 40 36 38 26 64 54 50 30 Uluda¤’›n Tatl›lar›ndan KABAK TATLISI 32 Hem Lezzet Hem Besleyici MANTAR 34 Vazgeçilmez Bir Lezzet TURfiU 36 DAD‹BRA’DAN SAFRANBOLU’YA 38 Do¤a Harikas› DALYAN 40 Turkuvaz ve Yeflilin Kenti ÇUBUK 46 Dillere Destan Bir Köprü MOSTAR 50 Aflk, Rom ve Puro Ülkesi KÜBA 54 5000 Y›ll›k Geleneksel ‹çecek ÇAY 58 Eskiflehir’in El Eme¤i Göz Nuru LÜLETAfiI 60 Alem’e fiekil Veren Son Usta ‹LHAN ZEYREK 62 Radyasyonu Emen Bitki KAKTÜS 64 Mis Kokulu Çiçek LAVANTA 66 Bafltan Ç›karan Lezzet Ç‹KOLATA 68 ENERJ‹ VEREN Y‹YECEKLER 70 Sa¤l›k NE KADAR UYUMALIYIZ 72 Yurtd›fl›ndaki Sanat Temsilcimiz fiEFKAT ‹fiLEGEN Uluda¤’›n Lezzet Duraklar› Uluda¤ Kebapç›s› DEN‹ZC‹LER 1956 y›l›nda Denizciler Caddesi’nde dört masal› küçük bir lokanta olarak hizmet vermeye bafllayan ULUDA⁄ KEBAPÇISI kaliteye ve lezzete ad›n› vererek müflterilerinin be¤enisi ile geliflimini sürdürmüfltür. Bu geliflim 2 katl› 250 kiflilik lokantas›na geçifline sebep olmufltur. 41. hizmet y›l›na girerken de müflterilerinden ald›¤› güvenle Denizciler Caddesi’ndeki 400 kiflilik yeni ve modern binas›na tafl›nm›flt›r. 53 y›ld›r ayn› lezzeti sunmaya devam etmektedir. Denizciler Cad. No: 54 Ulus / ANKARA Tel: (312) 309 04 00 (pbx) Fax: (312) 312 18 19 DEN‹ZC‹LER • ARMADA • ÇAYYOLU • PANORA • FLORYA Uluda¤ Et Lokantas› ÇAYYOLU Yeni asr›n ilk senesinde 2001 y›l›nda Çayyolu Bangabandhu Caddesi’nde hizmete girmifltir. 400 kiflilik salonu ve 450 kiflilik bahçesi aç›k ve kapal› çocuk oyun alanlar›yla baflkentimizin flehir merkezi d›fl›nda yaflayan de¤erli müflterilerine de Uluda¤ kalitesini sunmaktad›r. Çayyolu ULUDA⁄ ET LOKANTASI, Uluda¤ Kebab’›n yan›s›ra ifltah›n›z› kabartacak di¤er et çeflitleri, birbirinden lezzetli meze, zeytinya¤l›, ara s›cak ve tatl› çeflitlerini de bulabilece¤iniz menüsü ile hizmetinizdedir. Bangabandhu Bulvar› No: 99 Çayyolu / ANKARA Tel: (0.312) 240 44 88-89 - Fax: (0.312) 240 97 00 Uluda¤ Kebapç›s› ARMADA Gün boyu al›fl verifl öncesi ve sonras› rahat ve kaliteli bir restoranda yemek arzu eden müflterilerine hizmet vermek amac›yla 2002 y›l›nda 350 kiflilik panoramik manzaral› salonuyla sektöründe lezzete ve kaliteye ad›n› veren ULUDA⁄ KEBAPÇISI hizmetini Armada Al›flverifl ve ‹fl Merkeziyle tan›flt›rm›flt›r. Armada ‹fl Merkezi 6/166 Sö¤ütözü / ANKARA Uluda¤ Et Lokantas› FLORYA 800 kiflilik yemek salonu, 1200 kiflilik yeflillikler aras›nda deniz manzaral› bahçesi, kapal› ve aç›k oyun parklar›, 400 kiflilik kafeteryas› ve genifl otopark› ile h›zmet vermektedir. Ayr›ca özel toplant› ve yemekleriniz için tüm teknik ekipmanlarla donat›lm›fl projeksiyon ve slayt gösterilerinizi sunabilece¤iniz salonu ve buna ba¤l› teras› ile mavinin ve yeflilin kucaklaflt›¤› do¤al güzelliklerin lezzetle birleflti¤i ULUDA⁄ ET LOKANTASI kaliteyi ve hizmeti Florya’da sunuyor. ‹stanbul Cad. No: 12, Florya / ‹STANBUL Tel: (0.212) 624 95 90 (pbx) Fax: (0.212) 579 86 24 Tel: (0.312) 219 12 40 (pbx) Fax: (0.312) 219 12 44 Uluda¤ Et Lokantas› PANORA 2007y›l›n›n kas›m ay›nda Oran’da hizmet vermeye bafllayan 220 kiflilik iki ayr› salonu ile Panora Al›flverifl ve Yaflam Merkezi’nin zemin kat›nda bulunan Restoranlar Soka¤›’nda eflsiz Uluda¤ Kebab›, ›zgara et çeflitleri, mezeleri ve zeytinya¤l›lar› ile hizmetinizdedir. Toplant› yemekleri ve özel sunumlar için projeksiyon ve slayt gösterisi sunabilece¤iniz 70 kiflilik özel salonu bulunmaktad›r. Müflterilerine Uluda¤ lezzetini sunan Panora ULUDA⁄ ET LOKANTASI kapal› otopark›, genifl manzaral› teras› önünde yeflil alanlar›, havuzlar› ve yürüyüfl parkurlar› ile sizlere kaliteyi de sunuyor. Panora Al›flverifl ve Yaflam Merkezi Turan Günefl Bulvar› No: 382/64-65 Oran / ANKARA Tel: (0.312) 490 0010 (pbx) - Fax: (0.312) 490 00 54 Panora Özel Salon Ulda¤ Et Lokantas› Panora fiubesi’nin Özel Salon’u yenilenerek geniflletildi. 70 kiflilik salon özel toplant›lar, özel günler, ifl toplant›lar›, do¤um günü partileri ve özel konuklar›n›z için istedi¤iniz flekilde düzenlenebilecek ideal bir salon. U ludağ Et Lokantası Panora Şubesi’ndeki özel toplantı salonu genişletilerek yenilendi. Özel Salon, ses yalıtımlı sürgülü panellerle kapatılarak tamamen bağımsız bir salon haline dönüşebiliyor. 60-70 kişilik grupların ağırlanabildiği salonda sunumlar için projeksiyon cihazı ve perdesi mevcut. Bu salonda özel günlerinizi, iş toplantılarınızı, doğum günü partilerinizi rahatlıkla yapabilir misafirlerinizi ağırlayabilirsiniz. Masa düzeni istediğiniz şekilde yapılabilir. İster 10’ar kişilik yuvarlak masalar, isterseniz U şeklinde masalar hazırlatabilirsiniz. 13 Uluda¤’›n Dostlar› D E N ‹ Z C ‹ L E R Çorum Valisi Nurullah ÇAKIR: “ULUDA⁄’da Yiyelim, Hitit Yolu’nda Eritelim” luda¤ Et Lokantas› Çayyolu fiubesi, geçti¤imiz günlerde Çorum Valisi Nurullah Çak›r ve Ankaral› dost- • A R M A D A • Ç A Y Y O L U • P A N O R A • F L O R Y A Say›fltay Baflkan› Dr. Recai AKYEL Ular›n› a¤›rlad›. Meflhur Uluda¤ kebab›n›n yan› s›ra lokantan›n birbirinden lezzetli mezelerinin tad›na ba- “Gerçek Bir Lezzet Beldesi ULUDA⁄” kan Vali Nurullah Çak›r, Uluda¤ Lokantalar›na ilk kez geldi¤ini ancak bundan sonra Ankara’daki lezzet dura¤›n›n Uluda¤ olaca¤›n› söyledi. Kendisi de Çorum’lu olan Uluda¤ Kebapç›s› ve Uluda¤ Et Lokantalar›n›n Genel Müdürü Cesim Yoludo¤ru’nun a¤›rlad›¤› Vali Çak›r, Çorum ile Uluda¤ aras›nda bir köprü kurmay› önerdi. Çorum’un Ankara’ya yaln›zca 3 saatlik karayolu mesafesinde oldu¤unu ifade eden Vali, baflta Uluda¤ müflterileri olmak üzere tüm Ankaral›lar›n Çorum’u keflfetmesini, Anadolu medeniyetinin yata¤› olan Hitit Yolu’nu mutlaka görüp gezmesini istedi. Vali Çak›r, Cesim Yoludo¤ru ile nefleli sohbetinde, Ankaral›lar›n Çorum gezisinin bir baflka faydas›na daha de¤indi. Uluda¤ kebaplar›n›n karfl› konulmaz lezzetine karfl›n kilosunu korumak isteyenlerin, Hitit Yolu’nu arfl›nlayarak formda kalmay› baflarabileceklerini belirtti. Çorum Valisi Nurullah Çak›r ile birlikte bu güzel akflam yeme¤inde bir araya gelenler aras›nda Gazeteci ve Uluda¤ Dergisi Yay›n Koordinatörü Recep Peker Tan›tkan, yönetmen Nesrin Yan›k Çorakbafl, Kanal Avrupa Türkiye Temsilcisi Kalender Karakol ile sanatç› ve program yap›mc›s› Mahmut Tülek de vard›. Biz de Çorum Valisi’nin dile¤ini paylafl›yor, “Uluda¤’da yiyelim Hitit’te eritelim” diyoruz… 08.10.2010 günü akflam yeme¤inde bir dost grubu ile birlikte Uluda¤’da bir araya geldik. 1992 y›l›nda Kaymakaml›k yapt›¤›m Pozant› ilçesinden o tarihte tan›flt›¤›m›z ve bu güne kadar irtibat›m›z süren Pozant›l› dostlar›m›zla güzel bir akflam yeme¤i yedik. Gerçekten bir lezzet beldesi olan Uluda¤’›n ikram etti¤i yemeklerin lezzeti, dostlar›n sohbetiyle birleflince, tad› dama¤›m›zda kalan güzel bir an› b›rakt› haf›zam›zda. Uluda¤’›n lezzetli ikramlar›n›n sürmesini, müflterilerini memnuniyetinin devam etmesini temenni ediyorum. Uluda¤’a Teflekkür Belgesi Türkiye ‹fl Kurumu Çankaya fiubesi Müdürlü¤ü, Uluda¤ Kebapç›s›’na Teflekkür Belgesi verdi. ‹flyerinde özürlüler konusunda Uluda¤ Kebapç›s›’n›n duyarl› olmas›, kurumla yap›lan iflbirli¤inin olumlu neticeler vermesi nedeniyle belgi verildi. Teflekkür belgesini Genel Müdür Doç. Dr. M. Kemal Biçerli ad›na fiube Müdürü Sevide Erkmen ile fief Nafiz Y›lmaz, Cesim Yoludo¤ru’ya verdi. Uluda¤’›n Dostlar› D E N ‹ Z C ‹ L E R • A R M A D A • Ç A Y Y O L U • P A N O R A • F L O R Y A Uluda¤ Kebapç›s› SERÇEV’i A¤›rlad› S erebral Palsili (Beyin Felçli) Çocuklar Derne¤i SERÇEV Uluda¤ Kebapç›s› Denizciler fiubesinde idi. Uluda¤ Kebapç›s›’nda a¤›rlanan Serebral Palsili çocuklar ve aileleri ile SERÇEV yöneticileri ve ö¤retmenler yemekte haz›r bulundu. Nefle içinde geçen yeme¤e Baflbakanl›k Özürlüler ‹dare Baflkan› Abdullah Güven, Özürlüler ‹daresi Baflkan Yardmc›s› Reyhan Gazel, Ankara Vali Yard›mc›s› Mustafa Taps›z, SERÇEV Genel Müdürü Firuzan Kürüm de kat›ld›. Yemek sonras›nda SERÇEV Genel Müdürü Firuzan Kürüm, Uluda¤ Kebapç›s› Genel Müdürü Cesim Yoludo¤ru ile Uluda¤ Kebapç›s› yöneticilerine birer teflekkür plaketi verdi. ‹hlas Medya Uluda¤ Kebapç›s›’nda Bulufltu İ hlas Medya Ankara Grup Baflkanl›¤›n›n her y›l geleneksel olarak verdi¤i iftar yeme¤inde Türkiye Gazetesi, ‹hlas Haber Ajans›, TGRT Haber ve reklam servisi çal›flanlar› Uluda¤ Kebapç›s›’nda bir araya geldi. Denizciler