ocak 2015 bülteni
Transkript
ocak 2015 bülteni
A KDEN İZ T U RİST İK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R BİRLİĞİ AKTOB BÜLTEN O C A K 2 0 1 5 / S AY I : 1 3 AKTOB ARAŞTIRMA BİRİMİ YAYINLARI- 2015 / 59 AK DENİZ T URİSTİK OTE LCİLE Rİ V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ AKTOB BÜLTEN OCAK 2015 SAYI: 13 İmtiyaz Sahibi AKTOB Adına Yusuf Hacısüleyman Yayın Kurulu Erkan Yağcı, Kaan K. Kavaloğlu, Erol Karabulut Editör /Araştırma Erol Karabulut AKTOB Ar-ge AKTOB YÖNETİM KURULU Yusuf Hacısüleyman Erkan Yağcı Fikret Demirtürk Tolga Cömertoğlu Kaan Kaşif Kavaloğlu Ece Tonbul Kilit Aslı Ulukapı Yeliz Gül Ege Nihat Vural Adnan Soyaslan Mehmet Tümbül Zafer Alkaya Emir Demirci Selçuk Akıltopu Ahmet Çevik İLETİŞİM Adres:Gebizli Mah.Termessos Bulvarı. Güngör Ahmet Yitmen İş Merkezi No: 73/ A 07300 Muratpaşa ANTALYA Tel: 90 242 321 39 94 / 95 Fax: 90 242 321 59 26 / 27 www.aktob.org.tr [email protected] [email protected] İÇİNDEKİLER • Antalya 2014’ü büyüme ile kapattı 3 • Türkiye 11 ayda 35,2 milyon yabancı ziyaretçiye ulaştı 5 • AKTOB sezonu değerlendirdi 8 • Bakan Çelik, sektörle son durumu değerlendirdi 14 • Rusya, tarihi dönemeçte 15 • Mısır, Rusya’ya takas sistamni önerdi. 16 • Sektör Rusya krizinden etkilenecek. 17 • Rusya’da yasa onaylandı. 18 • Akdeniz’de durum, Mısır toparlandı 19 • Mısırlı otelciler borç ertelemesi istedi. 19 • Tonbul: Harekete geçilmesi gereken dönemdeyiz. 20 • ÖTV’deki değişiklik yürüküğe girdi. 21 • Yatırımcılar 3 konuda destek istedi 22 • Sağlık turizminde yeni stratejiler geliştirilecek. 23 • Turizmciler MEB Şura kararlarını eleştirdi. 24 • Avrupa’da büyüme yavaşlarken, işszilik artıyor. 26 • Türkiye en ekonomik destinasyonlar arasında. 27 • İstihdam artışının % 18’i turizmden. 28 • Otellerde maliyet artışları enflasyonun üzerinde 28 • İspanya, 11 ayda 61 milyon ziyaretçiyi yakaladı. 30 • Yunanistan’da hızlı büyüme devam ediyor. 31 • Yabancılara 17 bin konut satıldı. 32 • Finansal göstergeler 35 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Anta lya , 2 014 y ı lı nı % 3, 5 a r t ı ş l a t a m a ml a dı YA B A N C I Z İ YA R E T Ç İ S AY I S I 1 2 M İ LYO N U G E Ç T İ İ l k sıra d a ye r al an Ru s ya pa z ar ı % 4 , 5 büy üme il e 3 milyon 4 89 bin ki şiye ul a şırk e n , ikinc i sıra d aki Almanya pa z ar ı d a % 5,4 ge li şme il e 2 milyon 987 bin ki şiye ç ık tı. 2014 yılında Antalya’ya gelen yabancı ziyaretçi sayısı % 3,5 artarak, 11 milyon 652 binden 12 milyon 62 bine çıktı. İlk sırada yer alan Rusya pazarı % 4,5 büyüme ile 3 milyon 489 bin kişiye ulaşırken, ikinci sıradaki Almanya pazarı da % 5,4 gelişme ile 2 milyon 987 bin kişiye çıktı. Hollanda ve İngiltere pazarlarının da gelişme gösterdiği dönemde, Hollanda’dan gelenlerin sayısı 548 bine, İngiltere’den gelenlerin sayısı ise 449 bine ulaştı. Bu yıl hızlı büyüyen İran pazarındaki artış ise % 195 ile rekor kırdı. Bu pazardan gelenlerin sayısı 36 binden 109 bine yükseldi. İsrail pazarı da % 15 büyüme ile 92 bin kişiye yükseldi. Antalya’da düşüş yaşanan pazarlar arasında; İsveç, Ukrayna, Norveç, Fransa, Avusturya başı çekerken, en büyük gerileme % 24 ile Norveç ve % 25 ile Ukrayna’da yaşandı. 3 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ ANTALYA’YA GELEN YABANCI ZİYARETÇİLER (2014) RUSYA FED. ALMANYA HOLLANDA İNGİLTERE İSVEÇ UKRAYNA BELÇİKA KAZAKİSTAN POLONYA NORVEÇ AVUSTURYA DANİMARKA FRANSA İSVİÇRE ÇEK CUMHURİYETİ FİNLANDİYA BELARUS İRAN SLOVAKYA İSRAİL ROMANYA LİTVANYA MOLDOVA MACARİSTAN SIRBİSTAN ESTONYA LETONYA İTALYA AZERBAYCAN BOSNA - HERSEK SLOVENYA ABD ERMENİSTAN İSPANYA LÜBNAN YUNANİSTAN PORTEKİZ SURİYE CEZAYİR DİĞER TOPLAM TRANFER YOLCU TOPLAM YABANCI 4 2013 3.338.166 2.834.413 547.370 443.851 380.540 384.778 267.941 260.408 206.484 300.872 230.008 217.734 222.145 168.103 147.265 133.365 125.837 36.902 99.538 80.092 78.038 55.214 47.072 40.863 39.954 35.881 32.087 39.088 23.486 16.966 13.875 15.619 8.187 8.468 6.387 5.529 3.918 3.439 1.266 221.361 11.122.510 530.000 11.652.510 2014 3.489.007 2.987.371 548.035 449.598 376.058 286.764 271.619 269.285 244.441 228.184 227.401 221.424 190.366 183.313 152.046 145.580 142.319 109.044 104.097 92.356 84.925 68.861 53.261 46.334 42.095 41.877 36.086 35.173 34.834 18.686 16.038 12.405 8.572 7.978 5.653 5.598 5.532 4.859 1.548 257.510 11.506.133 556.419 12.062.552 Değişim 4,52 5,40 0,12 1,29 -1,18 -25,47 1,37 3,41 18,38 -24,16 -1,13 1,69 -14,31 9,05 3,25 9,16 13,10 195,50 4,58 15,31 8,83 24,72 13,15 13,39 5,36 16,71 12,46 -10,02 48,32 10,14 15,59 -20,58 4,70 -5,79 -11,49 1,25 41,19 41,29 22,27 16,33 3,45 4,98 3,52 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Tü rk iye 11 ayd a % 5, 3 ge li ş m e gö s te rdi YA B A N C I Z İ YA R E T Ç İ S AY I S I 3 5 , 2 M İ LYO N A Ç I K T I Ocak-Kasım döneminde Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçi sayısı % 5,3 gelişme ile 33,4 milyondan 35,2 milyona yükseldi. 