PDF 454kb

Transkript

PDF 454kb

Türk KOBİ’leri İçin
AB Çevre Müktesebatı’na
Uyum ile İlgili Bilgi Sisteminin Kurulması Projesi
KOBİ’ler için Çevre Kılavuzu
KOBİ’LER İÇİN ÇEVRE KILAVUZU
İÇERİK
1
SANAYİDE TÜRK ÇEVRE MEVZUATI UYGULAMALARI .....................................6
1.1.
Katı Atıkların Yönetimi ..........................................................................................6
1.2.
Sanayide Ambalaj Atıkları Yönetimi.......................................................................7
1.2.1. Ambalaj Üreticilerinin Yükümlülükleri .................................................................8
1.2.2. Piyasaya Sürenlerin Yükümlülükleri .....................................................................9
1.2.3. Muafiyetler .........................................................................................................10
1.3.
Tehlikeli Atıkların Yönetimi .................................................................................11
1.3.1 Atık Üreticisi Sorumlulukları ...............................................................................12
1.3.2 Depolama.............................................................................................................13
1.3.3. Ara Depolama .....................................................................................................14
1.4.
Atık Yağların Yönetimi.........................................................................................14
1.4.1 Atık Yağların Geçici Depolanması ve Geçici Depolama Tankları ile ilgili Kurallar
.....................................................................................................................................15
1.4.2. Atık Yağ Ara Depolama ve Geri Kazanım Tesisi Kurmak İsteyen
İşletmelerinin Yükümlülükleri ......................................................................................16
1.5.
Zararlı Kimyasal Maddelerin Yönetimi .................................................................16
1.6.
Hafriyat Toprağı İle İnşaat Ve Yıkıntı Atıklarının Yönetimi..................................17
1.6.1. Hafriyat sırasında yapılacak işlemler ve alınacak önlemler ..................................18
1.6.2. Tadilat/Tamirat//İnşaat/Yıkım sırasında yapılacak işlemler ve alınacak önlemler;19
1.7.
Atık Su Yönetimi ..................................................................................................20
1.7.1. Temel Kirleten Sorumlulukları............................................................................20
1.7.2. Atık Su Deşarjına İlişkin Temel Yasaklar............................................................20
1.7.3. Atık Su Sahibi İşletme Tarafından Dikkate Alınması Gereken Unsurlar ..............21
1.7.4. Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Kapsamında Alınması Gereken İzinler...........22
1.8.
Hava Kalitesi Yönetimi.........................................................................................25
1.9.
Gürültü Yönetimi ..................................................................................................27
1.10.
Acil Durum Kılavuzu ........................................................................................28
1.10.1 Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler.........................................................28
1.10.2 Olası Acil Durum Halleri Tedbirleri Ve Uygulanacaklar ...............................29
1.11.
Gemilerden Atık Alınması Ve Atıkların Kontrolü ............................................30
2. AVRUPA BİRLİĞİNİN ÇEVRE FASLINDA YER ALAN VE SANAYİCİLERİ
İLGİLENDİREN MÜKTESEBATI......................................................................................30
2.1 Yatay Mevzuat............................................................................................................31
2.2. Hava Kalitesine İlişkin Mevzuat ................................................................................32
2.3. AB Atık Yönetimi Mevzuatı ......................................................................................33
2.4. Su Kalitesine Yönelik Mevzuat..................................................................................33
2.5. Doğa koruma .............................................................................................................34
2.6. Kimyasallar ...............................................................................................................34
2.7. Endüstriyel Kirlilik Kontrolü ve Risk Yönetimi .........................................................34
2.8. Nükleer Güvenlik.......................................................................................................35
2.9. KOBI Sınıflandırması ................................................................................................35
3.
KOBİ’LER İÇİN PROJE FİNANSMANI ....................................................................36
3.1
Proje Teklifi Hazırlamaya İlişkin Kısa Bilgiler......................................................38
3.2
KOBİ’LERE ÖZEL FON PROGRAMLARI.........................................................41
4
ISO 14000 ....................................................................................................................42
4.1
Iso 14000 Çevre Yönetim Sistemleri Standart Serisi..............................................42
4.2
ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standardı İlkeleri............................................43
4.2.1
Çevre Politikasının Belirlenmesi....................................................................43
4.2.2
Planlama .......................................................................................................43
4.2.3
Uygulama ve İşlemler....................................................................................43
4.2.4
Kontrol Düzeltici Faaliyetler .........................................................................43
4.2.5
Yönetimin Gözden Geçirmesi........................................................................44
5. İLGİLİ LİNKLER ........................................................................................................45
Önsöz
Bu kitabın amacı;
• KOBİ’lerin ulusal çevre mevuatı ve AB çevre müktesebatına uyum için her
türlü eğitim ve danışmanlık verilmesi,
• AB uyumlaştırma sürecinde entegrasyonumuzu hızlandıran, sanayi ve çevre
entegrasyonunu sağlayacak stratejilerin geliştirilmesi
• Sanayicilerin ihtiyacını karşılayacak projeleri geliştiren ve bu projelerin
uluslararası fon kaynaklarından finanse edilmesi,
• Temiz ürün, temiz üretim ve en uygun teknikler konularında sanayicilerin
yönlendirilmesi
konularında yapılacak çalışmalardan sanayicinin haberdar edilerek birlikte çalışma
olasılıklarının değerlendirilmesidir.
Özellikle AB ile müzakerelerin başlatılması aşamasında, AB nin çıkış noktasının bir
ekonomik işbirliği platformu olduğu dikkate alındığında, ticaretin önünde teknik
engellerin kalkarken sanayici için çevre bariyerinin her zaman çözülmesi gereken bir
problem olacağı ve bu konuda uyum stratejilerinin getirecekleri çıkış noktamız
olmuştur.
Sanayicinin çevre ile uyumun gerekliliği sadece ticaret ile getirilen zorunluluklar
olmayıp Türkiye'nin taraf olduğu küresel ve bölgesel düzeydeki uluslararası çevre
düzenlemelerinden kaynaklanan yükümlülüklerinden de kaynaklanmaktadır.
Türkiye açısından çevre koruma kaynaklı tarife dışı teknik engelleri öngörüp hazırlıklı
olmak ve teknik gereksinimleri yerine getirerek en az zararla atlatabilmek ve Avrupa
Birliği'nde kabul görmüş, gelişmekte olan çevre koruma standardlarını takip ederek
ve bunlara uyum sağlamak sanayici için çözmesi gereken sorundur.
Müktesebatın çevreye ilişkin bölümünün en zorlayıcı kısım olduğu kabul edilmektedir.
Çevre mevzuatı son 30 yıl boyunca gelişmiştir ve bu gün yönergeler, yönetmelikler,
kararlar ve tavsiyeler dahil 300 belgeden oluşmaktadır. AB’ye giriş tarihine kadar,
eğer mevzuatın belirli parçaları için geçiş dönemi üzerinde mutabakata varılmış ise
bunlar hariç, Türkiye’nin söz konusu mevzuatla uyum sağlaması gerekmektedir.
Sanayicimizi çevre müktesebatı açısından etkileyebilecek yaklaşık 70 direktif
bulunmaktadır.
Öncelikle AB’ye uyum sürecinde sanayicilerimiz için müzakere sürecine katılım
sağlayarak politika ve stratejilerinin içinde olmak önemli bir hedeftir. Hazırlanacak
yasalarda ve stratejilerin tespitinde Türkiye’ye gelecek projelerde ve kurulması
gereken yeni yapılanmalarda yönlendirci olmak gerekmektedir. Daha sonra ise
sanayiciler için ayrılan araştırma fonlarına ulaşmak hedef olmalıdır.
Bu hedeflere katkıda bulunmak amacı ile hazırlanan kitapta, sanayide türk çevre
mevzuatı uygulamaları kobi’ler için fon olasılıkları ve ilgili detay bilgilerin erişim
adreslerini bulacaksınız.
1 SANAYİDE TÜRK ÇEVRE MEVZUATI UYGULAMALARI
Sanayicimizi ilgilendiren çevre yönetimi ile ilgili pekçok yasa hukusal düzenleme
bulunmaktadır. Bu konuda detaylı bilgilere internet sitemizden ulaşabilirsiniz Bu
bölümde özellikle KOBİlerin çevre konusunda öncelikle bilmeleri gereken bazı
yönetmeliklerin temel kuralları özetlenmiştir.
1.1.
Katı Atıkların Yönetimi
Katı atıkların çevreye zarar vermeyecek şekilde toplanması, geçici depolanması,
taşınması, değerlendirilmesi ve bertarafına ilişkin kurallar Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliğine 1991 (Resmi Gazete 20814) ve 2005 (25777) yılları arasında 8
değişiklik yapılmıştır.
Evsel katı atıkların, park, bahçe ve yeşil alanlardan atılan bitki atıklarının, iri katı
atıkların, zararlı atık olmamakla birlikte evsel katı atık özelliklerine sahip sanayi ve
ticarethane atıklarının, evsel atık su arıtma tesislerinden elde edilen (atılan) arıtma
çamurlarının (ve zararlı atık sınıfına girmeyen sanayi arıtma tesisi çamurlarının,
toplanması, taşınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi, bertaraf edilmesi ve
zararsız hale getirilmesine ilişkin esaslar bu yönetmelikle belirlenmiştir.
Atık yönetiminde minimizasyon temel hedeftir. Atık minimizasyonu atık üretiminin
önlenmesi veya azaltılması, üretilen atığın kalitesinin arttırılması, zararların
indirgenmesi, geri dönüşümün, yeniden kullanımın ve geri kazanımın
özendirilmesidir.
Katı atıklar, ambalaj atıkları, hafriyat atıkları, tehlikeli atıklar (aküler,piller,tıbbi atıklar