Caddesi’ndeki Uluda¤ Kebapç›s›’nda düzenlenen iftar yeme¤ine TGRT Haber Ankara Temsilcisi Murat Odabafl, ‹hlas Haber Ajans› Ankara Temsilcisi Batuhan Yaflar, Türkiye Gazetesi Ankara Haber Müdürü Akif Bülbül, ‹HA Ankara Haber Müdürü Behçet Aksoy ve TGRT Haber Ankara Haber Müdürü Yusuf Ziya Orhan da kat›ld›. Yemekte Uluda¤ Kebabç›s›’n›n genel müdürü Cesim Yoludo¤ru ‘da vard›. Oruçlar›n› Uluda¤’›n birbirinden lezzetli Uluda¤ Kebab› ile açan ‹hlas Medya çal›flanlar›, yemek sonunda ise birbirleri aras›nda samimi bir sohbet gerçeklefltirdi. Yemek sonunda bir konuflma yapan TGRT Haber Ankara Temsilcisi Murat Odabafl, y›lda bir defa da olsa düzenlenen yemeklerin çal›flanlar› bir araya getirdi¤ini, birlik ve beraberli¤i art›rd›¤›n› söyledi. Bu tür yemeklerin y›lda birkaç defa düzenlenmesi için çal›flanlardan teklifler geldi¤ini belirten Odabafl, bunu dikkate alarak çal›flanlar› düzenlenen yemeklerle bir araya getirmeye çal›flacaklar›n› ifade etti. Uluda¤’›n Dostlar› D E N ‹ Z C ‹ L E R Rotaryenler Uluda¤ Kebapç›s›’nda H er y›l oldu¤u gibi Türk Rotary’si 1 Temmuz tarihi itibariyle görev devir teslimini gerçeklefltirdikten sonra yeni döneme 3 Temmuz tarihinde gerçeklefltirdi¤i An›tkabir Ziya- reti ile bafllad›. Bu önemli ziyaret öncesinde Türkiye’nin dört bir yan›ndan gelen Rotaryenler ve eflleri Uluda¤ Kebapç›s›nda bulufltular. 2430’uncu Bölge Guvernörü Kemalettin Erbilgin’in ev sahipli¤i yapt›¤› bu yeme¤e baflta 2420. Bölge Guvernörü Ahmet Kara ve 2440. Bölge Guvernörü Yeflim Yöney olmak üzere çok say›da Rotaryen, eflleri ve çocuklar› kat›ld›. Her üç guvernör de fleref defterini imzalayarak, Uluda¤ ile ilgili düflüncelerini dile getirdiler. Yemek sonras› Ata’n›n huzuruna ç›kan Rotaryenler ça¤dafl ve laik Cumhuriyetimize ve Atam›za ba¤l›l›klar›n› ifade ederken ülkemizin daha ça¤dafl ve ayd›nl›k yar›nlar› için 56 y›ld›r oldu¤u gibi çal›flmaya devam edeceklerini ifade ettiler. • A R M A D A • Ç A Y Y O L U • P A N O R A • F L O R Y A Uluda¤’›n Dostlar› Süreyya ÜZMEZ: “Baflkentin Gururu ULUDA⁄” L ondra’daki Madame Tussauds Müzesi’ni 15 y›l önce gezerken tüylerim diken diken olmufltu. Her ülkenin liderlerinin heykelleri birebir yap›lm›fl, sanki canl›ym›fl gibiydi. Ama heykellerden bir tanesi vard› ki 80 y›l önce giydi¤i gömlek ve ceket, takt›¤› papyon Paris’in ünlü ma¤azalar›nda 2000’li y›llarda bile sergileniyordu. Yeflil gözlü, yak›fl›kl› bu insan M. Kemal Atatürk’ten baflkas› de¤ildi. Gazi, genç Türkiye Cumhuriyeti’ni kurduktan sonra diplomasiye bir hayli önem verdi. Pek çok cephede fiilen savaflt›¤› halde ayn› zamanda tam bir salon adam›yd›. Ama çok üzüldü¤ü bir konu vard›: Ankara’da yabanc› konuklar›n› a¤›rlayabilece¤i, elçiliklerin rahatl›kla gidebilece¤i bir restoran yoktu. Karpiç ve Süreyya, Atatürk’ün katk›lar›yla oluflmufllard›. D E N ‹ Z C ‹ L E R ‹lerleyen y›llarda Ankara’da pek çok restoran aç›ld›, kapand›, tekrar aç›ld›, yine kapand›. Mantar gibi bitti, saman alevi gibi söndü mekanlar. ULUS’U CANLANDIRAN MEKAN Pek çok ünlü ifl adam›n›n yetiflti¤i Ankara’n›n Ulus semti son y›llarda efsane bir restoran yaratt›: Uluda¤ Et Lokantas›. Denizciler Caddesi’nin makus kaderi de¤iflti. Cadde ayn› hareketlili¤ini sürdürüyor. De¤erli dostlar›m Burak Uluda¤ ve Cesim Yoludo¤ru’nun daveti üzerine aflina oldu¤umuz mekana yeniden gittik. Eflim Mahmure ve Recep Peker Tan›tkan ile hofl sohbet eflli¤inde yeme¤e bafllad›k. Bafllang›ç salatas› ayn› klasik tarzda, temiz ve lezzetli. Uluda¤ kebab› ve üzerine dökülen mis gibi kokan, yanmam›fl tereya¤›, restoran›n ilk aç›ld›¤› günkü gibi. Afyon’dan gelen kaymak ve birlikte sundu¤u ekmek kaday›f› müthifl lezzetler. Zaten kahvalt› bile yapmam›flt›k! Fiyatlar kaliteye oranla oldukça makul. Her gün yüzlerce yabanc›ya Türk mutfa¤›n› tan›t›p gö¤sümüzü kabart›yorlar. • A R M A D A • Ç A Y Y O L U • P A N O R A • F L O R Y A 1996 y›l›nda Malezya Savunma Bakan› ve Baflbakan Yard›mc›s› Anwar Ibrahim’in kardefli Mr. Sukma’y› a¤›rlam›flt›m Uluda¤ Et Lokantas›’nda. Daha sonra tutturdular ayn›s›n› Malezya’ya Kuala Lumpur’a istiyoruz diye! Damak zevkine güvendi¤im o¤lumla da gazetelerin gurme yaz›lar›n› takip ederiz, önerilen lokantalar› izleriz. Ankara’da yeni aç›lan yerlere gitmeye niyetleniriz ama ço¤u kez kap›dan döneriz. O¤lumun “Baba, gel riske girmeyelim” deyip defalarca yoldan döndü¤ümüzü ve solu¤u Uluda¤ Et Lokantas›’nda ald›¤›m›z› bilirim. Hiçbir zaman bozulmayan kalite, sürekli ayn› titizlik, Uluda¤’› marka yapmaya yeterli olmufltur. Y›llar önce Prof. Dr. Artun Ünsal’›n büyük emeklerle yazd›¤› “Benim Lokantalar›m” isimli kitab› okumaya bafllad›¤›mda çok heyecanl›yd›m. Ancak kitab›n ortalar›na geldi¤imde henüz Ankara’dan bir lokanta ismi geçmiyordu. ‹stanbul d›fl›ndaki flehirlerin ünlü lokantalar›n›n da yer ald›¤› kitab›n en heyecanl› sayfas›n› okumaya bafllad›m. Uluda¤ Et Lokantas›’n› anlat›yordu. Hem de benden daha heyecanl› bir flekilde. Rahatlad›m ve bir solukta kitab› bitirdim. Yiyecek-içecek sektörü güven ister, ahlakl› marka- lar›n ço¤almas›n› ister. Günümüzde özellikle et ile ilgili spekülasyonlar›n artt›¤› son zamanlarda biz çok flansl›y›z: Uluda¤ Et Lokantam›z var. ‹yi ki vars›n›z! Var olmaya devam edin. Var olmak varl›kl› olmaktan daha geçerlidir. ‹nsanlar dünyaya bir kez gelirler. E¤er yapt›klar› ifllerde baflar›n›n hazz›n› yaflam›fllarsa bir kez gelmek yeterlidir. Uluda¤’›n Dostlar› D E N ‹ Z C ‹ L E R • A R M A D A • Ç A Y Y O L U Arif Sa¤: “Teflekkürler ULUDA⁄” Savc›lar ULUDA⁄’da Ecem Tekstil Ailesi: Ekrem Al›mc›: “ULUDA⁄ Ailesine Baflar›lar Dileriz” “Uluda¤ Her Zaman 1 Numara” • P A N O R A Bir lezzet ve temizlik klasi¤i olarak bildi¤imiz restoranda marka olmay› baflarm›fl bir müessedir 20 y›ld›r müflterisi oldu¤umuz Uluda¤ Et Lokantas› her zaman 1 numara olmay› baflarm›flt›r. Sahiplerine iflletmecilerini ve eme¤i geçen herkesi tebrik ediyorum ve baflar›lar›n devam›n› diliyorum. fiendöl Ailesi: “Y›llard›r Sizinleyiz” M. Niyazi AKDAfi: “54 Y›l Ayn› Nefis Tad” Uluda¤ lezzetli kebab› ile 1956 y›l›nda tan›fld›m. 8-9 yafllar›nda çocukken en büyük zevkimiz ‹tfaiye Meydan›’ndaki eski mekanda Uluda¤ Kebab› yemekti. Daha sonra gelen gençlik dönemim hep o lezzeti tadarak geçti. Çocuklar›m›z›nda ayn› bizim gibi en büyük zevki pazar günleri yenen nefis tereya¤l› Uluda¤ Kebab›’yd›. fiimdi torunlar›mla ben zevki tad›yorum, dile kolay tam 54 y›l ayn› nefis tad. Nice 50 y›llara. • F L O R Y A Uluda¤’›n Bas›n Arflivinden DEN‹ZC‹LER • ARMADA • ÇAYYOLU • PANORA • FLORYA YARIM ASIRLIK LEZZET DURA⁄I Burhan ULUDAĞ Ergün ULUDAĞ 54 YILLIK GEÇM‹fi‹ OLAN ULUDA⁄ KEBAPÇISI ANKARA’DA LEZZET‹N BELDES‹ OLARAK EN ÜNLÜ ADRES… Kebab›n duayenleri Burhan ve Ergün Uluda¤. Ankara’da, dört masa, sekiz tabureli yar›m as›rl›k müessese ULUDA⁄ KEBABÇISI’n› kuran Burhan Uluda¤ 1933 y›l›nda, kardefli Ergün Uluda¤ 1941 y›l›nda Bursa’n›n Cumal›k›z›k Köyü’nde do¤dular. Burhan Uluda¤, okulu bitirdikten sonra küçük yaflta Bursa’da Tarihi Kapal› Çarfl›’n›n giriflindeki day›s›n›n dükkan› olan Mavi Köfle Kebapç›s›’nda ç›rak olarak çal›flmaya bafllad›. Ç›rakl›¤›n› burada tamamlay›p usta olan Burhan Uluda¤ askerlik görevini tamamlamak üzere Bursa’dan ayr›ld›. Askerden dönünce 1955 y›l›nda Ankara’ya tafl›nan Burhan Uluda¤, Hac› Bayram’da Güvercin Sokak’ta küçük bir dükkan açarak ifl hayat›na ilk ad›m›n› att›. Burhan Uluda¤’› takiben bir veya 2 ay sonra kardefli Ergün Uluda¤ da Ankara’ya tafl›nd›. O küçük dükkanda iki kardefl yeri geldi¤inde komilik ve garsonluk yapt›lar, bulafl›k y›kad›lar, yeri geldi¤inde ustal›k yapt›lar. Geceli gündüzlü çal›flan Uluda¤ Kardefller bir sene dolmadan Denizciler Caddesine o zamanki Numune Palas Oteli’nin alt›nda 4 masal› küçük bir dükkana tafl›nd›lar. Dükkan küçük s›fat›n›n hakk›n› verircesine sadece 4 masa, 4 metrelik bir bank ve 8 tabure al›yordu. Ancak bu küçük dükkan›n ünü gün geçtikçe büyüyor çok yo¤un talepler karfl›s›nda müflteriler kap›da uzun kuyruklar oluflturuyordu. Bununla ilgili 1958 y›l›nda Zafer Gazetesi’nde flöyle bir haber ç›kt›: “… Denizciler Caddesi Ganio¤lu apartman› önündeki benzinli¤i kald›rd›k ama halen kalabal›k ve araba kuydu¤u devam ediyor. Me¤er benzirlik de¤il de Uluda¤ Kebapç›s›’nda kebap yemek isteyenlerin oluflturdu¤u kuyrukmufl…” 1959 y›l›nda Ankaral›lar›n gösterdi¤i bu yo¤unluktan dolay› Uluda¤ Kebapç›s› hemen yandaki Ganio¤lu apartman› alt›ndaki daha büyük dükkana tafl›nd›. Ve 1995 y›l›na kadar bu dükkanda hizmet veren Uluda¤ Kebabç›s› ayn› tarihte, ayn› caddede kendi yerleri olan 8 katl› binaya tafl›nd›. Denizciler Caddesi’nde iki kardeflin büyüttü¤ü Uluda¤ Kebapç›s›’n›n baflar›s› Ankara s›n›rlar›n› aflarak ‹stanbul’a kadar ulaflt›. ‹stanbul’dan gelen yo¤un talep üzerine 1985’te Uluda¤ meflhur lezzetini ‹stanbul’a tafl›d›. 