11 aylık dönemde Almanya pazarından gelenlerin sayısı % 3,8 artarak 4,8 milyondan 5 milyon dolayına çıktı. Aynı dönemde, Rusya’dan gelenlerin sayısı da % 5,2 yükselerek 4,2 milyondan 4,4 milyon seviyesine ulaştı. Bu dönemde % 3,6 büyüyen İngiltere Pazar ise 2,4 milyondan 2,5 milyon seviyesini aştı. 1,4 milyon ziyaretçinin geldiği İran pazarı da 11 ayda % 33,8 büyüdü. 11 ayda hafif gerileyen Hollanda pazarı 1,2 milyon dolayında kalırken, % 1,1 düşen Fransa’dan gelenlerin sayısı da 1 milyondan 997 bine geriledi. Ukrayna pazarındaki gerileme % 13,6 olurken, gelenlerin sayısı da 730 binden 630 bine düştü. 11 aylık dönemde, ABD, İtalya, İsveç, Avusturya, Norveç, İspanya gibi bazı ülke pazarları da gerileme yaşadı. En yüksek gerileme % 21 ile Norveç pazarında görüldü. Volüm olarak yüksel olmasa da 2014’te hızlı büyüyen pazarlar içinde; Çin, S.Arabistan, İsrail, G.Kore, Yunanistan, Irak, Polonya, Belarus, Sırbistan, Türkmenistan, Cezayir, Kuveyt, Özbekistan, Ürdün, Macaristan ve Hindistan dikkat çekti. 5 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçiler (Ocak-Kasım) MİLLİYET ALMANYA AVUSTURYA 2014 5 068 335 2014/2013 3,86 499 311 491 132 -1,64 BELÇİKA 636 581 644 484 1,24 DANİMARKA 394 289 400 417 1,55 FİNLANDİYA FRANSA 215 166 222 773 3,54 1 008 933 997 338 -1,15 -0,79 HOLLANDA 1 280 906 1 270 761 İNGİLTERE 2 472 257 2 560 940 3,59 İRLANDA 110 347 102 499 -7,11 İSPANYA 275 930 266 051 -3,58 -3,68 İSVEÇ 677 373 652 464 İSVİÇRE 368 032 381 837 3,75 İTALYA 696 500 655 736 -5,85 4 774 8 543 78,95 İZLANDA LÜKSEMBURG 15 395 14 934 -2,99 PORTEKİZ 43 980 50 012 13,72 641 481 772 670 20,45 YUNANİSTAN ÇEK CUM. 214 619 223 176 3,99 POLONYA 417 760 504 215 20,69 MACARİSTAN NORVEÇ SLOVAKYA AVRUPA OECD 93 565 115 379 23,31 406 475 320 706 -21,10 125 889 134 892 7,15 15 479 720 15 859 294 2,45 A.B.D. 754 867 750 255 -0,61 AVUSTRALYA 185 012 195 249 5,53 JAPONYA 163 109 159 228 -2,38 KANADA 193 277 182 382 -5,64 YENİ ZELLANDA 29 838 32 030 7,35 MEKSİKA 35 002 40 528 15,79 33,89 G. KORE 173 119 231 781 17 013 944 17 450 747 2,57 ESTONYA 47 589 54 043 13,56 KARADAĞ 17 099 18 787 9,87 KOSOVA 74 091 81 194 9,59 MALTA 6 424 6 816 6,10 LİTVANYA 88 535 104 371 17,89 G. KIBRIS RUM YÖN. 13 744 15 480 12,63 TOPLAM OECD LETONYA 53 719 57 581 7,19 BOSNA HERSEK 68 247 79 096 15,90 HIRVATİSTAN 41 100 42 690 3,87 SLOVENYA 36 125 39 876 10,38 SIRBİSTAN 159 881 179 685 12,39 MAKEDONYA 130 649 145 313 11,22 ARNAVUTLUK 60 638 71 211 17,44 BULGARİSTAN 1 463 714 1 565 542 6,96 376 070 407 179 8,27 3 001 2 960 -1,37 18 120 346 18 731 118 3,37 ROMANYA DIĞER AVRUPA ÜLKELERI TOPLAM AVRUPA AZERBAYCAN 589 200 612 477 3,95 BELARUS (B. RUSYA) 198 243 221 225 11,59 ERMENİSTAN 67 801 63 579 -6,23 1 651 844 1 624 503 -1,66 KAZAKİSTAN 412 357 425 447 3,17 KIRGIZİSTAN 59 887 76 387 27,55 GÜRCİSTAN 6 2013 4 880 157 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçiler (Ocak-Kasım) 2013 2014 MOLDOVA CUM. MİLLİYET 106 708 125 550 17,66 ÖZBEKİSTAN 119 115 133 883 12,40 4 208 297 4 431 095 5,29 25 250 32 523 28,80 RUSYA FED. TACİKİSTAN TÜRKMENİSTAN 137 231 166 697 21,47 UKRAYNA 730 068 630 815 -13,60 8 306 001 8 544 181 2,87 107 053 147 375 37,67 BDT CEZAYİR FAS LİBYA SUDAN 76 810 83 103 8,19 240 917 241 839 0,38 15,34 8 575 9 890 100 926 102 163 1,23 TUNUS 80 685 90 058 11,62 GÜNEY AFRİKA CUM. 42 817 40 592 -5,20 MISIR DIĞ.AFRIKA ÜLKELERI TOPLAM AFRİKA B.A.EMİRLİĞİ 82 007 100 385 22,41 739 790 815 405 10,22 45 395 45 643 0,55 BAHREYN 14 712 21 727 47,68 KATAR 17 267 27 921 61,70 KUVEYT 83 886 126 543 50,85 IRAK 676 230 797 745 17,97 LÜBNAN 135 367 150 772 11,38 ÜRDÜN 98 201 125 160 27,45 S.ARABİSTAN 223 690 329 287 47,21 K.K.T.C. 203 883 212 735 4,34 İSRAİL 155 592 180 562 16,05 YEMEN 16 072 24 175 50,42 DIĞ.BATI ASYA ÜLKELERI 1 