Profesyonel Oyunculuk

OyunaBakış sizler için, birinci yaşına özel olarak,
Türkiye’nin önde gelen
oyun geliştiricilerinden
Can Bayçay ile röportaj
yaptı. İyi okumalar.
Can Bayçay
miyim?” diye kapımızı tıklattı. Mırın kırın etsem de bilgisayarımı paylaştım, iyi ki de yapmışım. Kapıcı abimiz bilgisayarımın başında
kod yazarken meraklı gözlerle omuzunun üzerinden izledim durdum. İşi bitince de “Yarın
tekrar gerekecek, bu QBasic burada dursa
olur mu?” diye sordu. Ben de “Kurcalayabilir
miyim?” diye cevap verdim. Abimizi uğurladıktan sonra başladım kodlarını kurcalamaya.
Fazla merak zarar getirmez, bu inanışı kıralım. Bak bu merak sayesinde ne güzel oyun
filan yapıyorum şimdi.
Halil: Merhabalar. Okurlarımıza kendinizden
bahsedebilir misiniz?
Can Bayçay: Merhaba. İsmim Can Bayçay.
Uzun yıllardır oyun geliştirme hevesiyle ortalıkta koşuşturan bir yazılımcıyım. Hatta sadece mecazi değil, gerçek anlamda koşarak hareket etmeyi severim. Gün içinde yürümek
yerine koşarak hareket ediyor olsak; günde
ortalama 3 kilometre yürüyen bir insan evladı
3 km/s yerine 6 km/s ile yol alıyor olsa her
gün 30 dakika kazanır. Yani bir ayda 15 saat
kazanır. Ayda 15 saat daha fazla zamanınız
olduğunu düşünsenize. Neresinden baksan 1
gündüz ediyor.
Halil: Her oyun geliştirici tarafından mutlaka
incelenmeli diye nitelendirdiğiniz kaynaklar
var mı? Birkaçını önerebilir misiniz?
Halil: Sizi oyun geliştirmeye yönlendiren şey
neydi? Ne zaman başladınız oyun geliştirmeye?
Can Bayçay: Hahaaaa! Yerinde bir soru oldu
çünkü hayatında bir ders kitabını veya bir
eğitim kitabını açıp da doğru düzgün kurcalamamış bir insana geliyor bu soru. Programlamaya 8-9 yaşlarımda başladığımda okumayı
daha yeni öğreniyordum. Daha Türkçeye zar
zor hakim olabiliyorken elimdeki Basic kitabında anlamadığım İngilizce örnekleri bilgisayara girip deneyerek bir şeyler yapmaya çalışıyordum. Okuduğumu anlamadığım için
“Şimdi şu satırı silsem ne olur acaba? Yok yok
şuraya 3 yazayım bakayım ne olacak.” diye
deneme yanılma yapmak tek şansım oldu.
İçten gelen bir merak olduktan sonra gerisini
getirmenin bir yolunu buluyoruz. İnsan beyni
çok gelişmiş, çok…
Can Bayçay: Küçükken annem babam önüme
bilgisayarı koyuverdiler. O gün bu gündür
oyun oynayıp dururum. Küçüklükte oyunlara
çok kaptırınca bir noktadan sonra oyunlardaki
eksiklikler, hatalar gözüme çok batar hale
geldi. Çokbilmiş tarafım da gaza gelip “Ben
daha iyisini yaparım!” diye yola koyuldu. Oyun
geliştirmeye başlangıcım inanılmaz şans eseridir. 8-9 yaşlarındayken, daha insanların
evinde bilgisayarlar yeni yeni girmeye başlamışken, bizim binadaki pek kıymetli kapıcımız
yazılım kursuna gidiyordu. Günün birinde
“Bilgisayarım arızalandı. Sizinkini kullanabilir
1
Halil: Türkiye’de bir oyun geliştiricinin karşısına çıkabilecek en büyük zorluk nedir? Türkiye
Oyun Sektörü’nün gelişebilmesi için yapılması
gerekenler hakkında neler söyleyebilirsiniz?
Can Bayçay: Türkiye’de sektörün gelişmesi
için, insanlar oyun geliştirme gazına gelmeli,
gelmeyenler getirilmeli, daha fazla çalıştay
düzenlenmeli, daha fazla başarı örnekleri çıkmalı, daha fazla yatırım yapılmalı, daha fazla
insan kendini geliştirmeli, daha fazla… Daha
fazla!
Oyun geliştirmeyi keyifle yapan insan için zorluk morluk yok. Keyifle yapmaktan şüphe ediyorsan çok kısa bir düşünmeyle onlarca dert
sayabilirsin. Zorlukları düşününce can sıkıcı
oluyor. Ne gerek var. Türkiye’de imkanların
çok kısıtlı olduğunu düşünüp de sürekli bunu
vurgulayanlar çok haklılar. Acayip haklılar.
Öyle haklılar ki yani, öyle böyle değil... Evet,
başka ülkelerde çok daha iyi koşullarda, daha
az dert yüklenerek, mükemmel ötesi çalışmalar çıkarmak mümkün. Nitekim Türkiye’deki
imkansızlıkların içinden yükselen başarı örneklerini saydığımızda da hiçbir şeyin imkansız olmadığını görüyoruz. Keyifle çalışan insan, dünya çeperinde hangi enlem boylama
denk gelirse gelsin, başarılı işler çıkarabiliyor.
Ayrıca oyun geliştirme işi, genel olarak diğer
pek çok işe göre çok daha zor bir alan. Bence
hesap yapmanın bir faydası yok. Yeterince
fazlalar çünkü. Zorluklara göğüs gerecek yüreği edinmek gerek. Sonrasında oyun yapmanın keyifli yanlarını yaşayabilirsiniz. Bir oyun
ekibiyle birlikte çalışmanın keyfi pek az işte
vardır.
Takdir edersiniz ki internet dediğimiz uçsuz
bucaksız derya denizde zibilyonlarca yararlı
malzeme bizim kullanımımıza açık halde bekliyor. Yeterince gaza gelmiş bir insan, iğne
deliğinden fil geçirmeyi kafaya koyarsa, internette aratıp bir Youtube tutorial’ı bulabiliyor.
Oyun geliştiricilerin incelemesinin iyi olabileceğini düşündüğüm kaynaklar söylemekten
ziyade yararlı kaynaklara ulaşabilmenin püf
noktalarına değinebilirsek ne güzel. Sektörde
ne olup bittiğini uluslararası haber sitelerinden günlük takip etmeyi alışkanlık edinin ki
yeni trendleri, yeni ürünleri, yeni yöntemleri,
yeni araçları öğrenmek için olmazsa olmaz bir
alışkanlıktır bu. Kendi alanınızdaki forumları
ve blogları düzenli olarak kurcalayın ki insanların deneyimlerini birinci elden okuma şansınız olsun ve böylece acı deneyimleri yaşamadan edinmiş olursunuz. Tüm bunların yanında, iş ağınızı geliştirebildiğiniz kadar geliştirin. Böylece çok insan tanımanın size kazandırdığı olumlu 300 tane yönünden birisi olarak, size hangi kaynakların gerekeceğini, tanıştığınız yüzlerce kişiden tavsiye olarak dinleme fırsatına erişirsiniz. İnsanlara kendi ihtiyaçlarınızı anlatabildiğiniz büyükçe bir çevreniz varsa, aklınıza gelemeyecek önerilerde
bulunuyorlar. Yanlış yolda gittiğinizi düşündüklerinde yönlendirmeler yapıyorlar. Edindikleri yılların deneyimini size aşılıyorlar. En
yararlı kaynak, deneyimli insanlar ile birebir
iletişim kurmaktır diye düşünüyorum.
Halil: En sevdiğiniz geliştirme ortamı hangisi? Neden?
Halil: En sevdiğiniz oyun hangisi? Ne tür
oyunlardan hoşlanırsınız?
Can Bayçay: Türkiye’deki şartlarda oyun çıkarabilmek için hızlı çalışabileceğimiz, ekipteki
sanatçılarla yazılımcıları ortak bir noktada
buluşturan, birkaç günde prototip üretip
müşteriye sunabileceğimiz, yeri geldiğinde de
detaylara inip ince makyaj yapabileceğimiz
bir araca ihtiyacımız vardı. Bizim için bu ihtiyaçları en iyi sağlayabilen ortam Unity3D oldu.
Can Bayçay: Kendimi bildim bileli otomobil
sürüşü ilgimi çekmiştir. Simülasyonlarda sınırları zorlamayı severim. Simülasyonlarda
öğrenip, gerçekte uygulamaya geçirmeyi denerim. Bir de aksiyon dolu FPS’leri pek severim. Eskiden Quake III Challenge ProMode
Arena (CPMA) vardı. Benzer oyunlar çok nadir
çıkıyor maalesef. Çıksa da oynasak.
2
Halil: Oyun geliştirici olmak isteyenlere tavsiyeleriniz nelerdir?
Can Bayçay: Zaman ayırmak isteyenler için hafta sonları veya boş vakitlerinde hiç
denemedikleri araçları kurcalamayı öneririm. İlla ki şaheserler çıkaracak seviyeye
gelecek kadar öğrenmeye gerek yoktur. Boş bulduğunuz vakitte Unreal Engine’i
açıp 2 top zıplatmayı deneyin. CryENGINE’de karakteri koşturup arabanın üstünden
zıplatmayı deneyin. Torque’ta yıkılabilen bir bina yapıp binaya 3ds Max çaydanlığı
fırlatmayı deneyin. Maya açıp bir araba modellemeyi deneyin. ZBrush açıp homunculus suratı çıkarmayı deneyin. Bir çizim tabletine erişme imkanınız varsa Photoshop açıp, kalemi alıp 2 çizgi çekmeyi deneyin. Illustrator açıp gradyan yüzeylerle bir
elmaya gölge vermeyi deneyin. Bunlar gibi farklı alanlarda birkaç günlük ufak tefek
bir sürü çalışma yapın, sonra tekrar konuşalım.
Röportaj için teşekkürler ederim. Dergice doğum gününüz kutlu olsun.
3
Profesyonel Oyunculuk
Starcraft Jargonlarına devam! Bir sonraki
yazımda HeartStone’dan küçük tüyolar ve
oyunun bir e-spor olma potansiyelinden bahsedeceğim!
Starcraft – Jargonlar - 2
GTS – Game Time Seconds: Yani oyun içi za-
man. Ladder’da oyun hızı her zaman saniyenin 0.75 katıdır. (Fastest) Oyunu normal hızında oynamak isteyenler ancak “Custom Game” üzerinden oyunun oynanış hızını normale
çekebilirler ama ben pek de tavsiye etmiyorum.
