Open Heart Surgery in Dialysis Dependent Chronic
Transkript
Open Heart Surgery in Dialysis Dependent Chronic
Erciyes Med J 2013 • DOI: 10.5152/etd.2013.61 Open Heart Surgery in Dialysis Dependent Chronic Kidney Disease Patients: Clinical Experience ORIGINAL INVESTIGATION ÖZGÜN ARAŞTIRMA ABSTRACT ÖZET 1 Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kalp Damar Cerrahisi Anabilim Dalı, Kahramammaraş, Türkiye Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nefroloji Anabilim Dalı, Kahramanmaraş, Türkiye 2 Hemodiyaliz Bağımlı Kronik Böbrek Yetmezlikli Hastalarda Açık Kalp Cerrahisi Deneyimlerimiz Orhan Bozoğlan1, Bülent Meşe1, Erdinç Eroğlu1, Ekrem Doğan2 Objective: We aimed to present dialysis dependent chronic kidney disease patients who underwent open heart surgery. Amaç: Açık kalp cerrahisi uygulanan diyaliz bağımlı kronik böbrek yetmezlikli hastaları sunmayı amaçladık. Material and Methods: Sixteen dialysis dependent end stage chronic kidney disease patients (7 male, 9 female; mean age 62±11; range 30-75) enrolled to the study. Twelve of them were given only coronary artery bypass surgery, two had both coronary artery bypass surgery and valve replacement, one was given both ascending aorta and aortic valve replacement, and one was given right atriyal mixoma resection. The preoperative and postoperative data were analyzed retrospectively. Gereç ve Yöntemler: Hemodiyalize bağımlı son dönem böbrek yetmezlikli onaltı hasta (7 erkek, 9 kadın; ortalama yaş 62±11; dağılım 30-75) alındı. On iki hastaya koroner arter bypass ameliyatı, iki hastaya koroner arter bypass ile birlikte aort kapak replasmanı, bir hastaya asendan aort replasmanı ile birlikte aort kapak replasmanı ve bir hastaya sağ atriyal miksoma rezeksiyonu ameliyatı uygulandı. Bu olguların ameliyat öncesi, ameliyat sırasındaki ve ameliyat sonrası bulguları geriye dönük olarak incelendi. Results: Fourteen patients underwent coronary artery bypass surgery and mean distal bypass was 3.07±0.9. Mean crossclamp time was 50±27 minutes, total cardiovascular by-pass duration was 87±40 min. None of the patients needed revision. Mean drainage volume was 500±150 milliliters. Atrial fibrillation occurred in 4 patients and all of them converted to sinus rhythm medically. One patient died on the postoperative second day because fatal arrhythmia occurred after dialysis; and one patient died because of low cardiac output. Mortality rate was 12.5%. Mean intensive care unit duration was 52±4 hours, total hospitalization time was 7±2 days. Conclusion: Open heart surgery has acceptable mortality and morbidity rates in dialysis dependent chronic kidney disease patients. Submitted/Geliş Tarihi 07.05.2012 Accepted/Kabul Tarihi 07.03.2013 Available Online Date/ Çevrimiçi Yayın Tarihi 23.10.2013 Correspondance/Yazışma Dr. Orhan Bozoğlan, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kalp Damar Cerrahisi Anabilim Dalı, 46050 Kahramammaraş, Türkiye Phone: +90 344 221 23 37 e.mail: orhanbozoglan1975@ hotmail.com ©Copyright 2013 by Erciyes University School of Medicine - Available online at www.erciyesmedicaljournal.org ©Telif Hakkı 2013 Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Makale