177 252 1 097 199 -11,53 TOP. BATI ASYA 2 847 547 3 139 469 10,25 BANGLADEŞ ÇİN HALK CUM. 7 623 11 441 50,09 127 427 185 059 45,23 ENDONEZYA 51 867 52 436 1,10 FİLİPİNLER 56 897 65 648 15,38 HİNDİSTAN İRAN 88 331 111 455 26,18 1 118 098 1 496 001 33,80 MALEZYA 48 126 59 687 24,02 PAKİSTAN 31 220 44 717 43,23 SİNGAPUR 18 808 24 941 32,61 TAYLAND 19 003 23 425 23,27 DIĞ.GÜN.ASYA ÜLK. 80 846 99 447 23,01 TOP.GÜN.ASYA 1 648 246 2 174 257 31,91 TOPLAM ASYA 4 495 793 5 313 726 18,19 10 748 13 834 28,71 8 224 9 973 21,27 DİĞ. KUZEY AMERİKA ÜLK. DİĞ. ORTA AMERİKA ÜLK. ARJANTİN 45 422 42 862 -5,64 BREZİLYA 109 697 86 656 -21,00 KOLOMBİYA 20 721 21 891 5,65 ŞİLİ 15 605 16 973 8,77 -39,51 VENEZÜELLA 10 836 6 555 DİĞ.GÜN.AMERİKA ÜLK. 15 745 17 996 14,30 TOP.GÜN.AMERİKA 218 026 192 933 -11,51 TOPLAM AMERİKA 236 998 216 740 -8,55 OKYANUSYA 450 656 45,78 MİLLİYETSİZ 33 501 44 580 33,07 33 467 103 35 257 859 5,35 TOPLAM 7 2014/2013 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ A K TOB 2 014’ Ü DEĞER L E N Dİ R Dİ AKTOB Başkanı Yusuf Hacısüleyman: “Ülkemiz ve turizm için iyi bir yıl olsun” Akdeniz Turistik Otelciler Ve İşletmeciler Birliği'nin (AKTOB) Ocak ayı yemekli toplantısı Antalya Lara'daki Delphin Imperial Hotel'de yapıldı. Toplantının açılış konuşmasını yapan AKTOB Başkanı Yusuf Hacısüleyman, Antalya’da 13 milyon turist hedefine yaklaşarak 2014'ü 12.5 milyon turist ile kapattığını vurguladı. Antalya’nın turist sayısında yakaladığı % 3,5'lik tek haneli artışa vurgu yapan Hacısüleyman, "Biz büyümeler için geçmişte tek haneli rakamların da söz konusu olacağını belirtmiştik. Gelinen noktada bu da pozitif bir gelişmedir. Turist hacminin önemli bir kısmını 5 ana pazar sağlasa da İran ve İsrail gibi pazarlarda da önemli sıçramalar olduğunu görüyoruz. Ukrayna, Norveç, Fransa gibi bazı pazarlarda kayıplarımız da var. Antalya’ya, İstanbul üzerinden aktarmalı olarak gelen turist sayısını da düşünürsek 2014 yılında önemli bir seviyenin yakalandığı söylenebilir"dedi. Antaylaya gelen ziyaretçi dağılımında kadınların yerine de değinen Hacısüleyman, "Antalya’ya gelen 12 milyon yabancı turist içinde 0-12 yaş arası olan çocukların sayısı 1 milyon 860 bin kişi. Bu sayı toplam turistin yüzde 16.7’sini oluşturuyor. 13-18 yaş arasındakilerin oranı yüzde 6.4. Yani 0-18 yaş arası çocukların toplam turistler arasındaki oranı yüzde 22’dir. 56 yaş üstü gelen turist sayısı ise 2 milyon. Gelen turistlerin çoğunluğunu bayan turistler oluşturuyor. 19-25 yaş arası turistlerde kadınlar erkeklere oranla 216 bin işi daha fazla. 26-35 yaş arası turistlerde ise kadınlar erkeklere oranla 377 bin kişi daha fazla tatile geldi. 36-45 yaş arasındaki turistlerde kadınlar erkeklere oranla 200 bin kişi, 46 – 55 yaş arası turistlerde kadınlar erkeklere oranla 220 bin kişi, 56 yaş üzeri turistlerde ise kadınlar erkeklere oranla 300 bin kaşa daha fazlalar. Bu da bize gösteriyor ki yalnız veya çocuklarıyla seyahat eden kadınların sayısı erkeklerden 1 milyon kişi fazladır."dedi. 8 2015 yılının zor bir sezon olacağına işaret eden Yusuf Hacısüleyman, "Bunu hem Avrupa pazarındaki rezervasyon akışından hem de Rusya’daki Ruble krizinden anlayabiliyoruz. Ekonomik kriz nedeniyle Rusya’da yaşayanlar cebindeki parayla ne yapacaklarını bilemiyorlar. Para ile tatile mi gidecekler? Yoksa parayı başka yerlere mi harcayacaklar? Rusya pazarında birazda sektöre güvensizlik oluştu. Rusya’da 2014 yılında tur operatörlerinin batması müşteride turizme karşı güvensizlik oluşturdu. Akıllarına soru işaretleri var. Ancak ülkemiz açısından güzel gelişmelerde var. 2015 yılı içinde G20 zirvesi Antalya’da toplanacak. G20 zirvesinin Antalya’da yapılması tanıtım açısından çok önemlidir. G20 zirvesi güvenli şehirlerde yapılır. G20’nin Antalya’da yapılması Antalya’nın güvenli bir şehir olduğunu gösterir. Antalya’yı güvenli bir şehir haline getiren yetkililere teşekkür ederim. 