Harass – Oyunda mobil ünitelerle rakibe yapı-
lan gerilla taktikleri bütünü. Genelde hedef
olarak rakibin ekonomisi veya üretim binaları
seçilir.
Hard Counter – Örnek olarak Void Ray Roach’lara
karşı bir “hard counter” dır. Çünkü Roach havaya ateş edemez ve Void Ray tüm Roach’ları
direniş olmaksızın yok edebilir. Bu terimin
build-order seviyesinde olan sürümü de vardır.
Hasu – Gosu’nun bir alt sürümü. Kendisini
“ortalama” oyuncu olarak görenlerin kullanabileceği bir lakap.
– Bu lafı insanların forumlarda peynir
ekmek gibi kullandığına bizzat şahit oldum.
Özellikle Starcraft 2 ilk çıktığı zamanlar. Nedeni ise insanların oyundaki fazla etkili bir
üniteyi oyun içerisinde dengesizlik yarattığının düşündüğü için oyundaki özelliklerinin değiştirilmesini istemesi. Bazı insanlar hiç dü Imba
4
şünmeden her sevmedikleri ve karşı taktiğini
bulamadıkları üniteye “imba” diyebilirken bazıları da haklı şekilde oyundaki dinamikleri
bozan bir ünitenin mekaniklerinin değişmesini istediklerini dile getirirler. (Örnek olarak
Starcraft 2 betada iken Zerg’lerde Roach 1
populasyon iken 2’ye çıkartılması)
Kiting – Kendisine Türkçe bir karşılık bulama-
sam da İngilizce düşündüğünüz zaman cuk
oturmuş bir terim olduğunu anlayabilirsiniz.
Kiting’i menzilli saldırıya sahip olan ünitelerinizle sizden daha yavaş olan ve daha kısa mesafe ile saldırabilen bir üniteye karşı yapabilirsiniz. Bazıları için zor olabilse de Kiting
yapmanın birden çok yolu var. Saldırmak istediğiniz ünite grubundan uzağa move-click yapıp tam olarak, düşman grup sizi kovalarken
ünitelerinizin saldırı hızına bağlı olarak
“Attack move” yapmak bu yollardan biri. Ne
anlatmaya çalıştığımı tam olarak buradan
izleyerek anlayabilirsiniz.
– Late game denilince oyunda artık
kaynaklar tükenmeye yakın ve kalan tek tük
expansionların konrolünün çok önemli olduğu
son safhaya(ortalama olarak 15+ oyun dakikası) geçilmiş demektir. Çoğu zaman oyuncular bu zamanlarda maximum popülasyon ve
yüksek tech ünitelerini oyuna sürmüş olurlar.
Late Game
Macro ve Micro Management– Macroyu “Ünitelerin
üretilmesi binaların ve upgrade’lerin basılması” olarak adlandırabiliriz. Micro idare ise
oyundaki ünitelerin pozisyonlarını ve saldırı
hamlelerini kapsayan komutların tümü desek
yeridir. Bir oyuncunun Macrosu microsundan
iyiyse genelde savaşlarda fazladan kaybettiği
ünite sayısını arkadan yenilerini
hızlıca basarak kapatmaya çalışır. Tam tersi
durumda ise ünitelerini çok iyi kullandığı için
çok az zarara uğrayarak oyundaki ordu üstünlüğünü korumaya çalışır.
Mid Game – Bu basitçe oyunun orta safhası an-
lamına geliyor. Bu safhada oyuncunun nasıl
bir gelişim ağacını takip edeceğini ve hangi
üniteleri ağırlıklı olarak basacağını aşağı yukarı çözebiliriz.
Magic Box – Kulağa çok ilginç gelen bir terim
…Haftaya Devam edecek…
olmakla beraber oyunda inanılmaz bir öneme
sahip bir harekettir. Olayı tam olarak şu şekilde gelişir:Terran anti-air splash damage
olan Thorlarını mutalara karşı sürer. Mutaliskleri çıtır çıtır yiyeceğini düşünen Terran
aldanmaktadır çünkü Mutaliskleri kullanan
oyuncumuz Magic Boxing nedir bilmektedir.
Zerg oyuncumuz önce mutalarını bir araya
toplar sonra otomatik olarak dağılmalarını
bekler. Thorlara saldırırken bu dağılımı korumak için özellikle dikkat etmesi gereken tek
şey şu: Thorların üzerine değil hemen arkasına sağ tıklayıp sonradan hemen “Hold Position” yani ünitelerini sabit durdurmaya tıklarsa(ya da H tuşuna basın) mutalar birbiri içine
geçmeyecek ve Thorların hiçbir avantajı kalmayacaktır. Bunu uygularsanız Terran şok
darbesi olacağı gibi sizin yüzünüzde de gevrek bir gülümseme bırakacaktır!
Spot Işığı
1. Image Courtesy of Team Liquid
Gumiho – Koh Byung Jae
Korenin bağrından kopan oyunculardan biri
olan Gumiho oyuna Random başlayıp sonradan ırkını seçenlerden. Bunun sebebi de aklına en iyi yatan ırkı hemen bulamamış olması
diyebiliriz.
Main – Oyuncunun başladığı ilk üs ve etrafı.
Maxout – Bir oyuncu maximum ünite popülas-
yon limiti olan 200’e dayanırsa olan şeydir.
Map Control – Bir oyuncunun harita üzerinde ne
Gumiho çok fazla başarısı olmasa da bir fan
kulübü de olan ve bazı ilkleri gerçekleştirmiş
bir oyuncu. Buna örnek olarak GSTL’de takımı
adına tüm rakiplerini yenebilen tek kişi olması ve GSL gibi çok zorlu bir rekabet ortamında
Rasgele bir ırk ile oynayabiliyor olmasını verebiliriz.
kadar yeri kontrol edip görebildiğinin ölçütüdür. Harita kontrolünüz ne kadar iyiyse oyunda o kadar rahat stratejik üstünlük kurabilirsiniz. Çünkü rakibinizin sizin ne yaptığı hakkında bir bilgisi yoksa ve siz onun ne yaptığını
biliyorsanız çoğu zaman üstünlük sizde olacaktır.
E-Spor Takvimi (Starcraft 2)
Maynarding – Bunu bilmeden de olsa yapıyor
olabilirsiniz. Olay şu: Yeni kaynaklara geçer
geçmez eski kaynaklarınızda çalışan işçilerinizi yenilerine transfer ederek daha verimli gelir sağlamayı hedeflemek.
5
IEM Season VIII - Cologne
(13 Şubat 2014 – 16 Şubat 2014)
Dünya çapında elemelerden geçmeyi başaran 16 e -spor oyuncusu (sadece 3 tanesi Koreli
değil) Extreme Masters üzerinden online izleyebileceğiniz bu turnuvayı gözden kaçırmayın derim.
2014 WCS Europe & America Season 1
(21 Ocak 2014 – ?)
ESL ve NASL
üzerinden online takip edebileceğiniz WCS halen devam ediyor. Kalite
maçlar bulabileceğiniz bu şampiyonayı mutlaka takip edin.
2014 GSL Season 1
(15 Ocak 2014 – ?)
Kore’de düzenli olarak organize edilen ve tüm dünyaya açık olan global starcraft ligi
Starcraft 2’nin en sağlam oyunlarına ev sahipliği yapıyor. GomTV üzerinden tüm karşılaşmaların ilk maçlarını online olarak bedava izleyebilirsiniz. Ayrıca artık GomTV’nin youtube
hesabı da var. Tastosis ikilisinin eğlenceli ve eğitici yorumculuğu ile beraber birçok GSL
maçını da izleyebilirsiniz!
Denizhan Güçer
6
RPG türü oyunlar geliştirilirken ulaşılmak istenen birkaç temel amaç var. Bir, alabildiğine
büyük harita… İki, olabildiğine dallanan bir
senaryo… Üç, daha biz fark etmeden bizi içine alacak, yaşayan bir dünya…
2014’ün en çok beklenen oyunları arasında
The Witcher 3 Wild Hunting. Daha ilk oyunuyla gönüllere taht kurmuş ve hiç de küçümsenemeyecek büyüklükte bir hayran kitlesine
ulaşmış olan bu oyun, öyle görünüyor ki kendini geliştirmeye devam ediyor. Witcher 3 ile
oyuncunun beğenisine sunulacak olanlarsa,
bir RPG nasıl olmalıdır sorusuna eksiksiz yanıtlar verebilecek türden.
Eğer oyuncuya verilen vaatler yerine getirilmişse Wild Hunting’de, oyun, RPG dünyasının
en eksiksiz oyunu olmaya çok yakın. Alabildiğine geniş bir harita (Witcher 2’daki haritanın yaklaşık 30 katı), olabildiğine dallanan bir
senaryo (Senaryonun şekillendiği 36 ayrı kırılma noktası ve buna bağlı olarak varabileceğimiz bir çok son) ve yaşayan bir şehir (yapay
zekalar gerçeğe göre hareket ediyorlar ve
oyunun akışına göre tepkileri de şekilleniyor).
7
Single Player olarak oynayabileceğimiz
RPG’lerde senaryonun önemi tartışılmaz. Ne
kadar şaşırtırırsak bir oyuncu olarak ve ne
kadar çok müdahale edebilirsek oyunun gidişatına, o kadar zevk alırız. Wild Hunt bize,
beklenmedik olaylar karşısında vereceğimiz
anlık kararlarla, senaryoyu olabildiğine şekillendirebilme imkanı tanıyacak. CD Project
Red’in en sağlam vaatlerinden biri, eğer beklentileri karşılayabilirse, oyunun oynanma süresini bir hayli artıracaktır. Tüm sonları görmeden, bütün senaryo dallanmalarını keşfetmeden oyunu bir kenara bırakamayabiliriz,
hazırlıklı olun.
Witcher 3, RED Engine3’nin gücünü de ardına
alarak, olabildiğine büyük bir harita sunuyor
bizlere. Oyuncuya serinin ikinci oyununda da
bir hayli doyurucu bir harita sunan CD Project
Ekibi, Ali Ağaoğlu edasıyla “Bu değil! Bu da
değil! Bu hiç değil!” diyerek, sonunda 30 kat
daha büyük bir haritayı karşımıza çıkarıyor.
İkinci oyunda her yere koşarak gitmenin verdiği sıkıntı, Wild Hunt’da kullanılan portallar
ile çözülecek gibi görünüyor. Bu da bir diğer
iyi haber.