1985’te Florya’da Atatürk Köflkü’nün yan›nda Uluda¤ Et Lokantas› ‹stanbullular›n damak zevkine sunuldu. Uluda¤ Et Lokantas›, müflterilerine meflhur Uluda¤ Kebab›’n›n yan› s›ra zengin et çeflitleri ve zeytinya¤l› mezeler sunmaya bafllad›. Uluda¤’›n büyümesi ailenin genifllemesiyle ve 2. kufla¤›n da ifle dahil olmas›yla devam etti. 2001’de Ankara Çayyolu, 2002’de Ankara Armada 2007’de Panora flubeleri aç›ld›. Burhan ve Ergün Uluda¤ kardefllerin 1955 y›l›nda 4 masal›, 8 tabureli küçük bir dükkanda bafllayan lezzet serüveni bugün Ankara ve ‹stanbul’da 6 flubesiyle devam ediyor. (www.haber312.net) Uluda¤’›n Lezzetlerinden Kuzu Tand›r K uzu kollar taş fırında saatlerce ağır ağır pişirilir. Piştikten sonra yumuşacık etler kendiliğinden kemiğinden ayrılır. Kekik ve taze soğanla birlikte servis edilir. 26 27 Uluda¤’›n Lezzetlerinden F›r›nda Peynirli Mantar T oprak güveçlere dizilen mantarlar üzerinde peynirle birlikte taş fırında pişirilerek sıcak sıcak fırından çıktığı gibi servis edilir 28 Uluda¤’›n Tatl›lar›ndan Kabak Tatl›s› MALZEMELER YAPILIfiI • Balkaba¤› • fieker • Su • Ceviz içi • Kaymak Kabak parçalanarak dilimlenir. Dilimlenen parçalar›n kabuklar› soyulur ve çekirdekleri ay›klan›r. Tencereye yerlefltirilir. fiekeri dilimlerin üzerine ve aralar›na serpilir. Bir gece a¤z› kapal› olarak bekletilir. Geceden bekletilen ve sulanan kabak orta ateflte yumuflayana kadar piflirilir. Servis yapmadan önce üzerini ceviz veya kaymak koymak ayr› bir tat katacakt›r. 31 HEM LEZZETL‹ HEM BESLEY‹C‹ Mantar Yemeklik mantar yapra¤›, çiçe¤i olmayan köksüz bir bitkidir. Besleyici özellikleri yönünden önemlidir. Günümüzde sebze bahçelerinde özenle yetifltirildikleri için zehirli olma sak›ncalar› da ortadan kalkm›fl durumdad›r. Bu tür bahçelerden y›l›n her mevsimi yemeklerde kullan›lacak mantar elde edilebiliyor. Yemeklik mantarlar›n çay›r ve da¤ türleri aras›nda, etli, sert, küçük flapkal› olanlar›yla, beyaz renkli olanlar› daha lezzetlidir. Zehirli olan çay›r mantarlar›, ince ›fl›nsal çizgileri ve yeflil-sar› yapraklar›yla tan›n›r. fiapkalar›n›n alt›nda yakal›k (lamel) ad› verilen saplar› vard›r. Bu saplar kirli sar› renkte ve un kokuludurlar. lkemizde de mantar üretimine önem verilme- Üye bafllanm›flt›r. Kuzu, horoz, kurt, çomak, mercan gibi adlar alan mantar çeflitlerinin yemek yap›labilen flapkalar›n›n büyüklükleri de farkl›l›klar tafl›r, örne¤in; K›n›k, Kuzugöbe¤i mantarlar› toprak renginde ve 2–5 santimetre çap›ndayken, Yeniflehir geyik mantar›n›n çap› 20–25 santimetreyi bulur. Mantarlar› seçerken flapkalar›n›n içinde siyah ve kahverengi lekeler olmamas›na, çürümemifl, ezilmemifl olmalar›na dikkat edilmelidir. BES‹N DE⁄ER‹ 100 gram piflmifl mantarda; 93 gram su, 3,5 gram niflasta, 0,3 gram ya¤, 1,5 gram protein, 1 gram selüloz, 30 miligram (C) vitamini, 2 miligram (PP) vitamini, 0,3 miligram (B) vitamini vard›r. Kalori de¤eri 22'dir. 32 KULLANILMASI Mantarlar, beflamelli, domatesli sos yap›m›nda; sote ve k›zartmalarda; etli kavurma kebaplar›nda; çorba yap›m›nda ve pilavlarda kullan›l›r. HAZIRLAMA YÖNTEM‹ Hangi yemek türünde kullan›lacak olursa olsun haz›rlan›rken mantarlar›n zar› kaz›nmaz. Zar nemli bir bezle silinir. Saplan ve topra¤a yak›n bölümleri hafifçe kesilerek limonlu suda y›kan›r. Kullan›lan mantar miktar›n›n bir buçuk-iki misli kadar yar›m limon s›k›lm›fl kaynar suda 7-8 dakika hafllan›r. Ayr›ca hafllamadan da ay›klan›p, y›kanarak sote yap›labilir. Konserve mantarlar piflirilmifl durumdad›r. VAZGEÇ‹LMEZ B‹R LEZZET Turflu Türk mutfak kültürünün ayr›lmaz bir parças› olan turflunun sa¤l›k aç›s›ndan da önemli bir ifllevi oldu¤u tespit edildi. Suyunun ifltah aç›c› özelli¤ine sahip oldu¤u bilinen turflunun, kanserden gribe, ülsere kadar ona yak›n hastal›¤a karfl› koruyucu oldu¤u belirlendi. U zmanlar turflunun bilinenin aksine midenin düflman› de¤il, dostu oldu¤unu söylüyorlar. Sebze ve meyvelerden 100'ün üzerinde çeflidi yap›lan turflunun tam bir do¤al flifa kayna¤› oldu¤u ortaya ç›kt›. Uzmanlar so¤an, sar›msak, kozalak, armut, enginar, elma, yumurta, kiraz, viflne, ayva gibi hem ülkemizde üretilen hem de yurt d›fl›nda ithal edilen sebze ve meyvelerden imal edilen turflunun her çeflidinin sa¤l›k aç›s›ndan çok önemli ifllevlere sahip oldu¤unu söylüyorlar. Uzmanlara göre lahana turflusu ülseri, kanseri, kalp ve sinir sistemi ile damar t›kan›kl›klar›n›, mide ekflimesini önledi¤ini tespit etmifller. Ac› Frenk biberi ise grip, nezle ve so¤uk alg›nl›¤›na iyi geliyor. Yeflil erikten yap›lan turflu özellikle ifltah aç›c› özelli¤e sahip. Sar›msak turflusu kanser hücrelerinin ço¤almas›n›, pancar turflusu ise kans›zl›¤› önlüyor ve hazm› kolaylaflt›r›yor. OSMANLI MUTAFA⁄INDA TURfiUNUN YER‹ Türklerin Anadolu'ya gelifli ile birlikte mutfak anlay›fllar›nda önemli de¤ifliklikler oldu¤u birçok uzman taraf›ndan kabul edilmekte. Baz› kaynaklarda Türklerin Orta Asya'da birkaç çeflit sebze ile yetindi¤i belirtilirken, yeni yurt Anadolu özellikle bu aç›dan son derece zengindir. Klasik bir menü olarak pilav, yahni ve ekmeklerden oluflan bir sofra kurulur, hat›rl› konuklar oldu¤unda da sofra zerde ve turflu ile zenginlefltirilirdi. Osmanl› ‹mparatorlu¤u'nun yeme-içme aç›s›ndan belli bir olgunlu¤u kazanmas›, ‹stanbul'un fethi ile bafllar. Özellikle ‹mparatorluk zaman›nda turflu sofralar›n vazgeçilmez lezzeti olur. Kilerlerde turflu küpleri mevcuttur. Hatta bu ifller için özellikle tutulan mutfak personeli bile vard›r. Turflu padiflah sofralar›ndan yerel halk›n sofralar›na kadar her daim yemekleri süsler. Geleneksel Türk mutfa¤›nda yap›lan yemek çeflitleri ilk kez 1844 y›l›nda Mehmet Kamil taraf›ndan Melceü't-tabbâhin ad›yla bas›lan yemek kitab›nda bir arada görülmektedir. Sayfa kenarlar›nda turflu, salata ve tarator tarifleri yer almaktad›r. Di¤er bir yemek kitab› da XVIII. Yüzy›lda M..Nejat Sefercio¤lu taraf›ndan haz›rlanm›fl "Yemek Risalesi" d›r. Türk mutfa¤›nda yap›lan pek çok yemek tarifi yan›nda tatl›, turflu çeflitleri de verilmifltir. Türkiye'de turflunun ilk defa nerede ve nas›l yap›ld›¤› pek fazla bilinmemesine ra¤men, daha çok bizlere özgü olan bu lezzetin geçmiflten beri sofralar›m›z› süsledi¤i malumdur. TURfiUNUN TAR‹H‹ Turflu üretiminin tarihi çok eski y›llara dayanmaktad›r. Ancak turflu üretimine ne zaman baflland›¤› hakk›nda elimizde bir belge yoktur. ‹nsanlar›n sirke veya tuzu tan›malar›ndan sonra turflu üretimine bafllam›fl olmalar› kabul edilebilir. Sebze ve meyvelerin dayan›kl› hale gelmeleri için çeflitli yöntemler gelifltirilmifltir. G›dalar›n fermantasyon yöntemiyle dayan›kl› hale getirilmesi oldukça karmafl›k ve belli birikimi gerektirmesine, eldeki bulgulara göre milattan 7000 y›l öncelerine kadar giden bira, flarap ve sirke gibi fermente ürünlerin üretildiklerine ait bulgulara rastlanmaktad›r. Sirke üretimini gerçeklefltiren insan›n sirkeli turfluyu da üretmemesi için bir neden olmamas› gerekir. Dünyada ve ülkemizde turflu üretiminde kullan›lan sebzelerin bafl›nda h›yar gelmektedir. Son y›llarda tüm dünyada yay›lan haz›r yemek tipi g›dalar›n tüketim al›flkanl›klar› h›yar turflusu tüketimini büyük boyutlara getirmifltir. Biber ve lahana turflular› da h›yar turflular›n› izlemektedir. Son y›llarda çok çeflitli tiplerde turfluluk biber lahana ›slah çeflitleri yetifltirilmifltir. Ac› biberde artan talebi karfl›lamak üzere ac›l›k veren maddeleri çok fazla olan biber türleri gelifltirilmifl ve bunlarda standart çeflitler sa¤lanm›flt›r. 35 Dadibra’dan Safranbolu’ya… S afranbolu’nun belgelere dayanan ilk tarihi Bizans Dönemi’nde bafll›yor. Bu dönemde Dadibra ad›yla an›lan flehrin, Müslüman Arap ak›nlar›na önlem olarak kurularak önem kazand›¤› biliniyor. Selçuklular Dönemi’nde 1196 tarihinden itibaren ise flehrin ad› Zalifre oldu. Beylikler döneminde ve Osmanl›lar›n ilk zamanlar›nda kentin ad› Borglu ve Borlu fleklini ald›. 