Transfüzyona Bağlı Demir Yüklenmesi
Transkript
Transfüzyona Bağlı Demir Yüklenmesi
TRANSFÜZYONA BAĞLI DEMİR YÜKLENMESİ Prof. Dr. Duran Canatan SDÜ Tıp F. Pediatrik Hematoloji B.D. XII. ULUSAL KAN MERKEZLERİ VE TRANSFÜZYON KURSU 05 KASIM 2009 ANTALYA Sunum akışı Demir metabolizması Demir fazlalık nedenleri Transfüzyonda demir birikimi Demir yükünün etkileri Demir yükünün tanısı Demir yükünün yönetimi Sunum akışı Demir metabolizması Demir fazlalık nedenleri Transfüzyonda demir birikimi Demir yükünün etkileri Demir yükünün tanısı Demir yükünün yönetimi DEMİR METABOLİZMASI kullanım DIYET Duodenum Ort 1-2 mg/gün kullanım Plazma transferrin (3 mg) kas (myoglobin) (300 mg) dolaşım Depo demir Karaciğer (1,000 mg) kemik iliği (300 mg) İdrar, dışkı ve deri ile (ortalama 1–2 mg/ gün) Demir kaybı Andrews NC. N Engl J Med 1999;341:1986–1995 (hemoglobin) (1,800 mg) RES makrofajlar (600 mg) Hem ve hem olmayan demir emilimi Diyette demir: Haem Haem receptor Ferrous iron Apotransferrin Ferric iron Diferric transferrin Haemopexin hem demiri (Fe+2) hem olmayan demir (Fe+3) Diyette bulunan Fe+3, Demir redüktaz enzimi ile Fe+2 şekline dönüştükten sonra divalan metal taşıyıcı - 1 (DMT1) ile duodenal enterositlere girer. Demir eksikliğinde demir redüktaz ve DMT1 artar iken, demir fazlalığında azalır Emilimi takiben Fe+2 bir kısmı enterositlerde ferritin olarak depolanır Geri kalanı tekrar demir oksidaz ile Fe+3 şekline dönüşür, ferroportin yolu ile plazmaya geçer, ferroportini ise hepsidin kontrol eder. Biliverdin West AR, Oates PS. World J Gastroenterol. 2008;14:4101-10. Demir metabolizması Enterosit Fe3+ makrofaj Fe2+ DcytB Tf- Fe3+ TfR1 Fe2+ Fe2+ Ceruloplasmin DMT1 hepatosit Ferroportin Ferroportin Fe3+ Transferrin Tf- Fe3+ Fe2+ Hephaestin Ferroportin Fe3+ Fe3+ Ceruloplasmin Transferrin TfR1 Plasenta hücresi Cu-oxidase Transferrin Ferroportin Fe3+ Transferrin Andrews NC. Blood. 2008.112:219-230. De Domenico, et al. Nat Rev Mol Cell Biol. 2008;9:72-81. Demir dengesi : Hepsidin demir eksikliği durumunda azalır iken, demir fazlalığı durumunda artar. DEMİR EKSİKLİĞİ DEMIR FAZLALIĞI HEPSİDİN Hepsidin düzenlemesi Anemi Yüksek Fe düzeyi - Fe2 Transferrini TfR2 TfR1 Smad Smad Demir ERK1/2 kompleksleri + + + - BMP = bone morphogenetic protein. TMPRRS6= transmembrane serine protease 6, matriptase-2. BMP= Bone morphogenetic protein Darshan D, Anderson GJ. Biometals. 