Karakterimiz Gerald Of Rivia, hem büyüyü,
hem de atı, hem kılıcı ve bunların üzerine
bolca da karizması olan bir abimiz. Wild
Hunt’da biraz yaşlanmış olarak çıkıyor karşımıza. Witcher 3’nin serinin son oyunu olması
ise bu durumu bizlere açıklıyor. Witcher2’de
yapılan taktiksel savaşlardan daha stratejik,
daha akıl dolu savaşların serinin son oyununa
saklanması ise, Usain Bolt’un “Bu sene de iki
saniye yavaş koşayım, seneye kırması kolay
olur” yaklaşımıyla aynı sanırım. Sonuca bakarsak, daha taktiksel savaşlar, hangi aralıkta
hangi büyüyü seçeceğimiz ve ne zaman gard
alıp ne zaman kılıcı sallayacağımız sorunsalını
bir hayli büyütecek gibi görünüyor. Dönemimizin “basit oyun istirem”ci oyuncu kitlesine
hitap etmeyeceği açık, Witcher3’nin. Diğer
taraftan, RPG sevdalıları için bu zorluk seviyesinin gayet eğlenceli olacağını düşünüyorum.
Geralt ata binebilecek, at üstünde savaşabilecek. At binmenin ve at üstünde savaşmanın
oyuna katacağı renkse, şimdiden göz kamaştırıyor.
İçimde bir korku var. Sistem korkusu… Bu
denli güzel bir oyunu ya oynayamazsam, kaldırmazsa bu oyunu gün geçtikçe yaşlanan
kompüterim? O zaman oyunu neylerim,
RPG’yi neylerim! CD Project’in üzerinde pek
durmadığı nokta da burası. Bir çok sistemin
desteklemeyeceği bir oyun sürüyorlar piyasaya. Donanımcı kardeşlerinin, şekerli su dökülmüş masaya konan sinekler gibi el ovuşturmasına sebep oluyorlar, heyecanlandırıyorlar
onları.
8
O kadar övdükten sonra oyunu, sistem ağır olacak oynamak imkansız demek ve karamsarlığa
sürüklemek istemiyoruz siz sevgili oyun severleri ancak, gene de fazla umutlanmayalım. Geralt of Rivia terk etmeden oyun dünyasını, bize yeni bir sistem aldırabilir, ne yazık ki…
Vaat edilenler sadece beklentileri tavan yaptırmadı elbette. Geralt hayranlarının oyun çıkana
dek sürecek olan sabırsızlıkları da son derece arttı. Oyunun çıkış tarihi ilgili ile bir çok söylenti dolaşmasına rağmen, kesin bir tarih ne yazık ki yok. Ancak çıktığında, oyunu bir şekilde
inceleyip, izlenimlerimizi size sunacağımızı, gönül rahatlığıyla söyleyebilirim. Hoşça kalın,
oyunla kalın.
Halil Coşgun
9
Deadelic tarafından geliştilen bağımsız bir
oyun Blackguards. Bağımsız oyunlarda sıkça
rastladığımız sade bir menüyle karşılıyor
oyuncusunu. Seçenekler kısmına göz atıyorum hemen, malum sistemim zamana yenik
düşenlerden. Orta seviyeye çektikten sonra
her şeyi, oyuna başlamak için tıklıyorum malum butona… Ve o da ne, karşısındakini ezercesine meydan okuyan bir mesaj geliyor karşıma: “Basic mode or expert mode?”. Eğer
The Dark Eye dünyasını tanımıyorsanız ve
Blackguards’da yeniyseniz, basic modu seçin.
The Dark Eye bir FRP (Fantasy Role Play) arkadaşlar. Bir masa başında, arkadaşlarınızla
oynayabileceğiniz türden bir oyun. Tabi ben
bunu, googleladıktan sonra öğreniyorum ve
bilgi eksikliğimi yüzüme vuran mesaj kutusunu bilge bir dede gibi kabul edip basic modu
seçiyorum.
Blackguards’ı oynayıp, notlarımı aldıktan sonra tanıtım videosunu unuttuğumu fark ediyorum. Açıyorum yayınladıkları videoyu ve başlıyorum izlemeye. Prensesi görüyorum bir kurt
tarafından afiyetle yenirken. Oyunu oynayıp
işin aslını bilmesem, ben o kıza prenses demem. “Kanunsuz karakterler!” sloganıyla sunulan Takaate, Naurim, Niam, Zurbaran ve
Aurelia geliyor ekranıma sırayla. Hepsi kendine has cümlelerini dile getiriyorlar. Niam’ın
ses tonu içler parçalıyor. Bir erkeğin sarışın
düşkünlüğüne yenik düştüğümden midir bilmiyorum, favori karakterim oluyor Niam yeniden. Bizi uçsuz bucaksız bir maceranın içine
çağırdıktan sonra ekranı terk ediyorlar bahsi
geçen kanunsuz karakterler. Video hakkında
yorumumu yapıyorum, “tanıtım videosu işte,
bildiğin tanıtım videosu… “
10
Tüm bu adımlardan sonra karakter seçim ekranı karşılıyor bizleri. Karakter ekranı ayağımıza iyi oturuyor ki ilk eleştirimizi anında yapıyoruz: “ bize sunulan hazır karakterleri
özelleştiremiyoruz, yani sakalıdır bıyığıdır,
unutun.” Oyun dünyasına getirilmiş hemen
hemen her RPG’de karşımıza çıkan karakter
türleri burada da sunulmuş oyuncuya. Warrior benim gibi “kılıç tene değmeden RPG mi
oynanır” kafasındakilere hitap edecek türden.
Ağır silahlar alıp, ağır hasarlar verebiliyorsunuz. Mage, “ağzımdan alev çıkarırım, gökten
taş yağdırırım, sopamdan da buz atarım” tarzı oyunculara hitap ediyor. Yeri geliyor yakın
yeri geliyor uzak mesafeden savaşıyorsunuz.
Hunter ise adını duyduğunuz anda gözünüzde
Robin Hood canlanması gereken kişi. Oyunun
ok ustası. Aynı zamanda hafif bir silahla yakın
döğüşte büyük hasarlar verebiliyor.
Karakter seçme ekranında Mohawk saçlı bir
arkadaş gözüme çarpıyor, hemen onu seçiyorum. Maksat, aykırılık olsun.
Oyuna bir prensesin gecenin bir yarısında ormanda kurtlara sofra olmasıyla başlıyoruz.
Delikanlılık yapıp saldırıyoruz kurda. Ondan
sonra her şey Green Mile’a dönüyor. Yapmadığımız suçlar üstümüze kalıyor. Oyunun veri-
lebilecek belki de en önemli spoilerını da verdikten sonra incelememize biraz da teknik
açıdan devam etmek istiyorum.
Heroes Might and Magic oynayan arkadaşlar
oyunun sistemine gayet çabuk alışacaklar.
Blackguards Heroes ve Banner Saga gibi
oyunları kapsayan türe ise Turning Base RPG
diyebiliriz. Sıra Tabanlı Rol Yapma Oyunu…
Turning Base RPG’de oyuncudan beklenen
kendisine sıra geldiğinde karakterlerini oyun
tahtası üzerinde hareket ettirmesi ve savaşması gereken karakterleri bu yolla alt etmesidir. Blackguards’ın bu türe kattığı hoş bir
özellik ise oyun tahtasını altıgenlerden oluşturmuş olması.
Oyun Turning Base olmasının yanında tipik
RPG öğelerini de tam anlamıyla barındırıyor.
Experience kazanıyor, skill pointlerimizde uzmanlık alanımızı belirliyoruz. Çeşitli item’lar
bularak karakterimizi daha güçlü kılmaya çalışıyoruz.
Oyunun Unity3D ile yapılmış olması ise bir diğer Unity3D oyun motorunun ne kadar kullanışlı olduğunu bir kez daha kanıtlar nitelikte.
Blackguards’ın rakiplerinden pek aşağı kalır
yanı yok performans açısından.
Oyunun bir çok yönden tebriği hak ettiğini
düşünüyor ve lafı daha fazla uzatmadan kontrolü sizlere bırakıyorum. İyi oyunlar.
Halil Coşgun
11
İlki 2005 yılında, Positech Games tarafından piyasaya sürülen Democracy; başbakan olup ülke
yönettiğiniz government simulation türünde bir oyun. Tropico, Civilization, Hearts of Iron… gibi
türün diğer oyunları yanında adı fazla bilinmese de serinin ilk oyunundan itibaren başarılı bir
grafik çizdiğini söyleyebiliriz.
Seçtiğiniz bir ülkede, başbakan olarak göreve başladığınız oyunda; bir dahaki seçimlere kadar
ülkenizi yönetiyorsunuz. Oyunda politika geliştirebileceğiniz vergiler, refah seviyesi, dış ilişkiler,
ithalat-ihracat, anayasa ve kanunlar ile sosyal politikalar olmak üzere yedi farklı alan mevcut.
Her alanda, sizden önce yapılmış çeşitli düzenleme ve yasalar ile çözülmeyi bekleyen kimi sorunlar var. Her alanda yeni düzenlemeler ve yasalar çıkartabiliyor ya da var olanları değiştirebiliyorsunuz. Attığınız her adıma ise seçmenler ve hatta ülkenin ekonomik gücünden tutun suç oranlarına kadar etki ediyor. Atılan kimi adımların etkisi birkaç ay içinde görülürken, bazılarının sonuçlarını başarabilirseniz başbakanlığınızın ikinci, üçüncü dönemlerinde görüyorsunuz.
12
Democracy 3, grafik açısından çok temel öğeler içermesine rağmen başarılı olmayı başarmış nadir oyunlardan biri. Oyun alanı, yukarıda bahsettiğim yedi alana ayrılmış durumda
ve mevcut düzenlemeler, yasalar; her bir alanın içinde bulunuyor. Kırmızı durumda olanlar çözülmeyi bekleyen sorunlar. Yeşil renkte
olanlar ise en iyi şekilde işleyenleri gösteriyor.
En tepede ise bütçe, bakanlar kurulu, brifingler, gizli servis raporları, güncel siyasi konumunuz, politika fikirleri… gibi kısa yollar
bulunuyor.
Democracy 3’deki en önemli şey
“politik sermaye”niz. Bu sermayeyi kullanarak
yeni düzenlemeler ve yasalar çıkarıyor, mevcutları değiştirebiliyorsunuz. Geliştirdiğiniz
her politika mevcut sermayenizden bir değer
düşürüyor. Eğer sermayenizin tamamını tükettiyseniz sonraki tura geçmeniz gerekiyor.
“Politik sermaye”nin oranı, bakanlar kurulunuz tarafından belirleniyor. Eğer size bağlı,
mutlu bakanlarınız varsa “politik sermaye”niz
de yüksek oluyor.
Haydi Yönetelim!
Oyuna, başbakan olacağınız ülkeyi seçerek
başlıyorsunuz. Bunlar arasında İngiltere, Almanya, Fransa, Amerika, Kanada ve Avustralya gibi köklü demokrasi ülkeleri yer alıyor.