atık yağlar.. vb) ayrı ayrı biriktirilir.
Katı atık üreten kişi ve kuruluşların yükümlülükleri;
1) En az katı atık üreten teknolojiyi seçmek. AB BAT dokümanları bu konuda
sanayicilere sektör bazında teknik destek sağlamaktadır.
2) Mevcut üretimdeki katı atık miktarını azaltmak (minimizasyon)
3) Katı atık içinde zararlı madde bulundurmamak. Bu kapsamda kullanılmış pil ve
akülerin, ilaç atıklarının, kullanılmış araç lastiklerinin, ambalaj atıklarının ve
metal variller, buzdolabı, çamaşır makinesi, elektronik aletler ve mobilya gibi
büyük hacimli katı atıkların evsel atıklar ile birlikte atılması yasaktır. Bu tür
atıklar normal evsel atıklardan ayrı olarak toplanacak, biriktirilecek ve tabi
oldukları mevzuat hükümlerine göre bertaraf edileceklerdir.
4) Katı atıkların değerlendirilmesini ve geri kazanılmasını sağlamak. Bu
kapsamda atıkların değerlendirilebilmesi için Çevre ve Orman Bakanlığı’ndan
geçici çalışma izni veya lisans almış işletmeler ile çalışılması gerekmektedir.
5) Oluşan katı atıkların, çevrenin sağlığını bozmayacak şekilde kapalı olarak
muhafaza edilmesi ve çöp toplama işlemi sırasında yol üstünde hazır
bulundurulması zorunludur.
6) Oluşan katı atıkları, belediyenin ve mahallin en büyük mülki amirinin istediği
şekilde üretildikleri yerlerde hazır etmeleri gerekmektedir.
7) Sanayi tesisi mücavir alan sınırları dışında kalıyor ise atıklarını kendisi
taşımakla yükümlüdür.
8) Sanayi tesislerinde bulunan evsel ve evsel nitelikli endüstriyel atık suların
arıtılması sonucu oluşan arıtma çamurları depolanarak bertaraf edilecek ise
içinde bulunan su oranının % 65’i geçmemesi gerekmektedir.
9) Bu arıtma çamurunun toprakta kullanılması sözkonusu ise, 31.05.2005 tarihli
ve 25831 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Toprak
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin 9. ve 10. maddelerinde belirtilen hükümlere
uyulması zorunludur.
1.2.
Sanayide Ambalaj Atıkları Yönetimi
Ambalaj atıkları yönetimi, ambalaj atıklarının belirli bir sistem içinde kaynağında ayrı
toplanması, taşınması, tekrar kullanılması, geri dönüşümü, geri kazanılması, bertarafı
ve benzeri işlemlerin tümünü kapsamaktadır.
Ambalaj atıklarının yönetimiyle ilgili esaslar 30.07.2004 tarihli ve 25538 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan ve 01.01.2005 tarihi itibari ile yürürlüğe giren Ambalaj ve
Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Yönetmelik, kullanılan
malzemeye (plastik, metal, cam, kağıt, karton, kompozit vb) ve kaynağına (evsel,
endüstriyel, ticari, işyeri) bakılmaksızın ülke içinde piyasaya sürülen bütün
ambalajları ve ambalaj atıklarını kapsamaktadır.
Ambalaj atıklarının yönetimine ilişkin ilkeler şunlardır;
a) Ambalajın tasarımından başlayarak, üretimi, pazarlanması, dağıtımı,
kullanılması, atık haline gelmesi ve bertaraf edilmesine kadar; çevreye verdiği
zararın, temiz ürün ve teknolojiler kullanılarak, nitelik ve nicelik olarak azaltılması
esastır.
b) Ambalaj üreticileri; ambalaj malzemesini tekrar kullanıma, geri dönüşüme ve
geri kazanıma uygun şekilde üretmek, bu üretimi Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde
belirtilen ağır metal muhtevaları ile ilgili sınır değerlere ve Yönetmeliğin Ek-1’inde
verilen temel koşullara uygun şekilde yapmakla yükümlüdürler.
c) Ambalajların üretim aşamasında üreticiler; dolumu veya paketlenmesi
aşamasında piyasaya sürenler tarafından işaretlenmesi zorunludur.
d) Tek yönlü ambalaj kullanımının ve bunların atıklarının kontrol altına
alınabilmesi amacıyla, öncelikle tekrar kullanıma uygun ambalajlar tercih edilir.
e) Ambalaj atıklarının çevreye zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı
olarak alıcı ortama verilmesi ve düzenli depolama sahalarında depolanarak bertarafı
yasaktır.
f) Ambalaj atıklarının yönetiminden sorumlu kişi veya kişiler ile kurum ve
kuruluşlar, bu atıkların çevre ve insan sağlığına zararlı olabilecek etkilerinin
azaltılması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.
g) Ambalaj atıklarının kaynağında en aza indirilmesi, üretimin kaçınılmaz olduğu
durumlarda ise öncelikle tekrar kullanılması, geri dönüştürülmesi ve geri kazanılması
esastır.
h) Tüketiciler; ambalaj atıklarını kaynağında diğer atıklardan ayrı olarak
biriktirmek ve toplama sistemine uygun olarak hazır etmekle yükümlüdürler.
ı) Sağlıklı bir geri kazanım sisteminin oluşturulması için ambalaj atıklarının
kaynağında ayrı toplanması esastır.
j) Ürünlerini ambalajlayarak piyasaya sürenler; bu ürünlerin kullanımı sonucu
ortaya çıkan ambalaj atıklarının geri dönüşümünü ve geri kazanımını sağlamak ve bu
amaçla yapılacak maliyetleri karşılamakla yükümlüdürler.
k) Ambalaj atıklarının neden olduğu çevresel kirlenme ve bozulmadan dolayı
ekonomik işletmeler sorumludurlar.
l) Ambalaj atıklarının yönetiminden kaynaklanan her türlü çevresel zararın
giderilmesi amacıyla yapılan harcamalar; bu atıkların yönetiminden sorumlu olan
gerçek ve tüzel kişiler tarafından karşılanır.
Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği (AAAKY), ambalaj atıklarının
yönetimi konusunda hem ambalaj üretimi yapan, hem de ürettiği ürünleri
ambalajlayarak piyasaya süren işletmelere çeşitli yükümlülükler getirmektedir.
1.2.1. Ambalaj Üreticilerinin Yükümlülükleri
Ambalaj üreticileri, ambalajları tekrar kullanılabilecek, geri dönüştürülebilecek, geri
kazanılabilecek ve bütün bu işleri kapsayan yönetim ve bertaraf aşamalarında
çevreye en az zarar verecek şekilde tasarlamalı ve üretmelidirler. Geri dönüşümü ve
geri kazanımı mümkün olmayan ambalajların üretilmesi, piyasaya sürülmesi ve
ithalatı yasaktır.
Yurt içinde üretilecek ve kullanılacak ambalajlar ile ithal edilecek ambalajların
Yönetmelik EK-1 ’de belirtilen temel koşullara uymaları zorunludur. Yine ambalaj
üreticilerinin ürettikleri ambalajlarda veya ambalaj türevlerinde bulunabilecek kurşun,
civa, kadmiyum ve krom +6 yoğunlukları için belirli sınır değerlere riayet etmeleri
gerekmektedir.
Ambalaj atıklarının geri toplanması, tekrar kullanılması, geri kazanımının
kolaylaştırılması ve tüketicinin bilgilendirilmesi amacıyla ambalajların üretimleri
sırasında işaretlenmesi zorunlu olup, bu kapsamda ambalaj üreticilerinin ürettikleri
ambalajların üzerinde geri kazanılabilir ambalaj sembolü ile ambalajın cinsini belirten
kısaltma ve malzeme cinsine ait numarayı bulundurmak zorundadırlar. Sembolün
merkezine ambalajın üretildiği malzemenin cinsini temsil eden numara, altına da
malzeme cinsini temsil eden kısaltma yazılır (örnek) . İşaretleme, ambalajın üzerinde;
kolayca görülebilir, okunabilir, ambalaj açıldığı takdirde bile kalıcı ve dayanıklı olacak,
işaretlemenin teknik nedenlerden dolayı ambalajın üzerinde yapılamaması
durumunda piyasaya süren tarafından etiket üzerinde yapılacaktır.
Ambalaj üreticilerinin bir diğer yükümlülüğü de bildirim zorunluluğu olup, ambalaj
üreticilerinin Ambalaj Üreticisi Müracaat Formu’nu doldurarak her yıl Şubat ayı
sonuna kadar Çevre ve Orman Bakanlığı’na bildirimde bulunmaları gerekmektedir.
Ambalaj üreticilerinin en önemli yükümlülüklerinden birisi de ürettikleri ambalajların
atıklarının toplanması ve geri kazanılmasıdır. Bu konuda esas sorumluluk ambalajı kullanarak
ürünlerini piyasaya süren işletmelere ait olmakla birlikte ambalaj üreticilerine de piyasaya
sürenler adına bu sorumluluğu üstlenme imkanı getirilmiştir.
1.2.2. Piyasaya Sürenlerin Yükümlülükleri
Piyasaya sürenler öncelikle ürünlerinin ambalajlanması sırasında tekrar kullanılabilir
ambalajları tercih edeceklerdir.
Piyasaya sürenlerin en önemli yükümlülüklerinden birisi ambalaj atıkları yönetim
planını Çevre ve Orman Bakanlığı’na sunmaktır. Ambalaj Atıkları Yönetimi Planı,
ambalaj atıklarının belirli bir sistem içinde kaynağında ayrı toplanması, taşınması,
tekrar kullanımı, geri dönüşümü, geri kazanılması, bertarafı ve benzeri işlemler ile
ilgili faaliyetlerin çevre ile uyumlu şekilde gerçekleştirilmesine yönelik olarak
yapılacak çalışmalar ile bu çalışmaların kimler tarafından nasıl ve ne zaman
yapılacağını gösteren detaylı eylem planınıdır.
Piyasaya sürenlerin en önemli yükümlülüğü kullanmış oldukları ambalajları
yönetmeliğin 18 inci maddesinde belirtilen hedefler doğrultusunda toplamak ve geri
kazanmaktır. Piyasaya sürenlerin bu yükümlülükleri yerine getirmelerinde muhtelif
alternatifler bulunmaktadır;
a) Kullanılmış ambalajlar piyasaya sürenler adına ambalaj üreticileri tarafından
toplanabilir ve geri kazanılabilir,
b) Piyasaya sürenler ambalaj atıklarını Çevre ve Orman Bakanlığı’ndan geçici
çalışma izni veya lisans almış geri kazanım tesisleri aracılığıyla toplayabilir
ve geri kazanabilirler,
c) Piyasaya sürenler ambalaj atıklarının toplanması ve geri kazanılması ile ilgili
yükümlülüklerini, bu amaçla oluşturulmuş, kar amacı gütmeyen ve Çevre ve
Orman Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlara devredebilirler.
Piyasaya sürenler kullandıkları ambalajların etiketlerinin üzerinde geri kazanılabilir
ambalaj sembolü ile Çevre ve Orman Bakanlığınca verilecek kod numarasını veya
dahil oldukları yetkilendirilmiş kuruluşa ait sembolü bulundurmakla yükümlüdürler.
Piyasaya süren işletme, ambalaj atıklarını kendi imkanları ile toplayacak ise Bakanlık
tarafından verilecek kod numarasını bu sembolün altında bulunduracak; işletme
Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş bir toplama ve geri kazanım sistemine dahil ise bu
sisteme ait sembolü ürünün etiketinde bulundurmak zorundadır.
Piyasaya sürenlerin bir diğer yükümlülüğü ise bildirim zorunluluğu olup, piyasaya
süren işletmelerin Piyasaya Süren Müracaat Formu’nu doldurarak her yıl Şubat ayı
sonuna kadar Çevre ve Orman Bakanlığı’na bildirimde bulunmaları gerekmektedir.
Geri toplama ve geri kazanım yükümlülüklerini bir yetkilendirilmiş kuruluşa devreden
işletmeler ise bu formu Bakanlık yerine üye oldukları yetkilendirilmiş kuruluşa
göndereceklerdir.
Piyasaya sürenlerin son yükümlülüğü ise toplama ve geri kazanım ile ilgili olarak
yaptıkları çalışmaları içeren bilgi ve belgeleri her yıl Şubat ayı sonuna kadar
Bakanlığa göndermeleri gerekmektedir.
1.2.3. Muafiyetler
Yıllık olarak piyasaya sürdüğü ambalaj miktarı üçbin kilogramdan az olan işletmeler
2010, ikibin kilogramdan az olan işletmeler 2012, bin kilogramdan az olan işletmeler
ise 2015 yılına kadar geri kazanım zorunluluğu dışında tutulurlar. Ancak bu