2009;22:77-87. Sunum akışı Demir metabolizması Demir fazlalık nedenleri Transfüzyonda demir birikimi Demir yükünün etkileri Demir yükünün tanısı Demir yükünün yönetimi Demir fazlalık nedenleri Kalıtsal demir metabolizması hastalıkları Düzenli transfüzyon gerektiren hastalıklar Kalıtsal demir metabolizması hastalıkları Herediter hemakromatozis Tip Tip Tip Tip Tip I - Klasik erişkin tip (HFE gen) II a- Jüvenil hemokromatozis (HJV gen) II b- Jüvenil hemokromatozis ( HMAP gen) III – Erişkin tip (TFR2) IV- Ferroportin hastalığı Diğer genetik hastalıklar Ferritin gen mutasyonu ( FTH ve FTL genleri) Hipotransferrin ve atransferrinemia (TF gen) Aserüloplazminemi (CP geni) DMT1 gen mutasyonu Gracie sendromu (Fellman Sendromu) (BCS1L geni) Tip III – Erişkin tip (TFR2) Shander A, Capellini MD, Goodnough LT: Vox Sanguinis,1-13,2009. Düzenli Transfüzyon gerektiren hastalıklar Azalmış Eritrosit yapım nedenleri Aplastik veya hipoplastik anemiler Myelodisplastik sendromlar Kemik iliği infiltrasyon hastalıkları (Lösemi, nöroblastoma vb) Kronik böbrek hastalığı Kemoterapi süresince displastik eritropoezis Artmış Eritrosit yıkım nedenleri Edinsel nedenler Mekanik nedenler Konik yaygın damar içi koagülapati Dev hemangioma Kalb kapak defektleri Antikorlar Hipersplenizm Kalıtsal nedenler Membran defektleri Enzim defektleri Hemoglobin defektleri: Talasemiler ve anormal gemoglobinler Kronik kan kayıpları Gizli kanamalar İdiopatik pulmoner hemosidrozis Paroksismal nokturnal hemoglobinüri Aşırı menstrual kanamalar ile seyreden koagülopatiler Shander A, Capellini MD, Goodnough LT: Vox Sanguinis,1-13,2009. Yıllık Transfüzyon gereksinimleri Mean number of transfusions Mean amount transfused 200 30 25 160 24.3 20 140 21 17.8 19 120 17.5 100 15 80 12.5 10 60 40 5 Mean amount transfused in last year (mL/kg) Mean number of transfusions in last year 180 20 0 Allpatients patients TM All (n = TM (n = 937) (N =1,744) 1,744) (n = 937) MDSMDS (n = 341) (n = 341) AA AA (n = 116) (n = 116) RA RA (n = 43) (n = 43) DBADBA (n = 14) (n = 14) 0 Cappellini MD, et al. Blood. 2008;112:[abstract 3880]. Sunum akışı Demir metabolizması Demir fazlalık nedenleri Transfüzyonda demir birikimi Demir yükünün etkileri Demir yükünün tanısı Demir yükünün yönetimi Transfüzyonda Demir Birikimi 1 mL pRBC = 1.08 mg demir 1 ünite = 200 mg demir 2Ü/AY 24 Ü/YIL 100 Ü /4YIL 20 gr demir Ozment CP, Turi JL: Biochimica et Biophysica Acta 1790:694-701, 2009. Demir yükleme oranları β-Talasemi major LIC (mg Fe/g dry wt) 50 Herediter hemakromatozis: homozigot 40 30 20 Herediter hemakromatozis: heterozigot 10 Normal 0 0 10 20 30 40 50 Yaş (yıl) Olivieri NF, Brittenham GM. Blood. 1997;89:739-61. Reaktif Oksidatif Stres (ROS ) Transferine bağlanan demir (TBI) ) toksik değil iken, transferrine bağlı olmayan demir(NTBI) veya labil moleküler komponenti labil plazma demiri (LPI) toksiktir ve zararlı hidroksi radikallerin üretimine katılır ROS Lysosomes Mitochondrial damage Lipid peroxidation Lipid peroksidasyon Mitokondrial harabiyet DNA damage Respiratuar enzim kaybı Protein damage Lizozomal frajilite Apoptozis Kell DB. BMC Med Genomics. 