2016 yılında Expo 2016 açılacak. Expo 6 ay boyunca açık kalacak. Biz otelciler olarak belki Expo 2016’ya daha fazla katkıda bulunmak istiyoruz. Ancak süreçle ilgili daha fazla paylaşım istiyoruz. Expo 2016 iletişim kanallarını bize gerektiği ölçüde açık kullanmadı."dedi. AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Deniz Gökçe: “Tanıtım bu yıl daha önemli” AKTOB yemeğinin konuşmacı konuğu olan ekonomist yazar Deniz Gökçe de turizmde tanıtımın bu yıl her yıldan daha önemli olduğuna işaret etti. pozitif bakıyor. Almanya pazarı toparlanma eğiliminde. Antalya’ya Almanya’dan gelecek müşteriler gelebilir. Rusya ise Ukrayna nedeniyle döviz rezervlerini azaltmıştı. Rusya’da petrol fiyatları hala düşüyor. Ruble’nin döviz karşısında düşüşü sürüyor. Rusya’da kurun etkisi ile enflasyon 10.5’a yükseldi. Ruble ise Dolar karşısında 2014 yılında yüzde 75 değer kaybetti. Faizler yüzde 17’ye yükseldi. Rusya’nın döviz rezervleri 370 Milyar Dolara indi"dedi. Yurt: Rusya'da belirsizlik sürüyor AKTOB toplantısında konuşan Coral Travel Genel Müdürü Coşkun Yurt, Rusya'da gidişatın yüksek derecede belirsiz olduğunu söyledi. Deniz Gökçe, "Ekonomi nereye gidiyor?" başlıklı konuşmasında, Avrupa basınında Türkiye’yi sürekli hırpalayan bir yorum ve değerlendirme süreci yaşandığını belirtirken Türkiye’nin imajının düzeltilmesi için tanıtımın çok önemli olduğunu, tanıtımın bu yıl her yıldan daha önemli hale geldiğini söyledi. Uzun vadede Antalya’nın rakibinin ABD'nin Florida bölgesi olduğunu ileri süren Deniz Gökçe, "Antalya’nın yapısı turizmde Florida’ya rakip olmasını gerektiriyor. Ancak Florida’da para daha çok. Orada tanıtım yapılıp Amerikalılar Antalya’ya çekilmeli" dedi. Afrika ülkelerine dikkat çeken Gökçe, Afrika’daki ülkelerde ilginç bir şekilde orta sınıf oluştuğunu, bu bölgelerin gelişeceğini, Antalya’nın Afrika pazarını dikkatle incelemesi gerektiğini kaydetti. Gökçe, son verilere göre Almanya'da ekonominin ve toplum beklentilerinin kötümserliktem iyimserliğe doğru ilerlediğini vurgularken Rusya'da işlerin iyi gitmediğini söyledi. Yurt açıklamasında şunları söyledi: "Rusya’daki ekonomik ve siyasi ortam Türkiye’ye gelecek turist sayısını belirleyecektir. Zamanında yanı satışlardan 1- 1.5 ay önce tedbirler alınmalıdır ki ortalama doluluk ve gelir elde edilebilsin. Rusya’dan yaptığımız kış operasyonlarında yüzde 50 daralma oldu. Daha önce hiç böyle bir duruma düşmemiştik. Rusya’daki insanların cebinde para var ama parayı nasıl ve ne zaman harcayacaklarını bilemiyorlar. Biz 28 destinasyona Rusya’dan turist gönderiyoruz. En iyi destinasyonumuz Türkiye. Şu anda turizm sezonuna kadar erken rezervasyonların şansı var. Ondan sonraki duruma göre herkes otellerin doluluğuna göre gereğini yapacaktır. Biz 2014 yılı Temmuz ayında Rusya pazarında bütçemizi yüzde 22 artışla belirledik. Ancak aralık ayında bunu sıfıra getirdik. Şu anda ilk defam bütçe yapamaz hale geldik. Biz yolumuza küçülmeden devam edeceğiz. Ancak Mısır’da yüzde 10, Avrupa’da yüzde 25, diğer destinasyonlarda ise yüzde 15 küçüleceğiz. Akdeniz bölgesindeki oteller 2014 yılında 4 aylık yaz sezonunda yüzde 15 revizyon yaptı. 2015 yılında da en az bunun kadar oteller revizyon yapmalıdır. Ancak 2015 yılında daha büyük kriz olursa ona göre revizyonlar yapacaklar. Rusya’nın artım iç pazarı var. Oteller Ruslara ruble üzerinden fiyat veriyorlar. Biz Coral olarak Rusya’da iç pazarda da varız. 200 bin kişi iç Pazar planlamamız var. Geçen yıl 16 Milyon Rus iç pazarda tatil yaptı. Bu yıl bunun yüzde 30 artacağını bekliyoruz." Gökçe, "Almanya’da ekonomik durumun iyimser olması bizim açımızdan da iyi. İş çevreleri artık 9 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ SEK TÖR , A K TOB A N K ET İ N DE SE ZON U DEĞER L E N Dİ R Dİ AKTOB'un Ocak ayı yemekli toplantısında gerçekleştirilen anket çalışmasına göre turizmcilerin önemli bir kısmı 2015 yılında Rusya pazarında yüzde 5 ile 20 arasında düşüş beklediğini belittti. 2015 yılında Antalya için en fazla yükseliş gösterecek pazar olarak da İran ve İsrail ile Almanya pazarı olarak ortaya çıktı. Diğer yandan turizmciler 2015’de Antalya açısından yurtiçi pazarın da büyüyeceğini vurguladı. Tanıtım çalışmalarını da değerlendiren turizmciler, tanıtıma ayrılan kaynağa ilave yapılması ve imaj güçlendirici çalışmaların artırılmasını, dijital pazarlamanın kullanulmasının önemli olduğunu belirtti. Öte yandan ankete göre 2014 yılında otelcilerin tahsilat süreleri de 60 güne kadar olan süre olarak ortaya çıktı. Turizmciler ayrıca 2014 yılından kalan alacak bakiyelerinin de 100 Bin Avro civarında olduğunu vurguladı. SORU 1: 2015'te Rusya pazarından Antalya’ya gelen turist sayısı nasıl bir seyir izler? 