işletmelerin Ek-5’de yer alan piyasaya süren müracaat formunu doldurmak ve
Bakanlığa bildirimde bulunma yükümlülüğü devam eder.
11/7/1993 tarihli ve 21634 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Kimyasallar
Yönetmeliği kapsamındaki maddeler ve müstahzarlar, 20/5/1993 tarihli ve 21586
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
kapsamındaki atıklar ve 27/8/1995 tarihli ve 22387 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamındaki atıklar ile
kontamine olmuş ambalajlar bu Yönetmelik kapsamı dışında olup, bu atıkların
toplanması, taşınması ve bertarafı yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre
yapılır.
1.3.
Tehlikeli Atıkların Yönetimi
Tehlikeli Atık Yönetimi; atığın kaynağında özelliklerine göre ayrılması, toplanması,
geçici depolanması, geri kazanılması, taşınması, bertarafı ve bertaraf sonrası
kontrolu ve benzeri işlemleri kapsar.
Bu konuda 14 Mart 2005 tarih ve … sayılı Resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe
giren Tehlikeli Atıkların Kontrolu Yönetmeliği’ne uyulur.Ayrıca her yıl Başbakanlık Dış
Ticaret Müsteşarlığı'nca yayınlanan ve Çevre Bakanlığı ve ilgili bakanlıklarca
uygulanan "Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Madde ve
Atıklara İlişkin Dış Ticarette Standardizasyon" tebliğleri ile konu güncelleştirilerek
izlenmektedir.
Atık üreticisi atıklarını yönetmelikte belirtilen esaslara uygun olarak kendi imkanları ile
veya kurulmuş atık bertaraf tesisinde gerekli harcamaları karşılayarak veya
belediyelerle yada gerçek ve tüzel kişilerle kurulacak ortak atık bertaraf tesislerinde
bertaraf etmek veya ettirmekle yükümlüdür.
Tehlikeli atıkların;
Doğrudan veya dolaylı biçimde toprağa ve kanalizasyona boşaltımı,
Evsel atıklara karıştırılarak çöp bidonlarının içine konması
Tehlikeli atıklarla kirlenmiş ambalajların diğer ambalaj atıklarıyla karıştırılması,
kesinlikle yasaktır ve çevre-insan sağlığı açısından son derece tehlikelidir.
Tehlikeli atıklarla iştigal eden (üretim, depolama, taşıma, bertaraf vb) İşletmeci,
öncelikle TAK yönetmeliği atık listesine bakmalıdır. Yönetmelikte “tehlikeli atık”
aşağıdaki şekilde tanımlanmaktadır.
•
Ek-7’de (A) işareti ile gösterilmiş atıklar herhangi tehlikeli atık
konsantrasyonuna bakılmaksızın tehlikeli atık sınıfına girmektedir.
•
•
Aynı listede (M) işareti ile gösterilmiş atıklar Ek-6’da verilen tehlikeli atık
eşik konsantrasyonu üzerinde bir değere sahipse tehlikeli atıktır.
Ayrıca doğal karakterleri yada oluşmalarına neden olan aktiviteye bağlı
olarak EK 3-A’da bulunan veya EK 3-B’de bulunup EK-4’de verilen
maddeleri içeren atıkların, EK 5 ’deki özelliklerden bir veya birkaçına
sahip olmaları ve EK-6’da verilen tehlikeli özellikleri göstermeleri
durumunda tehlikeli atık olarak sınıflandırılırlar.
Bunun için sanayici, öncelikle tehlikeli atık tanımına uyan atık veya atıkları olup,
olmadığını kontrol etmelidir. Eğer sanayici yukarıda tanımlanan tehlikeli atıkları
üretiyorsa, bu yönetmelik kapsamında sorumluluk taşımaktadır. Değilse sorumluluğu
halen devam etmektedir. Bunun için İşletmeci , (Ek 3) ve/veya (EK 7) de (M) işareti
ile yer alıp (Ek 6) da belirtilen özellikleri içermeyen atıklarını analiz ettirmek
zorundadır
1.3.1 Atık Üreticisi Sorumlulukları
Atık üreticisi atık oluşur oluşmaz önlemler almak zorundadır. Bu, atıkla uygun şekilde
iştigal etme prosedürlerini ve atıklar daha uzun süre depolanmak için bir deponi
alanına veya arıtım ya da geri dönüşüm tesislerine gönderilmeden önce güvenliği
tehlikeye atmayacak şekilde geçici depolamayı içermelidir. Genel olarak bu geçici
depolama konteynerler ve tanklar vasıtasıyla yapılır. Eğer atıklar arıtım, depolama ya
da geri dönüşüm için başka bir yere taşınaksa bunun azami güvenlik standartlarında
gerçekleştirilmesi gerekir. Etiketleme gibi pek çok tedbir taşıma, arıtım ve bertaraf
gibi daha sonraki aşamaları destekleyecektir.
Atıkların saha içi ve saha dışında nasıl depolandığı ve iştigal edildiği tehlikeli atık
yönetiminin başarısı veya başarısızlığında çok belirleyicidir. Başarıyı güvence altına
almak için düzgün bir planlama gereklidir. Depolama kararlarının bazıları ortaya çıkan
tehlikeli atığın hacmi ve arıtım ve bertaraf tesislerinin üretim noktasına yakınlığına
bağlıdır.
Aslınması gereken tedbirler atıkların en aza indirilmesi , temiz teknoloji bir başka
deyişle mevcut en iyi teknolojilerin kullanılmasıdır. Atık yönetimini sağlamak, üç yıllık
atık yönetim planını bu Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden itibaren altı ay içinde
hazırlayarak valilikten (İl Çevre ve Orman Müdürlüğü) onay almakla, yükümlüdür.
Ayrıca sanayici Yönetmelik Ek 8’de yer alan atık beyan formunu her yıl ocak ayında
bir önceki yıla ait bilgileri doldurmak, iki ay içinde valiliğe göndermek ve EK 7’de yer
alan atık tanımlama kodunu kullanmakla ve bir yıl boyunca bir nüshasını saklamakla,
yükümlüdür.
Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak, sanayici atıklarını bertaraf tesislerine
göndermeden önce atıklarını gerekli önlemleri alarak fiziksel, kimyasal veya biyolojik
işlemlerle zararsız hale getirmek , bakiye atık oluşuyor ise uygun şekilde bertaraf
tesisine götürmekle veya gönderilmesini sağlamakla, yükümlüdür
Tehlikeli atıkların taşıma, toplama ve ara depolama işlemlerini yapacak firmalar
Bakanlıktan ilgili lisansı almak zorundadır.
1.3.2 Depolama
Depolama; geçici depolama
değerlendirilmelidir.
ve
ara
depolama
olarak
iki
ayrı
kapsamda
Geçici Depolama:
Atık bertaraf tesislerine gönderilmeden önce, sanayici yönetmeliğe uygun olarak
atıklarını tesislerinde geçici olarak depolamak zorundadır.
Geçici depolanan atık miktarı 6000 kg geçtiğinde, sanayici ürettiği atıklarla ilgili kayıt
tutmak, atığını göndereceği lisanslı geri kazanım yada bertaraf tesisinin istemiş
olduğu uluslararası kabul görmüş standartlara uygun ambalajlama ve etiketleme
yapmak zorundadır
Atıkların ara depolama, geri kazanım ve nihai bertaraf tesislerine ulaştırılmadan yada
tesiste tekrar kullanmadan önce, atık üreticisi tarafından tesis içinde, tesis içinde
uygun yer bulunmaması durumunda üreticiye ait uygun bir alanda güvenli bir şekilde
depolanmasıdır.
Geçici Depolama Kriterleri:
Sanayici atıkların fabrika sınırları içinde tesis ve binalardan uzakta beton saha
üzerine yerleştirilmiş sağlam, sızdırmaz, emniyetli ve uluslararası kabul görmüş
standartlara uygun konteynırlar içerisinde geçici olarak muhafaza etmekle,
konteynırların üzerinde tehlikeli atık ibaresine yer vermekle, depolanan maddenin
miktarını ve depolama tarihini konteynırlar üzerinde belirtmekle, konteynırların hasar
görmesi durumunda atıkları, aynı özellikleri taşıyan başka bir konteynıra aktarmakla,
konteynırların devamlı kapalı kalmasını sağlamakla, atıklarını kimyasal reaksiyona
girmeyecek şekilde geçici depolamasını sağlamakla yükümlüdür.
Depolama Alanı:
Depolama alanları her hangi bir patlama riskini ya da hava, su ve toprağa kaçakları
asgari düzeye indirecek şekilde tasarlanmalı ve düzenlenmelidir. Birbiriyle uyuşmaz
atıklar bir arada depolanmamalı ve duvarlar ya da banketlerle ayrılmalıdır.
Birbiriyle uyuşmaz atıkların
reaksiyonlar:
bir arada olması sonucu doğabilecek istenmeyen
Kimyasal reaksiyon sonucu ısı oluşumu
•
Alkali metaller, metal tozları
Zehirli gazların oluşumu
•
Hidrojen siyanür, hidrojen sülfat
Yanıcı gazların oluşumu
•
Hidrojen, asetilen
Gazların oluşumu
•
Nitrojen oksitler, klor, sülfür diyoksit
Zehirli bileşiklerin çözünmesi
•
Ağır metaller, vs.
1.3.3. Ara Depolama
Nihai bertaraf veya geri kazanım için uygun yer bulunamaması durumunda ya da
bertaraf / geri kazanım tesislerine ulaştırılmadan önce atık miktarının yeterli
kapasiteye ulaşması amacıyla atıklar ara depolarda depolanabilir. Bu depolarda
bekleme süresi bir yılı aşamaz. Ancak bu süre zorunlu hallerde akanlık izni ile
uzatılabilir. Ara depolama tesisleri için Bakanlıktan ön lisans ve lisans alınması
zorunludur. Ara depolama tesisi kurmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, Ek 13’de yer
alan bilgi, belgeler ve diğer dokümanlarla birlikte Bakanlığa başvurur.
1.4.
Atık Yağların Yönetimi
Atık yağların ve yağ ambalajlarının toprağa ve suya boşaltımı, atık yağ kalıntılarının
kontrolu konusunda Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği 21.01.2004 tarihinde ve
25353 resmi gazete ile yayınlanmıştır.
Atık yağların Bakanlıktan lisans almış tesisler dışında ticari amaçlar ile
toplanması, alınıp satılması ve bertaraf edilmesi, diğer sıvılara karıştırılarak
yakılması yasaktır.
Atık yağ üreticileri; tesisten kaynaklanan farklı kategorideki atık yağları
birbirleriyle, PCB, PCT ve diğer tehlikeli atıklarla karıştırmamakla, tehlikeli atıkla
kirlenmiş yağlar için Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine
uymakla yükümlüdür.
Atık yağlar, Yönetmelikte verilen ve kalitelerini belirleyen değerlerine göre 3
gruba ayrılırlar. Genelde
I. Kategoriye hidrolik yağları (Geri Kazanım işlemi );
II. Kategoriye Motor yağları (Ek Yakıt işlemi ),
III. Kategoriye Trafo yağları (Bertaraf Tesisinde işlemi ), girer ancak
sınıflandırmada Yönetmelikte verilen standardın sağlanması esastır.
Birinci ve ikinci kategoride yer alan atık yağların biriktirilmesi, toplanması ve geri
kazanılması esastır.
Üçüncü kategoride yer alan yağlar ayrı olarak toplanır ve satın alındığı ilk
üreticisine geri gönderilir.
Atık yağların üreticileri tarafından faaliyet sahası içinde geçici olarak muhafaza
edilmesi gerekir. Bu geçici depolama işi konteynırlar ile yapılır. Farklı
kategorideki atık yağlar (örn; hidrolik ve motor yağları) ayrı konteynırlarda
biriktirilip, toplanır.
Yönetmelik gereğince atık yağlar; Valilikten taşıma lisansı almış gerçek ve tüzel
kişilerce, ve teknik özellikte araçlarla taşınırlar.
İşletme, taşıma firmasına atık yağını teslim ederken araçta bulunan Ulusal Atık
Taşıma Formunun kendi(atık üreticisi) ile ilgili kısımlarını doldurur.
Atık yağları üretenler; atık yağlarının lisans almış taşıyıcılar vasıtasıyla, ara
depolama tesisine gönderilmesini, geri kazanılmasını sağlamak; atık taşıma
formlarını, fatura, sevk irsaliyesi ve kantar fişlerini bir denetim anında yada
istendiğinde yetkililere ibraz etmekle yükümlüdürler.
Atık yağ üreticileri; atık yağların yönetiminin belgelenmesi amacıyla Atık Yağ
Beyan Formunu ilgili Valilik ’den edinilebilirler yılda 1 kez doldurarak Valiliğe