Ancak satın alabileceğiniz mod larla oyuna yeni ülkeler ve yasalar ekleyebiliyorsunuz.
Ülkeyi seçtikten sonra hangi partiden seçimlere gireceğinizi ve karşınızda hangi rakip
partinin olacağını seçiyorsunuz. En son ülke
için seçimlerin kaç yılda bir yapılacağı, coğrafya özellikleri (Deprem, kasırga… gibi felaketler olacak mı) ve ülkenin iç siyasi dengelerini de ister ayarlayıp ister olduğu gibi bırakarak oyuna başlıyorsunuz.
Oyundaki en büyük zorluklardan biri de bura-
Democracy 3’ye seçimleri kazanmış; yani başbakan olarak başlıyorsunuz. O yüzden ikinci
seçimleri alamadıysanız kendinizi başarılı saymayın. Karşınıza gelen ilk şeyse ülkenin şu
anki durumu hakkında bilgiler veren raporlar
ve oyunun alanı oluyor.
13
da kendini gösteriyor. Eğer kabinenizi sizden
farklı siyasi görüşe sahip kişilerden kurarsanız; aldığınız kararlar, size olan bağlılıklarını
olumsuz etkiliyor ve dolayısıyla “politik sermaye”nizi düşürüyor. Bakanların bağlılıkları
düşmeye devam ederse de sonunda ya bakanların istifasına ya da sermayeyi arttırmak
için sizin görevden almalarınıza kadar gidiyor.
Bu ise tipik bir “aşağı tükürsen sakal yukarı
tükürsen bıyık” durumuna yol açıyor. Bakanı
görevden almanız kabine üzerinde olumsuz
etki ediyor ve bakanların tamamının size olan
bağlılığı kırılıyor. Eğer kabinede mutsuz birkaç bakan varsa bu da zincirleme bir tepkiyi
doğurup bir anda bütün kabineyi revize etmenize kadar gidebiliyor. Bakanın istifasını
beklerseniz de korkunç bir oranda oy kaybı
yaşıyorsunuz. Bu istifa, baştaki turlarda olursa toparlanabiliyorken; eğer son turlarda gerçekleşirse seçimleri kaybetmenize kadar gidebiliyor.
dönemde sık sık kararlar almak yerine; deyim
yerindeyse “seçimlere doğru” kimi şeyleri hayata geçirmek daha mantıklı olabilir.
Democracy 3’de değinilmesi gereken bir başka şeyse ordu ve gizli servis olacaktır. Benden
size tavsiye, ordunuzu ve gizli servisini çok
başıboş bırakmayın. Yoksa bir anda ülkenizde
terör olayları başlayabilir hatta bir anda sizi
sevmeyen kesimlerin suikastına kurban gidebilirsiniz. Güçlü bir ordu ve etkin bir gizli servisle ise bu gibi olayları daha başında durdurabilirsiniz.
Haydi Sandık Başına!
Democracy 3 ile ilgili söylenebilecek en kesin
şey, bir devlet yönetimi simülasyonu gibi gözükse de aslında öyle olmadığı. En başta, muhalefetin oyunda hiçbir etkisi yok. Oyun tamamen sizin attığınız adımlar ve bunların sonuçlarına dayanıyor. Dahası; oyundaki siyasi
görüşünüz ne olursa olsun, size tamamen zıt
olan kesimlerin tamamını, çizginizi değiştirmeden kazanabiliyor; seçmen gruplarından
biriyle ilişkiniz kötü bile olsa rahatça kazanabiliyorsunuz. Bir diğer gariplik de size verilmeyen oyların tamamı sanki ülkede sadece iki
parti varmış gibi muhalefet partisinin hanesine yazılıyor...
Zaten eğer uzun yıllardır Civilization, Hearts
of Iron, Total War… gibi serileri oynayan biriyseniz; Democracy 3 size çerezden başka bir
şey olarak gelmeyecek ve büyük bir hayal kırıklığı olacaktır. Çünkü oyunu birkaç deneme
içinde çözecek, genelde hep aynı durumlarda
benzer olayların olduğunu (Farklı oyun kayıtlarında benzer dönemler vuran küresel krizler
gibi) fark edecek ve bir anda yirmi yirmi beş
yıllara uzanan başbakanlık süreleri geçireceksiniz. Ama eğer government simulation türüne yeni başlayan biriyseniz kesinlikle Democracy 3’ye bir şans verin, pişman olmayacaksınız.
Oyunda en hızlı seçmen kazanmanın yolu ise
size sunulan politika fikirlerinden, seçmenleri
en çok ilgilendirenleri hayata geçirmeniz.
Özellikle çok fazla seçmen kaybı yaşadığınız
dönemlerde bu fikirlerden bir iki tanesini hayata geçirmek durumu toparlamanıza fazlaca
yardımcı olabiliyor. Ama bu fikirlerin tek
amacı tabii ki hızlıca seçmen toplamak değil.
Bu fikirleri hayata geçirerek obeziteyi durdurmak, çevre kirliliğini önlemek, ülkenin enerji
tüketiminde dışa bağımlılığı azaltmak… gibi
sonuçlara da ulaşabiliyorsunuz.
Yine de şunu unutmamak lazım ki alınan her karar, ülke bütçesine bir yük bindiriyor. Üstelik kimi kararların ceremesi bundan
birkaç sene sonra çekilebiliyor. Bu yüzden karar alırken her an bütçeyi kontrol etmek, bir
Mustafa Cihan Özer
14
Alper diye bir arkadaşım vardı. Yıl galiba 1999. Ortaokuldayım. Okul çıkışındaki mahşeri kalabalığın ortasında, arkamdan biri yaklaşıyor, omzuma dokunuyor, “abi” diyor, “geçen verdiğim oyunu oynadın mı?”.
“Yauv” diyorum, “biraz garip bi oyunmuş, zor geldi” diyorum, “ama güzelmiş” diye de ekliyorum
ki oyundan anlamadığım belli olmasın. Çünkü arkadaş süper oyun diyerek veriyor oyunu bana.
Sonuçta o aralar, Need for Speed, Fifa99 gibi oyunlar oynuyorum, Settlers dan bir bok anlamamışım, millet deli gibi Knight and Merchants oynuyor, ben oyunun kapağına bakıyorum, Sezar 3
ü sırf görüntüleri için açıyorum, arkadaşımın verdiği oyunun karmaşık gelmesi gayet normal.
“Neyse” diyor arkadaşım, “biraz oyna alışırsın. Ayrıca 32167 ye basarsan kızıl ejderha üretirsin
şifresi bu” diyip gidiyor. O aralar şifreyle oyun bitirince bile gururlanıyorsun ama; “Ula” diyorum
içimden,” 3-2-1-6-7 diye şifre mi olur allasen”. Okul çıkışında süt mısır satan abiye doğru yürüyorum.
işte o muazzam şifreyle çıkan ejderha
15
Efendim bahsettiğim arkadaşımın verdiği
oyun Efsane Heroes 2 ydi. Ama ben size, bir
başka efsane olan Heroes of Might and Magic
3’ü anlatacağım. Ama şimdi bu çocuk 99 yılından beri oyunu oynuyor, her bokunu biliyordur da deli gibi oynuyordur demeyin. Diğer oyunları olduğu gibi bu oyunu da pek iyi
oynayamam ama tapar derecesinde severim.
Şimdi oyunu anlatmaya başlayınca da bir sürü
eksiğim yanlışım yalanım olacaktır uyandırayım. Bildiğim kadarıyla büyük bir haritada
bir atlı asker olarak başlıyorsunuz oyuna(şaka
şaka o kadar da değil, oyunun böyle başladığına eminim). Fakat oyunun başında kampanya modunda (campaign) mükemmel senaryosunu oynayabilirsiniz ya da arkadaşlarınızla
veya tek olarak belirli haritalarda death
match tarzı şeyler yapabilirsiniz. Ben ziyadesiyle arkadaşlarımla haritada death match
yapmasını severim. Neyse, oyun sıra tabanlı
bir oyun. Buuu, sıra tabanlı oyunların atası,
hirozun da yapımcısı olan 3do firmasının yaptığı King’s Bounty diyorlar ne kadar doğru
bilemem. Lakin o oyunu da oynadım size önce
tavsiye eder, sonra bir okul çıkışı kalabalığı
yararak sırtınıza dokunarak oynayıp oynamadığınız sorarım.
su vardır. Haritada şato, bataklık gibi farklı özelliklerde mekanlar ele geçirilmeyi bekler, bunu yanında ganimetler, serpiştirilmiş çakılı yapay zeka
canavarlar ve diğer savaşçılar bulunur. Amaç verilen görevi yapmak, ya da düşman askeri haritadan
silmektir. Bu amaçla birden ganimetlere yumulursunuz, bina yapmaya koyulursunuz, kısa bir yakın
çevre gezisi yaparsınız ve oyundaki ilk gününüzü
bitirirsiniz. Siz günü bitirdiğinizde düşmanınızın
günü başlar. Hamlelerini yapar, sırasını savar, sizin
için gün yeniden doğar. Siz de ertesi gün bir bina
daha yapar, haritada biraz daha açılırsınız, bu sırada şatonuzda bir yandan da iyi bir ordu kurmaya
çalışıyorsunuzdur.
Neyse efendim büyü kitabıydı, tavernadaki
yeni hirolardı, balcksmithiydi falan derken
biraz palazlanınca yavaş yavaş yakın civardaki
yapay düşmanlara saldırıp experience almaya
başlarsınız. Fakat onlar nasıl yaratıklar yarabbi! Mitolojiden beslenen onlar nasıl fantastikler öyle! Mekanlar ona keza. Elf diyarına
geldiğinizde çalan müziğinden tutun (ki hirozun müzikleri, özellikler 4’ün müzikleri hakikaten çok muazzam. Bir açın da dinleyin hemen elinizin altındaysa, heroes 4 sands theme yazın da bir dinleyin), o ağaç adamları,
kayaların arasından akan şelalenin üstünde
beliren pegasusu bir görmeniz o havaya girmeniz lazım. Neyse bir yandan da rakibiniz
palazlanıyor elbette, aranızda gizli bir büyüme yarışı peyda oluyor. İşte dediğim gibi eğer
rakibiniz bilgisayar değil de arkadaşlarınızsa,
yok oraya gitme oraya ben gidecem, yok bana
çok yaklaşma valla belanı s….., yok sana çok
kings bounty nin ilk halleri, şimdilerde de baya bir güzelleşti.