metnine www.erciyesmedicaljournal.org web sayfasından ulaşılabilir. Key words: Chronic kidney disease, coronary artery bypass, hemodialysis Bulgular: On dört hastaya koroner arter bypass cerrahisi uygulandı ve ortalama distal bypass sayısı 3,07±0,9. Ortalama kross klemp süresi 50±27 dk, toplam kardiyopulmoner bypass süresi ise 87±40 dakika idi. Hiçbir hastada revizyon ihtiyacı olmadı. Ortalama drenaj miktarı 500±150 mL idi. Dört hastada (%25) atriyal fibrilasyon gelişti ve bu hastaların tamamı tıbbi tedavi ile sinüs ritmine döndü. Bir hasta postoperatif ikinci gün diyaliz sonrası gelişen fatal aritmi sonucu bir hasta ise yoğun bakım takibi sırasında düşük kardiyak debi sendromu nedeniyle kaybedildi. Mortalite oranı %12,5 olarak gerçekleşti. Hastaların yoğun bakımda kalma süresi ortalama 52±4 saat, toplam hastanede yatış süresi 7±2 gün bulundu. Sonuç: Açık kalp cerrahisi hemodiyalize bağımlı kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda kabul edilebilir mortalite ve morbitite oranları ile uygulanabilir. Anahtar kelimeler: Kronik böbrek yetmezliği, koroner arter bypass, hemodiyaliz Giriş Açık kalp cerrahisinin günümüzde daha fazla sayıda yapılması, kronik böbrek yetmezliği gibi daha yüksek risk grubundaki hastalarda bu ameliyatların yapılmasını beraberinde getirmiştir. Kronik böbrek yetmezliği (KBY) olan hastalarında koroner arter hastalığı (KAH) birinci sıradaki ölüm nedenidir (1, 2). Hemodiyaliz hastalarında özellikle hipertansiyon ve diyabet gibi ateroskleroz için genel risk faktörlerinin daha fazla bulunması nedeni ile kardiyovasküler hastalıklar normal populasyona göre daha yaygındır. Kronik böbrek yetmezliği aynı zamanda valvüler kalsifikasyon, asimetrik septal hipertrofi ve ileti bozukluklarına sebep olabilmekte, diyaliz işlemleri ise enfektif endokardit sıklığını arttırmaktadır (3). Ülkemizde hemodiyaliz merkezlerinin artması ve teknolojideki gelişmeler nedeniyle KBY hastalarının ortalama yaşam süreleri uzamakta ve bunun sonucu olarak artan sayıda ileri yaş grubu ve diyabetik hasta hemodiyaliz programlarına dahil olmaktadır. Kronik böbrek yetmezlikli hastalarda ameliyat, özellikle kardiyopulmoner bypass (KPB), özel bakım gerektiren bir takım sorunlar doğurur. Kronik böbrek yetmezlikli hastalar gerek böbrek yetersizliği nedeniyle, gerekse KPB’nin sıvı ve elektrolit dengesinde oluşturduğu önemli değişiklikler nedeniyle kalp cerrahisi için yüksek risk grubu oluşturmaktadır (4). KBY’li hastalarda açık kalp cerrahisinin mortalitesi normal böbrek fonksiyonlu hastalara göre daha yüksektir. Erciyes Med J 2013 Article in Press doi: 10.5152/etd.2013.61 Bozoğlan et al. Chronic Kidney Disease and Open Heart Surgery Üremik hastaların KPB’a toleransının kısıtlılığı, koagülasyon bozukluklarına bağlı kanama, toksik madde atılımındaki yetersizlik ve enfeksiyonlara karşı duyarlılık bunda önemli rol oynamaktadır (5). Biz bu çalışmada, diyalize bağımlı kronik böbrek yetmezlikli hastalarda açık kalp cerrahisi deneyimlerimizi sunmayı amaçladık. İstatistiksel analiz Çalışmada elde edilen tüm veriler Windows için Statistical Package for the Social Sciences (SPSS Inc., Chicago, Illinois, USA) 15.0 versiyon bilgisayar programına yüklendi. Niceliksel değişkenler ortalama±standart sapma (SS), niteliksel değişkenler ise frekans dağılımı ve yüzde ile verildi. Gereç ve Yöntemler Bulgular Bu çalışmaya Temmuz 2006 ve Ocak 2012 tarihleri arasında iki farklı kalp damar cerrahisi kliniğinde kardiyopulmoner bypass altında kalp cerrahi uygulanmış hemodiyalize bağımlı son dönem böbrek yetmezliği olan onaltı hasta alındı. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Klinik Araştırmaları Etik Kurulu 2011/1110 nolu onayı ve tüm hastaların bilgilendirilmiş gönüllü olurları alındı. Hastaların 7’si erkek, 9’u kadın ve ortalama yaş 62±11 idi (dağılım 30-75). On iki hastaya izole koroner arter bypass ameliyatı, iki hastaya koroner arter bypass ile birlikte aort kapak replasmanı, bir hastaya asendan aort replasmanı ile birlikte aort kapak replasmanı, bir hastaya sağ atriyal miksoma rezeksiyonu ameliyatı uygulandı. Bu olguların ameliyat öncesi, ameliyat sırasındaki ve ameliyat sonrası bulguları geriye dönük olarak incelendi. Bir hastada sağ atriyal miksoma bir hastada asendan aort anevrizması ve aort yetmezliği, ondört hastada koroner arter hastalığı vardı. Dört hastada operasyon öncesi geçirilmiş miyokard infarktüsü (%25), on hastada diabetes mellitus (%62,5), on beş hastada hipertansiyon (%93,8) ve iki hastada kronik obstüktif akciğer hastalığı (%12,5) vardı. Dokuz hastada hem hipertansiyon hem de diabetes mellitus (%56) mevcuttu. Hastaların ortalama sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu %52±11 idi. Hastaların preoperatif özellikleri Tablo 1’de verildi. Bir hastaya sağ atriyal miksoma eksizyonu ve bir hastaya asendan aort replasmanı ile birlikte aort kapak replasmanı yapıldı. Tüm hastalar ameliyattan bir gün önce hemodiyalize alındı. Hastaların tamamında hemokonsantrasyon filtresi kardiyopulmoner bypass devresine ilave edilerek KPB süresince hemofiltrasyon uygulandı. Ameliyat sonrası 2, 4 ve 6. günlerde hemodiyaliz tekrarlandı. Prime solüsyonu olarak izotonik NaCl ve hematokrit %25’in üzerinde tutulacak şekilde plazma ile taze kan karışımı kullanıldı. Hafif hipotermi uygulandı, akım 2,5 lt/dk/ m2 ve arteryel basınç 50 mmHg üzerinde tutulacak şekilde sıvı ya da vazopresör ajan kullanılmasına dikkat edildi. Miyokard koruması tüm hastalarda aralıklı olarak verilen antegrad ve retrograd izotermik, potasyumlu kan kardiyoplejisi ile sağlandı. Sol internal mamaryan arter (LİMA) sol ön inen koroner arter (LAD) için kullanıldı. Diğer koroner arterler için greft olarak safen ven tercih edildi. Ondört hastaya koroner arter bypass cerrahisi uygulandı ve ortalama distal bypass sayısı 3,07±0,9 idi. Asendan aort replasmanı 30 mm dacron greft ile kapak replasmanı mekanik kapak ile gerçekleştirildi. Ameliyatlarda ortalama kros klemp süresi 50±27 dk, toplam perfüzyon süresi ise 87±40 dk idi. Altı hastada KPB çıkışında kardiyak inotropik destek ihtiyacı oldu. Hastalarda kanama ya da başka bir nedenle revizyon ihtiyacı olmadı ve ortalama drenaj miktarı 550±150 mL olarak gerçekleşti. Hastaların ameliyat öncesinde ortalama BUN değeri 76,2 mg, kreatinin değeri 4,6 mg/ dL, potasyum değeri 4,8 mEq/lt iken, ameliyat sonrasında bu değerler BUN 93,8 mg, kreatinin 6,1 mg/dL ve potasyum 5,2 mEq/lt olarak