gönderirler.
1.4.1 Atık Yağların Geçici Depolanması ve Geçici Depolama Tankları ile ilgili
Kurallar
Atık yağ üreten işletmeler kullandıkları tanklarda atık yağların kategorilerini
belirten “Atık Motor Yağı ” ve “Atık Hidrolik Yağı” ibarelerini bulundururlar.
Atık yağlar tesis sınırları içinde geçirimsiz bir zemin üzerine yerleştirilmiş uygun,
sabit olmayan konteynırlar içinde toplanır.
Yağmur suyundan korunması gereken bu tanklarda aşırı dolmayı önleyici
tertibat bulunur.
Tankların ağzı yeterli büyüklükte ve kapalı olur ve içlerine benzin, fuel-oil, boya,
deterjan, solvent, antifiriz ve motorin gibi herhangi yabancı bir madde
karıştırılamaz.
Atık yağ üreten üretici belirli miktarda atık yağını arazisinde belirli süreler için
geçici depolayabilir.
Araçlardan çıkan yağ filtreleri atık motor yağı geçici depolama tanklarının
yanında bulunan ayrı bir kapaklı konteynırda biriktirilmelidir. Kesinlikle çöp
kutusuna veya çöp depolama alanına gönderilmemelidir. Bu yağ filtreleri tehlikeli
atık sınıfına girmektedir ve atık üreticisi tarafından Tehlikeli Atık Bertaraf
Tesisine gönderilmelidir.
Atık yağ filtresi konteyneri üzerinde “Yağ Filtresi” yazmalı ve yağmur suyundan
korunmalıdır. Atık yağ geçici depolama tankı ve yağ filtresi konteynerleri
kullanacak kişiler eğitilmelidir.
1.4.2. Atık Yağ Ara Depolama ve Geri Kazanım Tesisi Kurmak İsteyen
İşletmelerinin Yükümlülükleri
1.5.
Lisans almak için Bakanlığa başvurarak gerekli işlemleri tamamlamak,
Faaliyetleri hakkında Bakanlık için yıllık hazırlamak
Atık yağın tesise kabul kriterlerini belirlemek, atık yağın taşıma formunda
belirtilen atık tanımına uygunluğunu tespit etmek, atık yağın geri kazanılarak
baz yağ veya petrol ürünü elde edilmesi söz konusu ise ürün kalitesinin Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından
onaylanarak belgelenmesini sağlamak,
Geri kazanılmış ürünlerden alınacak numunelerin, Sanayi ve Ticaret İl
Müdürlüğü teknik elemanlarınca Türk Standartları Enstitüsü’nün standartlarına
göre test yapılacak laboratuara teslim edilmesini sağlamak,
Acil önlemlerle ilgili eğitimli personel bulundurmak,
Tesis kapatılacağı zaman kapatma planını yaparak önceden Bakanlığa
bildirmek ve onayını almak, bu amaçla gerekli harcamaları karşılamak.
Zararlı Kimyasal Maddelerin Yönetimi
Zararlı Kimyasal maddelerin depolenmesı,kullanılması, etiketlenemesi,paketlenmesi
konusunda Zararlı Kimyasal Madde ve Ürünlerinin Kontrolü Yönetmeliği 11.7.1993
tarihinde 21634 sayılı resmi gazete ile yaınlanmıştır ve 205 yılına kadar 5 kez
değişikliğe uğramıştır.
Her yıl uluslararası kararlar ve ulusal stratejiler dikkate alınarak bazı kimyasallar
yasaklanır, bazıları kontrol altına alınır. Bu nedenle Kimyasalları İthal Eden
İşletmelerin Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Kimyasallara
İlişkin Dış Ticarette Standardizasyon Tebliğlerini her yıl izlemesi gerekir.
Eğer işletmelerin ithalatını yaptığı kimyasallar tebliğdeki listelerde yer almışsa,
kimyasalların ithalatı esnasında, bu kimyasalların çevrenin korunması yönünden
uygunluğu Kontrol Belgesi ile belgelenir. Bu belge, Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi,
Dahilde İşleme Rejimi, Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi ve Geçici İthalat
Rejimi ile öngörülen amaçlar doğrultusunda eşyanın ilgilisine teslimi sırasında, ilgili
gümrük idaresince aranır.
1.6.
İthalat sürecinde, çevrenin korunması yönünden uygunluğu Kontrol Belgesi
almak için:
- Kontrol Belgesi formu
- Proforma fatura ve tercümesi,
- Analiz sertifikasının aslı ve tercümesi,
- Etiket ve tercümesi
- Bakanlıkça istenecek taahhütname ve diğer bilgi ve belgeler
ile birlikte malların ihracatçı ülkede çıkış işlemleri tamamlanmadan önce
Bakanlığa başvururlar.
Poliklorlu bifeniller, poliklorlu terfeniller, polibromlu bifeniller Polibromlu difenil
ithalatı yasaktır.
Güvenlik Bilgi Formları Yönetmelik hükümlerine göre, tehlikeli olduğu belirlenen
madde ve müstahzar ile en az bir tehlikeli madde ihtiva eden müstahzarın
üreticisi tarafından hazırlanır. Güvenlik Bilgi Formunda bulunması gereken
asgari bilgiler ile formun düzenlenmesinde uyulacak usul ve esaslar Güvenlik
Bilgi Formlarının Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği ile
belirlenmiştir.
Hafriyat Toprağı İle İnşaat Ve Yıkıntı Atıklarının Yönetimi
İnşaat/yıkıntı atıkları yönetimi, hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının kaynağında
ayrılarak toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, tekrar kullanılması, geri
kazanılması ve depolanması işlemlerinin tümünü kapsamaktadır.
Türkiye’de inşaat/yıkıntı atıklarının yönetimi ile ilgili esaslar 18.03.2004 tarih ve 25406
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, inşaat ve
Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ile belirlenmiştir.
Yönetmelik, kaynakları ve bileşenleri Ek-1’de detaylı olarak belirtilen, beşeri
faaliyetler ve doğal afetler sonrasında meydana gelen hafriyat toprağı ile inşaat ve
yıkıntı atıklarının, üretildikleri yerlerde ayrı toplanması, geçici olarak biriktirilmesi,
taşınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesine ilişkin esasları
kapsamaktadır.
Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıklarının yönetimine ilişkin genel ilkeler şunlardır;
a) Atıkların kaynağında en aza indirilmesi esastır.
b) Bu atıkların yönetiminden sorumlu kişi, kurum/kuruluşlar, atıkların çevre ve
insan sağlığına olabilecek zararlı etkilerinin azaltılması için gerekli tedbirleri almakla
yükümlüdürler.
c) Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanılması ve özellikle alt
yapı malzemesi olarak yeniden değerlendirilmesi esastır.
d) Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının karıştırılmaması esastır.
e) Sağlıklı bir geri kazanım ve bertaraf sisteminin oluşturulması için atıkların
kaynağında ayrılması ve "seçici yıkım" esastır.
f) Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atığı üreticileri, atıklarının bertarafı için gerekli
harcamaları karşılamakla yükümlüdürler.
Sanayide üretim ile ilgili faaliyet ve proseslerden ziyade özellikle yatırım aşamasında
arazinin hazırlanması sırasında hafriyat toprağı oluşmaktadır. İnşaat/yıkıntı atıkları
ise ya yeni inşaat sırasında ya da mevcut bir tesiste yapılacak yıkım, bakım, tamirat
ve tadilat sırasında oluşabilmektedir.
1.6.1. Hafriyat sırasında yapılacak işlemler ve alınacak önlemler
Faaliyetleri sonucu hafriyat toprağı üretimine neden olacak kişi ve kuruluşlar, bu
atıkların üretilmesinden önce mücavir alan sınırları içinde belediyeye, Büyükşehir
belediyesi olan yerlerde ilgili ilçe belediyesine, mücavir alan sınırları dışında ise
mahallin en büyük mülki amirine başvurarak Atık Taşıma ve Kabul Belgesi almak
zorundadır. Bu belge ve izin alınmadan önce faaliyete başlanmaz.
Hafriyat yapanlar, hafriyat toprağının çıkartılması sırasında gürültü ve görüntü kirliliği
ile toz emisyonlarını azaltacak tedbirleri almak ve faaliyet alanının çevresini
kapatmakla yükümlüdür. Hafriyat işlemleri sırasında kazıdan çıkacak toprak miktarı
ile dolgu hacimleri eşitlenecek şekilde planlama yapılır ve hafriyat toprağının
öncelikle faaliyet alanı içerisinde değerlendirilmesi sağlanır.
İnşaat yeri haricinde en az 2000 (iki bin) metrekare alanı bulunan faaliyet sahipleri,
çıkarılan hafriyat toprağını yeniden değerlendirilmek üzere bu alanda geçici olarak
biriktirebilirler.
Hafriyat toprağının çıkartılması sırasında doğal drenaj sistemleri korunur ve
olabilecek erozyona karşı önlem alınır. Hafriyat sırasında bitkisel toprak alt topraktan
ayrı olarak toplanır. Ayrı toplanan bitkisel toprak park, bahçe, yeşil alan, tarım ve
benzeri çalışmalarda tekrar kullanılır.
Bitkisel toprak dışındaki hafriyat toprağı ise öncelikle dolgu, rekreasyon, katı atık
depolama alanında günlük örtü ve benzeri amaçla kullanılacak, tekrar kullanımlarının
mümkün olmaması durumunda depolanarak bertaraf edilecektir.
1.6.2. Tadilat/Tamirat//İnşaat/Yıkım sırasında yapılacak işlemler ve alınacak
önlemler;
İki (2) tona kadar atık oluşumuna neden olacak küçük çaplı tamirat ve tadilat yapan
kişi ve kuruluşlar mücavir alan sınırları içinde belediyeye, Büyükşehir belediyesi olan
yerlerde ilgili ilçe belediyesine, mücavir alan sınırları dışında ise mahallin en büyük
mülki amirine başvurarak oluşan atıkların toplanmasını ve geri kazanım/depolama
tesisine götürülmesini sağlamakla yükümlüdürler.
İki (2) tondan fazla atık oluşumuna neden olacak büyük çaplı tamirat ve tadilat
işlemleri ile inşaat ve yıkım işlemlerinde faaliyet sahibi mücavir alan sınırları içinde
belediyeye, Büyükşehir belediyesi olan yerlerde ilgili ilçe belediyesine, mücavir alan
sınırları dışında ise mahallin en büyük mülki amirine başvurarak Atık Taşıma ve
Kabul Belgesi almak zorundadır. Bu belge alındıktan sonra ilgili merciler tarafından
faaliyetin yapılacağı yere geçici biriktirme konteyneri yerleştirilir ve faaliyete başlanır.
Hafriyat, inşaat, tamirat, tadilat ve yıkım işlemleri sırasında oluşacak gürültü
emisyonları ile ilgili olarak, 01.07.2005 tarihli ve 25862 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliği, toz emisyonları ile ilgili olarak, 02/11/1986 tarihli ve 19269 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği’nde
belirtilen hava kalitesi standartlarının sağlanması gerekir.
Oluşacak toz emisyonlarının asgariye indirilmesi, görüntü kirliliğinin önlenmesi ve
gerekli emniyet koşularının sağlanması amacı ile tadilat/yıkım yapılacak binaların dış
cephesi yırtılmaz ve tutucu özelliğe sahip file ve benzeri malzeme ile koruma altına
alınır.
1.7.
Atık Su Yönetimi
Türkiye’de atık su yönetimi ile ilgili esaslar 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile
belirlenmiştir.
1.7.1. Temel Kirleten Sorumlulukları
Kanalizasyon sistemi bulunan yerlerde her türlü atıksuyun kanalizasyon şebekesine
bağlanması ilke olarak bir hak ve mecburiyettir.
Kirleten;
• Her türlü evsel veya endüstriyel atık suyun kanalizasyon sistemine veya alıcı
ortama doğrudan deşarjı için yetkili merciden izin almalı,
• Gerekli deşarj standartlarını sağlamalı,
• Arıtım tesislerinin çıkış sularından izin belgesinde belirtilen sıklıkta numune almalı;
• Ölçüm ve analiz yaparak su kalitesini izlemeli;
• Atık su özelliklerini ve miktarını belgelemeli,
Denetimlerde bu belgeleri beyan etmeli.
