allerji testleri - Düzen Laboratuvarlar Grubu
Transkript
allerji testleri - Düzen Laboratuvarlar Grubu
ALLERJİ TESTLERİ Dr.ALEV Dr ALEV ÖKTEM Düzen Laboratuvarlar Grubu Allerji Allerji vücudumuzun bağışıklık sisteminin çevremizde bulunan ve zararlı olmayan bazı maddelere karşı, ki bunlara allerjen denir, aşırı şeklide ve anormal bir reaksiyon vermesidir vermesidir. Oluşan reaksiyon bir inflamasyondur ve tip 1 hipersensitivite olarak bilinir Benign bir durumdan, hayatı tehdit edici anaflaksiye kadar geniş yelpazede klinik durumlara neden olabilir 5 kişiden 1’inde görülür Allerji oluşumunda çevresel faktörler ve genetik yatkınlık önemli nedenlerdir Bu reaksiyonun nedeni dolaşımda normal şartlar altında çok az bulunan IgE’nin IgE nin mast hücreleri ve bazofillerden salınımıdır Allerji Çevresel risk faktörleri vardır Sigara g kullanımı(aktif ( ve p pasif)) Hava kirliliği Viral enfeksiyon Aile Hikayesi %5 Her iki ebeveyn atopik %31 Tek ebeveyn y %64 Her iki ebeveyn atopik non-atopik U Wahn Allergy 2000;55:591-599 IgE--Kaynaklı Allerjik Hastalık IgE Duyarlılığın başlaması -kaynak -doz -sıklık Tolerans Viral enfeksiyon Aşırı reaksiyon Başlatıcı olay -allerjenler -doz d Klinik Bulgular IgE antikorları -spesifite -konsantrasyon -dağılım dağılım Çocukluk Çağında Allerji Görülme Sıklığı ve Tipi Allerjik j Hastalıklar Atopik dermatit Allerjik rinit Tekrarlayan otitis media Gastrointestinal bulgular Astım Kimlere Ki l Test T t Yapılmalı? Y l l? EAACI (E (European A Academy d off All Allergy and d Clinical Immunology) tavsiyesi: Ciddi, kalıcı ve rekürren allerji benzeri p olan tüm ççocuklarda semptomu ve Bu tip bir hastalık nedeni ile tedavi gereken, yaşa bakılmadan tüm olgularda allerjik hastal hastalıklar klar yönünden önünden test yapılmalıdır Total IgE 1967 Yüzlerce farklı allerjene karşı farklı IgE’ler oluşur f Antihistaminikler ölçümü interefere etmez IgE 3 aydan itibaren tespit edilebilir Yaşa göre üst sınır (%95) 3 ay 1 yaş 5 yaş 10 yaş Erişkin 4,1 kU/L 13 kU/L 48 kU/L 85 kU/L 64 kU/L Vaka 40 yaşında erkek hasta IgE g düzeyi y 300 kU/L ((Üst sınır: 100 kU/L)) Ürtiker ve kaşıntı şikayeti var Tetikleyici faktör bilinmiyor Steroid ve antihistaminiklere cevap alınamamış Tanı: Non Non--allerjik ürtiker Hastadaki IgE düzeyi yüksekliğinin allerjik bir nedeni yoktur Total IgE g Düzeyinin y Allerji Tanısındaki Yeri Allerjik reaksiyonlar, parazitik hastalıklar, kronik sinüzit, viral enfeksiyonlar, y hepatitler, p kolesistit, prostatit vb. Total IgE g <10 kU/L ise allerjij g görülme ihtimali nadirdir Klinik bulgu g var ve spesifik IgE g düzeyleri y yüksekken total IgE normal sınırlar içinde bulunabilir Allerjik semptomu olan kişilerde bile tek başına total IgE allerjik hastalıkların tanı ve taramasında k ll l kullanılmamalıdır ld Allerji Testleri Deri testleri Sensitivitesi yüksektir Cilt problemi, bazı ilaçları kullananlar ve anaflaksi riski olanlara yapılamaz Uzun zaman alır ve prosedürü zordur Spesifik IgE ölçümü Spesifitesi yüksektir Çok sayıda allerjene karşı tek örnek ile tarama yapılabilir Pahalıdır Deri Testleri 1900’lü yıllar ll Düşük miktarda allerjen deri içine verilir Dokudaki mast hücrelerinin yüzeyinde