16 yy.’da bölgeye yerleflen Tarakl› Aflireti, Borlu’nun ad›n›n Tarakl›borlu olarak de¤iflmesine neden oldu. Osmanl›lar Dönemi’nde 18 yy.’›n ortalar›nda “Za¤firan-› Borlu”, 19 yy.’›n ikinci yar›s›nda, k›sa bir süre için “Za¤firan-› Benderli”, 19. yy.’›n son çeyre¤inden itibaren “Za¤firanbolu” olarak isimlendirilen flehir, son olarak “Zafranbolu” ve “Safranbolu” ad›n› ald›. Kent ad›n›, a¤›rl›¤›n›n yüz bin kat› kadar s›v›y› sar›ya boyayabilen Safran bitkisinden al›yor. DO⁄A HAR‹KASI Dalyan Do¤a harikas› Dalyan’› gördükten sonra Dustin Hoffman, Sting gibi ünlülerin solu¤u neden bu yeryüzü cennetinde ald›¤›n› daha iyi anlayacaks›n›z. Dalyan, denizi, gölleri, tarihi, flifal› kapl›ca sular›yla, k›sacas› her yönüyle tanr›n›n ülkemize bahfletti¤i bir harikalar diyar›. 38 Ç ok de¤il, bundan 18 y›l önce Güney Ege’nin bu sakin köflesi uluslararas› bir tart›flma konusuyla gündemi geliyor, O güne kadar turizmle tan›flmad›¤› için de dikkatleri üzerinde topluyordu. Dalyan’›n 5,5 kilometre uzunlu¤undaki ‹ztuzu Plaj›, tüm Akdeniz’de yaflayan ve nesli tükenmekte olan büyük boy kaplumba¤alar Caretta Carettalar’›n üreme yeriydi. O y›llarda bu bakir kumsal yak›n›nda bafllayan yap›laflma, tüm dünyan›n ilgisini buraya çekti. Sonuçta do¤a afl›klar› savafl› kazand› ve tesisleflmenin önüne set çekilirken, milyonlarca y›ld›r yapt›klar› gibi dev kaplumba¤alar, plaja yumurtalar›n› güven içinde b›rakmaya devam etti. Dalyan, Anadolu’nun en eski yerleflimlerinden Kaunos Antik Kenti ile bafllayan yaflam›na, Köyce¤iz Gölü’nü Akdeniz’e ba¤layan kanal›n iki ya- kas›nda devam ediyor. Sazl›klar aras›ndan süzülerek nehirde gezinen rengârenk tekneler sizi M.Ö. 4. yüzy›lda da¤lar›n yamaçlar›nda kurulan kaya mezarlar›na götürüyor. Sadece oraya m›? Dalyan’›n her taraf›ndan f›flk›ran flifal› kapl›ca sular›na, insanlara sa¤l›k da¤›tan çamur banyolar›na, Mavi Madagaskar Palmiyesi baflta olmak üzere 110 çeflit palmiye ve 700 tür kültür bitkisi vahas›na, belki de en önemlisi, soyu tükenmekte olanlar dahil 154 kufl çeflidinin yaflad›¤› do¤al cennete götürüyor. Labirenti and›ran kanallardan geçerken do¤ayla bafl bafla kalaca¤›n›z, bakir koylarda denizin keyfini ç›karaca¤›n›z, levrek, çipura, mavri, m›rm›r ve kefal baflta olmak üzere bal›¤›n en lezzetlilerini tadaca¤›n›z Dalyan’› mutlaka görmeniz dileklerimizle, sayg›lar sunar›z. 39 TURKUVAZ VE YEfi‹L‹N KENT‹ Karagöl aragöl, Çubuk ile K›z›lcahamam aras›nda, Ka- Kvak Da¤› ile Y›ld›r›m Da¤› ete¤inde küçük faKeflfedilmemifl göl ve göletleri bulunan Çubuk, adeta bir su cenneti gibi. Gerek do¤al ve gerekse yapay göllerin oluflturdu¤u zincir Çubuk’u turizmde ön s›ralara tafl›ma yolunda. Belediye Baflkan› Lokman Özden, tüm gezginleri, do¤a severleri turkuvaz›n ve yeflilin kenti, göletler diyar›na davet ediyor. kat çok derin, krater bir gölü. Gölün çevresi mükemmel bir do¤al güzelli¤e sahip. Çubuk’a yaklafl›k 40 km. uzakl›ktad›r. Çevresinde spor yapma imkan› vard›r. Gölün her iki taraf› yamaçlarla çevrili olup, etraf› çam ve da¤ kava¤› ile çevrilidir. Göl kenar›ndaki ormanlar›n içinde kaynak sular› vard›r. Bu sular ç›k›fl noktas›nda oldukça so¤uktur. Hatta kayalar›n aralar›ndan ç›kan sular›n suyun son derece so¤uk olmas›ndan dolay› A¤ustos aylar›nda dahi dondu¤u görülür. Ormanl›k bölgelerde av hayvanlar›na rastlamak mümkündür. Tepelerde yaz aylar›nda bile kara rastlan›r. 1402 y›l›nda yap›lan Ankara Savafl›’nda, Osmanl› Padiflah› Y›ld›r›m Beyaz›t’›n ordular› burada iskan etmifller ve su ihtiyaçlar›n› karfl›lam›fllar. Yüzme için çok tehlikeli olan Karagöl, do¤a sporlar› içinde uygun. K›z›lca Göleti Aydos Yaylas› Süt Gölü Aydo¤an Yaylas› Göleti Aydos Yaylas› Göleti Karas›nda yap›lm›fl bir gölet. Göletde olta ›z›lca Göleti, K›z›lcaköy ile ‹kip›nar Köyü Anan “Süt Gölü” küçük olmas›na karfl›n çok ydos Da¤›’n›n zirveye yak›n yerinde bulu- Klan Aydo¤an Yaylas› Göleti. Bal›k avc›l›¤›- ayalar›n çerçeveledi¤i bir çukurda oluflturu- YGöleti mahalleye 8 km. uzakl›kta Aydos Da- bal›kç›l›¤› yap›labilir. Gölet di¤er bir yandan baflta karabataklar olmak üzere çeflitli kufllar›n mekan›d›r. Gölet çevresi yürüyüfl yapma amaçl› ve günbat›m› manzaras› ile dikkat çekiyor. ilginç bir do¤a parças›. Krater gölü oldu¤u san›lan Süt Gölü’nün suyunu rengi nedeniyle çobanlar taraf›ndan bu ad verildi¤i söyleniyor. fiimdiye kadar kendini saklayan bu göl, bir hafta sonu keflfedilmeyi bekliyor. da yap›labilen Aydo¤an Yaylas› Göleti bir süre kömür ç›karmak amaçl› olarak da kullan›lm›flt›r. Aydo¤an Yaylas› Göleti’nin çevresinde birbirinden de¤iflik bitki ve çiçekler bulunuyor. ¤› eteklerinde yap›lan bir orman göletidir. Gölet çevresinin do¤al güzelli¤i büyüleyici. Gölet ve ormanl›k alan bol oksijeniyle bir hafta sonu geçirmek için ideal. K›fllac›k Göleti Y›ld›r›m Evci Göleti Ulua¤aç Yaylas› Göleti Kayap›nar› Göleti ›fllac›k Göleti çevresi çam ormanlar›yla kapl›, do¤adaki binbir renk çiçe¤in süsledi¤i bir alan. Çubuk K›fllac›k Köyü’ne yaklafl›k 5 Km. uzakl›kta bulunan gölete ulafl›m toprak bir yoldan sa¤lan›yor. Yol boyunca çam ve da¤ kavaklar›n›n süsledi¤i K›fllac›k Göleti çevresinde piknik ve do¤a sporlar› yap›labilir. Gölet ve çevresi özellikle trekking için çok elveriflli bir parkurdur. kara’ya yaklafl›k 80 Km. uzakl›ktaki Yld›r›m Evci Göleti, di¤er orman göletleri gibi yang›na karfl› önlem olarak çam ormanlar› aras›na kurulmufl. Yaylada içme suyu olarak buz gibi su kaynaklar›n›n yan›s›ra gölet, sulama amaçl› olup, çevresi piknik ve do¤a sporlar› yapmaya uygundur. Göletin çevresindeki ormanl›k alan büyüleyici. Gölette bal›kta avlanabilir. AYaylas› Göleti’nini k›y›lar› bir dantel gibi. nkara’ya 65 Km. uzakl›kta bulunan Ulua¤aç Yde bulunan gölet. Çevresi a¤açland›r›lan gölet- Çubuk’taki en büyük yayla göletlerinden biri olan Ulua¤aç Yaylas› Göleti’ni Angut kufllar› mekan olarak kullan›yor. Gölet çevresinde kamp amaçl› etkinlikler ve piknik yap›labilir. te, çeflmeleriyle birlikte piknik ve mesire alan› olarak kullan›l›yor. Özellikle hafta sonlar› ve akflam saatlerinde flehrin s›k›c› ortamlar›ndan kurtulmak için, do¤ayla bafl bafla ailece olta bal›kç›l›¤› yap›labilecek turizm alan›nda Aynal› Sazan ve Kambur Sazan bal›k türleri bulunuyor. Yukar› Çavundur Kayap›nar› Göleti Çubuk’a 15 km. uzakl›kta. K A ukar› Çavundur’da bulunan Aydos Ard›çl› ukar› Çavundur Mahallesi Kayap›nar› mevkiin- Y›ld›r›m Elören Göleti Mefleli Yayla Göleti Ykekik kokulu k›rlar› ve buz gibi el de¤memifl ›ld›r›m Elören Köyü Yaylas› orman›, do¤as›, MMahallesi göletleriyle ünlü. Çam ormanla- sular› ile ön plana ç›k›yor. Ankara’ya 85 km uzakl›kta olan gölet, yemyeflil do¤aya hakim, orman ile iç içe bir co¤rafi konuma sahiptir. Yaylada her türlü altyap› mevcuttur. Do¤al piknik alanlar›n›n yer ald›¤›, yaylaya ayr› bir güzellik katan gölet, günübirlik ziyaret edebilece¤i bir do¤a harikas›. r›yla kapl› bir alanda bulunan Göl Yayla Mahallesi’nde bir ormanl›k alanda ve göletlerin çevresinde her y›l yayla flenlikleri düzenlenir. Yayla, günübirlik piknik ve do¤a sporlar› aç›s›ndan da uygundur. Dalyasan Göleti Ulua¤aç Yaylas› Hac› Gölü nkara’ya 70 km, Çubuk’a 26 km uzakl›kta. AAydos Da¤›’n›n devam›nda bulunan gölet gerek do¤al güzelli¤i ve gerekse bitki örtüsüyle panoramik bir görüntü sergiliyor. Da¤›n gölete yans›yansilüeti, ressam›n f›rças›ndan ç›km›fl gibi. efleli Köyü’ne 5 km uzakl›kta. Göl Yayla ydos Da¤›’n›n en yüksek noktas›nda yer alan Ulua¤aç do¤al Hac› Gölü çevresinde oluflan halka fleklindeki bitki örtüsü, nadir bulunan bir görsellik sa¤l›yor. Ayr›ca gölün üzerindeki çiçeklerin yan›nda do¤al olarak yetiflen korunga bitkisi ünlü Ankara Bal›’na lezzet kat›yor. A Mostar D‹LLERE DESTAN KÖPRÜ Bosna-Hersek’in 4. büyük flehri olan Mostar, Hersek bölgesindeki Neretva kantonunun merkezi. Çok küçük bir yerleflim birimi iken Osmanl› döneminde sancak merkezi haline gelmifl. Ortas›ndan Neretva nehri geçiyor. Nehrin iki yakas›n› birlefltiren efsanevi Mostar köprüsü ise, flehrin en önemli simgesi. 