2009;2:2. Sunum akışı Demir metabolizması Demir fazlalık nedenleri Transfüzyonda demir birikimi Demir yükünün etkileri Demir yükünün tanısı Demir yükünün yönetimi Demir yükü ve organlarda birikimi Demirin organlarda birikimi Hipofiz Tiroid Paratiroid Normal Demir fazlalığı Kalb 30% Transferrin saturation % 100% Fe Fe Fe Fe Fe Karaciğer Pankreas Gonadlar Fe Fe Pietrangelo A:. Am J Hematol, 82:1142-1146, 2007. TRANSFÜZYONDA DEMİR YÜKÜ Demir yükü Serum trasnsferrinin kapasitesini aşar Transferrine bağlanmayan demir dolaşımda Serbest radikallerin ortaya çıkması ile doku hasarına yol açar Kalb yetmezliği KC fibrozis siroz Dokularda çökerek organların fonksiyonlarını bozar Diabetes mellitus İnfertilite Shander A, Capellini MD, Goodnough LT: Vox Sanguinis,1-13,2009. Gelişme geriliği Demir yükünün organlara etkisi Hipofiz → Büyüme geriliği Kalb → Kardiyomyopati, Kalb yetmezliği Karaciğer → Hepatik siroz Pankreas → Diabetes mellitus Gonadlar → infertilite Hipogonadizm, TRANSFÜZYONDA DEMİR YÜKÜ Karaciğer demir deposunun esas yeridir. Aşırı demir birikiminin esas sekeli; fibrozis, siroz hepatosellüler karsinom Shander A, Capellini MD, Goodnough LT: Vox Sanguinis,1-13,2009. Ozment CP, Turi JL: Biochimica et Biophysica Acta,1790:694-701, 2009. TRANSFÜZYONDA DEMİR YÜKÜ Kalbte, serbest demir çok düşük konsantrasyonlarda kalb hücrelerinde toksiktir. En genel formu hemosiderotik kardiyomyopatidir. Endokrin komplikasyonlar Tiroid Hipofiz Adrenal Pankreas Testis Over TRANSFÜZYONDA DEMİR YÜKÜ Endokrin komplikasyonlar Pankreas bezinde demir birikimi sonucu önce glukoz tolerans testinde bozulma arkasından diabetes mellitus gelişmesi, hipofiz bezinde demir birikmesi kısa boyla beraber büyüme hormon eksikliği Testis ve overlerde demir birikimi puberte gecikmesine ve infertiliteye, tiroidde birikim hipotiroidiye, paratiroidde birikim hipoparatiroidiye, Shander A, Capellini MD, Goodnough LT: Vox Sanguinis,1adrenalde birikim adrenal 13,2009. Ozment CP, Turi JL: Biochimica et Biophysica yetmezliğine sebep olur Acta,1790:694-701, 2009. TRANSFÜZYONDA DEMİR YÜKÜ Deride birikim bronz renkte pigmentleşmeye ve erken yaşlanma Kemiklerde demir birikimi yanında, kalsiyum fosfor dengesinin ve D vitamini metabolizmasının bozulması Osteopeni, Osteoporoz Fraktürlere yol açar, Büyük eklemlerde atropatiler Shander A, Capellini MD, Goodnough LT: Vox Sanguinis,1-13,2009. Ozment CP, Turi JL: Biochimica et Biophysica Acta,1790:694-701, 2009. TRANSFÜZYONDA DEMİR YÜKÜ Yersinia ve Klebsiella gibi olağan olmayan enfeksiyonlar görülmesi Patojenlerin direncinin artması Humoral sistemde zayıflama Hücresel sistemde zayıflama Ayrıca hücresel düzeyde fagositozun azalmasına Shander A, Capellini MD, Goodnough LT: Vox Sanguinis,1-13,2009. Ozment