Konu iyice dağıldı, sonuç olarak sıra tabanlı
strateji oyunları, bence dünyanın en ilginç
oyun deneyimidir arkadaşlar. Böyle satranç
gibi değil gibi bir şeydirler. Karakterimizin,
günlük belli bir yürüme gücü, belirli gelirleri,
bir tane bina yapma hakkı vardır ve bir ordu-
16
İşte asıl kahramanlar...
ballı harita denk geldi gibi muhabbetlerle oyun çok daha zevkli oluyor. Mesela oyunda daha
fazla yürümeyi sağlayan sihirli botlar, ah o botlar ne kadar değerli olurdu da bulan kişiye ne
imrenirdik. Ve eğer üç ya da daha fazla kişiyle oynuyorsanız, grup içinde ittifaklar, anlaşmalar
olacaktır ayık olun.
Derken savaş sahneleri gelir çatar. Hirozun savaş sahneleri de bir ayrıdır hani. Harita değişir
ve bulunduğunuz mekanların tasvir edildiği detay sahneler belirir. Örneğin çöldeyseniz ya da
karlar üzerindeyseniz ona göre bir mekanda iki ordu karşı karşıya gelir. Esas kahramanımız,
ordusunun gerisinde beklemektedir, bir satranç tahtasını andıran bir düzenle, canavarlar sıra
tabanlı olarak çarpışır. Mesela sende ney var? Bir tane elf okçusu, bir tane ağaç adam, bir
tane sentör(centaur), diyelim karşıda da buna benzer askerler sıralı. İşte bir sen sentörünle
adamın yanına gidip vuruyorsun, adamın karşı saldırı yeteneği varsa refleks olarak oda sana
vuruyor, sonra adama geçiyor sıra, bir o kendi bilmem nesiyle sana vuruyor sen refleks olarak
cevap verebiliyorsun, bir okçu ok atıyor bir ejderha ateş püskürtüyor. Böyle devam ediyor bütün adamlarını kaybeden ya da savaş alanından kaçan kahramanlar(onlar da nasıl kahramansa artık) kaybediyor. Fakat kısaca bahsettiğim oyunu epey bir detay noktaları var. Öncelikle
aynı Pokemon’daki gibi birbirine üstün olan ırklar var. Seçtiğiniz kahramanın belirli özellikleri
var büyücü, savaşçı gibi. Bu bölümde oynamak istediğiniz oyuna uygun bir kahraman seçmelisiniz. Bazı binaların, askerlerin, envanterinizdeki objelerin ordunun moraline etki eden kısımları var. Varoğlu var. Mesela epey sonraları öğrendiğim bir tüyo vereyim; farklı ırklardan askerleri ordunuza topladıkça ordunuzun modeli düşüyor arkadaşlar. Bu anlamda hafif ırkçı bir
oyundur diyebiliriz Heroes için. Neyse sonuçta oyuna başlarken karakterinizi, kalenizi iyi seçmeniz lazım. Haritada bazı kaynaklar kısıtlıdır. Arkadaşınızla oynarken, o kaynak için savaştığınız olur, hatırlıyorum bir kere ejderha yapmamız için hepimizin gem’ e ihtiyacı vardı ve bir
dönem gem savaşları adı altında aylar süren savaşlar yapmıştık.
17
Ganimet için yapılan bir savaş...
Hayır tribe de giriyor, orası ayrı. Son olarak
oyunun arasında ya da başlangıcında bitişinde görünen kısa animasyonlardan bahsetmeden edemeyeceğim. Oyunu kaybettiğinizde,
gün batımına doğru giyotinle kesilen başınız,
bir savaş kaybettiğinizde yıkıntılar arasında
giderken arkadan görünen savaşçınız falan o
döneme göre gayet güzel ve oyunu destekleyen animasyonlardı.
İşte öyle çok zevkli olaylar oluyor bu oyunun
içinde. Mesela bir keresinde bir arkadaşla oynuyoruz. Ula oyun bir türlü bitmiyor, büyük
harita açmışız bir de. Neyse, dedik ki altıncı
günün şafağında şurada buluşalım ve savaşalım. Böyle savaşacağımız günü bilince, ona
göre hazırlıklar yapmıştık ve baya zevkli olmuştu. Bir keresinde de başka arkadaşlarla
oynarken bu ittifaklaşma, birlik olup diğerine
saldırma işleri iyice ayyuka çıkmıştı, üç kişiydik ve herkes birini yanına çekip diğerine saldırmaya çalışıyordu. Kimse de kimseye güvenmiyor iş uzadıkça uzuyordu. Baktım olmuyor ben en sonunda içimizdeki en güvenilmeyecek adama güveniyim ne olacaksa olsun dedim ve anlaştık. İkinci gün ya da üçüncü günde sattı beni, saldırdı, beni de yendi diğer
arkadaşımı da. Yani bende şimdi oturmuş ne
anlatıyorum, arkadaşlar bir araya gelince her
türlü oyun zevkli olur, ama Heroes bambaşka
zevkli bir oyundur .
Birkaç yıl önce, internetten bir tane Game
Boy Color aldım, söylemesi ayıp Amerikadan
bir tane Heroes’in ilk oyununun kasetini de
aldım. Taktım oynadım. O bile! O piksel piksel
bir bok anlaşılmayan oyun bile acayip zevkliydi. Yani oyunun içinde bir tane nokta, yani
abartmıyorum tek bir piksellik noktanın üzerine geliyorsun, ekrana bir yazı çıkıyor, çok
eski kahramanların su içtiği bir şelaleden su
içtin, şimdi kendini daha iyi hissediyorsun,
manan yenilendi diyor. Sanki fantastik bir kitap okuyor gibi hissediyor insan.
Gün batımına karşı infaz...
Bir savaş sonrası...
Neyse efendim, her fantastik oyun insanı böyle bir
ruh haline sokuyordur, hatta savaş oyunları bile
bambaşka ruh hallerine sokuyordur, doğrudur ama
mükemmel bir oyun deneyimi olan sıra tabanlı
strateji ile mitolojik ve fantastik ögeler birleşince,
işte bunlar birleşince,…,neyse ben bir şey demiyorum…
Orhan Gökçek
18
Bugman: Arkham Origins
Şüphesiz ki 2013’ün en iyi oyunlarından biri Batman: Arkham Origins’ti. Sıkı bir Batman hayranı
olarak da diyebilirim ki ikinci oyunun üzerine çok iyi geldi. Arkham Asylum’dan beri bu kadar tat
alarak oynadığım bir Batman oyunu olmamıştı. Warner Bros, bu kez iyi bir iş yaptı.
Yiğidin hakkını yukarıda yazılanlarla yemediğimize göre artık birkaç şey söyleyebiliriz. Oyun, senaryo, bulmacalar, oynanış… her şey güzel de oyundaki bug lar sanki işin tadını kaçırmış biraz.
Takedown larda düşmanın bize doğru kayarak gelmesi, sorgulamamız gereken adamların bayılıp
kalması sonucu sorgulamanın yapılamaması ya da bir süre boyunca donup kalması; bu seviyedeki bir oyunda olmaması gereken şeyler.
Android’in Katili: Yorumum Üstte Gözüksün!
Google Play’de kimi insanlar türemiş durumda. Bencil ve düşüncesiz insanlar. Bir nevi trol bunlar ve yanlış yapıyorlar. Uygulamalara bir yıldız verip sonra da yorumlarında “Aslında çok beğendim, yorumum üste çıksın diye bir yıldız verdim.” diye not düşen insanlardan bahsediyorum.
Kaçırdıkları nokta ise şu; uygulamaya bir yıldız yağdıkça sıralamada alt sıralara düşüyor. Uygulama dibe demir atarsa sizin yorumunuz nasıl “üste” çıkabilir acaba? İstediğiniz kadar üstte kaldığını düşünün; oyun dibe inerse sizin yorumunuz asla okunmayacak.
Kaldı ki “yorumum üstte gözüksün” nasıl bir zihniyettir? Anlaşılır gibi değil…
Mustafa Cihan Özer
19
Merhaba arkadaşlar. Bugün bilgisayar toplama olayına 1. yılımızın şerefine çok detaylı bir şekilde gireceğiz. Öyle ki, size balık vermeyeceğim,
balık tutmayı anlatacağım. Bu yazıyı okuduktan sonra bilgisayar toplamanın teorik kısmında çok büyük hakkında fikir sahibi ve bağımsız olacaksınız. Başlıyoruz.
Biraz sohbet tarzında olacak bu yazı. Kesin bir çerçeve için değil, herkesin kendi ihtiyacına göre şekillenebilecek, esnek bir yapıda olacak. Bunu
neden söylüyorum? Bu yazının sonuna geldiğinizde göreceksiniz ki Ahmet’in için en iyi olan bilgisayar Mehmet için en iyi olmayabilir. Burada
en çok önem vermemiz gereken faktör ihtiyaçlarımızın ne olduğunu iyi
analiz etmek. Verim yoksa eğer, 7.000 liralık bir bilgisayar almamız da
bir şey ifade etmez. Ha eder ama tamamen brutal force olayına giriyor.
Bu işi 2.000-2.500 lira ile hallederken niye o kadar zahmete girelim?
20
 için %10-15, en iyisi için belki %1 bile de-
Şimdi bilgisayar toplarken veya kullanırken
yapmamanız gereken birkaç şeye değineeğim.
ğildir. Ben de zamanında fellik fellik internette bilgisayarını hızlandırmaya çalışan
insanlardandım. Hatta öyle ki, Nvidia
FX5500 kartımla GTA IV’ü siyah beyaz dahi oynama pahasına yaklaşık 1 ay araştırma yaptım ve ulaşabildiğim en son nokta
aslında hiçbir işe yaramayan, programın
paylaşıldığı yerde GTA IV’ü Shader Model
2.0’a çekerek (tabi bu işlem için bu sözde
program tüm oyunu elden geçiriyordu)
benim bu oyunu oynamamı sağlayacaktı.
Olmadı tabi. Yani diyeceğim şudur ki bilgisayarınızı hızlandırmanız için yapacağınız
ilk iş yazılımsal yönde olmalı. Öyle ki elinizde potansiyel varken gidip gereksiz yere para harcamak mantıklı değildir. Paranız çoksa bilemem. Biraz uzun oldu kusura bakmayın ama benim için ayrıntılar
önemlidir. Anlatabildiysem ne mutlu.
 Yeni bir bilgisayarda Windows XP kullan-
mayın. Windows XP hafif bir işletim sistemi olabilir, evet, üstünde hiç Service Pack
kurulu olmadığı zaman.
 Windows XP desteği bitmiş ve bir sürü
açıkları olan bir işletim sistemidir. Hack
yersiniz, virüs yersiniz, programları düzgün kullanamazsınız. Yıl olmuş 2014, hala
3310 kullanmanın bir mantığı yok. Tamam işinizi görebilir fakat bunu üreten
adam yeni modeli işinizi daha iyi görsün
diye çıkarıyor. Öyle olmasa adamlar satamazdı zaten, Bill Gates de dünyanın
‘bildiği’ en zengin insan olamazdı.