46 47 DÜNYA KÜLTÜR M‹RASI L‹STES‹NDE M ostar denince ilk akla gelen Neretva nehri ve ünlü Mostar köprüsü oluyor. Köprünün yerel ad› “Stari Most”, yani “Eski Köprü”. Mimar Sinan'›n ö¤rencisi Mimar Hayreddin taraf›ndan 1560’larda modern bir teknoloji ile infla edilen köprü için 456 kal›p tafl kullan›lm›fl. 30 metre uzunlu¤unda, 4 metre geniflli¤inde. Her iki aya¤›nda koruma amaçl› kalecikler var. Nehrin iki yakas›n› birlefltirdi¤i için, flehirde ticareti canland›rm›fl, zenginlefltirmifl. Söylentilere göre Mostar, "mostari" kelimesinden geliyor. Çünkü eskiden, köprüyü koruyan nöbetçilere “mostari” denilirmifl. 1993 y›l›nda, iç flavafl s›ras›nda, Müslüman ve H›rvat mahallelerini birbirine ba¤layan Mostar Köprüsü önce S›rplar›n sald›r›s›na u¤ram›fl, sonra da H›rvatlar taraf›ndan y›k›lm›fl, dev tafllar› Neretva’n›n sular›na gömülmüfltü. Köprü, daha sonra, uluslararas› katk›larla bir Türk flirketi taraf›ndan asl›na uygun olarak yeniden infla edildi. Dalg›çlar orijinal tafllar› nehir yata¤›ndan bulup vinçlerle ç›kard›lar, eksik parçalar›n yerine yenileri eklendi, temeller sa¤lamlaflt›r›ld› ve 2004’te aç›l›fl› yap›ld›. Bugün flehrin en çok ziyaret edilen yeri olan köprü 2005 tarihinden bu yana, UNESCO Dünya Kültür Miras› Listesinde bulunuyor. Asl›nda flehirde bundan baflka bir eski köprü daha var: “Kriva cuprija”, yani “E¤ri Köprü”. Neretva nehrinin kollar›ndan Radobolya ›rma¤› üzerindeki bu köprü, Mostar köprüsünden biraz daha küçük. ‹nfla tarihi muhtemelen 16.yüzy›l ama kimin eseri oldu¤u bilinmiyor. Osmanl› ‹zleri Mostar’da el sanatlar› her zaman çok önemli olmufl ve flehrin ekonomisine büyük katk›da bulunmufl. Bu, bugün de devam ediyor ve özellikle turistlere çok çeflitli el sanatlar› ürünleri sunulabiliyor. Turistik ürünlerin en kolay bulundu¤u yer ise, “Kuyunciluk” çarfl›s›. Bu kelime her ne kadar yabanc›lara “Bak›rc›lar” çarfl›s› olarak tercüme ediliyor olsa da, “Kuyumcular” çarfl›s› demek daha do¤ru olabilir. Bir de deri ürünlerinin yo¤un oldu¤u “Tabhana” var. Bunun da asl›n›n “Tabakhane” oldu¤u gözden kaçm›yor. Bosna-Hersek’in göz bebe¤i Mostar’da Osmanl› mahallesi tam bir cazibe merkezi. Irma¤a paralel küçük darac›k sokaklarda küçük cafe’ler var. Harika hal›lar›, ahflap teraslar›, divanlar› ile tipik Osmanl› evleri turizmin hizmetinde. Örne¤in, , Mostar’›n mimari hazinelerinden, bir ulusal an›t. Balkanlar’daki en estetik Osmanl› evi olarak tan›mlan›yor. Ev, iki haremlik ve iki selaml›ktan olufluyor. Büyük kemerli etkileyici bir avlusu var. Tavanlar inan›lmaz güzellikte süslenmifl. Bahçede özellikle gül ve palmiyeler var. Osmanl› döneminin en iyi korunmufl yap›lar›ndan bir di¤eri de, 1635 tarihli Biscevica Evi. Etraf›, evin kad›nlar›n› merakl› bak›fllardan korumak için yüksek duvarlarla çevriliymifl. Zaten Biscevica soka¤› boydan boya Türk evleriyle süslü. Hersek bölgesindeki en güzel cami de Mostar’da bulunuyor: Karagöz Bey Camii. Nak›fll› kubbesi ve yüksek minaresi ile dikkat çeken bu an›tsal eser, 1557'de Mimar Sinan taraf›ndan yap›lm›fl. 1992 savafl›nda tamamen y›k›l›nca yeniden infla edilmifl. Caminin hemen yan›ndaki medresede ise, Mostar'›n en eski halk kütüphanesi var. 17. yüzy›lda yap›lan Koski Mehmet Bey Camii ve Çerçi Mehmed Camii de savaflta hasar görüp restore edilenlerden. Özellikle, Koski Mehmet Bey Camii, Mostar köprüsüne sadece 150 m. uzakl›kta ve tam nehir k›y›s›nda bulunuyor. Minaresine ç›k›ld›¤›nda, eski flehrin büyüleyici manzaras› unutulacak gibi de¤il. Mostar’da bir de Saat Kulesi var. 1600’lü y›llar›n bafllar›nda infla edildi¤i san›l›yor. Rivayete göre Fatma Kad›n taraf›ndan yapt›r›lm›fl. 1838’de, Hersek mutasarr›f› R›dvanzade Ali Pafla’n›n Zadar’da yapt›r›p hediye etti¤i 250 kg a¤›rl›¤›ndaki bir çan kuleye monte edilmifl. Mostar’da ayr›ca, Dervifl ‹shak Türbesi, ya da Mahmut Baba Türbesi gibi baflka Osmanl› eserleri de görmek mümkün. AfiK, ROM VE PURO ÜLKES‹ Küba Bir kenti yazmak, o kentte hissedilenleri anlatmak her zaman kolay olmuyor. Bir kenti yaflamak, sokaklar›nda birkaç gün turist gibi gezindikten sonra gördüklerinizi anlat›p ahkam kesmeye benzemiyor. fiimdi okuyacaklar›n›z s›cac›k bir kentin renklerinin, müzi¤inin ve kokusunun kelimelere yans›malar› olacak. Yaz›m›z›n bafl kahraman› Havana, Küba K arayipler’in en büyük flehri Havana, Küba’n›n siyasi, kültürel ve ekonomik baflkenti. Eskisi- ne oranla oldukça turistik olmas›na ra¤men bir tür aç›k hava müzesini and›ran flehir hala çok etkileyici. UNESCO taraf›ndan 1982 y›l›nda "‹nsanl›¤›n kültürel miras›" olarak korunmaya al›nm›fl olan Havana'n›n en güzel yerlerinden bir tanesi, Eski Havana bölgesi. Bir zamanlar›n en ünlü limanlar›ndan biri olan Havana Liman›'ndan bafllayan eski Havana bölgesi, Parque Central (Merkez Park) civar›nda sona eriyor. Küçük ama ihtiflaml› evleri ile eski Havana hep ilgi oda¤› olmufl. Havana'n›n yap›lar›nda en dikkat çekici özelliklerden biri de neredeyse bir çivi bile çak›lmam›fl olan evleri. Bu evler Havana'n›n bütün geçmiflini anlat›r biçimde büyüleyici bir havaya sahip. Havana iflte bu Kolonyal binalar› ve 1940’lar ve 1950’lerden kalma eski ama çok bak›ml› arabalar› ile insana bir film setindeymifl izlenimi veriyor. Sanki zaman 50’lerde durmufl, etraftaki her yap› ziyaretçileri tarihin baflka bir sayfas›na götürüyor. Bir yanda direnifller, kanl› ayaklanmalar öte yandan hiç bitmeyen coflku ve nefle. Küba’ya yasaklar ülkesi diyorlar. Ingrid Storgen, “Kesinlikle do¤ru, Küba’da birçok fleyin yasak oldu¤unu kabul ediyoruz!” diye ç›k›fl›yor ve ekliyor, “Küba’da cehalet yasakt›r, kültürel yozlaflma yasakt›r. Duyars›zl›k, dayan›flma eksikli¤i yasakt›r. Küba’da iki yüzlülük yasakt›r, baflkalar›n›n al›n teriyle birkaç kiflinin zenginleflmesi yasak. En önemlisi onurunu kaybetmek yasakt›r.” B‹R TUTKUDUR PURO Yüzlerce y›l boyunca ‹spanya'n›n Amerika ‹mparatorlu¤u'na geçifl kap›s› olan Küba ayn› zamanda puro ve rom severler için cennetin yeryüzündeki adresi. Zenginli¤in simgelerinden biri olarak görülen puro asl›nda felsefesiyle zenginlikten tamamen ayr›lan ve ayr› kalmakta inat eden tek ülkenin yani Küba’n›n neredeyse resmi simgesi. Christopher Colomb’un Küba’ya yapt›¤› ilk ziyarette gördü¤ü k›rm›z› çubuklarla tütün içen hekimlerden bu yana de¤iflen neredeyse hiçbir fley yok. Bugün Kübal›lar›n en büyük tutkular›ndan biri puro. Öyle ki sokakta hemen hemen herkesin a¤z›nda bir puro var. Küba’n›n bereketli topraklar›nda yetiflen tütünlerle sar›lan purolar dünyan›n en zenginleri taraf›ndan tercih ediliyor. Çeflitli boy, kal›nl›k ve flekildeki purolar bu özelliklerine göre adland›r›l›yorlar. Küçük ve yuvarlak purolara “sigarillos” denirken, ince ve uzun purolara “panatella” kal›n ve k›sa purolara “cigara” iri ve kal›n purolara “corona” deniyor. Baflkent Havana’daki puro fabrikalar› tarihi özelliklerini hala koruyor. Boylar›na ve kokular›na göre tasnif edilen tütün yapraklar›, tazyikli suyla temizlenip, özel dolaplarda kurutuluyor. Daha sonra elle sar›lan purolar, kusursuz bir görünüme kavuflmalar› için topluca presleniyor. Kutulanmadan önce, eksperlerin kalite kontrolünü yapt›¤› purolar, ancak onayland›klar›nda sat›fla sunulabiliyorlar. Dünyan›n en iyi purosunun yan›nda en iyi romunu da aflk ve ihtilaller ülkesi Küba’da içebilirsiniz Christopher Colomb’un 1493'deki ikinci Karayipler seferinde Kanarya Adalar›ndan Küba’ya getirip diktirdi¤i fleker kam›fllar› yöre ikliminin çok elveriflli olmas› nedeniyle, k›sa bir süre sonra rom yap›m›nda kullan›lmaya ve dünyan›n en iyi fleker alkolü üretilmeye bafllanm›fl. ‹spanyol ve Kübal›lar›n puroyla birlikte hayatlar›n›n vazgeçilmez bir parças› olacak bu yeni içkiye 1878'de Havana Club ismi verilmifl. Bir rivayete göre fleker kam›fl›ndan üretilen rom Küba’n›n ekonomik ve sosyal yaflam›yla o kadar yak›ndan iliflkilidir ki Kübal›lar romu ulusal bayraklar› kadar severler. S›cac›k güler yüzlü insanlar, en kaliteli puro ve en lezzetli roma bir de Havana’da her köfle bafl›nda müzik yap›p flark› söyleyen gruplar› ekleyin, iflte o zaman gerçek Küba’y› görmüfl olacaks›n›z. Havana’n›n tarih kokan sokaklar›nda dolafl›rken size k›p›r k›p›r Latin ezgileri efllik ediyor bu ülkede. Dünyan›n en kat› insan› bile Kübal›lar›n bu coflkusuna efllik edemeden duram›yor. Ayr›ca Havana'da aflk›n gücünü görmek için sahile inmek yeterli. Atlantik'e bakan flerit boyunca genifl bir yürüme ve bisiklet