CP, Turi JL: Biochimica et Biophysica Acta,1790:694-701, 2009. Sunum akışı Demir metabolizması Demir fazlalık nedenleri Transfüzyonda demir birikimi Demir yükünün etkileri Demir yükünün tanısı Demir yükünün yönetimi DEMİR YÜKÜ TAYİNİ Demir yükü tayininde klinisyen testin klinik değerini, uygulanabilirliğini, invazivliğini, Validasyonunu, fiyatını düşünerek karar vermelidir Ferritin Karaciğer demir yoğunluğu (LIC) Superiletken quantum interferarans cihazı (SQUID) MRI Vermylen C. What is new in iron overload? Eur J Pediatr 167:377-381,2008 Demir yükünün tayininde yöntemlerin karşılaştırılması İnvaziv Fiyat Sınırlama Validasyon Ferritin Hayır Düşük İnfeksiyon, Evet İnflamasyon LIC Evet Orta Fibrozis, Siroz Evet SQUID Hayır Yüksek Uygulaması kolay değil Evet MRI Hayır Yüksek İdealist personel Evet Yöntem Vermylen C. What is new in iron overload? Eur J Pediatr 167:377-381,2008 Serum ferritin Sickle cell anaemia (n = 37) β-Thalassaemia major (n = 74) 24,000 en sık kullanılan, her yerde yapılabilen, invaziv olmayan, en ekonomik, Serum ferritin (µg/L) Serum ferritin düzeyi 12,000 8,000 4,000 0 0 4,000 8,000 12,000 16,000 Hepatic iron (µg Fe/g dry wt) Wood J: Am J Hematol, 82:1132-1135, 2007. Aydınok Y: Talasemi ve Hemoglobinopatiler:Tanı ve Tedavi. 2007 Antalya.sayfa:159-173 Brittenham GM, et al. Am J Hematol. 1993;42:81-5. Serum Ferritin Erkeklerde 300 ng/ml Kadınlarda 200 ng/ml 1000 ng/ml üzeri demir yüklenmesi 2500 ng/ml üzeri ise kardiyak demir yükü açısından yüksek risktir Ferritin akut faz reaktanı inflamasyon ve enfeksiyon durumlarında artar, kronik karaciğer hastalığında, malignansilerde, erişkin Stil hastalığında hemofagositik sendromda artar Wood J: Am J Hematol, 82:1132-1135, 2007. Aydınok Y: Talasemi ve Hemoglobinopatiler:Tanı ve Tedavi. 2007 Antalya.sayfa:159-173 NTBI ve LPI Ozment CP, Turi JL: Biochimica et Biophysica Acta;1790:694-701, 2009. NTBI ve LPI ölçümü Depolanmış kan süresi arttıkça NTBI miktarının da arttığı gösterilmiştir Ozment CP, Turi JL: Biochimica et Biophysica Acta,1790:694-701, 2009. NTBI ve LPI İtalya’da yapılan çok merkezli çalışmada 174 talasemi majorlu hastanın 145 inde (83.3) NTBI yüksek bulunmuş, Transferin saturasyonu ve artmış kardiyak siderosiz riski ile pozitif korelasyon gösterilmiştir. Piga A. Et al.: J Hematol, 84:20-33, 2009. Karaciğer demir yoğunluğu ölçümü Karaciğerden alınan biyopsi örneklerinden atomik absorbsiyon veya emisyon spektrometrisi ile kuru karaciğerde ki demir oranı ölçülür. Bu yöntemin invaziv olması nedeni ile hastaların uyum sorunu yaşaması, Her yerde ölçüm olanağının bulunmaması, orta ve ağır karaciğer fibrozisi varlığında biyopsi örneğinin fibrotik bantlara gelmesi yanılgılara neden olabilir. Karaciğer demir yükünü sınıflamada total demir