2015'te Rusya pazarından Antalya’ya gelen turist sayısı nasıl bir seyir izler? Düşüş olmaz 14% % 30’dan fazla düşüş olur 6% % 5-10 düşüş olur 30% %20-30 düşüş olur 20% % 10-20 düşüş olur 30% 10 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ SORU 2: 2015’te Antalya için en fazla yükseliş gösterebilecek pazar sizce hangisidir? 2015'te Antalya için en fazla yükseliş gösterebilecek pazar sizce hangisidir? Almanya 23% İran ve İsrail 52% İngiltere 9% Hollanda 7% İskandinav ülkeleri 9% SORU 3: 2015’te Antalya açısından yurtiçi seyahat pazarının büyüme potansiyeli sizce var mı? 2015'te Antalya açısından yurtiçi seyahat pazarının büyüme potansiyeli sizce var mı? 2014 ile aynı seviyelerde kalır 16% Gerileme olur 4% % 1-5 büyür 12% % 5-10 büyür 28% % 10'fan fazla büyür 40% 11 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ SORU 4: 2015’te beklenen talep daralmasına karşı tanıtım faaliyetleri hangi unsurlar üzerinde yoğunlaşmalı? 2015'te beklenen talep daralmasına karşı tanıtım faaliyetleri hangi unsurlar üzerinde yoğunlaşmalı? 38,3 40,0 35,0 24,0 24,0 30,0 25,0 20,0 15,0 7,8 5,8 10,0 5,0 0,0 Tanıtıma ayrılan kaynağa ilave yapılmalı ve imaj güçlendirici çalışmalar hızlandırılmalı. İç pazarda seyahat etmeye yönelik tanıtımlar artırılmalı. Geç kalındı. Tanıtımda ne yapılırsa yapılsın 2015 için bir faydası olmaz. Klasik (broşür, ilan, Turoperatörlerine reklam vb.) tanıtım tanıtım desteği araçları yerine artırılmalı. dijital tanıtım ve pazarlama yapılmalı SORU 5: 2014’te tahsilat süreniz ortalama kaç gün oldu? 2014’te tahsilat süreniz ortalama kaç gün oldu? 120 günden fazla 16% 0-30 gün 19% 90-120 gün 9% 60-90 gün 24% 12 30-60 gün 32% AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ SORU 6: 2014’ten alacak bakiyeniz ne kadar kaldı? 2014’ten alacak bakiyeniz ne kadar kaldı? 30,0 26,8 22,7 25,0 19,6 17,5 20,0 13,4 15,0 10,0 5,0 0,0 0-100 bin Avro 13 100-200 bin Avro 200-500 bin Avro 500 bin-1 milyon Avro 1 milyon Avro’dan fazla AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ BA K A N ÇE Lİ K , SEK TÖR İ L E DU RUMU DEĞER L E N Dİ R Dİ Bakanlıklar koordinasyon toplantısında buluşacak Sektör temsilcileri ile Bakanlık’ta bir toplantı yapan Kültür ve Turizm Bakanı Ömer Çelik, yılsonu değerlendirmesi yaparken, turizmin sorunları ve mevcut durum hakkında açıklamalarda bulundu. Tanıtma Genel Müdürlüğü de, pazarlarda yaşanan güncel gelişmeler hakkında bilgi verdi. Toplantıya katılan Akdeniz Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği (AKTOB) Başkanı Yusuf Hacısüleyman, yapılan konuşmaların içeriği hakkında bilgiler sundu. Tanıtım stratejisi yenileniyor Hacısüleyman, “Tanıtma Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan dijital tanıtım stratejisini çok olumlu ve başarılı bulduk. Otuz yıldır sürdürülen klasik tanıtım yöntemleri artık arzu edilen etkiyi göstermiyor. Bu nedenle dijital tanıtım ve pazarlama, sosyal medya görünürlüğü gibi yeni tanıtım kanallarının yoğun bir şekilde kullanılması ülkemiz tanıtımına etkili bir katkı sağlayacağına inanıyoruz. Sayın Bakan ile yapılan görüşmede Rusya ve Batı Avrupa konuları olduğu gibi sektörün genel konuları da ele alındı. Sayın Bakanın sorunların çözümü için Ocak ayında diğer ilgili bakanlıklarla bir koordinasyon toplantısı planlamasını çok olumlu bir adım olarak değerlendiriyoruz. Kısa vadede kendi içimizde çözülebilecek sorunların uzun vadede ülkemizin turizm gelirlerini 50 milyar Dolar’a çıkarma hedefimizi yakalayabilmeye zemin hazırlayacak.”dedi. 14 Çelik: Desteğe hazırız Rusya’daki krizden turizmin etkilenmemesi için bu ülkeye ziyarette bulunacağını ifade eden Kültür ve Turizm Bakanı Çelik, sektöre her türlü desteğin verileceğini söyledi. Türk turizminin daha çok gelişmesi için sektör temsilcileriyle birlikte hareket ettiklerini belirten Bakan Çelik şunları söyledi: “Türkiye’nin tanıtımına, Türkiye ile ilgili birtakım kara propagandaların bertaraf edilmesine dönük tedbir alacağız. Turizm sektörüne destek olacağız, sektörümüzü dünyayla daha çok temas eder hale getireceğiz. Rusya’daki gelişmelere bağlı olarak Türk turizminin olumsuz etkilenmemesi için Rusya’ya ziyaretler serisi olacak. Bütün bu ziyaretlerin sonunda ben de bir ziyarette bulunacağım. Bugünlerde Rusya ile ilgili çok fazla haber çıkıyor. Büyük bir kriz algısı oluşturulmaya çalışılıyor ama sektörümüz son derece dayanıklı, deneyimli bir sektör. Bakanlığımızın da bu konudaki tecrübesi ve potansiyeli yüksek. Rusya’da 10 milyon Dolar’lık