yolu oluflturulmufl. Burada günün her saati sevgilileri görmek mümkün. Malekon ad› verilen bu sahil fleridi asl›nda flehrin kalbinin att›¤› yer. Malekon'da dalgas›z günlerde denize giren çocuklar, günefllenenler, bal›ktan dönenler Havana'n›n tüm ruh halini yans›tmaya yetiyor. Havana sokaklar›nda harcanan enerjiyi tekrar kazanmak istiyorsan›z yapman›z gereken tek fley Varadero’ya do¤ru yola ç›kmak. Havana'dan 42 km mesafede olan Varadero türkuaz denizi, upuzun kumsallar› ve k›y› boyunca uzanan palmiyeleri ile adan›n tatil cenneti. Trinidad ve Cienfiegus Küba'n›n ruhunu anlamak ve resmini tamamlamak için görülmesi gereken flehirler. Küba'n›n Karayipler'e bakan taraf›ndaki iki flehir birbirine yak›n olmalar›na ra¤men tamamen farkl› özellikleriyle dikkat çekiyor. Trinidad'›n Ancon plaj› Karayipler'in tad›n› ç›karmak için ideal. Cienfiegus Küba'n›n endüstri bölgesi bu nedenle refah düzeyi adan›n di¤er bölgelerine göre daha yüksek. Asl›nda Küba puroyla, romla ve elbette üç befl sat›rla anlat›lacak bir ülke de¤il. Dünya devlerine karfl› sergiledi¤i tutumla, tarihiyle, efsane lideri Fidel Castro’yla, flimdilerde bir reklam ikonu haline gelse de tüm dünyay› kendine hayran b›rakan Che Guevera ile, elemanlar›n› tek tek cennete yollayan Buena Vista Social Club ile Küba en klifle tabirle söylemek gerekirse kolay kolay anlat›lmayacak ancak yaflanacak bir ülke. 5000 YILLIK GELENEKSEL ‹ÇECEK M.Ö. 2700’lerde Çin imparatoru bulmufl çay›. Efsaneye göre bir gün bahçede otururken rüzgarla da¤›lan çay yapraklar› kaynayan suyun içine düflmüfl. Bak sen flu Allah›n ifline. Bu kadar basitmifl yani çay›n keflfi. Uzunca bir süre ilaç olarak kullanm›fl M.S. 350 civarlar›nda içilebilece¤ini fark etmifller. 800’lerde Japonlar da alm›fl çay›. 1600’lerde Avrupa, Amerika, Rusya, Hindistan anlayaca¤›n›z her yere yay›lm›fl. Herkes kendine özgü bir tarz yaratm›fl. 54 HER ÜLKEDE BAfiKA TAT Ç inliler çay haz›rlamay› seremoni haline getirmifl. Japonlar bu seremoniyi iyice büyütmüfl bir de bununla ün salm›fl. Hindistan’da çaya pek sevdikleri sütü eklemifller, ‹ngilizler onlardan eksik kalmam›fl ama bir yandan da Earl Grey tercih etmifl. Gerçi ona süt de¤il limon konurmufl. Ruslar çay› semaverde demlemifl, içine de beyazlat›lmam›fl flekerle biraz limon suyu katm›fl. Mo¤ollar katk› iflini iyice abart›p çaya ya¤, tuz, un, dar› eklemifl. Hatta so¤u¤a, göçebe hayat›n zorlu¤una karfl› güç kazanmak için kurutulmufl kuzu etini de unutmam›fllar. Gelelim bize. Demlik s›cak olmal›ym›fl çay yap›l›rken. Türk akl› hemen devreye girmifl, çaydanl›k yap›p üstüne de demlik oturtmufluz. Di¤er kültürlerin ço¤unda oldu¤u gibi demlenen çay› ç›kar›p bir kenara da atmam›fl›z. Bir de güzel ince belli bardak kavram› gelifltirmifliz. 55 “‹NCE BELL‹”DE TAVfiANKANI Güzel bir peynir… Art›k Ezine mi, keçi mi koyun mu, otlu mu, Çerkez mi, hellim mi yoksa baflka bir fley mi siz karar verin. Biraz zeytin… Siyah, yeflil, sele, çizik, k›rma... Keyfinize kalm›fl o da. fiöyle hormonsuzundan, buram buram kokan, domates gibi domates… Çengelköy h›yar› da laz›m. F›r›ndan yeni ç›km›fl tazecik ekmek… ya da isterseniz k›zarm›fl olsun ç›t›r ç›t›r. O da m› olmad›? Simit mi istiyorsunuz? Pafla gönlünüz bilir. Hepsi tamam m›? Gelelim esas meseleye… Biraz Rize, bir tutam kaçak, severseniz bir tutam da bergamot… Güzelce demlenmifl olsun, tavflankan› olsun. ‹nce belliye de koyduk mu de¤meyin keyfimize. Çay. Dünyada sudan sonra en fazla içilen, içme al›flkanl›¤› da gittikçe artan 5000 y›ll›k geçmifle sahip içecek. K›rm›z›/siyah çay, yeflil çay, sar› çay, beyaz çay. Bunlar bildi¤imiz çay bitkisinin yapraklar›n›n farkl› flekillerde ifllenmesiyle elde edilen çeflitleri. Çay›n anavatan› Çin’de yayg›n olan sar› ve beyaz çaylar dünyan›n kalan›nda çok bilinmez. Bitki ve meyve çaylar›ysa asl›nda çayla ilgisi olmayan bilumum bitkilerden yap›l›r ama çay kelimesi dile yerleflmifl bir kere. ‹çti¤iniz fley s›caksa ve kahve de¤ilse illa ki bir fley çay›d›r. Çay›n baz› versiyonlar›ysa ticari deha ürünüdür. 1904’te Saint Louis Dünya Fuar›’nda s›cak havada s›cak içecek satmak zor olunca ‹ngiliz Richard Blechynden buz küplerinin üstüne döküvermifl çay›. Buzlu çay pek tutmufl s›cak havada. New York’lu tüccar Thomas Sullivan’sa müflterilerine numune gönderirken çay› küçük ipek pofletlere koymufl. Müflteriler bakm›fl ki pofletten ç›kmadan demleniyor çay hem içine yeni çay koyup tekrar da kullan›labiliyor. Buyurunuz poflet çay. ÇAYIN VÜCUDA FAYDALARI Keflfedildi¤inden bu yana çay›n, sa¤l›¤a yararl› birçok yönü oldu¤u düflünülmüfltür ve modern araflt›rmalar da yüzy›llar boyu ileri sürülenlerin do¤ru oldu¤unu göstermektedir. Çay›n en önemli özelli¤i tamamen do¤al bir ürün olmas›, kokulu çaylardaki çiçek, meyve veya baharatlar hariç hiçbir yapay renklendirici, koruyucu ve kokuland›r›c› içermemesidir. Ayr›ca sütsüz ve flekersiz al›nd›¤› sürece kalorisi yoktur ve vücudun su dengesinin korunmas›nda önemli bir rol oynar. Çay do¤al olarak florür içerdi¤i için, difl minesini kuvvetlendirir ve a¤›zdaki bakterileri kontrol alt›nda tutarak plak oluflumunu azalt›r, difl eti hastal›klar›na karfl› koruma oluflturur. Yap›lan araflt›rmalar, hem yeflil hem de siyah çaylar›n tüketilmesinin kanser riskini -özellikle akci¤er, ba¤›rsak ve cilt kanseri- azaltabilece¤ini göstermektedir. ‹Y‹ ÇAY NASIL DEMLEN‹R? • Çay, nem ve harici kokulardan etkilenmeyecek flekilde kapal› ambalajda muhafaza edilmeli. • Çay iyi su ile yap›l›r. • Porselen demlik tercih edilmeli. • Demlik önceden ›s›t›lmal›. Siyah çay›n bileflenlerinin antioksidan etkisinin olabilece¤i, kanser yap›c› hücrelerin oluflmas›n› engelleyebilece¤i düflünülmektedir. Geçti¤imiz y›llarda yap›lan çeflitil araflt›rmalar çay›n kalp hastal›klar›, felç ve tromboza karfl› olas› etkilerini göstermektedir. Çaydaki kafeinin kalp ve dolafl›m sistemi için hafif bir uyar›c› olabilece¤i ve böylece arteoskleroz (damar sertli¤i) olas›l›¤›n› azaltabilece¤i düflünülmektedir. Ayr›ca çaydaki polifenollerin, kolekstrolün damarlar taraf›ndan emilmesini ve kan p›ht›lar›n›n oluflmas›n› engelledi¤ine de inan›lmaktad›r. • Temiz demlik içine beher bardak için bir çay kafl›¤› dolusu çay konularak ›l›k su ile y›kanmal›. Çaydaki kafein, konsantrasyonu art›rabilir, tat ve koku alma duyular›n› güçlendirebilir. Çay›n haz›m sa¤layan s›v›lar›, böbrekler ve karaci¤er de dahil olmak üzere metabolizmay› uyar›r. Böylece toksinlerin ve di¤er istenmeyen maddelerin vücuttan at›lmas›na yard›mc› olur. • Demleme esnas›nda demlik katti surette sallanmamal›d›r. • Su tam kaynama noktas›nda iken hemen al›n›p demli¤e aktar›lmamal›d›r. • Çaydanl›kta kaynar suyun atefli k›s›larak demlik çaydanl›¤›n üzerine oturtulmal› ve dem kaynat›lmamal›d›r. • Demleme esnas›nda demli¤in üzerine temiz bir bez konulmal›d›r. • Demli¤in a¤z› alüminyum folyo ile huni fleklinde kapat›lmal›d›r. • Çay›n demlenme süresi yabanc› çaylarda 5-7 dakika Türk çaylar›nda 10-15 dakika olmal›d›r. • Demlenen çay yar›m saat içinde içilmelidir. ESK‹fiEH‹R’‹N EL EME⁄‹ GÖZ NURU Anadolu topraklar›n›n insan› sevdas›n›, ac›s›n›, sevincini çeflitli biçimlerde ortaya koymufltur. Sözle anlatabildiklerini türküye, a¤›ta, fliire dökmüfl; sözle anlatamad›klar›n› çorab›nda, kiliminde, dokumas›nda bir küçük nak›flla, bir küçük desenle dile getirmifltir. Binlerce y›ll›k birikimini kimi zaman bir dokumaya, kimi zaman bir tahtaya, kimi zaman da bir madene aktaran Anadolu köylüsü, el eme¤i göz nuru ile oluflturdu¤u bu eserlerinde süslemeye de oldukça özen göstermifltir. ‹flte bunlardan biri de Lületafl› ‹fllemecili¤idir. ’l› y›llarda geliflmeye bafllayan Lületafl› ifllemecili¤i 1950’li y›llardan bafllayarak bir el sanat› olarak kendini göstermeye bafllar. Önceleri yaln›zca pipo yap›m› konusunda geliflme kaydeden Lületafl›, kolye, bilezik, küpe ve biblo gibi süs eflyalar›nda da aran›lan bir tafl olmaya bafllam›flt›r. Lületafl› ustalar›n›n Lületafl›n›n bulunuflu ve ilk kuyunun aç›l›fl› ile ilgili anlatt›klar› bir hikâyeye göre, “Bir gün çoban›n biri koyunlar›n› otlat›rken dinlenmek için bir a¤ac›n alt›na oturur. O s›rada bir köstebe¤in topraktan beyaz tafl parçalar›n› ç›karmaya çal›flt›¤›n› görür. Çoban tafl parças›n› eline al›r, çak›s›yla yontmaya bafllar ve