skoru, hepatosit demir skoru, portal demir skoru Ghugre NR et al. Am J Hematol, 84 :480- 483,2009 Ghugre NR et al. Am J Hematol, 84 :480- 483,2009 Karaciğer Demir Birikimi(LIC) LIC mg /g d.w. Demir birikimi 0.6-1.2 Normal 3.2-7.0 Hafif 7.0-15.0 Orta >15 Ağır Ghugre NR et al. Am J Hematol, 84 :480- 483,2009 Magnetik Rezonans Görüntüleme ( R2 MRI) 1.8 mg/g kuru karaciğer ağırlığı üzerindeki demir düzeylerini doğrululukla saptayan bir teknik olarak standardizasyonu ve validasyonu sağlanmış bir yöntemdir. Karaciğer demir yoğunluğunun 3.2mg/g üzerinde olması demir yükünü gösterir Mavrogeni S: Blood Transfus. 7(3):183 -7, 2009. Karaciğer demir yoğunluğunu gösteren diğer yöntemler Bilgisayarlı tomografi (BT) Nükleer rezonans skatering (NRS) Süperiletken kuantum interferans cihazı (SQUID) Ancak BT nin güvenilirliği az, NRS klinik uygulaması sorunlu, SQUID ise güvenilir olmasına karşın pahalı ve uygulaması zor bir yöntemdir. Shander A, Capellini MD, Goodnough LT: Vox Sanguinis,1-13,2009. Kalb demir birikimi Kardiyak T2* MRI gradient eko görüntüler ile kalb demir yoğunluğunu saptamada standardize ve validiye edilmiş bir yöntemdir. Leung AW, Chu WC, Lam WW Lee V, Li CK: Pediatr Blood Cancer, 17:1-6,2009. Kalb demir birikimi (T2*) (T2*) ms >20 Demir birikimi Normal Hafif 20-14 14-8 Orta Ağır <8 5 ms 6 ms 7 ms 8 ms 9 ms 11 ms 13 ms Ghugre NR et al. Am J Hematol, 84 :480- 483,2009 15 ms 17 ms Kalb demir birikimi RV LV Liver RV LV Liver Bazı olgularda karaciğer demir yükü fazla iken kalb demir yükü normal, bazı olgularda da karaciğer demir düşük iken kalb demir yükü fazla bulunmuştur. LV = left ventricle; RV = right ventricle. Anderson LJ. Eur Heart J. 2001;22:2171-9. Sunum akışı Demir metabolizması Demir fazlalık nedenleri Transfüzyonda demir birikimi Demir yükünün etkileri Demir yükünün tanısı Demir yükünün yönetimi Demir yükünün yönetimi Demir birikimi ile komplikasyonlardan kaçınmak için ferritin düzeylerini 5001000 ng/ml arasında tutmak gerekir. Serum ferritin düzeyi 15 yıl süre ile izlenen talasemi majorlu hastalarda 2500 ng/ml altında seyreden hastalarda kardiyak hastalıksız yaşam oranı %91 iken, 2500 ng/ml üstünde seyreden hastalarda %20 dir. Aydınok Y: Talasemide demir yükü ve şelasyon (Editörler) Canatan D, Aydınok Y: Talasemi ve Hemoglobinopatiler:Tanı ve Tedavi. 2007 Antalya.sayfa:159-173. Porter J: Am J Hematol, 82:1136-1139, 2007 Şelasyon Tedavisinde Hedef ŞELASYONA BAŞLAMA Düzenli transfüzyon programı 1. yılını tamamladığında 10 cc/kg 10 – 15 kez transfüzyonunu izleyerek Serum ferritin 1000µg/L’e ulaştığında Karaciğer demir yoğunluğu 3.2 mg/g’a ulaştığında ŞELASYON TEDAVİSİNİN İZLEMİ İzlem aracı Amaç İzlem aralığı Serum ferritin 500 -1000 µg/L 3 ay aralarla Karaciğer demir (R2 MRI) 3.2 -7.0 mg/g d.w. yılda 1-2 kez Kalp (T2* MRI) >20 msec yılda 1-2 kez Aydınok Y: Talasemide demir yükü ve şelasyon (Editörler) Canatan D, Aydınok Y: Talasemi ve Hemoglobinopatiler:Tanı ve Tedavi. 