bulunan IgE ile reaksiyona girer Selüler değişimler ve degranülasyona neden olur ve histamin vb. maddeler salınır Histamin de enjeksiyon bölgesinde reaksiyona neden olur Bu reaksiyonlar büyüklüğüne göre sınıflandırılabilir Spesifik IgE Dolaşımdaki IgE ölçülür Antihistaminikler ölçümü ç interfere etmez Her proteine karşı ölçüm yapılabilir Total IgE >2500 kU/L ise spesifik IgE düzeylerinde yalancı pozitifliğe neden olabilir Deri testi veya spesifik IgE testlerinin pozitifliği veya düzeyi semptomların tipi ve ciddiyeti ile ilişkili değildir Spesifik IgE Spes g Phadiotop / İnhalant Allerjenler Çayır polenleri (grass) Yabani ot polenleri (weed) Ağaç polenleri Ev tozları (mite) Mikroorganizmalar Epidermal ve hayvan proteinleri Böcekler Zehirler İlaçlar Mesleki maruziyet Parazitler Yiyecekler Değerlendirme (kU/L) <0,10 Anlamlı değil 0,10--0,34 Klinik anlamı ? 0,10 Cut--off 0,35 kU/L Cut 0,35--0,70 Düşük 0,35 0,71--3,50 Orta 0,71 3,51--17,50Yüksek 3,51 17,50 Yüksek 17,51--50 Çok yüksek 17,51 50--100 50 Çok yüksek >100 Çok yüksek Negatif Negatif Sınırda Pozitif Pozitif Kuvvetli pozitif Kuvvetli pozitif Kuvvetli pozitif + ++ +++ ++++ +++++ ++++++ CutC t-off 0 Cut 0,35 35 kU/L için Sensitivite S ifit Spesifite Klinik Tanı Pozitif Negatif Toplam Pozitif 1121 360 1481 %89 %91 Spesifik IgE Negatif 144 3545 3689 Paganelli R et al., Allergy 1998; 53: 763-8 Toplam 1265 3905 5170 Değerlendirme 0,10 0 0,1010-0,34 0 34 kU/L klinik kli ik b bulgular l l ilile bi birlikte likt değerlendirilmelidir Spesifik IgE konsantrasyonu arttıkça pozitiflik derecesinin artması klinik bulguların derecesi ve deri testi ile uyumlu y olmayabilir y Test sonuçlarının değerlendirilmesinde hastanın hikayesi önemlidir Pozitif sonuç sensitizasyon varlığını gösterir. Allerji tanısı koydurmaz. Negatif sonuç klinik allerjiyi ve anaflaksi gelişme ihtimalini ekarte ettirmez 0 1 0 5 kUA/L Spesifik IgE Düzeyi 0,1-0,5 Sensitizasyon derecesi çok düşüktür Genellikle semptom görülmez FAKAT Allerji tanısı konması mümkün olmayan zamanda sensitizasyona erken tanı konmasını sağlar Sensitizasyonun takibinde kullanılabilir Semptomlar ortaya çıkmadan önce hangi allerjenlerin yaratabileceğini ll j l i problem bl t bil ği i gösterir ö t i Küçük çocuklarda daha değerlidir Sıklıkla ilaç ve zehir allerjilerinde rastlanır Vaka fx5 karışım testi ++ pozitif (1,69 kU/L) f1 f2 f3 f4 f13 f14 0,15 , kU/L 0,13 kU/L 0 18 kU/L 0,18 0,11 kU/L 0,15 kU/L 0,14 , kU/L Hangi Spesifik IgE ? Hangi Sıra S İle İ ? Önce karışımlar ş Önce tekliler Tavsiye T i Edilen Edil Profiller P fill Phadiotop Infant 11 besin ve inhalan allerjen içerir Çocukluk çağı besin allerjilerinin %90’ı %90 ı 6 ana besine bağlıdır I h l t allerjenler Inhalant ll j l iise kö köpek k ve kkedi di proteinleri, cockroach, mold ve ev tozu akarı Tarama amaçlı olarak kullanılabilir Besin Allerjisi Çocuklarda %6, erişkinlerde %3,7 görülür Her türlü gastrointestinal semptom görülebilir Yiyecek alımından kısa süre sonra semptomlar ortaya çıkar Negatif deri testi veya IgE test sonucu ile birlikte besin allerjisi j olma ihtimali ççok düşüktür ş Pozitif sonucun değerlendirilmesi ise zordur Pozitif sonuçç olması,, allerjik