bir peri k›z› ç›kar›r ortaya. K›z dile gelir; “Yakt›n beni insano¤lu” diye ba¤›rarak delikten içeri girip kaybolur Çoban da arkas›ndan gider ve k›z› ararken derin bir çukurun içinde ölür. Böylece ilk kuyu aç›lm›fl olur. Bu hikâyeye göre lületafl› ustalar› da kendi pirlerinin Köstebek oldu¤una inan›rlar. Topra¤›n bir metre alt›ndan bafllayarak 140-150 metre alt›na inen kuyulardan oldukça güç koflullarda ç›kar›lan Lületafl›, di¤er ad›yla Eskiflehir tafl› beyaz renkte olup gözeneksiz ve hafif olmas› aranan özellikleridir. ‹yi nitelikte tafllar, “Boz” ve “Devetüyü” ad› verilen topraktan ç›kar›l›r. Eskiflehir’in Sar›su, Yeniflehir, Türkmentokat, Gökçeo¤lu, Karaçay, Sö¤ütçük, Marg›, Sepetçi, Nemli, Kümbet, Yeniköy, Kepeztepe, Karahöyük ve Baflören köylerinden ç›kar›lan lületafl› büyüklü¤üne göre s›ralanarak yap›lacak eflyan›n türü seçilir. Yaln›zca kolye ve tespih yap›labilen en küçük boy lületafl›na “Dökme” denir. Küçük boy pipo yap›m›nda “Orta”, orta boy pipo yap›m›nda ise, “Daneli” kullan›- 1940 l›r. Büyük boy pipolar “Pamuklu” dan yap›l›r. Tafl›n büyüklü¤ü on pamuklu boyuna eriflti¤inde “Birimbirlik” ad›n› al›r. En büyük boy tafla ise “S›ramal›” ad› verilir. Ancak nadiren bulunan ve 30 ile 80 pamuklu boylar› aras›nda de¤iflen tafllara da rastlan›r. Bunlara ise “Omuzlama” ve “Budama” denir. Tafl ifllemesinde “Tahra” ad› verilen keski ile tafl›n d›fl yüzeyi temizlenir. “Kaba B›çak” ile pürüzler giderilir ve yap›lacak eflyaya göre yontulur. Bu iflleme “Saykal›” ad› verilir. ‹fllemeyi kolaylaflt›rmak için ›slat›lan tafl üzerinde “‹fl B›ça¤›” ile taslak ç›kar›l›r. “S›y›rg›” ile yüz düzeltilir, gözler aç›l›r. “Sakal Tarama B›ça¤›” ile sakal taran›r. “‹skarpile” ile piponun tütün konulacak yeri oyulur. Pipo elektrikli f›r›na kurutulmaya konur. Kuruma süresi iki saattir. Kurutulduktan sonra, matkapla piponun a¤›z deli¤i delinir. “K›lavuz” ile ucuna sap takmak için difl aç›l›r. Z›mparalan›p düzeltilen tafl, eritilerek beyazlat›lm›fl kaynar haldeki balmumu cilaya at›l›r. Tafl›n cinsine göre birkaç dakika bekletilir. Ciladan al›nan pipo so¤uyunca bezle kurulan›r Rötufllan›p kadife bezle parlat›l›r ve sap tak›l›r. Pipolar üzerindeki desenler ve figürler çok çeflitlidir. Bafl figürlü pipolardan Osmanl› bafllar› (Sar›kl›, Barbaros, Bektafli, Sultan, Fesli, Efe bafl› ve Mihrace...),Arslan Bafl›, Baküs Bafl›, Genç K›z Bafl› en çok kullan›lanlard›r. Bunlar›n yan› s›ra stilize hayvan figürleri, soyut flekiller üzerinde de¤iflik desenler, Romal› Asker, Denizk›z›, Fil, At, Kartal t›rna¤› ve El figürleri ile birlikte tan›nm›fl kiflilerin bafllar›na da rastlan›r. Lületafl› ifllemecili¤i alan›nda son y›llarda verilen önem do¤rultusunda 1989 y›l›nda aç›lan Lületafl› Meslek Okulu’nun da bu sanata katk›lar›n› unutmamak gerekir. 59 ALEM’E fiEK‹L VEREN SON USTA ‹lhan Zeyrek lhan Zeyrek… 71 yafl›nda. Elindeki çekiç'in yaratt›¤› düzenli t›n›lar, Ankara Kalesi'nde mistik bir dünyan›n kap›lar›n› aral›yor. Merak› olan› aralanan kap›dan içeriye davet ediyor. Bir "ahi" daveti bu... ‹flinin ehli eller taraf›ndan yap›lan incelik, sab›r, emek gerektiren bir ifle tan›kl›k yapmak üzere gelen bir davet… ‹ Ankara'da, bak›rdan "alem" yap›lan tek dükkan›n tek iflçisi ‹lhan Zeyrek. Türkiye ve dünyan›n birçok yerindeki camilerin minarelerini süsleyen alemler, ‹lhan Usta'n›n ellerinde varl›k kazan›yor. Kor ateflten ç›kan demirin çekiflle terbiye edilmesi, so¤utulmas›, sonras›nda yeniden çekiflle flekillendirilmesi… Uzun süren, gücü ve inceli¤i bir arada isteyen bir ifl… Döktü¤ü al›n terine flükreden bir insan›n ellerinden ç›kabilecek bir ifl. 60 61 RADYASYONU EMEN B‹TK‹ Dikkat! Kaktüsünüz yok mu? Yoksa mutlaka edinip, bilgisayar›n›z›n yan›na bir iki tane koyun! Bu dikenli bitkinin mucizesine iliflkin yan›t afla¤›da B u dikenli bitkinin ne ifle yarad›¤›n› ne için yarat›ld›¤›n› bileniniz var m›? Unutmay›n ki, dünyadaki her fley bir amaçla yarat›lm›flt›r. Örnek olarak KAKTÜS, radyasyonu emmektedir. Bu yüzden büyük nükleer santrallerin çevresindeki hektarlarca alana kaktüs dikiliyor. Geçenlerde ‹stanbul'da bir banka flubesi tam 250 adet kaktüs siparifli verdi. Ne için? Bilgisayarlar›n yan›na koy- 62 mak ve böylece personelini korumak için. Herkes evinde hatta her odada mutlaka kaktüs bulundurmal›. Cildinizde iyileflmeyen yaralar, lekeler, lezyonlar varsa, bir Kaktüs'ü kesip dikensiz bir dilimini o yara, leke veya lezyonun üzerine koymay› deneyin ve mucizeyi görün. Do¤adaki her varl›¤›n bir görevi oldu¤unu unutmayal›m. Lavanta M‹S KOKULU Ç‹ÇEK “Lavanta… Lavanta…” diye tatl›, melodik bir kad›n sesi duymaya bafllars›n›z yaz sonuna do¤ru kentlerin geliflmifl merkezlerinde… Art›k lavantalar olmufl, kurutulmufltur. Rengârenk giysiler içindeki birbirinden güzel Çingene kad›nlar› en gösteriflli caddelerde, söz gelimi ‹stanbul’da Niflantafl›’n›n Rumeli Caddesi’nden tutun da Beyo¤lu’nun ‹stiklal Caddesi’ne kadar kurutulmufl lavanta çiçe¤i satar. Bebek’te, Yeflilköy’de; ‹stanbul’un kent kültürünün oldu¤u her yerde bu bir ritüeldir yaz sonlar›nda yaflanan. Bilmem, baflka kentlerde de bu yaflan›r m›? Caddelerin kalabal›¤›na mis gibi lavanta çiçe¤i kokusu kar›fl›r. Küçücük süslü keselerde bazen de rastgele sepetler içinde an ›nda minik naylon paketçiklere doldurularak sat›lan bu lavantalar evlere girer, evlerde çekmecelere, belirli köflelere, gard›roplara konulur. O mis koku bütün eve yay›l›r ve kal›r. YAZI: Muzaffer Ayhan KARA ‹SM‹ NEREDEN GEL‹R, NASILDIR? ‹smi Latince, “lavare”den gelmekte. “Y›kama” anlam›n› tafl›yor. Aromal› özelli¤inden dolay› ad›, y›kama ve banyo suyunda kullan›lmas›ndan gelir. Lavandula, Lavandar, Lavande de denilen; Türkçeye “lavanta” olarak yerleflen bu bitki “Ball›babagiller” familyas›ndand›r. K›sa, yar› çal›ms› bir bitkidir, kökü derindedir. En çok bir metre kadar boylanabilir. Gövdesi dört köfle kesitli, yeflil renkli ve hofl kokuludur. Ancak, bitkinin ikinci y›l›nda gövde odunsulafl›r. Grimsi yeflil renkli, ince uzun ve hofl kokulu yapraklar›; uzun saplar›n ucunda seyrek baflaklar oluflturarak yaz aylar›nda açan, çok kokulu, lavanta mavisi renkli çiçekleri vard›r. Bitkinin gövde, yaprak, sap ve çiçeklerine özel kokusunu veren, bunlar›n üzerinde bulunan küçük y›ld›zs› tüyleridir. Bat› Akdeniz’de yaflayan bu bitki yabani olsa da kültür bitkisi olarak da yetifltirilmektedir. Hasad› yaz sonuna do¤rudur fakat güneflte kurutulursa kokusu, aromas› zarar görür. O nedenle çok özel koflullarda kurutulur. Lavanta çiçe¤inin renksiz veya sar›ms› olan uçucu ya¤› bafll›ca de¤eridir. ‹çinde organik asitler bulunan uçucu ya¤ ile glikozitler, alkaloitler ve tanen gibi maddeleri içerir. Bu uçucu ya¤›n dam›t›lmas›yla lavanta esans› (lavanta ya¤›) elde edilir. KULLANIM ALANI Lavanta, sadece kurutularak kullan›lmaz. Lavanta çiçe¤i ya¤› parfümeride, kozmetik sanayinde, sabun ve kolonya yap›m›nda da kullan›l›r. Kimileri lavanta kolonyas› der baflka bir fley demez. Öte yandan, sedatif etkisi nedeniyle çay fleklinde lavanta çiçe¤i de kullan›lmaktad›r. Kurutulmufl sürgün ve çiçeklerden bir tatl› kafl›¤› al›n›p üzerine bir bardak kaynar su dökülerek ve 10-15 dakika süreyle demlendirilerek çay elde edilir. Bu çaydan, günde üç kez birer bardak içilir. Uykusuzluk çekenler de, lavanta içerikli yast›klar kullanmay› denemelidirler. Tabii, birçok bitki türünde oldu¤u gibi, lavanta t›pta da iyilefltirici va- 64 s›fl› bir bitki türü olarak kullan›l›r. Lavanta ya¤› antiseptik özelli¤e sahip oldu¤u gibi, idrar artt›r›c› ve romatizmal a¤r›lar› dindirici etkiye de sahiptir. Lavanta ya¤› ile yüzdeki akneler temizlenebilir. Burkulma gibi durumlarda lavanta ya¤› ile yap›lacak masajlar yararl›d›r. Y›kanmada da lavanta esasl› bir etkendir. 