ölçüldü. Dört hastada (%25) atriyal fibrilasyon gözlendi ve hastaların tamamı tıbbi tedaviye olumlu yanıt vererek sinüs ritmine döndü. Bir hasta postoperatif ikinci günde diyaliz sonrası gelişen aritmi ve iki hasta düşük kardiyak debi ve buna bağlı gelişen multiorgan yetmezliği nedeniyle postoperatif dördüncü gün kaybedildi. Mortalite oranı %18,8 olarak bulundu. Hastaların yoğun bakımda kalma süresi ortalama 52±4 saat, toplam hastanede yatış süresi 7±2 gün olarak bulundu. Hastalarla ilgili operatif ve postoperatif bulgular Tablo 2’de verildi. Bir hastada postoperatif geç dönemde yara yeri enfeksiyonu gelişti. Uygun antibiyotik yara bakımı ile tamamen düzeldi. Taburcu edilen tüm hastaların kardiyak açıdan asemptomatik olarak diyalize girmeye devam ettikleri görüldü. Tablo 1. Olguların preoperatif özellikleri Tablo 2. Olguların operatif ve postoperatif bulguları Operasyon kabg kabg+avr avr+aar miksoma Distal bypass sayısı 50±27 Kross klemp süresi Yaş 62±11(30-75) Postoperatif AF Cinsiyet E/K 7/9 Diyabet 1062,5 Hipertansiyon 1593,8 Preoperatif/ Postoperatif BUN Kreatinin Potasyum KOAH 1212,5 Drenaj Miktarı Miyokard İnfarktüsü 4 Hastane yatış süresi EF 50±8(40-60) KOAH: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, EF: Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu 3,07±0,9 87±40 n=16% 25 1275,0 212,5 16,25 16,25 KPB süresi 43,7/56,3 n=16% Mortalite 4 76,2/93,8 mg 4,6/6,1 mEq/lt 4,2/5,2 mg/dL 550±150 mL 25 7±2 212,5 KABG: Koroner arter bypass, avr: aort kapak replasmanı, aar: asendan aort replasmanı, KPB: Kardiopulmoner bypass, AF: Atriyal Fibrilasyon Bozoğlan et al. Chronic Kidney Disease and Open Heart Surgery Tartışma Son yıllarda kronik böbrek yetmezliği nedeniyle diyalize bağımlı hastalarda açık kalp cerrahisi uygulanan hasta sayısı giderek artmaktadır (6). Birçok araştırma sonuçlarına göre kardiyovasküler olayların hemodiyaliz hastaları için en önemli ölüm nedeni olduğunu ortaya koymaktadır (7). Diyaliz bağımlı iskemik kalp hastalarında revaskülarizasyon ihtiyacı giderek artmaktadır, bu hastalarda perkütan transluminal anjioplasti (PTCA) uygulamaları yüksek komplikasyon oranına sahip olması ve uzun dönemde iyi olmayan sonuçlar nedeniyle daha az tercih edilmektedir (8). Çeşitli merkezlerde yapılan toplam kardiyak cerrahi hastalarının %0,3-0,9’u diyaliz bağımlı KBY’li hastalardan oluşmaktadır (9, 10). Bizim kliniğimizde son 300 açık kalp cerrahisi uygulanan hastadan 3’ü diyaliz bağımlı KBY hastası idi. Açık kalp cerrahisi gereken diyaliz bağımlı KBY hastalarını içeren geniş kapsamlı bir literatür çalışmasında 863 hastada izole koroner arter bypass ameliyatında %8,9, izole kapak replasmanlarında %19,3 ve kombine kapak replasmanı ile koroner bypass ameliyatlarında ise %39,5 oranında mortalite bildirilmiştir (11). Bizim kliniğimizde mortalite oranı %18,8 olarak bulunmuştur. Hastalarımızda mortaliteye etki eden en önemli faktör ileri yaş olarak tespit edildi. Kaybettiğimiz üç hastada yetmiş yaş ve üzerindeydi. Kamohara ve ark. (12) yaptığı çalışmada kronik böbrek yetmezlikli hastalar gerek böbrek yetmezliği, gerekse de KPB’ın neden olduğu sıvı-elektrolit dengesizliğine bağlı kalp cerrahisi için riskli hasta grubunu oluşturduklarını