2007 Antalya.sayfa:159-173. Porter J: Am J Hematol, 82:1136-1139, 2007 Demir yükünün yönetimi Geçerli tedaviler flebotomi ve demir şelasyon tedavisidir. Flebotomi: Herediter hemokromatozis gibi kalıtsal demir yüküne bağlı durumlarda uygulanır. Anemi nedeni ile kronik transfüzyon alan hastalarda kontrendikedir. Demir şelasyon tedavisi Demir şelasyon tedavisi İdeal demir şelatörü Demir afinitesi ve spesifitesi yüksek, metabolizması yavaş, şelasyon etkinliği yüksek, doku penetrasyonu iyi, demirin geri salınımına izin vermeyen, negatif demir dengesi sağlayan, sadece demir uzaklaştıran, demir bağımlı enzim sistemleri ile etkileşmeyen, toksik olmayan, yan etkileri kabul edilebilir, hasta uyumu iyi ve kullanımı kolay olan şelatördür. Aydınok Y: Talasemide demir yükü ve şelasyon (Editörler) Canatan D, Aydınok Y: Talasemi ve Hemoglobinopatiler:Tanı ve Tedavi. 2007 Antalya.sayfa:159-173. Porter J: Am J Hematol, 82:1136-1139, 2007 Capellini MD, Piga A. Curr Mol Med 8(7):663-674,2008. Şelasyonların gelişimi Desferrioksamin(DFO) Desferal ®, Novartis 1977 1967 Deferipron (DFP) Ferriprox ®, ApoPharma 1989 Deferasirox (ICL670) Exjade ®,Novartis 1998 Deferitrin (GT56-52) Genzyme 1960 1970 1980 Aydınok Y: Talasemi ve Hemoglobinopatiler:Tanı ve Tedavi. 2007 Antalya.sayfa:159-173. FDA EMEA Porter J: Am J Hematol, 82:1136-1139, 2007 Capellini MD, Piga A. Curr Mol Med 8(7):663-674,2008. 1990 Deneysel 2000 2010 Talasemide yaşam Birth cohort 1960–1964 1965–1969 1970–1974 1975–1979 1980–1984 1985–1996 Survival probability 1.00 0.75 0.50 0.25 Log-rank test: p < 0.0001 0 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 Age (years) Borgna-Pignatti C, 4th ISST Antalya, 2006. Desferrioksamin: DFO (Desferal®) Desferrioksamin altı dişli (hekzadentate) yapısı olan bir moleküldür. Bir demir atomunu altı koordinasyon alanından bağlayarak stabil bir demir - şelatör kompleksi oluşturur. HO N O H N O CH3 + H3N O HN O N OH N HO Aydınok Y: Talasemide demir yükü ve şelasyon (Editörler) Canatan D, Aydınok Y: Talasemi ve Hemoglobinopatiler:Tanı ve Tedavi. 2007 Antalya.sayfa:159-173. Porter J: Am J Hematol, 82:1136-1139, 2007 Capellini MD, Piga A. Curr Mol Med 8(7):663-674,2008. O Desferrioksamin: DFO (Desferal®) Bu kompleks hidrofilik ve büyük ağırlıklı bir molekül olduğundan emilimi yoktur yarılanma ömrü kısa (5-10 dk) olduğundan cilt altı ve damar yolu ile infüzyon tarzında verilir. Çocuklara 25-35 mg/kg/gün dozda başlanır, yaş ilerledikçe doz artırılır ve erişkinlere 50-60 mg/kg/gün dozunda, haftanın yedi günü, 8-12 saat gidecek şekilde infüzyon yolu ile verilir. Aydınok Y: Talasemide demir yükü ve şelasyon (Editörler) Canatan D, Aydınok Y: Talasemi ve Hemoglobinopatiler:Tanı ve Tedavi. 