1.7.2. Atık Su Deşarjına İlişkin Temel Yasaklar
• Standartları karşılamak amacıyla, atıksuların kirli olmayan ve az kirli sularla
seyreltilmesi;
• Alıcı su ortamına katı atık, arıtma çamuru ve foseptik çamurlarının boşaltılması;
• İçme ve kullanma suyu rezervlerine atık su deşarjı yapılması;
• İçme ve kullanma suyu kaynağını besleyen akar ve kuru derelere su kalitesini
değiştirecek şekilde atık su deşarj edilmesi.
• Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği gereğince; Sulak alanlara ve sulak alanları
besleyen tüm sulara veya sisteme bağlantılı kuru derelere arıtılmamış evsel ve
endüstriyel atık suların verilmesi
1.7.3. Atık Su Sahibi İşletme Tarafından Dikkate Alınması Gereken Unsurlar
Yörede atık su altyapı tesisi mevcut olması halinde izlenecek yol;
Evsel atık sular kanalizasyon sisteminin bir arıtım ile sonlanıp sonlanmadığına
bakılmaksızın belediyenin izni ile atık su altyapı tesisine bağlanır.
Sanayi kaynaklı atık sular;
•
Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (SKKY) Tablo 1’deki standartları karşılıyor
ise doğrudan,
•
Tablo 1’deki kalite standartlarını karşılamayan ve/veya tehlikeli ve zararlı
maddeler içeren atık sular;
o
Eğer ön arıtım ile bu standartlar karşılanabilecek ise, ön arıtım
yapıldıktan sonra,
o
Eğer ön arıtım ile bu standartlar karşılanamayacak ise münferit
veya ortak arıtım tesislerinde arıtıldıktan sonra kanalizasyon
sistemine deşarj edilir.
Yörede atıksu altyapı tesisi mevcut olmaması halinde izlenecek yol;
Evsel atık sular; Valilikçe kirliliğe karşı korunması gerekli görülen alanlarda nüfus 84
kişiden az ise bu alanların dışında nüfus 500 kişiden az ise “Lağım Mecrası İnşaası
Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik” uyarınca yapılan
sızdırmaz foseptiklerde toplanır, vidanjör vasıtası ile atık su altyapı tesisine taşınır.
Kirleten atıksu altyapı tesisi yönetimleri ile yaptıkları protokolü ve atıksu bertarafı
sonucunda aldıkları belgeleri üç yıl saklamak ve denetimlerde beyan etmekle
yükümlüdürler.
Sanayi kaynaklı atık sular; alıcı ortama doğrudan deşarj standartlarını ve evsel atık
sular ile endüstri kaynaklı diğer atık sulara ilişkin standartları karşılamak kaydıyla atık
sularını alıcı ortamlara deşarj edebilirler. Standartların karşılanması için ön arıtım
veya arıtım yapmak zorunda kalabilirler.
1.7.4. Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Kapsamında Alınması Gereken İzinler
Atıksu Bağlantı İzni
Atık su bağlantı izni atıksu altyapı tesisleri yönetimi tarafından;
•
•
Evsel atıksular için yazılı bir belge karşılığında
Endüstriyel ve karşılık atık sular için bağlantı kalite kontrol izin belgesindeki
koşulların sağlanması halinde verilir.
Atıksu Deşarj İzni
Atıksu altyapı tesisleri yönetimleri ile atıksu altyapı tesislerinin bulunmadığı ve ileride
yapılmayacağı belli olan yörelerde atıksularını kendi başlarına toplayıp bertaraf
etmek zorunda olan kurum, kuruluş ve işletmeler Deşarj İzni Başvuru Formu’nu
(yönetmelik ekinde bulunan) eksiksiz ve gerçeğe bir şekilde doldurulduktan sonra
Valilik İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’ne teslim etmelidir.
Formu ile Başvuru
Valilik İl Çevre ve
Orman Müdürlüğü
Değerlendirme
Başvurusu
İşletme
Başvuru en geç 2 ay içinde sonuçlandırılır.
Deşarj İzni
Alıcı ortama doğrudan deşarj izni 5 yıl geçerlidir.
İzin sahibi olmak cezai ve hukuki müeyyide uygulanmasına engel teşkil etmez.
İznin sahibine eğer bir yıl içinde deşarj kriterlerine uygunsuzluk nedeniyle iki kere
cezai işlem uygulanırsa tesisin faaliyeti bir süre durdurulur. Bu süre sonunda şartların
yerine getirilmediği tespit edilirse izin iptal edilir.
Derin Deniz Deşarj İzni
Derin Deniz Deşarj İzin Formu (yönetmelik ekinde bulunan) eksiksiz ve gerçeğe
uygun şekilde doldurulduktan sonra Valilik İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’ne teslim
edilir. Başvuru en geç 6 ay içinde sonuçlandırılır.
Derin Deniz
Deşarj İzni Formu
ile Başvuru
Değerlendirme
Derin Deniz
Deşarj İzni
Başvurusu
Deşarj İzni
Derin deniz deşarjı izni 5 yıl geçerlidir.
İzin sahibi olmak cezai ve hukuki müeyyide uygulanmasına engel teşkil etmez.
Yükümlülüklerin yerine getirilmediği tespit edilirse izin tespit edilir.
Tehlikeli ve Zararlı Maddelerin Alıcı Ortama Doğrudan Deşarjı
Tehlikeli ve Zararlı Maddelerin Alıcı Ortama Doğrudan Deşarjı İzin Formu eksiksiz ve
gerçeğe uygun bir şekilde doldurduktan sonra Valilik İl Çevre ve Orman
Müdürlüğü’ne teslim edilir. Bu başvuru yapılırken önemli kirletici atık su kaynakları,
tehlikeli ve zararlı maddelerin uygun şekilde zararsız hale getirildiğini belgelemek
zorundadırlar.
Tehlikeli ve Zararlı
Maddelerin Alıcı
Ortama Doğrudan
Deşarjı İzni Formu ile
Başvuru
İşletme
Tehlikeli ve
Zararlı Maddelerin
Alıcı Ortama
Doğrudan Deşarjı
İzni Başvurusu
Değerlendirme
İzin
Evsel Nitelikli Atıksuların Alıcı Su Ortamına Deşarjı
Alıcı su ortamlarına evsel nitelikli atıksuların doğrudan deşarjı için Atıksu Deşarj
İzninin alınması gerekmektedir.
Evsel nitelikli atıksu kaynaklarından çıkan suların doğrudan alıcı su ortamlarına
deşarjında istenen standart değerlerin sağlanması gerekmektedir.
Endüstriyel Nitelikli Atıksuların Alıcı Su Ortamına Deşarjı
Alıcı su ortamlarına endüstriyel nitelikli atıksuların doğrudan deşarjı için Atıksu Deşarj
İzninin alınması gerekmektedir.
İşletmeler, faaliyet türlerine göre;
•
•
Alıcı su ortamlarına verdikleri atıksular için Su Kirliliği
Yönetmeliği’nde belirtilen deşarj standartlarını sağlamakla ve,
Kontrolü
Tehlikeli ve zararlı maddelerle ilgili olarak Su Kirliliği kontrolü Yönetmeliği
Suda Tehlikeli Maddeler Tebliğinde belirtilen maddelerin atıksularında
bulunması ve alıcı ortamlara deşarjı ile ilgili gerekli izni almak ve gerekli
önelmeleri almakla yükümlüdür.
Arıtılmış Atıksuların Sulamada Kullanımı
Sulama suyunun kıt olduğu ve ekonomik değer taşıdığı yörelerde, Su Kirliliği Kontrolü
Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliği’nde verilen sulama kalite kriterlerini sağlayacak
derecede arıtılmış atıksuların, sulama suyu olarak kullanılması teşvik edilir.
Arıtılmış atıksuların, sulamada kullanım esasları Tablo 6, Tablo 7 ve Tablo 8’de
verilmektedir.
Atıksuların Tarımda Kullanılması ile İlgili Esaslar ve Teknik Sınırlamalar
Tarım Türü
Meyvecilik ve Bağcılık
Teknik Sınırlamalar
- Yağmurlama metodu ile sulama yasaktır.
- Yere düşen meyveler yenmemelidir.
- Fekal koliform sayısı 1000/l00 ml
Elyaflı Bitki ve Tohum
Üretimi
- Salma veya yağmurlama sulama yapılabilir.
- Yağmurlama sulamada biyolojik olarak
arıtılmış ve klorlanmış atıksular kullanılabilir.
- Fekal koliform 1000/100 ml
Yem Bitkileri, Yağ Bitkileri,
Çiğ Yenmeyen Bitkiler ve
Çiçekçilik
1.8.
- Salma sulama, mekanik arıtılmış atıksu
Hava Kalitesi Yönetimi
Petrol koku, kullanılmış mineral yağ, araba plastiği parçaları, lastik, tezek, katı atıklar
ve tekstil artıkları, kablolar, ıslak odun, boyalı odun, plastikler, gazete hariç olmak
üzere ev eşyaları ve yemek atıkları gibi evsel atıklar, özel atıklar, tıbbi atıklar, asfalt
ve asfalt ürünleri, boya ve boya ürünleri ile fuel-oil kaplarının ısınma amacıyla soba
ve kaloriferlerde yakılması yasaktır.
Doğalgazın ulaştığı ve hattının geçtiği yerlerdeki işyerleri, konutlar ve sanayide
doğalgazın ısınma amaçlı kullanımı esastır.
Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin ilgili
maddelerinde belirtilen yakma tesislerinin her bir üretim modeli için gerçek ve
tüzel kişiler, ürettiği yakma tesisi ile ilgili Yönetmelikte belirlenen emisyon
sınırlarını, akredite olmuş veya Bakanlığın izin verdiği laboratuvarlarda
yaptıracakları deneylerle sağladıklarını belgelendirmeleri halinde Bakanlıkça
''Tip Emisyon Belgesi'' verilecektir. Yönetmelik gereğince Tip Emisyon Belgesi
olmayan yakma tesislerinin üretimi ve satışı yapılamayacak ve
kullanılamayacaktır.
Doğalgazın ulaşamadığı yakma tesislerinde kullanılması gerekli yakıtlar:
- Kömür
- Odun,
- Sıvı yakıtlar (kükürt içeriği maksimum yüzde 1.0 olabilir)
- Gaz Yakıtlar (kükürdün hacimsel oranı yüzde 0.1'i geçemez)
Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Çerçevesinde
İşletmelerin Yükümlülükleri
Sanayi ve enerji üretim tesislerinin faaliyeti sonucu atmosfere yayılan is, duman, toz,
gaz, buhar ve aerosol halindeki emisyonlarla ilgili olan Endüstriyel Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolu Yönetmeliği 25606 sayılı ve 07.10.2004 tarihli resmi gazetede
yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
Temel Kirleten Sorumlulukları
1. İşletmelerin Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek
3’deki Listeye göre izne tabi olup olmadıklarını belirlemeleri,
2. İzne tabi olan işletmelerin yetkili merciden kurulma aşamasında Emisyon Ön
İzni, işletme aşamasında Emisyon İzni almaları,
3. Gerekli emisyon değerlerini sağlamaları,
4. Bakanlıkça emisyon ölçümü yapma konusunda yetki verilen kurum veya
(Çevre
ve
Orman
Bakanlığı’nın
web
sayfasından
kuruluşa
http://www.laboratuvar.cevreorman.gov.tr/ONAYLAB.pdf
adresinden
bu
listenin güncellenmiş haline ulaşılabilir) gerekli emisyon ölçüm ve
hesaplamalarını yaptırmaları, hava kalitesini izlemeleri,
5. Emisyon ölçümlerini belgelemeleri ve denetimlerde bu belgeleri beyan
etmeleri.
6. Tesisin kamuya ve çevreye zararlı etkilerinin teknolojik seviyeye uygun olarak
azaltılması ve tehlike yaratmaması.
7. Isınma amaçlı olarak Tip Emisyon Belgesi olan yakma tesislerinin kullanılması,
yoksa Tip Emisyon Belgesi alınması.
8. Sanayi veya enerji üretim tesisleri ve atmosfere emisyon yapıyorsa
Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolu Yönetmeliği’ne tabi
olurlar
Bu nedenle işletmelerin Liste A veya Liste B’deki İzne Tabi Tesisler arasında yer alıp
almadığını belirlemelerigereklidir.
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği kapsamında yer alan tesislerin
aldıkları “ÇED Olumludur Kararı” veya “ÇED Gerekli Değildir Kararı”, “Emisyon Ön
İzni” yerine geçer. Yalnız bu kararların iptal edilmesi halinde Emisyon Ön İzni de iptal
edilmiş sayılır. Mevcut bir işletme ve yeni kurulacak işletmenin prosedürleri arasında
farklılık vardır.
İzne Tabi Olan Tesisleri Kuran ve İşletenlerin Bu Tesislerin Kurulması ve
İşletilmesinde Temel Yükümlülükleri
Bu Yönetmelikte belirtilen emisyon sınırlarının aşılmaması gerekir.
•
•
Yeni Kurulacak Tesisler Yönetmeliğin Ek 3-A (genelde yakan ve yakma