ve mortalite oranlarını %3-25 arasında, ortalama %9 olarak bildirilmiştir. Bu hastaların KPB’a düşük toleranslarının olması, pıhtılaşma bozuklukları sonucu meydana gelen kanama ve immun sistemlerindeki baskılanmaya bağlı enfeksiyonlara olan yatkınlıkları bunda önemli rol oynamaktadır. Literatürde mortalite nedeni olarak en sık kardiyak nedenler, sepsis ve çoklu organ yetmezliği gösterilmiştir (13, 14). Bu hastalarda ameliyat ve ameliyat sonrası bakımdaki gelişmeler ve edinilen deneyimler doğrultusunda mortalite ve morbidite oranları giderek düşmektedir. Buna karşın ameliyat edilen hastaların yaş ortalamasının yükselmesi, diyaliz bağımlılık süresinin uzunluğu mortaliteyi artıran faktörlerdir. Labrousse ve ark. (13) yaptığı çalışmada yıllar içinde hastane mortalitesinin giderek azaldığını bildirmişlerdir. Ariyoshi ve ark. (14) yaptıkları çalışmada erken perioperatif mortaliteyi 35 hastalık serisinde %5,7 olarak rapor etmekle beraber; kronik diyaliz hastalarında yapılacak koroner baypas ameliyatlarının atan kalpte yapılmasının en akılcı yöntem olduğunu önermişlerdir. Horst ve ark. (15) yaptığı başka bir çalışmada ilk 30 gün içindeki mortalite oranı %14, mortalite nedenleri olarak da perioperatif miyokard enfarktüsü, hemodiyaliz sırasında hipotansiyon ve düşük debiye bağlı kardiyak arrest, kardiyak tamponat ve çoklu organ yetmezliğini göstermişlerdir. KBY’li hastalarda kardiyopulmoner bypass esnasında hafif hipotermi, hematokrit değerinin %25’in üzerinde tutulması ve ortalama perfüzyon basıncının 50 mmHg ve üzerinde olması önerilmektedir. Bizde kliniğimizde hafif hipotermi ve hemotokriti %25 civarlarında tutmaya çalıştık. Günümüzde çoğu merkezde KPB sırasında kardiyopleji tekniği olarak antegrad ve retrograd kan kardiyoplejisi kullanılmaktadır. Bizim kliniğimizde de standart KPB teknikleri ile antegrad ve retrograd aralıklı izotermik, kan kardiyoplejisi rutin olarak kullanılmaktadır. Diyalize bağımlı KBY hastalarında bozulmuş baroreseptör mekanizmaları ve ameliyat sonrası erken dönemde hipotansiyona bağlı olarak erken greft trombozu gelişebilmektedir. Bu nedenle ameliyat sonrası hastanın doluş basınçları ve hemodinamisi yakından Erciyes Med J 2013 Article in Press doi: 10.5152/etd.2013.61 takip edilmelidir. Kapak hastalığı bulunan KBY’li hastalarda bioprotezlerde kalsifikasyon ihtimalinin kalsiyum metabolizmasındaki bozukluğa bağlı arttığı dikkate alındığında çoğunlukla mekanik kapaklar tercih edilmektedir (9). Açık kalp cerrahisi uygulanacak diyaliz bağımlı KBY’li hastalarda ameliyat öncesi hazırlık aşamasında ortak bir görüş yoktur. Son yıllarda yapılan birçok çalışmada diyalize bağımlı hastalarda ameliyat sonrası hemodiyalizin ilk 24 ile 48 saat içinde yapılması önerilmektedir (10). Ameliyat sonrası dönemde ise hastanın ciddi sıvı elektrolit bozukluğu olmaması durumunda hemodiyalizin ikinci günde yapılması uygun olacaktır. Bu hastalarda hemodiyalizin daha fazla geciktirilmesi ise hastayı sıvı yüklenmesine, yüksek potasyum seviyelerine bağlı komplikasyonlara ve toksik metabolitlerin olumsuz etkilerine maruz bırakacaktır. Açık kalp cerrahisi planlanan KBY’li hastaları operasyondan bir gün önce diyalize alarak erken peroperatif dönemde hem