reklam ve tanıtım gerçekleştirilmiştir. Ülkemize turist getiren 6 büyük tur operatörüyle toplam 3 milyon Dolar birlikte reklam faaliyeti gerçekleştirilmiştir. Biz önümüzdeki yıla büyük bir umutla bakıyoruz. Sektörümüzle birlikte 2015’i de göğüslemeye hazır hale geleceğiz.” AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Tu r i z m d e k i e n büy ü k pa r t ne r imi z RUSYA t a r i hi d ön e m e ç te 2 014 ’ Ü N S O N L A R I N A D O Ğ RU K R İ Z E G İ R E N RU S YA E KO N O M İ S İ , PA Z A R DA D E N G E L E R İ D E Ğ İ Ş T İ R E C E K Ukrayna ve Kırım krizlerin sırasında Batı’nın “Faturayı Rusya çok ağır ödeyecek” uyarısının ardından gerçekleşen olaylar, Rusya ekonomisinde ciddi bir kriz yarattı. Dolar, yılbaşında 33 Ruble iken, temmuzda 35, ekimde 43 ve aralıkta da bir ara 65-70 dolayına yükseldi. Böylece, Ruble’deki değer kaybı, yılbaşına göre % 100’den fazla, ekim ayına göre ise % 50’den fazla bir seviyeye ulaştı. Ekonomik ve finansal yaptırımlarla birlikte, petrol fiyatlarındaki tarihi düşüş ve Ruble’nin % 100’ü bulan Rusya’nın dış borcu ise 678 milyar Dolar seviyesinde. Enflasyonun % 10 dolayında olduğu ülkede işsizlik değer kaybı ile Rusya Merkez Bankası'nın sert faiz oranı da % 5,1 dolayında. artışı da ciddi bir iyileşme sağlayamadı. 2014 başlarında 33 Ruble olan Dolar/Ruble kuru, yılsonuna doğru 70-80 seviyelerini zorlarken Rusya’nın borç ve faizlerini ödeme göstergesi olan risk primini (CDS) 582 puanı aşarak tarihi tepe noktalarından birine ulaştı. Diğer yandan geçen yıl % 1,3 olan ekonomik büyüme, ABD ve Avrupa yaptırımlarımdan sonda % 0,7 dolayına geriledi. Büyümenin 2015’te eksi olacağı ve daralmanın % 3-4 bandında olacağı tahmin ediliyor. 2014'te Dolar/Ruble kuru 70 67,3 65 60 55 50 48,5 45 43,1 40 35 30 33,1 35,6 39,4 37,1 25 20 Ocak 15 Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Mı s ı r ve Ru sya TA K AS s i s te mi k u ra c a k “rusya içim kötümser değiliz” Moskova Büyükelçiliği Kültür ve Tanıtma Müşaviri Alper Özkan, bakanlığın son dönemde Antalya dışında farklı destinasyonlar için araştırma yaptığını söyledi. Mısır Turizm Bakanı Zaazou, iki ülke arasında anlaşmaların barter sistemi ile yapılacağını, bu yolla 2015'de 3,2 milyon Rus turistin Mısır'ı ziyaret etmesinin beklendiğini söyledi. Ruble'de görülen yüksek değer düşüşünden kaynaklanan sorunu aşmaya çalışan Mısır, Rusya ile takası merkez alan bir anlaşmaya gidiyor. Buna göre Dolar'a endeksli birçok ürün ve hizmet, diğer tarafın aynı değerdeki ürün ve hizmetiyle, hükümetlerin vereceği garanti altında, değiştokuş yapılacak. İki ülke arasında artacak mal ve hizmet trafiğinin Mısır’ın Rusya’daki imajına ve tanınırlılığına katkı sağlayacağını belirten Mısırlı yetkililer, böylece Rusya’dan gelecek turist sayısının hızla artacağını öngörüyor. Mısır Turizm Bakanı Hisham Zaazou, iki ülke arasında turizm temsilcilerinin karşılıklı anlaşmalarını da bu temele oturtacaklarını ifade ederken 2015’de 3,2 milyon Rus turistin Mısır’ı ziyaret etmesi beklendiğini söyledi. Zazou, son 6 haftada Rusya’dan gelen turist sayısının Rublenin hızlı değer kaybetmesi sonucu geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 26 düştüğünü belirtti. Barter anlaşmasının özellikle enerji, elektronik, ilaç, hammadde ve turizm gibi hizmet sektöründe uygulanması planlanıyor. Diğer yandan turizmde fiyat indirimleri ve bazı mali teşviklerin üzerinde de çalışıldığı belirtiliyor. 16 Alper Özkan,“Bakanlık destinasyon çeşitlendirmek için Mersin ve Adana bölgesinde çalışmalar yapıyordu. Ege’de de çalışmalar yapılabilir. Sektörün desteğe ihtiyacı var, Rusya’da tanıtımlara ağırlık vermeyi düşünüyoruz.” Öte yandan Rus turistlerin taleplerinin düştüğünü görüyoruz. Pazarda daralma olacağı Ağustos sonlarından itibaren kendini göstermeye başladı. Ekimde, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 29 düşüş yaşandı. Erken rezervasyon sekteye uğrayabilir. Ancak kötümser olmamak lazım. Tatil denince hâlâ akla ilk Türkiye geliyor” dedi. AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ S e k tör Ru sya k r i z in d e n e t k il e n e c e k ACAR: 2015’DE RUS TURİST SAYISI DÜŞMEZ Antalya II Kültür ve Turizm Müdürü İbrahim Acar, Türk hükümetinin Rusya’da ki ekonomik krizin ülkeye gelen turist sayısını etkilememesini beklediğini söyledi. Rusya’daki krizin etkilerini değerlendiren turizm