sistemi ısıl gücü toplam 50 MW veya daha fazla olan tesisler) ve Ek 3-B
(Yakma ısıl gücü 1 MW’tan büyük tesisler) listelerinde yer alıyorsa
tesislerin kurulması ve işletilmesi için, bu Yönetmelik hükümlerine göre
Emisyon Ön İzni (planlama aşamasında) ve Emisyon İzni (işletme
aşamasında) alınması gerekmektedir. Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği Çerçevesinde verilecek emisyon ön izni ve emisyon
izni almaya esas teşkil edecek dokümanlarla ilgili Yönerge’de belirtilen
hususlar çerçevesinde uygulanmalıdır. Bu yönergeye gore Emisyon İzni
Başvuru Formu hazırlanır.
Mevcut Tesisler için yeni kurulacak tesislere uygulanan kurallar geçerli olup
Uluslararası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanılarak, Hava
Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanmasında mevcut verilerini
kullanırlar.
Yetkili merci tarafından istenen emisyon ölçümleri işletme tarafından yaptırılır ve
masrafları karşılanır.
İzne Tabi Olmayan Tesisleri İşletenlerin Yükümlülükleri
Bu tesislerden yayılan emisyonlar bu Yönetmelikte belirtilen sınırların
üzerinde olamaz
•
kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan yönetmelik, tebliğ ve
yönergelerle tespit edilen teknik özelliklere uyulur. Hava kirliliğinin yoğun
olduğu günlerde Valilikçe alınan kararlara uyulur
Yetkili merci tarafından gerekli görülmesi durumunda, istenen emisyon ölçümleri
işletme tarafından yaptırılır ve masrafları karşılanır.
•
1.9.
Gürültü Yönetimi
Gürültü kaynağı olarak Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliği 2002/49/EC direktifi doğrultusunda hazırlanarak 01 Temmuz 2005
tarih ve 25862 sayılı Resmi Gazete ile yayınlanmıştır. Yönetmelikte belirlenen
ve bir liste halinde yayınlanan makina, araç, gereç ve ulaşım araçlarını ve
benzerlerini imal edenlerin, satanların, kullanan ve işletenler, Yönetmelikte
belirlenen üst sınır ses düzeylerini aşıp aşmadıklarının denetlenebilmesi
amacıyla, düzenli gürültü ölçümleri yaptırarak belgelendirmek zorundadırlar.
İşyerlerinde makine ve teçhizatın neden olacağı titreşimlerin yasal sınırlara
indirilebilmesi için titreşimin kaynağı olan işletme başta titreşim yalıtımı olmak
üzere gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Endüstri yapıları ve işyeri sahipleri işyerlerini açma izni alırken çevreye gürültü
yayma açısından kendi sınırları içerisinde makina, araç ve donatımların yapı
içinde ve dışında uygun yerleştirilmesi, arazi sınırları içinde engellemeler,
donatımı kılıflama ile alınacak tedbirler yapının dış duvar açıklıklarının yerinin
uygun tespit edilmesi gibi tedbirleri alırlar.
1.10. Acil Durum Kılavuzu
Her işletme, acil durumların oluşmasını engellemek, acil durumlarda mal ve can
kaybını en aza indirgemek, mümkün olan en kısa sürede de işin sürdürülebilirliğini
sağlamak için her tesis kendişne ait “Acil Durum Müdahale Prosedürü”nü hazırlamalı,
haberleşme sistemini kurmalı, acil durum müdahale planını yapmalı ve planprosedürle birlikte haberleşme sistemini ve erişim bilgilerini tüm çalışanlara duyurmalı
ve işletmenin pano gibi görünen yerlerine asmalıdır.
1.10.1 Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler
Telaşlanmayınız, unutmayınız ki yalnızca sakin olduğunuz sürece durumu
yönetebilirsiniz.
Bulunduğunuz yerde acil durum alarm düğmesi varsa ona basınız, yoksa
bağırarak veya alarm sistemi ile etraftakileri haberdar ediniz ve olay yerinin
tahliyesini sağlayınız. Çalışanların güvenliğini garanti altına almak için, en
güvenli olan anlayış, en küçük olaylarda bile alarmın çalınmasıdır.
Daha önceden belirlenmiş personel toplanma alanında personel sayımı yaparak
hiç kimsenin unutulmadığından emin olunuz.
Acil Durum Müdahale Ekibi gelinceye kadar yangını söndürmek, olayı kontrol
altına almak için elde mevcut imkanlardan yararlanınız, ancak ASLA kendinizi
veya başkalarını tehlikeye atmayınız.
Yangının ya da tehlikeli maddenin yayılmasını önlemek için kapı ve pencereleri
kapatınız, bunları yaparken kendinizi ve başkalarını tehlikeye atmayınız.
İlk yardım gereken bir durum varsa, ilk yardım eğitimi almış kişilerin
müdahalesi dışındaki müdahalelere asla izin vermeyiniz. Aynı şekilde
görevlilerden başkasının acil durum alanına girmesine mani olunuz.
1.10.2 Olası Acil Durum Halleri Tedbirleri Ve Uygulanacaklar
Yangın
Öncesinde:
Tesis içinde yapılacak bütün ateşli ve ısıl işlemlerde iş emri ve tedbirleri
uygulanmalıdır.
Doğalgaz bulunan yerlerdeki havalandırma fanları patlamaya karşı güvenli
olmalıdır.
İşletmede yapılan faaliyete uygun Yangın Söndürme Cihazları bulunmalı, bu
tertibatların kontrolleri düzenli olarak 6 ayda bir yapılmalı ve tüm çalışanlar işe
girişlerinde yangın önleme ve söndürme konularında eğitilmeli ve tüm çalışanlar
işe girişlerinde yangın önleme ve söndürme konularında eğitilmelidir.
Düzenli olarak farklı senaryolarla ve tam katılımlı yangın tatbikatları yapılmalı,
eksiklikler belirlenmelidir.
Yangın Anında:
Bina girişindeki doğalgaz kolu kapatılarak doğalgaz akışı kesilmeli,
Çayocağı ve mutfaktaki beklerler söndürülmeli,
Elektrik şalterleri kapatılmalı,
Yukarıda belirtilen genel acil durum talimatına (Acil Durumlarda Ne Yapmalı?)
uyulmalıdır.
Kimyasal Madde Saçılması
Öncesinde:
İşletme içinde bulundurulan tüm kimyasalların Güvenlik Bilgi Formları olmalıdır.
Formların bulunmaması halinde bu bilgilere www.tksd.org.tr adresinden bilgi
edinebilirsiniz.
Tüm personel kullandığı kimyasalı tanımalı, kullanma talimatı dışına çıkılması
engellenmeli ve kişisel koruyucu ekipman kullanımı sağlanmalıdır.
Saçılma anında:
Dökülen kimyasal maddenin özelliklerini öğrenin.
Korozif kimyasalların yakınında iseniz hemen uzaklaşın, bol su ile yıkayın,
vakumlu süpürge ile temizleyin veya solidifikasyon malzemeleri (tahta talaşı,
çimento..) ile yayılmasını önleyin.
Temizlik sırasında koruyucu eldiven ve gözlük kullanın.
Gerekiyorsa 112 Hızır Acil’den yardım isteyin.
1.11.
Gemilerden Atık Alınması Ve Atıkların Kontrolü
Türkiye'nin deniz yetki alanlarında gemilerin normal faaliyetlerinden kaynaklanan
atıkların deniz ortamına verilmesinin önlenmesi amacıyla gemilerden; atıkların
alınması, depolanması ve bertaraf tesislerine taşınması ile ilgili işlemlerin yapılması
ve bu amaçla limanlarda kurulması ve işletilmesi gerekli olan atık kabul tesisleri ve
atık alma gemilerine ilişkin usul ve esasları Gemilerden Atık Alınması ve Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği 26 Aralık 2004 tarihli ve 25682 sayılı resmi Gazateye göre
düzenlemektir.
Deniz kirliliğini önlemek amacıyla gemilerden kaynaklanan atıkları çevreye zarar
verecek şekilde doğrudan ve/veya dolaylı olarak deniz ortamına bırakmak yasaktır.
Gemilerden kaynaklanan atıkların atık kabul tesislerine ve atık alma gemilerine
verilmesi, alınması, geçici depolanması ve bertarafı safhalarında sorumlu özel ve
tüzel kişiler, çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek tedbirleri alırlar.
Atık alma gemisi işleterek gemilerden atık alma hizmeti yapmak isteyen gerçek veya
tüzel kişiler ilgili valilikten Lisans belgesi almak zorundadırlar
Karasularımız dahilinde kamu kuruluşları veya kooperatif birliklerince işletilen tarifeli
sefer yapan şehir hatları deniz otobüsleri ve yolcu motorları gibi gemilerin donatanları
veya işletmecileri, söz konusu gemilerden kaynaklanan ve bu Yönetmelikte
tanımlanan atıklarının alınması için lisanslı mevcut atık kabul tesisleri ile anlaşma
yapmak veya sefer yapılan limanlardan birinde veya uygun bir bağlama yerinde bu
Yönetmelikte belirtilen şartlara haiz atık kabul tesislerini müştereken veya münferiden
kurmak zorundadırlar
2. AVRUPA BİRLİĞİNİN ÇEVRE FASLINDA YER ALAN VE SANAYİCİLERİ
İLGİLENDİREN MÜKTESEBATI
Avrupa Birliği (AB) üyeliği için bir Aday Ülke olan Türkiye, AB mevzuatının (çevre
mevzuatı dahil) Türk kanunlarına yansıtılacağı ve tam olarak uygulanacağı bir
uyumlaştırma sürecini tamamlamalıdır. Katılım Ortaklığı uyumlaştırma için, çevre
müktesebatının (mevzuat) uygulanması için detaylı, spesisifik bir programın
benimsenmesi dahil, kısa vadeli hedefler ortaya koymaktadır. Özel sektör altyapısı
AB Çevre ile ilgili olarak etkilenebilir. Bahsi geçen bu süreç içinde çevre ve sanayi
entegrasyonu giderek önem kazanmaktadır. “Neden çevre ve sanayi entegrasyonu
giderek önem kazanıyor?” sorusunun yanıtını aşağıdaki yükümlülüklerimizde
bulabiliriz. Yükümlülüklerimizin nedeni;
Türkiye'nin de taraf olduğu, çevreye ilişkin küresel ve bölgesel ölçekli
sözleşmeler ve Gümrük Birliği
• Avrupa Birliği ve uyumlaştırma çalışmalarıdır
Sanayi-çevre ilişkisi ve özellikle de endüstriyel üretim süreçleri açısından en önemli
sonuçları doğuranlar düzenlemelere Türkiye tarf olmuştur. Bunlar;
• Montreal Protokolu ve aynı protokolun Londra ve Kopenhag
• Basel Sözleşmesi
• Sınırlar ötesi hava kirliliği ile ilgili 1979 Cenevre Sözleşmesi
• İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi
•
Bu yükümlülükleri yerine gertirmek için Ülke bazında yapılması öngörülen çalışmalar
şunlardır.
•
•
•
•
Ticaret ve çevre arasında denge kuracak politikaların ve stratejilerin
oluşturulması ve etkin bir şekilde uygulamaya konulması
Sanayicinin verimliligini ve rekabet gücünü artiracak fiziki ve yasal altyapıyı
geliştirmesi
Çevre dostu teknolojilerle ikame edilebilmesi amacıyla özel sektör ve
devlet ortaklaşa çabalarını yoğunlaştırması.
Yürülükte olan Çevre Mevzuatının EU satandartları gözönüne alınarak
güncelleştirilmesi ve uygulanmasının sağlanması gecikmeden kurması ve
mevcutlari geliştirmesi
Aşağıda sanayicilerimizi etkileyebilecek müktesabatın listesi verilmektedir;
2.1 Yatay Mevzuat
•
•
•
•
•
97/11/EC sayılı Direktif ile değiştirilen Çevresel Etki Değerlendirmesi ile ilgili
85/337/EEC sayılı Direktif
2001/42/EC sayılı Stratejik Çevresel Değerlendirme ile ilgili Direktif
90/313/EEC sayılı Bilgiye Erişim ile ilgili Direktifi Yürürlülükten Kaldıran
2003/4/Ec sayılı Direktif
1655/2000 sayılı, 17 Ocak 2000 tarihli Çevre Alanındaki Finansal Araçlara
Yönelik Yönetmelik (LIFE Programı)
Çevreye Yönelik Plan ve Programların Belirlenmesine Yönelik Çalışmalara
Halkın Katılımın Sağlanmasına ilişkin Düzenlemeleri İçeren, Halkın Katılımı
(85/337/EEC) ve Adalete Erişime (96/61/EC) Yönelik Direktifleri Değiştiren
2003/35/EC sayılı ve 26 Mayıs 2003 tarihli Direktif
•
•
2004/35/EC sayılı, 21 Nisan 2004 tarihli Çevresel Tahribatın önlenmesi ve