 Windows XP’de SSD kullanmayın. XP’nin
TRIM desteği yoktur. Kısa sürede SSD’nin
ömrünü yersiniz. TRIM nedir diye soracak
olursanız olayın hikayesinden girmek istiyorum. SSD’ler hemen herkesin cebinde
bulunan USB arabirimli, bildiğiniz flaş belleklerin içindeki yongalara benzer yongalara sahipler. Siz veri yazıp sildikçe zaman
içinde bu yongalar deforme oluyor. TRIM
de bu deformasyonu örneğin A hücresi
çok yıprandıysa verileri B hücresine yönlendirip yani iş gücünü eşit dağıtıp kullanım ömrünü uzatıyor. Bu çok ama çok gerekli bir şey.
İşlemciler
Piyasada ev kullanıcılarının karşısına 2 tip işlemci markası çıkıyor ve bunları hemen hemen hepiniz zaten biliyorsunuz. Intel ve AMD.
AMD, Intel’in hep bir adım gerisinden gelen
bir firma. Ama belirli seviyelerdeki işlemcileri
uygun fiyatlara satarak bizlerin gönlünü kazanan bir firma olmuştur. Ayrıca yeni çıkardığı işlemcilerde soket pin sayısında fazla değişikliğe gitmeyerek yarın öbür gün yapacağınız
upgrade’lere açık kapı bırakır. Intel ise öyle
değildir. Intel’in giriş ve orta seviyeleri hep
AMD’den pahalı olmuştur. Bu işlemciler genelde ofis tarzı ya da bilgisayar toplamayı bilmeyen veya parası i7 işlemcilere yetmeyen
Intel fanatikleri tarafından rağbet görür. Günümüzde doların da iyice yükselmesiyle, yurtdışında 160 dolar olan bir işlemci ülkemizde
yaklaşık $170-$175+KDV gibi fiyatlarla çok
astronomik düzeylere gelmektedir. Aslında
bir işlemciye bu kadar para vermek bile mantıklı değil bence. Sonuçta bir bilgisayarın bir
sürü bileşeni var. Bunun yanı sıra, eğer benim param çok diyorsanız buyrun Intel reyonuna.
 Bence Windows 7’den de kurtulun. Eğer
Windows 8’in hatta 8.1’in başlat menüsünü kullanabiliyorsanız hiç tereddüt etmeyin. Kullanamıyorsanız da kendinizi biraz
zorlayıp kullanmaya çalışın. 1 hafta olur, 2
hafta olur, alıştıktan sonra göreceksiniz ki
bilgisayarınız daha hızlı açılıyor. Daha eski
Windowslardaki gibi Windows’un zamanla
şişip format ihtiyacı hissedilmesi vesaire
minimuma indirgenmiş. Ben şunu iddia
etmiyorum; bilgisayarınız kasmayacak.
Öyle bir dava yok. Teknoloji dünyasında
aynı donanım çerçevesi içinde bilgisayarı
hızlandırmak eğer yazılımsal olarak bilgisayarın bir sıkıntısı yok yani normal şartlar için konuşursak çok zor bir ihtimaldir.
Yok aero temasını kapatırsınız filan, bunlar çok küçük detaylardır. Bunlarla varacağınız performans farkı en kötü bilgisayar
21
Devam etmeden önce şunu belirtmek istiyorum. Mesela elinizde 2 bin liranız var. O 2 bin
liraya en optimize bilgisayarı almak istiyorsanız en az 1-2 hafta takipte kalacaksınız, kalmalısınız. Çünkü genelde hafta sonlarında olmak üzere gerek teknolojik ürün satan web
sitelerinde gerek 2. El satan sitelerde değişik
fırsatlar karşımıza çıkabiliyor. Yeri geliyor
tertemiz ürünleri yarı fiyatına düşürebiliyoruz. Ben kendim 2. El ürün almayı sevmem
ama benim birçok arkadaşım çoğu ürünü
hem indirimlerden, hem ikinci elden yarı fiyatına kapatıyorlar. Bir diğer örnek olarak da,
Vatan Bilgisayar Cumartesi günleri %30 indirim yaptığında; diğer firmalardan %1-8 fiyat
olarak daha uygun hale gelebiliyor. Azımsamayın, fiyat 2000 liraları bulduğunda %10
200 lira demek bu da kasaya yeni bir çok parça takılabilmesini sağlar.
Intel’in özellikleri
 AMD’lere göre daha az ısınırlar.
 Çoğu yeni işlemcisinin içinde entegre gra-
fik sunduğu için ofis vb. sistemlerde ayrıca ekran kartı satın almanıza gerek kalmaz.
 Stok fanları giriş seviyesi bilgisayarlarda
yeterli olur.
 AMD’lere göre çok daha az enerji tüketir-
ler(bunun ay sonunda faturaya yansımasını kolay kolay hissedemezsiniz, her gün 5
saat oyun oynasanız ay sonunda yaklaşık 5
lira gibi bir fark çıkar ortaya.). Bu da dizüstü sistemlerde bir avantajdır çünkü
dizüstü sistemler performans açısından
yavan olabilir fakat masaüstü sistemlere
nazaran gerçekten çok daha az enerji tüketiyorlar.
Intel 4 çekirdek kullanıyorsa, 4 adet de HyperThreading ile 8 iş parçacığı elde ediyor.
AMD ise direk 8 çekirdeği kullanmaktan yana
mutlu. İşlemcilerde K ekini gördüğümüzde
çarpan kilidinin açık olduğunu yani Overclock
için biraz daha esnek olduğunu anlayabiliriz.
Overclock'a değinmeyeceğim çünkü bugüne
kadar hiç işlemci hız aşırtmadım. Sizi yanlış
yönlendirmek istemem. Ben işlemcinin içinde
gelen Turbo frekansları ile yetinen bir insanım. Eğer gerekirse anakartımın üzerinde
gelen tek tuş ile Overclock özelliğini kullanırım. Benim için en temizi budur. Diğer türlü
işlemlerde daha yüksek performans alınabilirken, sizi biraz daha fazla uğraştırması gerekebilir. Ayrıca işlemcinizi hız aşırttıktan sonra
yapmanız gereken testler var. Bu testlerin
bazıları 12 saat sürebiliyor. Bunlar hep ek
yük. Katlanmayı göze alabilirseniz güzel sonuçlar alırsınız.
 Daha fazla komut seti içerdikleri ve daha
fazla cache bellekleri olduğu için maliyetleri fazla olsa bile performans açısından
idealler
 AMD’nin özellikleri
 Ucuzlar.
 Stok fanları elektrik süpürgelerini aratmı-
yorlar.
 Çok ısınıyorlar, eğer oyun vs. oynanacaksa
CM gibi markaların harici işlemci fanlarına
ihtiyaç duyulabilir.
İşlemcinin seçimi ne şekilde olmalıdır?
Öncelikle ihtiyaçlarınızı belirleyiniz. İhtiyaçları
şu şekillerde kategorize edebiliriz.
 Ev – Ofis kullanımı,
Ev-ofis seviyeli işlemciler:
 Giriş ve orta seviye oyun kullanımı,
Günümüzde tek çekirdekli pek fazla işlemci
kalmadı. Pentium’un revizyonları bile çift çekirdekle üretiliyor artık. Bu yüzden giriş seviyesini 2 çekirdekli işlemciler ile açabiliriz.
 Üst seviye oyun kullanımı,
 Profesyonel kullanım.
22
2 çekirdekli bir işlemci günümüzde ofis programlarının kullanımı, internetten izlenecek
videolar(bazı video çeşitleri çözücüleri işlemci
üzerinden kullanıyor, eski işlemcilerde bu sıkıntıydı, örneğin Raspberry Pi entegre PC’nin
700 MHz’lik işlemcisi codecler ile kendisinden
çok daha üst işlemcilerden daha iyi performans verdiğini biliyoruz.), internette dolaşma, sabit diskinizdeki filmlerin oynatımı gibi
işlere yetebiliyor.
Eğer bugün Ev-ofis seviyesi bir bilgisayar
toplayacaksanız, size tavsiyem AMD’nin
APU’ları veya Intel’in entegre grafik yongalı
3. veya 4. Nesil i3 işlemcileridir. APU’ların işlemci
olarak
performansı
i3
‘lerden çok da geri değil hatta bazı modeller
i5 modellere denk. Entegre grafik kartı performansları ise Intel’lerden açık ara önde.
Hele şimdi çıkan AMD A10-7850K modeli ile
Photoshop vb. programlar için hızlandırmalar
yapmışlar ve giriş seviyesi profesyonel anlamda da çok mantıklı. Hatta öyle ki, FHD çözünürlükte orta ayarlarda BF4 bile oynanabiliyor. Tabii BF4’ün AMD ekran kartlarına verdiği desteğin bu işte önemi yüksek. A107850K’nın içinde entegre gelen R7 graphics,
70 dolarlık ekran kartlarının yaptığı işi yapabiliyor ki bu zaten birçok işi rahatlıkla görmeye yetecek seviyede.
Giriş ve orta seviye oyun bilgisayarları:
Bu tip bilgisayarlarda APU'lar kullanılabilir.
Fakat bence bir oyun bilgisayarında olmazsa
olmaz şart ekran kartıdır. Oyun insanın boş
vakitlerinde kafasını dağıtmak için oynadığı
bir hobidir. Bunun da 20- FPS'lerde heba olması insan için kendini deşarj etmekten çok
stresli bir hale sokabilir. Oyunlar için işlemci
gereksinimleri çok yüksek değildir fakat vur
deyince de öldürmemek gerekir. Minimum 4
çekirdekli bir AMD işlemci giriş seviyesi için
hem performans hem de bütçe açısından uygun olacaktır.
İşlemcilerde yeri de gelmişken şuna değinmek istiyorum. İşlemcilerin ve ekran kartlarının bir limiti vardır. Bunlar farklı limitlerdir.
Şöyle açıklayayım; şimdi mesela bir oyunda
grafik ayarlarını düşürerek çıkabileceğiniz en
üst FPS işlemcinizin limitine bakar. Örneğin
AMD işlemcide aynı sistemle 100 FPS alırken
Intel işlemcinin gücüne göre 130-150-180
FPS'ler bile alabilirsiniz. Ancak amaç bu olmamalıdır.
yaparak en güzel şekilde takılmadan, kabak
tadı vermeden oyunu oynamaktır. Burada da
ekran kartının limiti devreye girmektedir. Siz
grafik ayarlarını açtıkça yük işlemciden ekran
kartına doğru yüklenmektedir. Oyuna girdiğimiz zaman grafik ayarlarını öyle bir ayarlamalıyız ki 30 FPS üstünde o oyunu oynayabilelim.