birlik ve dernekleri erken dönem bulgulara göre, 2015’in zor bir sezon olacağı fikrinde. ALTID Başkanı Burhan Sili, şu andaki tabloya göre Rus turist sayısında ve ortalama kalış süresinde düşüşler yaşanacağını belirterek, "Bugünkü koşullarda durum bu. Ama kısa sürede hızlı bir artış olursa bu görüntü olumluya doğru dönecektir. Ama şuan için 2015 yılı sıkıntılı görünüyor ve bu sıkıntı da Alanyalı turizmcilerimiz için ciddi oranda bir gelir kaybına neden olacaktır" dedi. Alanya Turizm Tanıtma Vakfı (ALTAV) Başkanı Faik Kaptanoğlu da açıklamasında "İzlenimlere göre 2015 yılı 2014'ü aratacak gibi duruyor. Çünkü Antalya'ya gelen turist sayısında Ruslar ilk sırada yer alıyor. Eğer sıkıntı devam ederse Alanya'yı da kötü bir sezon bekliyor. Şu an için yapacağımız tek şey Rusya'da ki durumların düzelmesini beklemek" dedi. TÜRSAB Alanya BYK Başkanı Suat Çavuşoğlu ise, "Rusya pazarı Türkiye'nin ikinci büyük pazarı. Rusya'da tur operatörleri şu anda satışlara başladı. Ve hala de iflaslar devam ediyor. Rusya'da ekonomik krize endeksli bir problem var. Bu problemlerde iflasları getiriyor. Kötü muhabbet tellallığı yapmayalım ama gerçekleri de kamuoyuna sunmamız lazım" dedi. Rusya'da bu krizin ardından paket turlarda yüzde 40 oranında bir düşüşün olduğunu söyleyen Çavuşoğlu, "Rusya'da ruble satıyoruz, bankaya gidiyoruz dolar olarak satın alıyoruz, Türkiye'ye operasyon yaparken de Dolar olarak ödüyoruz. Dolar satıp dolar olarak ödesek sıkıntı yok ama ruble alıp, dolar satınca sıkıntı meydana geliyor. Biz politikacı değiliz ama Rısya'da ki kriz orta ve düşük ölçekli insanlara yansıyacak. Dolayısıyla 2015 sıkıntılı geçecek" dedi. 17 İbrahim Acar, Rus haber ajansı Ria Novosti’ye yaptığı açıklamada, Rusya’daki olayları endişeyle takip ettiklerini belirtti. Acar, “Rus turistler bizim için çok önemliler. Her ne kadar ekim ve kasım aylarında Rusya’dan gelen turist sayısında düşüş yaşansa da toplam 11 ayda turist sayısında yüzde 4,1’lik artış yaşandı. 2015 yaz sezonunda bu rakamlar artmasa bile aynı kalmalarını umuyoruz” dedi. Rus turistlere otellerde indirim yapıldığına ilişkin çıkan haberleri değerlendiren Acar, bu durumun belirli otelleri kapsadığını, piyasada genel olarak böyle bir eğilimin olmadığını belirtti ve şöyle devam etti: “Rusya’dan talebin azalacağını düşünerek fiyatları düşürmek için daha erken. Rusya için hiçbir indirim kampanyası mevcut değil. Kriz durumunda Ruslar için bazı oteller indirim ilan ettilerse, bu otel yönetiminin özel kararıdır.” AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Ru sya'd a hü kü me t t u r ope ra tör ün e yön e lik ya s ay ı o n ayl a dı Rusya’da hükümet, birbiri ardına büyük tur operatörlerinin iflası ve çok sayıda turistin mağdur olmasının ardından turizm sektörlerine karşı yeni önlemler içeren yasa tasarısını onayladı. akdeniz’de büyüme sürüyor Akdeniz pazarında rekabet eden turistik destinasyonların tamamı büyümeye geçti. Mısır, son 2 ayda toparlandı Tu r oper atörler i iç i n öngör ü len yen i y ü k ü m lü lü k ler ş öy le: -Yurt dışına turist gönderen tur operatörlerinin sunduğu finasal garantinin miktarı 30 milyon rubleden 50 milyon ruble çıkarılacak. Tur operatörleri, 2015 yılında, yıl boyunca sattıkları tur paketlerinin toplam bedelinin yüzde 3’ü oranında sigorta yaptırmakla yükümlü olacak. 2016 yılında bu oran yüzde 6’ya çıkarılacak. -Tur operatörlerinin resmi faaliyette bulunabilmeleri için hesaplarında en az 30 milyon ruble olması gerekecek. -Yasaları ihlal eden tur operatörü yöneticilerine sektörde yönetici pozisyonunda çalışma yasağı getirilebilecek. -Tur operatörleri, talep edilmesi halinde müşterilerine, resmi faaliyette bulunduklarını gösteren belgeleri 18 sunmakla yükümlü olacak. -Tur operatörleri, şimdi olduğu gibi, sigorta fonuna yılda en az 100 bin ruble aktarmak zorunda olacak. -Tur operatörleri ve hava yolu şirketleri arasındaki mali anlaşmazlıklardan dolayı turistler mağdur edilemeyecek. Parası ödenen tur paketlerine uçuşların dahil olması halinde, hava yolu şirketleri yolcuları taşımakla yükümlü olacak. -Tur operatörleri, turistlere gidiş-dönüş uçak bileti ile otel konaklama belgelerini uçuştan en geç 24 saat içinde sunmakla yükümlü olacak. -Tur paketleri hakkında tüm bilgiler elektronik ortamda toplanacak. Turistler, turları hakkında bilgileri internet üzerinden takip edebilecek. Yılın 11 