60-70 gram lavanta çiçe¤i, 2-3 litre suya eklenir, kaynama derecesine kadar ›s›t›l›r. 10-15 dakika demlendikten sonra süzülür ve banyo suyuna eklenir. Banyo süresi 15-20 dakikad›r. Bu banyolar özellikle, kan bas›nc› düflük olan kiflileri rahatlat›r, canl›l›k kazand›r›r. Sinirli kifliler, dengeleyici bir rahatl›¤a kavuflur. fiahsen benim lavantayla aram iyidir, herkese de öneririm. En az›ndan, Çingene kad›nlardan kese içinde ald›¤›m kurutulmufl lavantalar evden eksik olmaz. Lavanta kolonyas› vazgeçilmezimdir. Banyomdan lavanta çiçekli sabun da eksik olmaz. Lavantas›z bir hayat kuflkusuz eksik olurdu benim için. 65 BAfiTAN ÇIKARAN LEZZET Hayatta ilk öpücükteki mutluluk gibidir çikolata. ‹lk öpücük bir kez ayn› mutlulu¤u verirken çikolata her defas›nda ayn› lezzetiyle durur buzdolab›n›zda. Ç ikolata, inkar edilemez bir karfl› konulmazl›k ve zenginlik ayn› zamanda. Kremal›, ipek yap›l›, koyu, siyah, zengin lezzetli, bazen bademli, f›nd›kl›, üzümlü bazen likörlü, bazen sade bir kutuda bazen rengarenk parlak ka¤›tlara sar›l›. Görüntüsü ve içeri¤i de¤iflse de çikolataya dair de¤iflmeyen tek fley verdi¤i mutluluk. Çikolatan›n bafltan ç›kar›c› karakteri, duygular› uyand›rabilir ve nab›z at›fl›n› de¤ifltirebiliyor. SEN NEYM‹fiS‹N Ç‹KOLATA... disine sundu¤u "cacahuatt" adli bir içecek ile çikolata ile tan›flm›fl ve daha sonra dünyaya çikolatay› tan›tm›flt›r. • Çikolatan›n elde edildi¤i kakao a¤ac›n›n bilimsel ad› “theobroma cacao”dur ve theobrama sözcü¤ü Latince’de tanr›lar›n yiyece¤i anlam›na gelir. • 1876 y›l›nda Daniel Peter ad›nda bir ‹sviçreli flekerlemeci çikolata likörüne yo¤unlaflt›r›lm›fl sut katarak "sütlü çikolata"'y› bulmufltur. • Çikolata bir kakao çekirde¤i ile bafllar; yüzy›llard›r ezilip yenmifltir. • Bilindi¤i üzere kokusu yüzünden beyni rahatlat›r endorfin salg›lat›r • Çikolatan›n bilinen geçmifli ‹sa’dan önce 200 y›l›ndan bugüne kadar gelir. • ‹çindeki bir madde sayesinde beyinle beraber bedeni de rahatlat›r • ‹lk defa 1510'da Hernando Cortez en son Aztek hükümdar› 2. Montezuma'nin ken- • Kalp krizi ve beyin kanmas›n› önleyici özelliklere sahiptir. 66 67 Enerji Veren Yiyecekler Sonbahar aylar›nda, "Kendimi çok halsiz, tükenmifl hissediyorum.. Yataktan kalkmak istemiyorum.. ‹yi hissetmek için, diyetime ekleyebilece¤im herhangi bir fley var m›?” diyorsan›z do¤ru bir beslenme ile daha enerjik olabilirsiniz. Yorgunlu¤unuzun, tiroit gibi hormon düzeyi, fazla stres, geceleri düzensiz uyku saatleri gibi, hayat tarz›n›zdan kaynaklanmad›¤›ndan eminseniz, beslenme düzeninizi gözden geçirmekte fayda var. KISA SÜRE ENERJ‹ VEREN GIDALAR Kurabiyeler, f›r›n yemekleri, çikolata ve flekerler, soda ve meyve sular›.. Basitçe flekerle doldurulmufl bu g›dalar enerjinizi k›sa süreli¤ine yükseltse de, insülin seviyenizi yükseltece¤i için enerjiniz k›sa süre sonra biter. ENEJ‹ ‹Ç‹N NE YAPMALISINIZ? Kafein * Do¤al olan› tercih edin Her ne kadar baz›lar› için k›sa sürede sonuç veren bir g›da olsa da yan etkileri de olabilir. E¤er kafein ba¤›ml›s› olduysan›z, bu al›flkanl›¤›n›zdan yavafl yavafl kurtulun. Böylece do¤al enerjiye kavuflabilirsiniz. UYUfiUKLU⁄A SEBEP OLAN GIDALAR Do¤al, minimum ifllenmifl tüm g›dalar sadece sa¤l›kl› yaflam için de¤il ayn› zamanda enerji düzeyinizi maksimuma ç›karmak için de önemlidir. G›da piramitindeki her düzeydeki ihtiyac›n›z› karfl›layan dengeli bir beslenme düzeniniz olmas›na dikkat edin. Karbonhidratlar * Egzersiz fiekerli besinler beyninizdeki serotonin düzeyini de¤ifltirerek sakinlik ve rahatlama hissi verirler. Bu uyku öncesi çok iyi gelse de gün ortas›nda o kadar da istenmez. NELER‹ YEMEL‹? Ö¤le yeme¤inde saf protein almak uyku iste¤inizi alt etmede faydal› bir yol olabilir. Çünkü Proteinler sindirim esnas›nda fiziksel veya zihinsel stres esnas›nda üretilen kimyasallara benzeyen enerji ve dikkat seviyesini yükselten kimyasallar üretir. Karbonhidratlar bu etkiyi azaltaca¤›ndan maksimum etki için sadece protein al›n. Örmek olarak, Izgarada et ve biraz sebze, kereviz çubuklar›na sar›lm›fl dilimlenmifl tavuk gö¤sü, çok kaynat›lm›fl bir yumurta ve mevsim salatas›.. As›l ö¤ün geçtikten sonra da gün boyunca karbonhidratlar alabilirsiniz. Enerjinizi ö¤le sonunda zirvede tutmak ve metabolizman›z› çal›flt›rmak için ö¤le tatilinde egzersiz yapmak genelde ifle yarar. Program›n›z› ö¤le tatilinde egzersiz yapmaya uygun hale getirirseniz iflinize yarayabilir. 68 * Yeterince demir al›n Birçok kad›n sürekli enerji ihtiyac› hisseder çünkü diyetlerinde demir eksiktir. Hala üretken döneminizdeyseniz ve düzenli regl oluyorsan›z, her ay demir kaybedersiniz. Bunu diyetinizle veya di¤er ek ürünlerle tamamlamazsan›z demir eksikli¤inden kaynaklanan anemi veya kronik yorgunluk gibi rahats›zl›klar›n›z olur. fiu anda e¤er demir eksikli¤ini giderici bir g›da alm›yorsan›z, almal›s›n›z. * Bitkilerden enerji al›n Bilimsel olarak ispatlanmam›fl olsa da enerji verici etkileri göklere ç›kar›lm›fl olan en önemli bitkiler jinseng ve ginko bilobad›r. Belki de bunlardan yap›lm›fl bir çay ifle yarayabilir. * fiekerleme yap›n Ö¤len uykusu iste¤i do¤al bioritim al›flkanl›klar›n sonucu olabilir ve genellikle elinizdeyse bunu yapman›z en do¤rusudur. Bir iki saat onunla savaflmak yerine 15-20 dakikal›k uyku ve sonras›nda yenilenmifl olarak devam etmek daha do¤rudur. Ö¤le uykular› dünya da her geçen gün daha popüler olmakta, hatta baz› iflyerlerinde uyumak için odalar haz›rlanmakta ve çal›flanlar›n k›sa bir uykudan sonra daha etkili ve verimli çal›flacaklar› kabul edilmektedir. Ferin Batman 69 SA⁄LIK Ne Kadar Uyumal›y›z? O rtalama uyku süresi denince bir çan e¤risi söz konusu. ‹nsanlar›n % 92-94’ü 6-8 saat uyuyor. Ço¤unluk oldu¤u için normal kabul ediyoruz. Çan e¤risinin her iki ucunda % 3-4 lük gruplar halinde k›sa ve uzun uykucular var. K›sa uykucular 3-4 saat uyuyup ertesi güne haz›r hale geliyorlar. Uzun uykucular›n ise ertesi güne haz›r hale gelmeleri içi 10-12 saat gerekiyor. Uyumad›¤›m›zda ortaya ç›kanlardan yola ç›karak uykunun genel olarak aktif bir tamir süreci oldu¤unu söyleyebiliriz. Yeterince uyunmad›¤›nda fiziksel ve biliflsel çökkünlük olufltu¤u bilinmektedir. Normal ritmimizden daha uzun süreler uyundu¤unda da uyan›kl›k halimiz bozuluyor. Yorgun kalkabiliyoruz. Atalar›m›z bu durumu ‘Uyku uykunun mayas›d›r’ diye güzel bir atasözü ile aç›klam›fllard›r. Sa¤l›kl› uyku düzeni için dikkat edilmesi gerekenler: • Sabahlar› uyan›nca yataktan ç›k›lmal›d›r. Biraz daha dinlenmek amac›yla uyumaya devam etmek dinlendirici olmad›¤› gibi uyku ritmini de bozabilmektedir. • Her zaman ayn› saatte kalkmal›d›r. • Gündüzleri uyumamal›d›r. • Düzenli egzersiz yapmal›d›r. Ancak, akflam saatlerinde heyecan oluflturacak aktivitelerden kaç›nmal›d›r. • Yatak odas› ses, ›fl›k, ›s› yönünden korunmufl olmal›d›r. • Akflam saatlerinde çay, kahve ve kolal› içeceklerden kaç›nmal›d›r. • Uyku saatine yak›n yemek yenmemelidir. • Uyumaya çabalanmamal›d›r. • Yatak odas› uyku d›fl›nda çal›flmak için kullan›lmamal›d›r. Prof. Dr. Fuat Özgen YURTDIfiINDAK‹ SANAT TEMS‹LC‹M‹Z fiefkat ‹fllegen 1958 y›l›nda ‹zmir'de do¤du. 1978 y›l›nda ‹zmir Buca E¤itim Fakültesi Resim (Grafik) Bölümü’nden mezun oldu. 1996 y›l›nda Eskiflehir Anadolu Üniversitesi’nde lisans tamamlad›. Sanatç›, özgün grafik bask› çal›flmalar›nda metal ve linolü tercih etmektedir. Bugüne kadar yurt içinde 35 kiflisel sergi açt›.Yurt içi ve yurt d›fl› koleksiyonlarda eserleri bulunmaktad›r. 2010 y›l›nda Bejning Bienali – Çin Cumhuriyeti’nde ka- t›ld›¤› eseri sergilenmeye de¤er görüldü. Türkiye’den 7 eser Bejning Bienali’ne sec›lm›st›r 3 y›l Kanal Ege televizyonunda RENKAHENK program›n›n yap›mc›l›¤› ve sunuculu¤unu üstlendi. Uluslararas› Plastik Sanatç›lar ve Birleflmifl Ressamlar Derne¤i üyesi olan sanatç› çal›flmalar›n› ‹zmir’deki atölyesinde sürdürmektedir. www.yessy.com/sefkatislegen YURTDIfiI K‹fi‹SEL SERG‹LER‹ 1998 Paris ELELE SANAT Galerisi • 1999 BREMEN Belediyesi Sergi Salonu (ALMANYA) • 1999 Türkiye Araştırmalar Merkezi ESSEN (ALMANYA) • 2001 KÖLN İş Bankası Sanat Galerisi (Köln Başkonsolosluğu) (ALMANYA) • 2001 GENT Belediyesi Sergi Salonu(Belçika) • 2002 Caterina de Medici Resim Yarışması (Floransa-İTALYA) • 2004 Galeri Riddaren (STOCKHOLM - İSVEÇ) • 2004 Türkiye Cumhuriyeti Büyükeçiliği (Stockholm - İSVEÇ) • 2005 Türkiye Cumhuriyeti Başkonsoloslugu Turkevi (Berlin-ALMANYA) • 2005 TOKYO Türkiye Büyükelçiliği (JAPONYA) • 2007 Newyork Başkonsolosluğu Türkevi (NewYork) • 2007 Scope ART FAIR (Miami - ABD) • 2008 Prizren Uluslararası SANAT kolonisi (KOSOVA) • 2008 Broadway Galeri (NewYork) • 2009 WORLDARTFOUNDATION ART (LOS ANGELES) • 2009 Newyork MANHATTAN FASHION SHOW • 2010 ULUSLARARASI SANAT COLONISI Tiran ALBENIA • 2010 Newyork Turkıye Baskonsoloslugu MANHATTAN 72 73