Meydana Gelen Tahribatın Düzeltilmesine ilişkin Çevresel Yükümlülükleri
Belirleyen Direktif.
2001/331/EC sayılı, 4 Nisan 2001 tarihli Çevre Denetimlerinde Uygulanacak
Asgari Ölçütleri Belirleyen Tavsiye
2.2. Hava Kalitesine İlişkin Mevzuat
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
97/68/EC sayılı Karayolu Dışında kullanılan Hareketli Makinalara Takılan İçten
Yanmalı Motorlardan Çıkan Gazlara ve Partikül Halindeki Kirleticilere Karşı
Alınacak Tedbirlere İlişkin Direktif
94/63/EC sayılı, 20 Aralık 1994 tarihli Petrolün Depolanması ve terminallerden
servis istasyonlarına dağıtılmasından Kaynaklanan Uçucu Organik Bileşikler
ile ilgili Direktif,
Dizel yakıt ve benzin kalitelerine ve 93/12/EEC sayılı direktifin değiştirilmesine
ilişkin 13 Ekim 1998 tarih ve 98/70/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey
Direktifi
93/12/EEC sayılı, 22 Mart 1993 tarihli Sıvı Yakıtların Kükürt İçeriğinin
Azaltılması ile ilgili Direktif
2004/107/EC sayılı, 15 Aralık 2004 tarihli ortam havasındaki arsenik,
kadmiyum, civa, nikel ve Polisiklik aromatik hidrokarbonlara ilişkin Direktif
2003/3/EC sayılı, 12 Şubat 2002 tarihli ortam havasındaki ozon miktarına
ilişkin Direktif
2000/69/EC sayılı Havadaki Benzen ve Karbonmonoksit için Sınır Değerlere
ilişkin Direktif
1999/30/EC sayılı Havadaki Kükürtdioksit, Azotdioksit, Azotoksitleri, Partikül
Madde ve Kurşun Sınır Değerleri ile ilgili Direktif
Flor içeren sera gazı emisyonlarına ilişikin önerilen mevzuat
1999/94/EC sayılı Yeni Tip Binek Otomobillerinin Satışı esnasında
Karbondioksit Emisyonu ve Yakıt Tüketimi Konusunda Tüketici Bilgilerinin
Hazır Bulundurulması ile ilgili Direktif,
Bazı Atmosfer Kirleticileri için Ulusal Emisyon Tavanı ile ilgili Direktif,
2001/81/EC
Hava Kalitesi Çerçeve Direktifi, 96/62/EC.
2.3. AB Atık Yönetimi Mevzuatı
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
75/442/EEC sayılı Atık Çerçeve Direktifi, değiştirilmiş haliyle
2000/532 sayılı Avrupa Atık Kataloğuna İlişkin Komisyon Kararı
91/689/EEC sayılı Tehlikeli Atıklara İlişkin Direktif , değiştirilmiş haliyle
94/62/EC sayılı Ambalajlama ve Ambalaj Atıklarına İlişkin Direktif
2000/76/EC sayılı Atıkların Yakılmasına İlişkin Direktif; 89/369/EEC,
89/429/EEC ve 94/67/EEC sayılı Direktifleri yürürlükten kaldırmaktadır
99/31/EC sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına ilişkin Direktif
86/278/EEC sayılı Atıksu Arıtma Çamurlarına İlişkin Direktif
75/439/EEC sayılı Atık Yağlara İlişkin Direktif , 87/101/EEC sayılı Direktif
tarafından değiştirilmiş haliyle
96/59/EC sayılı PCB ve PCT Atıklarına İlişkin Direktif
91/157/EEC sayılı Piller ve Akümülatörlere İlişkin Direktif, 98/101/EC sayılı
Direktif tarafından değiştirilmiş haliyle
93/86/EC sayılı Pil ve Akümülatörlerin Etiketlenmesine İlişkin Direktif
2000/53/EC sayılı Hurda Taşıtlara İlişkin Direktif
Elektrikli ve Elektronik Ekipmanların Atıklarına İlişkin Direktif Teklifi (AEEE)
Elektrikli ve Elektronik Ekipmanlarda Belirli Maddelerin Kullanılmasına
Getirilen Sınırlamalara İlişkin Direktif Teklifi
259/93 sayılı, 1 Ocak 1993 tarihli Atık Taşıyan Gemilerin Topluluk İçi-Dışında
Denetimi ve Gözetimi Üzerine Konsey Tüzüğü
86/278/EEC sayılı, 12 Haziran 1986 tarihli arıtma çamurlarının tarımda
kullanılması halinde çevrenin ve özellikle toprağın korunmasına ilişkin direktif.
2.4. Su Kalitesine Yönelik Mevzuat
•
•
•
•
•
•
•
•
Su Çerçeve Direktifi: 2000/60/EC
Kentsel Atıksuların Arıtılmasına İlişkin Direktif: 91/271/EEC, 98/15/EC ile
değişikliğe uğradığı haliyle
Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitratın Neden Olduğu Kirlenmeden
Suların Korunmasına İlişkin Direktif: 91/676/EEC
Tehlikeli Maddelerin AB Sularına Dökülmesinden Kaynaklanan Kirlenmeye
İlişkin Direktif: 76/464/EEC ve Kardeş Direktifler:
Yüzme Suyu Direktifi: 76/160/EEC
İçme Suyu Kalitesi Direktifi: 98/83/EC
İçme Suyu Elde Etmek Amacıyla Ayrılmış Yüzey Sularının Kalite Standartlarını
Saptayan Direktif: 75/440/EEC, 79/869/EEC ile değişikliğe uğradığı haliyle
Yeraltı Suları Direktifi: 80/68/EEC
•
•
Kabuklu Canlıların Yaşadığı Sular Direktifi: 79/923/EEC
Balık Üretimi İçin Elverişli Sular Direktifi: 78/659/EEC
2.5. Doğa koruma
338/97/EC sayılı Yabani Hayvan ve Bitki Örtüsü Türlerinin Ticaretin Düzenlenmesi
Yoluyla Korunması hakkında Direktif
2.6. Kimyasallar
•
•
•
•
•
•
•
•
•
67/548/EEC sayılı Tehlikeli Maddelerin Sınıflanması, Ambalajlanması ve
Etiketlenmesine İlişkin Direktif:, 2001/59/EC sayılı Komisyon Direktifi ile 28.
kere değiştirildiği haliyle
1999/45/EC sayılı Tehlikeli Maddelerin Sınıflandırılması, Paketlenmesi ve
Etiketlenmesine İlişkin Direktif
76/769/EEC sayılı Bazı Tehlikeli Maddelerin ve Müstahzarlarının
Pazarlanması ve Kullanılmasının Sınırlandırılmasına İlişkin Direktif;
2001/91/EC sayılı Komisyon Direktifi ile en son değiştirilmiş haliyle
304/2003 sayılı tehlikeli kimyasal maddelerin ithalat ve ihracatına ilişkin
Direktif
793/93 sayılı, 23 Mart 1993 tarihli mevcut maddelerin risklerinin
değerlendirilmesi ve control altına alınmasına ilişkin direktif.
87/217/EEC sayılı Asbest Kirliliği Direktifi
98/8/EC sayılı Biosidal ÜrünlerDirektif
90/219/EEC sayılı Genetik Olarak Değiştirilmiş Mikro-Organizmaların Sınırlı
Kullanımına Dair Direktif ; 98/81/EC sayılı Direktif ve 2001/204/EC sayılı
Konsey kararı ile değiştirildiği haliyle
2001/18/EC sayılı GDOların Kasıtlı Bırakılmasına Dair Direktif
2.7. Endüstriyel Kirlilik Kontrolü ve Risk Yönetimi
•
•
•
•
•
Büyük Yakma Tesislerinde havaya yayılan bazı kirletici maddelerin
sınırlanması hakkında Direktif
Büyük yakma tesislerinden kaynaklanan hava kirliliği Direktifi hakkında
52/2000 Sayılı Ortak Karar
IPPC hakkında 96/61/EC Sayılı Direktif
96/82/EC Sayılı Seveso II Direktifi
Uçucu organik birleşimler hakkında 1999/13/EC Sayılı Direktif
•
•
•
2004/42/EC sayılı, 21 Nisan 2004 tarihli Boya, vernik gibi maddelerde organic
solvent kullanılması sonucu uçucu organik karışım emisyonlarının
sınırlanmasına ilişkin direktif
761/2001 sayılı topluluk çevre yönetimi ve denetimi sistemine gönüllü katılıma
ilişkin direktfi (EMAS).
Eko etiketleme hakkında EC/1980/2000 Sayılı Yönetmelik
2.8. Nükleer Güvenlik
•
•
•
•
•
Temel Güvenlik Standartları Direktifi: 96/29/EURATOM
Tıbbi Nedenlerle Radyasyona Maruz Kalma İle İlgili Direktifi: 97/43/EURATOM
Kamunun Bilgilendirilmesine Dair Direktif: 89/618/EURATOM
Dışarda Çalışan İşçilerin Korunmasına Dair Direktif: 90/614/EURATOM
Radyoaktif Atıkların Nakliyesine Dair Direktif: 92/3/EURATOM
2.9. KOBI Sınıflandırması
2003/361/EC sayılı, 6 Mayıs 2003 tarihli KOBI sınıflandırmasına mikro sanayi ,KOBI
sınıflandırmasına ilişkin Komisyon tavsiyesi
3.
KOBİ’LER İÇİN PROJE FİNANSMANI
Türkiye'nin gelişmekte olan AB politikaları içindeki durumu ele alındığında, çevre ile
ilgili uyumlaştırma sürecinin kurumsal ve finansal yapısının oluşturulmasında AB
çevre Politikalarının belirleyici olacağı açıktır. Avrupa Birliği ve uyumlaştırma
çalışmalarının gerçekleştirilebilmesi için AB fonlarında çevre altyapısı için mümkün
olabilecek finansman kaynaklarının etkin kullanımını sağlamak gerekmektedir.
Katılım Ortaklığı ve Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye
Ulusal Programı (UP) incelendiğinde de aşağıdaki görevlerin yerine getirilmesinde
gerek olacağı düşünülmektedir.
•
Katılım için Öncelikli Çevresel Projelerin bir listesinin geliştirilmesi
•
Ön fizibilite çalışmalarını ve en geçerli finansman stratejilerinin içerilmesi
•
Bunun için Geliştirilecek program, çevre konularında iyi hazırlanmış yatırım
projeleri oluşturulması
Yukarıdaki açıklamadan da anlaşılacağı üzere sanayicinin özellikle AB uyum
sürecinde yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için projelerini belirlemesi ve bunlara
uygun
finas
kaynaklarını
bilerek
proje
teklifleri
hazırlaması
ve
sunması
gerekmektedir. Bu bölümde özetle sanayiciye sadece çevre içinde değil kendileri ile
ilgili diğer konularda da AB fon olasıkları dikakte alınarak, proje hazırlamaya yönelik
temel bilgiler sunularak bu konuda çalışmak isteyenlere temel bilgiler sunulmaktadır.
Katılım öncesi ve sonrası fonları çok çeşitli olmakla birlikte temel olarak devletin
programına aldığı ve katkı koyduğu UP uygun finas desteğinin verildiği fonlar ve diğer
6. çerçeve proğram veya LİFE gibi Sanayiciye yani KOBİ lere açık fon kaynakları
bulunmaktadır.
Devletin AB Katılım Öncesi Mali Yardımı- 2006 Programlaması Proje Tanımlama
Dokümanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliğini kanalı ile teklif edilir ve formlarına
ulaşılabilir
Yapısal fonlara aşağıdaki örnekleri verebiliriz
Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu
•
Avrupa Sosyal Fonu
•
European Regional and Development Fund (ERDF)
European Social Fund (ESF)
Avrupa Tarımsal Yönlendirme ve Garanti Fonu
•
European Agricultural Guidance and Guarantee Fund (EAGGF)
Guidance Section
Balıkçılık Kılavuzu İçin Finansal Enstrüman
•
Financial Instrument for Fisheries Guidance (FIFG)
Uyum Fonları ise kişi başına düşen GSYİH’sı AB ortalamasının %90’ından az olan
üye ülkeler tarafından kullanabilir.
AB fonları maliyetin %80-85’i kadardır.
Genelde aşağıdaki alanlardaki projeler fon alır:
– Taşımacılık Altyapısı
– Çevre
Yunanistan, İspanya ve Portekiz fondan faydalanabilmektedir.
2000-2006 döneminde 18 milyar Euro fon dağıtılmıştır.
3.1 Proje Teklifi Hazırlamaya İlişkin Kısa Bilgiler
Proje konusu ile ilgili çağrının eşleştirilmesi için iki farklı araştırma yöntemi
kullanılabilir:
i.
Bir proje konusu (fikir) vardır ve bu konuya uygun çağrılar araştırılır.
ii.
Internette gezinerek farklı çağrılar incelenir. Çağrılardan biri, iyi bir proje fikri
çağrıştırabilir. (Bu yöntem daha çok proje uzmanları ve yöneticilerce
kullanılmalıdır)
Uygun çağrıyı bulmak için,
Avrupa Komisyonunun resmi internet sitesi olan
www.europa.eu.int/comm yada AB Merkezi (EU Center) sitesi www.eucenter.org ; iyi
birer başlama noktası olabilir. Komisyonun sayfasında, açık “Teklif Çağrıları” ve
“İhale Çağrıları” vardır. Bunların ikisi de ilgili programın sitesinden indirilebilir.
Projeyi hazırlamak ve yürütmek için ortaklara ihtiyaç olup olmadığına karar
verilmelidir. İhtiyaç varsa iki yoldan ortak bulunabilir:
Ortak arama veritabanlarına talep girilebilir yada varolan kurumlar/şirketler
-
arasından seçilebilir:
•
Özel olarak o programa ilişkin ortak arama veritabanı
•