2007 Antalya.sayfa:159-173. Porter J: Am J Hematol, 82:1136-1139, 2007 Capellini MD, Piga A. Curr Mol Med 8(7):663-674,2008. Deferipron:DFP (Ferriprox ® , Kelfer® ) DFP iki dişli (bidenate) yapısında, bir demir atomunun altı koordinasyon alanının bağlamak için üç DFP molekülü gerekir, lipofilik yapıda küçük bir molekül olduğundan oral alınır, yarılanma ömrü 47-134 dk olduğundan üç bölünmüş dozda verilir. O OH N Me Aydınok Y: Talasemide demir yükü ve şelasyon (Editörler) Canatan D, Aydınok Y: Talasemi ve Hemoglobinopatiler:Tanı ve Tedavi. 2007 Antalya.sayfa:159-173. Porter J: Am J Hematol, 82:1136-1139, 2007 Capellini MD, Piga A. Curr Mol Med 8(7):663-674,2008. Me Deferipron:DFP (Ferriprox ® , Kelfer® ) Lipofilik olması nedeni ile dokulara penetrasyonu yüksektir hücresel düzeyde mitokondrialarda demirin çözünmesine sağlar. DFP, 75-100 mg/kg/gün dozunda, günlük doz üçe bölünerek verilir, tek başına her gün kullanıldığı gibi, kardiyak sorunu olan ağır demir yüklü hastalarda DFO ile kombine edilerek kullanılır . Aydınok Y: Talasemide demir yükü ve şelasyon (Editörler) Canatan D, Aydınok Y: Talasemi ve Hemoglobinopatiler:Tanı ve Tedavi. 2007 Antalya.sayfa:159-173. Porter J: Am J Hematol, 82:1136-1139, 2007 Capellini MD, Piga A. Curr Mol Med 8(7):663-674,2008. Deferasiroks:DFX (Exjade® ) DFX üç dişli yapıda (tridentate) olduğundan bir demir atomunun altı koordinasyon alanını bağlamak için iki DFX molekülü gerekir. Suda erime özelliği ve yarılanma ömrünün uzun (8-16 saat) olması nedeni ile, sabahları tek dozda kahvaltı öncesi alınması yeterlidir. OH O N Aydınok Y: Talasemide demir yükü ve şelasyon (Editörler) Canatan D, Aydınok Y: Talasemi ve Hemoglobinopatiler:Tanı ve Tedavi. 2007 Antalya.sayfa:159-173. Porter J: Am J Hematol, 82:1136-1139, 2007 Capellini MD, Piga A. Curr Mol Med 8(7):663-674,2008. N N Deferasiroks:DFX (Exjade® ) Transfüzyon sayısı (Eritrosit süspansiyonu) Doz 2 ünite altında (<7 ml/kg/ay) 10 mg/kg 2-4 ünite (7-14 ml/kg/ay) 20 mg/kg 4 üniteden fazla (>14ml/kg/ay) 30 mg/kg Aylık serum ferritin izlenerek ilaç dozunda ayarlamalar yapılabilir Ferritin 500 ng/ml altına düşerse ilaç kesilir. Demir şelatörlerinin özellikleri O H H O Şelatör DFO DFP DFX mw 657 139 373 hidro/lipofilik hidrofilik lipofilik lipofilik Fe-şelatör komp. 1:1 1:3 1:2 t1/2 20 dk 53-156 dk 8-16 saat oral emilim (t max) - 45 dk 1-2 sa doz 40-50 mg/kg 75-100 mg/kg 20-30 mg/kg uygulama 8-12 sa s.c. inf. 3x1 1x1 sıklık 5-7 gün/hafta her gün her gün demir atlım %50-70 üriner %30-50 fekal üriner fekal Demir şelatörlerinin özellikleri Desferrioksamin (DFO) Deferipron (DFP) Deferasiroks (DFX) Alım yolu Cilt altı veya damar yolu Oral Oral Yarılanma ömrü 20 dk 2-3 saat 8-16 saat Demir atılımı İdrar/dışkı İdrar Dışkı Doz aralığı 20-60 mg/kg/gün 50-100 mg/kg/gün 20-30 mg/kg/gün İzlem Yıllık odiometri ve göz muayenesi Aylık ferritin, 10 yaş üstü kardiak demir izlemi Haftalık kan sayımı, aylık ALT izlemi, Aylık ferritin, 10 yaş üstü kardiak demir izlemi Aylık kreatinin ve ALT izlemi, Aylık ferritin, 10 yaş üstü kardiak demir izlemi Avantajları Uzun süreli deneyim Demir depolarını yönetmede etkili, kardiyak hastalıkta yoğun tedavi veya DFP ile kombine tedavi Oral alım Emniyet profili iyi Kardiyak demiri çıkarmada etkili, kardiyak hastalıkta DFO ile kombine tedavi Oral alım, Günlük tek doz alımı, 24 saatlik etkisi, Kardiyak demiri çıkarmada etkili, Bir çok hematolojik hastalıkta kullanımı Dezavantajları Parenteral kullanımı İşitme, Göz ve kemik toksisitesi, Hasta uyumunun zayıf olması 75 mg/k günlük doz ile negatif demir balansını sağlayamaması, Agranülositoz riski Uzun süreli deneyim olmaması, Renal fonksiyon izlemi, Tüm hastalarda yüksek dozlarda negatif demir balansı sağlayamaması Özellikler Demir şelasyon tedavisi Şelatörlerin hücre içindeki ve plazmadaki serbest demiri etkisiz hale getirmek için 24 saat süreli etkili olması istenir. Şelasyon etkinliği DFO : DFP : DFX : %13 %4 %27 Porter J: Am J Hematol, 82:1136-1139, 2007 Sonuç olarak; Demir metabolizması Fe Fe Fe Kalıtsal demir metabolizması HEPSİDİN hastalıkları DEMİR Düzenli transfüzyon DÜZENLEMESİNDE ANAHTAR gerektiren hastalıklar ROS Lysosomes Mitochondrial damage Lipid peroxidation DNA damage Protein damage Sonuç olarak; Demir tayini Karaciğer demir yoğunluğu (LIC) Ferritin Superiletken quantum interferarans cihazı (SQUID) MRI Sonuç olarak; Demir şelasyon tedavisi 18 Desferrioksamin hastaların yaşamını değiştirmiştir 17 Myocardial T2* (geometric mean ± SEM) DFP 16 DFO ve DFP kombinasyonun kalb demir atımında ki yeri tartışmasızdır DFO 15 14 13 12 DFP kardiyak demir atılımında etkilidir BSL 6 12 DFX ile çalışmalar devam etmektedir 924 saat sürekli etki 9Tek dozda alımı 9Kalb demir atılımı azaltması 9Karaciğer demirini azaltma 9LPI kontrolu 9Güvenli kullanımı Study 105 LPLV Jan 2008 Core & Extension (5 years) Study 106 Phase II Core & Extension (5 years) LPLV Feb 2008 Study 108 Core & Extension (5 years) Phase III Phase IV Study 107 Core & Extension (5 years) Study 2402 Core & Extension (3 years) LPLV Dec 2008 LPLV Nov 2008 Study 2409 Core & Extension May’08; June’09 (2 years)
Benzer belgeler
talasemide demir yükü ve şelasyon
gradient echo görüntülerle kalp demir yoğunluğunu saptamada standardize ve validiye bir
yöntemdir. MRI T2*’ın 20 milisaniye üzerinde bulunması, kalpte normal demir birikimini
tanımlarken, 14 – 20 m...