Giriş seviyesi fiyat-performans işlemcilerine
günümüzden FX-4xxx, FX-6xxx serisi işlemcileri, Intel tarafında ise i3-2100 veya türevleri
şeklinde örnekler verebiliriz ki başta da belirttiğim üzere en iyi işlemciye araştırıp siz
karar vereceksiniz.
Üst Seviye Oyun kullanımı:
Bu seviyede AMD’nin FX-8xxx,FX-9xxx işlemcileri ile, Intel’in i5 serisi işlemcileri, hatta giriş
seviyesi i7 işlemcileri bile göz önünde bulundurulabilir. AMD’nin FX-9xxx işlemcileri i7’lere yakın bir performans verdiğini belirtmeden
edemeyeceğim fakat bu işlemcilerin TDP değerleri bir i7 işlemcinin neredeyse 3 katı olduğundan tercihi size bırakıyorum.
Profesyonel Kullanım:
Ben bu kullanım tipinde kesinlikle i7 işlemcileri, hatta üst seviye i7 işlemcileri yani extreme serisini önerebilirim.
Ekran kartları:
Ekran kartları bir ofis kullanıcısı için o kadar
önemli olmasa da bir oyuncu için en önemli
parçadır.
Ekran kartlarının güçlerini GB miktarları ifade edemez. Ekran kartlarında ilk rakam kartın serisini,ikinci rakam ise kartın performan -
Bir bilgisayar topladığınız zaman amaç minimum 30 FPS olmak üzere, 30-60 FPS oynanabilirlik arasında bilgisayarın grafik ayarlarını
23
sını belirtir. Kartın performansında doğru kıyaslamayı yapmak için seri içi karşılaştırmalar
yapmanızı öneririm. Farklı serilerin kartlarının karşılaştırmasını ise internette araştırma
yaparak benchmark sonuçlarıyla öğrenebilirsiniz.
Üst seviye ekran kartları Nvidia sahasında
önüne GTX eki almaktadır. AMD tarafında
kartlara özel bir ek gelmemesine rağmen, HD
7850’nin orta-üst seviye bir kart olduğunu 2.
Rakamına bakan herkes görebilir. Oyunlarda
görüntü kalitesi istiyorsanız ekran kartına
yatırım yapmanız şart arkadaşlar. Yeni aldığınız bir bilgisayar bir oyunu açmıyorsa %70
ihtimalle ekran kartınız yetmiyordur. Tabii siz
bu yargıya güvenmeyin, bir canyourunit testi
yapın ve gücü yetmeyen parçalarınızı kendiniz
görün. Ona göre de önleminizi alınız.
Ofis sistemine değinmiyorum bile. Onboard
kartlar bile bu seviyeye yeterli olacaktır. Eğer
bilgisayarınız çok kasıyor ise GT630 gibi fazla
pahalı olmayan kartlar işinizi fazlasıyla görecektir.
Profesyonel seviyeye baktığımızda ise belki de
adını çoğumuzun duymadığı kartları görmekteyiz. Bunlara örnek olarak Nvidia Quadro serisi ya da AMD FirePro serisini örnek verebiliriz. Bu kartların genel amaçları oyun oynatmak değil, profesyonel anlamda iş yapmak
olduğundan bu kartları oyunculara değil 3
boyutlu tasarım yapan kişilere öneriyorum.
Bellekler:
Soğutmalı ve soğutmasız olarak ikiye ayrılırlar. Her yerde gördüğümüz bellekler soğutmasız belleklerdir. Soğutmalı belleklerin
avantajı ise hız aşırtma durumlarında üstündeki hava kanalları ve pasif soğutması sayesinde kasa içi hava akımını kullanarak soğuyabilmeleri ve daha üst performanslara çıkabilmeleridir. Soğutmalı belleklerin tek kötü
yanları eğer ileride işlemci fanınızı değiştirirseniz ve hava soğutmalı bir işlemci fanı alırsanız soğutmalı belleklerle ebatları nedeniyle
çakışma yaşayabilmektedir. Sisteminizi baştan, planlı şekilde kurunuz ki ileride sürprizler ile karşılaşmayınız.
Belleklerde dikkat etmeniz gereken bir diğer
konu da frekansları ve boyutları. Render yapacaksanız ne kadar büyük GB alırsanız o kadar makbul olacaktır. Bugün standart bir sistemin 4 GB, en kötü oyun sisteminin 8 GB
belleği olmalıdır. Standart kullanıcılar için çok
önemli olmasa da, oyuncular için yüksek frekans hızı(MHz) ve düşük CL gecikmesi hedef -
Ofis sistemine değinmiyorum bile. Onboard
kartlar bile bu seviyeye yeterli olacaktır. Eğer
bilgisayarınız çok kasıyor ise GT630 gibi fazla
pahalı olmayan kartlar işinizi fazlasıyla görecektir.
Profesyonel seviyeye baktığımızda ise belki de
adını çoğumuzun duymadığı kartları görmekteyiz. Bunlara örnek olarak Nvidia Quadro serisi ya da AMD FirePro serisini örnek verebiliriz. Bu kartların genel amaçları oyun oynatmak değil, profesyonel anlamda iş yapmak
olduğundan bu kartları oyunculara değil 3
boyutlu tasarım yapan kişilere öneriyorum.
24
hedeflenmelidir. Tabii ki belleklerimizi DDR3
belleklerden seçmeliyiz.
Dipnot: Belleklerinizi çift kanal kullanmak tek
kanal kullanmaktan çok daha iyidir. Mümkünse aynı tip bellekler alıp belleklerinizi çift kanal kullanınız. Paranız çoksa LGA2011 platformu üstünde 4 kanal bellek bile kullanabilirsiniz.
hedeflenmelidir. Tabii ki belleklerimizi DDR3
belleklerden seçmeliyiz.
Dipnot: Belleklerinizi çift kanal kullanmak tek
kanal kullanmaktan çok daha iyidir. Mümkünse aynı tip bellekler alıp belleklerinizi çift kanal kullanınız. Paranız çoksa LGA2011 platformu üstünde 4 kanal bellek bile kullanabilirsiniz.
Boyut olarak günümüzde çok çeşitli kasalar
vardır.
Ekranın arkasına takılan kasalardan veya illaki etrafınızda görmüşsünüzdür, yeni moda
olan küçücük kasalı bilgisayarlardan kaçınınız
çünkü soğutmaları yeterli değildir. Küp şeklindeki kasalarla ilgili yeterli bilgim olmadığından sizi yanıltmak istemem.
Anakartlar:
Anakart konusu çok geniştir. Anakartlarda en
başta dikkat edilmesi gereken şey çipset modelidir. İhtiyacınız olan özellikleri -tabii bunlar
USB 3.0 arabirimi, çift ekran kartı desteği,
dahili ekran kartı desteği olabilir- bir kağıda
yazıp araştırmaya başlayın. Özellik ne kadar
artarsa fiyat da o kadar artar. 2. Dikkat edilmesi gereken konu anakart kalınlığı ve bileşenlerin kalitesidir. Anakartınız kalın ise takacağınız ağır işlemci fanları durumunda anakartınız biraz daha az yamulur ve iyi tartar.
Bileşenleriniz kaliteli olursa daha iyi OC performansı ve daha uzun ömür alırsınız. Şimdiki
anakartların bazılarında entegre grafik kartları ya da entegre ses kartı bulunabilmektedir. Şimdiki çocuklar çok şanslı :P
Kasalar:
Kasalar artık çok geliştiler. Öyle ki, hot-swap
yuvalarıyla kolayca değiştirilebilen sabit disklerden tutun da, kablo yönetimi adı altında
kabloların kasanın sol kapağına doğru saklanıp hava akımını olumlu şekilde etkileyecek
şekilde saklanmalarına kadar.
25
loji. Yakın zamanda Blu-Ray teknolojisi çıktı
fakat genişleyen internet bandı ve sabit disklerin yayılması ve hatta en önemlisi flaş belleklerin bu denli yaygınlaşması ile optik diskler hem okuma-yazma kısmında rakiplerinden
çok gerideler, hem verileri güvenle saklayamıyorlar, hem de siz bir DVD’nin içindeki veriye çift tıkladığınızda o dosyaya erişme süreniz korkunç seviyelerde. Dosyayı 1 kere yazabildiğiniz konusuna değinmek bile istemiyorum. Yazılıp silinebilen CD’lerden bahsettiğinizi duyar gibiyim. Onlar da diğer kardeşlerinden daha iyi değiller.
Mini tower ofis ve giriş düzeyi ev kullanıcıları
için idealdirler. Doğru kablo ve fan düzeni ile
hem az ses çıkarırlar hem de yerden kazanç
sağlayıp iyi birer görüntü oluştururlar.
Mid-tower fakir oyuncunun dostudur. Çok büyük değil, çok da küçük değildir. Son birkaç
yıl içinde çok güzel mid-tower kasalar çıktı.
Bunların PSU’ları aşağıda olanlarının oyun bilgisayarı olduğu 1 kilometre öteden tanıyabiliriz. Bunların bazılarında yine çok fazla sayıda
fan yuvası olup, paşa gönlünüze göre fanları
çeşit çeşit yerleştirebilirsiniz. Fazla büyük olmadıklarından dolayı bilgisayarcıya tamire
giderken vs. taşımakta zorluk çekmezsiniz.
Bu tip kasalar artık ya üst seviye oyuncu ya
da profesyonel kullanıcı dediğimiz kısma hitap etmektedir. Genelde PSU’ları aşağıda
olup, tercihe göre yan kapakları şeffaf olabilir. Bu tip kasaları LED’li fanlarla döşeyip ışıl
ışıl bir kasa elde edebilirsiniz. Yer bolluğundan dolayı kasa içi hava akımını sağlamanız
da daha kolay olacaktır. Bu kasalar öyle kasalardır ki bazılarının üstlerinde kulpları olup,
gelişmiş ülkelerde oyuncular bu tarz kasaları
kulplarından tutup oyun partilerine gitmektedirler.
Lafı daha fazla uzatmayayım. Herhangi bir
optik sürücü alabilirsiniz. +R veya –R olmasının günümüzde bir önemi kalmamıştır.
DVD’lerde 22X veya 24X sizin işinizi ziyadesiyle görecektir. Zaten bu yuvarlak objelere veriyi ne kadar yavaş yazdırırsanız o kadar düzgün yazıyor. Combo yazan sürücüler size demek istiyor ki, ben CD okur yazarım ama
DVD’yi okurum yazmam. Blu-Ray Combo’lar
da aynı şekilde, okuyor fakat yazamıyor. İhtiyacınıza ve bütçenize göre araştırınız.