İhtiyaç duyulan uzmanlığın konusuyla ilgili diğer programların ortak arama
veritabanları
Çevredeki kurumlarla işbirliği yapılabilir
•
İş ortakları
•
Özel kurumlar (örn, Ticaret ve Sanayi Odaları)
Proje teklifinin yazılması sırasında aşağıdakilere dikkat edilmelidir:
-
Hedefler, açıkça ve iyi tanımlanmalıdır.
-
Hedeflerle çağrının öncelikleri arasındaki bağlantı açıklanmalıdır.
-
Proje kapsamında ele alınacak konular, faaliyetler, ana temalar, beklenen çıktılar
ve benzeri konularla hedefler arasındaki ilişkiler kurulmalıdır.
-
Ortakların projedeki görevleri ve katkıları açık ve anlaşılır biçimde anlatılmalıdır.
-
Birden fazla ortağın görev aldığı iş paketleri varsa, hangi ortağın koordinatör
olduğu belirtilmelidir.
Beklenen Çıktılar:
Projede gerçekleştirilecek faaliyetlerin bir yenilik getirip getirmediğini, getiriyorsa bu
yeniliğin hangi açılardan olduğu ve faydaları açıklanmalıdır. Yeniliğin, Avrupa
boyutunda bir katma değer olmasına özen gösterilmelidir.
Ayrıca, hedeflerle çıktılar arasında bağlantı kurulmalıdır.
Teknik Kapasite:
Ortakların proje konusuyla ilgili deneyim ve vasıfları tüm detaylarıyla anlatılmalı,
özellikle proje ve finans yönetimi ile ilgili deneyim ve uzmanlıkları açıkça
belirtilmelidir. Ortakların ayrı ayrı yada birlikte geçmişte yürüttükleri benzer projeler
varsa bu projelerin detaylarını verilmelidir.
İzleme ve Denetim:
Proje
faaliyetlerinin
ve
ilerleme
durumunun
izlenebilmesi
için
indikatörler
tanımlanmalı, her iş paketi için çıktılar (delirevables) ve dönüm noktaları (milestones)
belirtilmelidir.
-
Örnek çıktılar: CDler, araştırmalar, raporlar vs
-
Örnek dönüm noktaları: çalışma gruplarının oluşturulması, ara raporların
yayınlanması, pilot projelerin sonlandırılması vs
Proje kapsamında öngörülen bağımsız mali denetimlerle ile ilgili detaylar(örn:
denetim zamanı, kapsamı vs) verilmelidir.
Mali Konular:
Projede finanse edilmesi beklenen harcamalar:
-
Hakiki, ekonomik ve proje için gerekli olmalıdır
-
Proje süresince gerçekleştirilmelidir
-
Muhasebe kayıtlarında yer almalıdır
Dolaylı vergiler, faizler, başka bir Topluluk projesiyle ilgili geri ödemeler vs.. destek
kapsamı dışıdır.
Proje Zaman Çizelgesi:
Proje, genelde proje sözleşmesinin Komisyon tarafından imzalandığı tarihten itibaren
veya bu tarihten bir süre sonra başlar ve başlama tarihinden itibaren genelde 6, 12,
24, 30, 36 ... ay içerisinde tamamlanır. Her türlü önemli faaliyet, dönüm noktası vs
için önerilen zamanlama belirtilmelidir.
Proje bitiş tarihinden sonra yapılan hiçbir harcama uygun olarak kabul edilmez.
Hatırlatmalar/İpuçları:
-
Ortakların sayısı değil, konsorsiyumun kalitesi önemlidir.
-
Proje teklifinin hazırlanması aşamasında, değerlendirme kriterleri mutlaka göz
önünde bulundurulmalıdır.
-
Maliyet ve kaynak tahminlerinde gerçekçi olunmalıdır.
-
Güvenilir ve mali açıdan sağlam ortaklarla çalışmaya gayret edilmelidir.
-
Büyük projelerde, proje yönetimine özen gösterilmelidir.
-
Tekliflerin başarılı olabilmesi için, optimum hazırlık gerekir. Bu nedenle çok sayıda
teklif vermekten ziyade, bir teklif üzerinde yoğun çalışarak mutlak başarı
hedeflenmelidir.
Kontrol Listesi:
Teklifin hazırlanmasından sonra, dışarıdan (üçüncü) biri tarafından teklif kontrol
edilmelidir. Teklifin kontrolünde şu sorular yanıtlanmalıdır:
-
Teklif tamamlanmış mı?
-
Ortaklıklar uygun mu?
•
Hepsi birarada çalışabilir mi?
•
Roller ve sorumluluklar açık mı?
-
Tüm sorulara yanıt veriyor mu? (Teklif Sahipleri için Rehbere bakın)
-
Hedefler açık mı?
-
Projenin nasıl yönetileceği açık mı?
3.2 KOBİ’LERE ÖZEL FON PROGRAMLARI
KOBİ’ler;
Bütünleştirilmiş Projeler (Integrated Projects-IP
Mükemmelliyet Ağları (Networks of Excellence-NoE)
Özel Hedefli Araştırma Projeleri (Specific Targeted Research Projects -STREPS)
Eşgüdüm Eylemleri (Coordination Actions -CA)
Özel Destek Eylemleri (Specific Support Actions- SSA)
gibi işbirliğine dayalı projelere katılabilirler. Bunun yanısıra, özellikle inovasyon
kapasitesi olan ancak araştırma yeteneği kısıtlı KOBİ’ler iki özel araçtan daha
faydalanabilmektedirler:
1. Değişik ülkelerden belli bir sayıdaki KOBİ’nin bir araya gelerek ortak problemlerini
ve gereksinimlerini karşılayacak özel bir bilimsel teknolojik araştırmayı araştırmageliştirme kurumlarına, örneğin üniversitelere, yaptırmasıdır. Bu projeler 1-2 yıllık
projelerdir ve AB katkısı 2 milyon Euro’ya kadar çıkabilmektedir. Bu projelerdeki en
önemli kriteler en az 3 KOBİ ve en az 2 Ar-Ge kuruluşundan oluşan bir takımın
gerekliliğidir. En önemli faydası ise proje sonucunda ortaya çıkan tüm patent ve fikri
mülkiyet haklarının projeye katılan KOBİ’lere ait olmasıdır.
2. Kollektif araştırma bilgi tabanını genişletmek ve geniş KOBİ topluluğunun rekabet
yeteneğini iyileştirmek amacıyla sanayi birlikleri ya da grupları adına araştırma ve
teknoloji geliştirme uygulayıcıları (araştırma merkezleri, üniversiteler vb.) tarafından
yürütülen araştırma türüdür. Araştırma sonuçlarının aynı sektör içindeki tüm
KOBİ’lere dağıtılması istenir. Kollektif araştırma projelerinin bütçesi 2-5 milyon
Euro’dur ve proje süresi 2-3 yıl arasındadır.
Daha detaylı bilgi için;
- http://sme.cordis.lu/research/fp6_support.cfm
- http://www.fp6.org.tr/_etkinlikalanlari/sme/index.htm
4 ISO 14000
4.1 Iso 14000 Çevre Yönetim Sistemleri Standart Serisi
ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemleri Standart Serisi, işletmelerin üretim ve hizmet
süreçlerinde çevreye verdikleri zararın en aza indirilmesi için sistematik bir yaklaşımla
çeşitli tedbirler geliştirmesi ve çevresel performansının sürekli artırılması esasına
dayanır.
Çevre Yönetim Sistemi Standart Serisi, hem işletmelerin faaliyetleri hem de ürünler
için yönetim standartlarını kapsar. İşletme faaliyetlerini düzenleyen Çevre yönetim
sisteminin kurulması, yürütülmesi denetçilerle ilgili özelliklerin belirlenmesi, ürünlerin
hayat boyu değerlendirilmeleri ve çevresel etiketlemelerinin yapılması konularında
sistem geliştirilmesi ve uygulamada esasları kapsar.
ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemleri Standart Serisi; sanayi işletmeleri, hizmet
kurumları, kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler gibi her türlü örgüt tarafından
uygulanabilir.
ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemi Standart Serisi kapsamında aşağıdaki standartlar
ve içerikleri bulunmaktadır:
ISO 14001 çevre yönetim sistemi kurulması için genel esaslar
ISO 14004 genel çevre yönetim prensipleri ve teknikleri
ISO 19011 kalite ve çevre denetimiyle ilgili konular
ISO 14020, ISO 14021, ISO 14024 ve ISO 14025 çevre etiketleri ve beyanları
ISO 14031 çevre performans değerlendirmesi için kriterler
ISO 14040, 14041, 14042, 14043 hayat boyu değerlendirme konuları
ISO 14050 çevre yönetimi ile ilgili terimler ve tanımlar
ISO 14062 Ürün tasarımı ve geliştirilmesine çevre boyutların dahil edilmesi
4.2 ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standardı İlkeleri
4.2.1 Çevre Politikasının Belirlenmesi
ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemleri Standardının 4.2.0 maddesine göre işletmenin
üst
yönetimi
tarafından
bir
çevre
politikası
belirlenmelidir.
Politika,
yasal
sorumluluklara uymayı, çevre kirliliğinin önlenmesine yönelik tedbirlere uymayı ve
çevresel performansın sürekli iyileştirilmesini taahhüt etmelidir. Çevre politikasının
tüm çalışanlar tarafından anlaşılması ve benimsenmesi sağlanmalıdır.
4.2.2 Planlama
Çevre politikasının oluşturulmasından sonra, işletmenin faaliyetlerinden kaynaklanan
çevre boyut ve etkileri belirlenmelidir. Bu etkilerin, çevre politikası ve yasal
sorumlulukların belirlediği en az değerlere indirilmesine yönelik çevre amaç ve
hedefleri belirlenmeli, bu amaç ve hedeflerin sağlanması için zamanlama, görev ve
sorumluluklar, yöntemler gibi detaylı eylem planlarının yer aldığı Çevre Yönetim
Programı hazırlanmalıdır.
4.2.3 Uygulama ve İşlemler
Bu bölümde işletme, Çevre Yönetim Programının uygulanmasında ve sistemin
yürütülmesinde görev ve sorumlulukları belirlemelidir. İletişim, dokümantasyon eğitim
gibi kurumun çevresel kapasitesini artıracak işlemler gerçekleştirilmeli; çevre ile ilgili
faaliyetlerin yürütülmesinde esaslar oluşturulmalıdır. Bunların yanı sıra, çevre
politikasında taahhüt edilen çevresel performansı arttıran diğer faaliyetlerin (örneğin
geri kazanım, hammadde yönetimi gibi) yürütülmesi ve çevresel etkilerin amaç ve
hedefler kapsamında en aza indirilmesi için tedbirler alınmalıdır. Tüm bu işlerle ilgili
esaslar;
prosedürler, talimatlar, formlar, listeler vs. yoluyla belgelendirilerek
uygulamaya konulmalıdır.
4.2.4 Kontrol Düzeltici Faaliyetler
ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemleri Standardının 4.5.0. maddesi çerçevesinde,
işletme, Çevre Yönetim Sisteminin performansını ve amaç ve hedeflere ulaşma
oranını izlemek üzere sistem oluşturmalı; sistemin yürütülmesinde karşılaştığı
uygunsuzlukların
düzeltilmesi
ve
karşılaşılması
öngörülen
uygunsuzlukların
önlenmesi için gerekli tedbirleri almalıdır.
İşletme, kendi iç denetimlerini belirli aralıkla yaparak Çevre Yönetim Sisteminin etkin
bir biçimde uygulanıp uygulanamadığını denetlemelidir.
4.2.5 Yönetimin Gözden Geçirmesi
İşletmenin üst yönetimi, Çevre Yönetim Sisteminin etkinliği ve uygulama durumunu
belirli aralıklarla gözden geçirmeli; politikada verilen taahhütlerin yerine getirilip
getirilmediğini değerlendirmelidir. Çevre politikası ile
amaç ve hedefler; iç tetkik
sonuçları ve yasal değişiklikler göz önünde bulundurularak revize edilmeli ve sürekli
iyileştirmeyi sağlayacak aşamalar koymak suretiyle daha da sıkı hale getirilmelidir.
5. İLGİLİ LİNKLER
T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı
www.cevreorman.gov.tr
ABGS
http://www.abgs.gov.tr/
Delegasyon
http://www.deltur.cec.eu.int/
Ekodenge
www.ekodenge.com
AB Çevre Genel Müdürlüğü
http://europa.eu.int/comm/environment/index_en.htm
KOBİ-İS web site
www.cevre.kosgeb.gov.tr
SEVESO web site
www.seveso.cevreorman.gov.tr

PDF 454kb

Transkript

Benzer belgeler

yapay sulakalanda yetiştirilen bitkilerin mineral element içeriği

nerede, neden, ne ve nasıl

Kıs aylarında bile sorunsuz azot ayrıstırması

Avrupa Birliği Projeleri: Eureka, Eurostars, 7.ÇP EUREKA

tıbbi atık çözümü

Screenings Washer Monster

pegase haberler

Vaka Çalışması Garanti Bankası

tuzla amaçlı yeni bir buharlaştırma sistemi

çalışma özeti