sıvı hem de elektrolit seviyelerini en uygun düzeye çekmek önemlidir. Ayrıca açık kalp cerrahisi sonrası bir hastanın hemodinamik yönden en kararsız olduğu dönem yoğun bakımda geçireceği ilk 24 saattir. Pompa sırasında hemofiltrasyon uygulaması ve postoperatif takip sırasında gereksiz sıvı yükünden kaçınarak ameliyat sonrası gerekecek diyaliz sürecini olabildiğince uzatma avantajı sağlayacaktır (16). Turgut ve ark. (17) yaptığı çalışmada ameliyat sırasında kullanılan hemofiltrasyonun ameliyat sonrası morbidite ve mortaliteye olumlu etkilerinin olduğu gösterilmiştir. Son yıllarda hemodiyaliz bağımlı kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda kabul edilebilir morbitite ve mortalite oranları ile açık kalp cerrahisinin yapılabileceği genel kabul görmüş bir gerçektir. Çoğu merkezde KBY’li hastalara kardiyak cerrahi yapılmakta ve başarılı sonuçlar alınmaktadır. Çalışma kısıtlıkları Çalışma dizaynının ve sunulan verilerin retrospektif arşiv bilgilerine bağlı olması ve hasta sayısının az olması çalışmanın önemli kısıtlılıklarıdır. Sonuç Kardiyopulmoner bypass altında kardiyak cerrahi uygulanacak olan KBY’li hastalarda özellikle sıvı ve elektrolit dengesi ve doluş basınçları yakından izlenerek hemodinamik stabilite sağlanabilir. Bu hastalarda kardiyoloji, nefroloji ve kardiyovaskuler cerrahi ekiplerinin birlikte ve koordineli bir şekilde çalışması ile daha iyi sonuçlar alınabilir ve bu hastalarda uygulanacak başarılı kardiyak girişim ile semptomlarda düzelme, beklenen yaşam süresinde uzama sağlanabilir. Conflict of Interest No conflict of interest was declared by the authors. Peer-review: Externally peer-reviewed. Ethics Committee Approval: Ethics committee approval was received for this study from the ethics committee of Kahramanmaraş Sütçü İmam University School of Medicine. Informed Consent: Written informed consent was obtained from patients who participated in this study. Authors’ contributions: Conceived and designed the experiments or case: OB. Performed the experiments or case: BM. Analyzed the Erciyes Med J 2013 Article in Press doi: 10.5152/etd.2013.61 Bozoğlan et al. Chronic Kidney Disease and Open Heart Surgery data: EE. Wrote the paper: OB, ED. All authors have read and approved the final manuscript. Çıkar Çatışması Yazarlar herhangi bir çıkar çatışması bildirmemişlerdir. Hakem değerlendirmesi: Bağımsız hakemlerce değerlendirilmiştir. Etik Komite Onayı: Bu çalışma için etik komite onayı Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden alınmıştır. Hasta Onamı: Yazılı hasta onamı bu çalışmaya katılan hastalardan alınmıştır. Yazar Katkıları: Çalışma fikrinin tasarlanması: OB. Deneylerin uygulanması: BM. Verilerin analizi: EE. Yazının hazırlanması: OB, ED. Tüm yazarlar yazının son halini okudu ve onayladı. Kaynaklar 1. Fukumoto A, Yamagishi M, Doi K, Ogawa M, Inoue T, Hashimoto S, et al. Hemodiafiltration during cardiac surgery in patients on chronic hemodialysis. J Card Surg 2006; 21(6): 553-8. [CrossRef] 2. Batiuk TD, Kurtz SB, Oh JK, Orszulak TA. Coronary artery bypass operation in dialysis patients. Mayo Clin Proc 1991; 66(1): 45-53. [CrossRef] 3. Christiansen S, Splittgerber FH, Claus M, Philipp T, Reidemeister JC. Implications of End-Stage Renal Disease on Cardiac Surgery. Int J Angiol 1998; 7(4): 335-8. [CrossRef] 4. Aşlamacı S, Sezgin A, Taşdelen A, Gültekin B, İkizler C. Kronik böbrek yetersizliği olan hastalarda kalp cerrahisi. Türk Göğüs Kalp Damar Cer Derg 1995; 3(3): 253-8. 