Klavye:
Arkadaşlar. Klavye konusu tam bir muammadır. Herkesin zevkleri ve kullanım amaçları
farklıdır. Yine her zamanki gibi kullanım amacımızı göz önünde bulunduracağız. Klavyeleri
3 tipe ayırabiliriz. Standart klavyeler, yazı
klavyeleri ve oyun klavyeleri. Kablo tiplerine
göre de 2’ye ayırabiliriz. Kablolular ve kablosuzlar.
Klavye alırken nelere dikkat etmeliyiz?
Eğer çok yazı yazacaksak ergonomisine dikkat etmeliyiz. Bugün Microsoft ve Logitech
önde gelen klavye üreticilerinden. Bunun yanında Steelseries, Thermaltake, Razer, Zalman gibi klavye üreticileri de mevcut fakat
şunu söylemeliyim ki eğer aldığınız ürünü keyifle ve uzun yıllar kullanmak istiyorsanız kıytırık markalardan kaçınınız.
Optik sürücüler:
Bir bilgisayardaki en sevmediğim parçadır
optik sürücüler. Yıllarca verilerimi depoladığım CD ve DVD’lerin çizilme ile veya kağıdının
soyulması ile meydana gelen veri kaybımı size
anlatamam. Az çekmedim o yuvarlak objelerden. Hatta şimdi kendi topladığım bilgisayarıma optik sürücü bile takmadım.
Optik sürücüler hakkında söylenecek fazla bir
şey yok. Modası geçmek üzere olan bir tekno -
Bir de tuş yüksekliği olayına dikkat ediniz. A-
26
lacağınız klavyenin tuşları ne kadar alçak
olursa hem o kadar hızlı ve rahat yazarsınız,
hem de muhtemelen klavyenin sesi o kadar
az olacaktır. Tabi siz klavyeden daktilo sesi
duymak istiyorsanız buyrun mekanik klavyelere. Eskiden klavyeler mekanikti. Şimdi plastiğin ucuz olması ile sürekli ucuza yönelen kullanıcılar (ki haklılar, 1 lira bilgisayara veriyorsun,1 lira da ekstra bileşenlere veriyorsun.)
plastik tuşlara yöneldiler. Bilişim dünyasında
yeniler bilmez, o tuşların sesin verdiği hazzı
şimdiki klavyeler vermiyor. Çok sesli olsa da
çatada çutada yazmak için o klavyelere 200 300 liralar dökecek insanlar var. Aradaki fark
tuşun altında, basılınca tuşu algılayan mekanizmanın farklılığından kaynaklanıyor. Mekanik klavyenin switch tuşu çeşitleri var. Youtube’da biraz arama yaparak hepsini renk renk
dinleyebilirsiniz.
Oyun seviyesi klavyeler:
Aslında bu konu çok karmaşık bir konudur
çünkü MMO oynayanlar tamamen ayrı bir sınıfta yapılandırılabilir. Oyun oynayacaksanız
kablosuz bir klavye almamanızı öneririm çünkü klavyenin kablosuz olması sinyallerin hava
kanalıyla iletilmesi ve bu da gecikme demek.
Bu da oyunlarda size dezavantaj sağlar. MMO
oynayanlara dönecek olursak, konfigürasyonlarını ayarlayabildikleri çok tuşlu klavyeleri
öneririm onlara.
Giriş ve ofis seviyesi klavyeler:
Zalman ZM-K200M. Biraz konforsuz gibi dursa da, Zalman kalitesi sizi yolda bırakmayacaktır. Bu seviye için A4Tech’ler de tercih
edilebilir. Multimedya tuşlarının ihtiyacına
göre multimedya özellikli bir klavye alabilirsiniz. Aynı şekilde elinizin konforuna dikkat
ediyorsanız önünde hafif bir bilek koyma yeri
olan bir klavye alabilirsiniz. Benim tercihim
genelde Microsoft ve Logitech’ten yana oluyor.
Piyasada 2 tip fare vardır. Bunlar pençe tutuşlu fare(kısa fareler) ve avuçiçi tutuşlarıdırlar.
Diğer arkadaşlar ise keyiflerine göre herhangi
bir klavye alabilirler. Yukarıda belirttiğim
markaları almak zorunda değilsiniz. Piyasada
bir sürü oyun klavyesi bulunmaktadır. Alışkın
olduğunuz veya isteyebileceğiniz özellikleri
belirtmeye çalıştım.
Fare:
Öncelikle fareyi nasıl hareket ettirmeyi sevdiğimizden başlamamız gerekiyor. Ben palm
grip kullanıcısıyım. Palm grip kullanıcıları kollarını biraz daha geniş kapsamda hareket ettirirler. Claw grip yani pençe tutuşu ise hare -
27
Genelde oyuncu fareleri daha hızı tepkilere ve
özelleştirilebilir tuşlara sahip olurlar. Hatta
genelinde DPI ayarı bile mevcuttur. DPI ayarı
fareyi daha hızlı-yavaş şekilde hareket ettirmemize olanak sağlar. Şöyle ki, örneğin keskin nişancı tüfeğimizde dürbünden avımıza
nişan alırken faremizin sağ sola çok hızlı bir
şekilde hareket etmesini istemeyiz öyle değil
mi? Ya da Photoshop’ta bir çizim yaparken
daha ayrıntılı bir çizim yaparken farenin daha
yavaş hareket etmesi bizim lehimize olabilir.
İşte tam bu noktada DPI ayarı devreye giriyor. Farelerde özelleştirilebilir modlar sayesinde farelerin makro tuşlarına istenilen özellikler atanabiliyor ve mod mod farklı DPI seçenekleri atanabiliyor. Bu makro tuşlarının
önemi de yüksek. Örneğin ben geçmişte
Knight Online oynarken milletin 50 lira alıp
pedal adını verdiği modifiyeli A4Tech fareler
yerine kendi combo kombinasyonumu kendim
ayarlayıp sol elimi büyük bir dertten kurtarmıştım. Siz eğer isterseniz bu tarz tuşlara
3’lü atış veya canınız ne isterse onu atayabilirsiniz.
Fareleri optik ve lazer olarak da ikiye ayırabiliriz. Lazer farelerin daha keskin algılara sahip olmasına rağmen bazı profesyonel oyuncular Counter Strike oyunu için lazer fareleri
optik farelere tercih etmektedirler. Fareleri
bir de kaliteli bir mousepad ile kullanmak her
zaman daha iyi sonuç verir. Mousepad’lerinizi
mümkün olduğunca büyük almaya bakın.
ket bazında daha çok fare odaklıdır. Claw grip
tipine verebileceğim en iyi örnek Logitech
G9x’tir. Palm grip ise zaten her gün sağda
solda görebilebileceğiniz farelerdir. Eliniz inanılmaz küçük ise belki G9x’i bile palm grip ile
tutabilirsiniz :P Burada amaç kişiliğinize göre
en uygun şekilde fareyi tutuş şeklini belirleyip en az eforla en iyi performansı almaktır.
Monitörler:
Monitörler çeşit çeşittir. Ama monitörlere
girmeden önce şunu belirtmek istiyorum.
Projeksiyonla oyun oynamak oynanabilir olsa
da, çözünürlük bakımından tam oyun değildir. Ya da 42" bir televizyonda oyun oynamak
oyun oynamak değildir. Niçin? Birincisi, görüntü çok büyük olduğu için bir süre sonra
baş dönmesi etkisi yaratabilir. İkincisi, 106
ekran bir televizyona FHD çözünürlüğü yansıtınca pikseller arasındaki genişlik göz tarafından bariz bir şekilde görülebilmektedir ki bu
da pek iyi olmayan bir görsel tecrübe verir.
Örnek vermek gerekirse, ben bu tatilde topladığım masaüstü bilgisayarımı mutfaktaki
28
22" boyutunda 1360x768 çözünürlükteki televizyona taktığımda neredeyse gözlerimi bozuyordum. Televizyonlar daha çok film izleme, televizyon programlarını izleme gibi işler için dizayn
edilirler. Profesyonelite alanları bilgisayar olmadığı için işi gereken kadar iyi yapamazlar.
Monitörler çeşit çeşittir. Günümüzde LED LCD şeklinde yanıltıcı monitörler vardır. Onlar LED
değildir. Dikkat ediniz. LED monitörler diğer monitörlere göre daha uzun ömürlü ve pahalıdırlar. Ayrıca daha az enerji tüketirler. İyi seviyede görüntü kalitesine sahiptirler. LCD monitörler ise biraz daha ucuz, sarfiyatı fazla ve yine uzun ömürlüdürler. Ne hikmetse, günümüzde
kullandığımız mobil cihazların ekranları IPS ekran olmasına rağmen bu teknoloji ucuzlayıp notebook cihazlarda yeteri kadar yaygınlaşamamıştır. Fiyat bahane değil bence.
Bir de IPS davası vardır ki bilmeyenin aklını kurcalar durur. Standart monitörün 6 bitte verdiği renk derinliğini 8 bitte yani 4 katı fazla şekilde veren ve neredeyse monitöre tam yandan
bakarken görüntünün bozulmadan görülebildiği teknolojiye IPS teknolojisi diyoruz. Monitörünüze dik olarak değil de, biraz yanlardan bakarak renklerinde bozulma olup olmadığını yani
IPS olup olmadığını anlayabilirsiniz.
Ayrıca bir de tepkime süresi vardır. Nedir bu tepkime süresi? Bildiğiniz gibi 1 saniye 1000
ms'den oluşur. Günümüzde monitörler yenileme hızlarına göre de satılmaktadır. Nasıl mı? Bir
teknoloji mağazasına girdiğimizde monitörün üstünde yazan 2ms 5ms 8ms ibarelerini hepimiz görmüşüzdür.
Bu tepki süreleri ile ilgili bir konuya değinmek istiyorum. Genel mantık çerçevesinde düşündüğümüzde örneğin 2ms gecikmeli bir monitör, 1ms gecikmeli bir klavye, 20ms ping ve x saniye kendi reflekslerimiz olmak üzere BF3 oynadığımızı varsayarsak; oyundaki gecikme süremiz 2+1+20+x=23+x ms kadar olacaktır yani karşımıza bir oyuncu çıktığında onu öldürmemiz
bu kadar sürecektir. Sıradan bir bilgisayarı ve daha yüksek pingli bir bağlantıyı düşünürsek;
8+30+55+x=93+x kadar olacaktır ki bu rakamlar da biz doksanlı neslin trafik reklamlarında
gördüğü 90 ile 110’un farkına yani ölüm ile kalım arasındaki farka eşittir. Bu yüzden ne kadar
düşük gecikmeye sahipseniz rakiplerinizden bir veya birkaç adım daha öndesiniz demektir.
İmkanınız varsa her zaman ürünü gidip teknoloji mağazalarından birinde test etmenizi öneririm. İyi oyunlar.
Ahmet Dağtaş
29