j reaksiyon y olmasa da sensitizasyon olduğunu gösterir Pozitiflik yıllarca kalabilir Bazı allerjik proteinler çapraz reaksiyon verebilir Ör. Soya ve fındık Ö Buğday Ör. B ğd ve çayır polenleri l l i ((+2)) p pozitif fıstık allerjisi j olan bir kişi; ş Semptom oluşmadan her gün fıstık yiyebilir Başka bir kişide ise anaflaksi gelişebilir Bu kişi bir gün fıstık yediğinde sadece ağzında karıncalanma olurken olurken, ertesi gün yediğinde anaflaksi olabilir. Daha sonra tekrar hafif semptomlar görülebilir görülebilir. Çocuklarda Allerji Allerjik reaksiyonlar açısından hangi gıdaya, ne zaman başlanması gerektiği tartışmalıdır Süt allerjisi 1 yaşından sonra azalır 35 aylık çocukların %50’sinde %50 sinde herhangi bir dönemde yumurta allerjisi görülmüştür. 44-4,5 yaşında bu çocukların yarısında allerji kaybolur 5 çocuktan birinde fıstık allerjisi görülür Süt veya yumurta allerjisi olanlarda 3 yaşına kadar diğer allerjen gıdalardan kaçınılmalıdır Yumurta Allerjisi – Yaş İlişkisi 1 0.9 0,5 y 0.8 0.7 0,5-1 y Probability 0.6 >1 y 0.5 1y 0.4 0.3 0.2 <0.5y 0.5y-1y 1y > 1y 0.1 0 0.3 1 3 10 IgE antibody concentration 30 Komata, Ebisawa et al. WAC 2005, Munich 100 Yumurta Süt Fıstık 7 kU/L 15 kU/L 14 kU/L >%95 allerjik reaksiyona neden olur Fakat düşük düzeyler için bunun tersini söylemek ne yazık ki mümkün değildir Pozitif çıkan testlerin yarısında allerji görülmez ö ül Tolerans Süresi Yumurta yedikten sonra ilk reaksiyondan tolerans gelişimine geçen ortalama süre I E düzeyi IgE dü i düşük dü ük çocuklar kl (<2 ( 2 kU/L) - 27 ay IgE düzeyi yüksek çocuklar (>2 kU/L) - 59 ay Boyano--Martinez et al JACI 2002:110:304 Boyano 2002:110:304--9 İnek Sütü Allerjisi j İnfantların %2 %2--8’inde görülür Gastrointestinal, dermatolojik ve inhalan semptomlara neden olabilir A Anne sütü ütü ilile b beslenme l (ö (özellikle llikl ilk 4 ay)) iinek k sütü allerjisinin ortaya çıkma ihtimalini azaltır Anne sütü alan bebekte allerjik semptomlar varsa, annenin diyeti özellikle süt, fıstık ve yumurta açısından y ç g gözden g geçirilmelidir ç Tanıda deri testleri ve spesifik IgE’nin değeri çok sınırlıdır Oral challenge anlamlıdır Herhangi bir memeliye ait sütün ilk 1 yılda verilmesi önerilmez Penisilin Allerji Testi Penisilin G (majör determinant) Penisilin V (minör determinant) Penisiline karşı spesifik IgE’ler artıp azalabilir l bili Bu penisilin uygulamasını takiben, u nedenle ede e pe s uygu a as ta be , 2-3 haftadan önce ve 6 aydan sonra örnek alınmamalıdır Tedavi Anti-histaminikler altta yatan inflamasyonu Antiortadan kaldırmaz,, sadece semptomlara p yöneliktir İnhalen steroidlerin yan etkisi çoktur Tedavinin etkinliğinin takibinde ECP kullanılabilir ECP (Eozinofilik Katyonik Protein) Eozinofil granüllerinde bulunan sitotoksik bir proteindir Hava yollarındaki eozinofiller aktive olduğunda degranülasyonla ECP salınır ve epitelyal hasara neden olur ECP düzeyi y tedavi takibinde kullanılır Örnek alımına dikkat edilmelidir
Benzer belgeler
Besin Allerjisi ve İntoleransı
• Spesifik antijenlere karşı dolaşımdaki IgE varlığını
saptar.
• İn vivo testtir, anlık sonuç verir.
• Kolay ve pratik bir testtir.
• Her zaman doğru sonuç vermeyebilir.