5. Bhattacharyya N, Cheung AH, Dang CR, Wong LL, Myers SA, Ng RC, et al. Open heart surgery in patients with end-stage renal disease. Am J Nephrol 1997; 17(5): 435-9. [CrossRef] 6. Weerasinghe A, Hornick P, Smith P, Taylor K, Ratnatunga C. Coronary artery bypass grafting in non-dialysis-dependent mild-to-moderate renal dysfunction. J Thorac Cardiovasc Surg 2001; 121(6): 1083-9. [CrossRef] 7. Luciani GB, Menon T, Vecchi B, Auriemma S, Mazzucco A. Modified ultrafiltration reduces morbidity after adult cardiac operations: a prospective, randomized clinical trial. Circulation 2001; 104(1): 1253-9. 8. Kahn JK, Rutherford BD, McConahay DR, Johnson WL, Giorgi LV, Hartzler GO. Short- and long-term outcome of percutaneous transluminal coronary angioplasty in chronic dialysis patients. Am Heart J 1990; 119(3): 484-9. [CrossRef] 9. Ko W, Kreiger KH, Isom OW. Cardiopulmonary bypass procedures in dialysis patients. Ann Thorac Surg 1993; 55(3): 677-84. [CrossRef] 10. Jault F, Rama A, Bonnet N, Reagan M, Nectoux M, Petitclerc T. Cardiac surgery in patients receiving long term hemodialysis. Short and long term results. J Cardiovasc Surg 2003; 44(6): 725-30. 11. Horst M, Mehlhorn U, Hoerstrup SP, Suedkamp M, de Vivie ER. Cardiac surgery in patients with end-stage renal disease:10-year experience. Ann Thorac Surg 2000; 69(1): 96-101. [CrossRef] 12. Kamohara K, Yoshikai M, Yunoki J, Fumoto H, Murayama J, Hamada M, et al. Safety of perioperative hemodialysis and continuous hemodiafiltration for dialysis patients with cardiac surgery. Gen Thorac Cardiovasc Surg 2007; 55(2): 43-9. [CrossRef] 13. Labrousse L, de Vincentiis C, Madonna F, Deville C, Roques X, Baudet E. Early and long term results of coronary artery bypass grafts in patients with dialysis dependent renal failure. Eur J Cardiothorac Surg 1999; 15(5): 691-6. [CrossRef] 14. Ariyoshi T, Eishi K, Yamachika S, Hazama S, Takai H, Odate T, et al. Perioperative and mid-term results of coronary bypass surgery in patients undergoing chronic dialysis. Ann Thorac Cardiovasc Surg 2006; 12(4): 257-64. 15. Horst M, Mehlhorn U, Hoerstrup SP, Suedkamp M, de Vivie ER. Cardiac surgery in patients with end-stage renal disease: 10-year experience. Ann Thorac Surg 2000; 69(1): 96-101. [CrossRef] 16. Özcan AV, Gökşin İ, Ocak E, Pazarcıkcı S, Adalı F. Perioperative Use of Ultrafiltration in Patients with Chronical Renal Failure During Open Heart Surgery. Fırat Tıp Dergisi 2008; 13(3): 176-8. 17. Turgut AR, Özbudak E, Özerdem A, Özker E, Bilginer N, Sandıkçı A, et al. Open heart surgery in dialysis-dependent patients with chronic kidney failure. Türk Göğüs Kalp Damar Cer Derg 2008; 16(4): 223-7.
Benzer belgeler
PDF - Uludag Üniversitesi Tip Fakültesi Dergisi
Bu çalışmaya Temmuz 2006 ve Ocak 2012 tarihleri arasında iki
farklı kalp damar cerrahisi kliniğinde kardiyopulmoner bypass altında kalp cerrahi uygulanmış hemodiyalize bağımlı son dönem
böbrek yetm...