aylık döneminde elde edilen ilk verilere göre, % 15,1 artışla Yunanistan en hızlı büyüyen ülke olurken, onu % 7,2 ile İspanya, % 5’erlik performanslarla Türkiye ve Mısır izledi. Diğer yandan yabancı ziyaretçi bakımından ilk sıralarda 61,7 milyon ile İspanya, 35,2 milyon ile Türkiye yer alırken, Yunanistan 18 milyona, Mısır da 10 milyona yaklaştı. Gelen yabancı ziyaretçi sayısı, (Ocak-Kasım) 2014 Değişim İSPANYA 61.7 TÜRKİYE 35.2 7,2 5,3 YUNANİSTAN 17.9 15,1 MISIR 9.2* 5,7 *Tahmin AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Mısırlı otelciler borç ertelemesi istiyor Başta Rusya olmak üzere bazı pazarlarda düşen talep, artan maliyetler ve düşük doluluklara dikkat çeken Mısırlı turizmciler, bankalardan vadesi gelen borçlarını 2015 sonuna kadar ertelemesi talep etti. Mısır Turizm Odaları Federasyonu bankacılık sektöründen, otellerin borç ödemelerini 2015 sonuna kadar ertelenmesini istedi. 2016 yılına kadar pazarın canlanmayacağı öngörüsü ile hem bankalara hem de turizm bakanlığına iletilen talepte, bu yıl görülen canlanmanın istenen boyutta olmadığı ve Rusya pazarında oluşan olumsuz havanın durumu daha da olumsuza çevireceği gibi nedenler sıralandı. Otellerin, geneli devlet bankaları olmak üzere 10 milyar Mısır Poundu kadar borçlu oldukları belirtiliyor. Diğer yandan Mısır Bankası, turizm sektörünün yeniden canlanmaya sürecine girmesine kadar borçlarının ertelenmesi için yılbaşından bu yana bir çalışma yaptığı da belirtiliyor. Sektör yetkilileri, geçen yıl petrol fiyatları ve artan ücretler nedeniyle operasyon giderlerinin % 30 arttığını vurgularken, var olan talep seviyesi ile borçların ödenmesinin imkansız olacağını öne sürüyorlar. Mısır, Yunanistan ile işbirliğine gidiyor Mısır ve Yunanistan mart ayında bir işbirliği anlaşması imzalayacak. Mısır Dışişleri yetkilileri yaptıkları açıklamada, iki ülke arasındaki turist trafiğini artırma amacında olan anlaşma ile aynı zamanda, Çin, Hindistan, Japonya ve Amerika’nın bulunduğu uzak doğu bölgelerinden daha fazla turist çekmek için çalışmalar da yapılacağı belirtildi.. Anlaşma, Yunan Bakan Olga Kefalogianni’nin Mısır’a yapacağı ziyarette, Mısırlı Bakan Hisham Zaazou arasında imzalanacak. Anlaşma için ilk komitelerin kurulduğu ve çalışmalara başlandığı belirtiliyor. 19 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Ece Tonbul: “Harekete geçmemiz gereken bir dönemdeyiz” Küresel ekonomik durumu ve turizme yansımalarını değerlendiren Paloma HOTELS Yönetim Kurulu Üyesi Ece Tonbul, “Gözlerimizi kapatıp hiçbir şey yokmuş gibi de davranamayız. Harekete geçmemiz gereken bir dönemdeyiz.”dedi 2015 yılı için Türkiye'nin ana pazarı durumundaki ülkelerde büyüme hedeflerinin yüzde 1'lere kadar çekildiğini belirten Ece Tonbul, Rusya'da ise negatif büyümeye doğru bir gidiş olduğunu kaydetti. Tonbul, “Bunun bize yansımaması gibi bir durum olacağını düşünmüyorum. 2014 kötü bir sezon değildi belki ama karlılıkta zorlandığımız bir yıldı. Çünkü otel tarafında maaliyetler sürekli artıyor” dedi. 2015 sezonu için değerlendirme yapan Ece Tonbul, “Gözlerimizi kapatıp hiçbir şey yokmuş gibi de davranamayız. Harekete geçmemiz gereken bir dönemdeyiz. Ocak ayı, Avrupalı müşterinin satın alma eğilimini somut olarak belirleyen bir ay. Türkiye'nin kasım ve aralık aylarında kaçırdığı potansiyeli geri kazanabilmesi için önemli bir süre var önünde. Bu noktada herkesin, ticari verileri göz önünde bulundurarak çok dikkatli kararlar vereceğini düşünüyorum. Şu anda yapılması gereken en önemli şey, daha aktif ve agresif bir şekilde tanıtma önem vermek. Tanıtımın ağırlıkta olması gereken 3 aylık bir zaman dilimi var önümüzde. Her yerde Türkiye görmeliyiz. Bu konuda biraz geri kaldığımızı düşünüyorum. Sadece otelcinin ya da tur operatörünün tekil gayretleriyle üstesinden gelinebilecek bir durum değil bu” dedi. pazarlama ve tanıtımın önemine vurgu yaoan Tonbul, “Pazarlama sadece afiş ve posterler asıp fuarlara katılarak olmaz. Kendimizi, ne yaptığımızı anlatabilme adına lobi faaliyetleri yürütmek, gazetecilerle bir araya gelmek gerekiyor. Şüphesiz ki, son 6 – 7 aydır Türkiye dönük algı negatif yönde değişti” dedi. 20 Ece Tonbul, 2015 sezonunda otelcilerin indirime gidip gitmeyecekleri, Rusya'daki krizin sektöre yansımaları, farklı pazarların mümkün olup olmadığı ve grubun ileriye dönük planları ile ilgili ise şu değerlendirmeleri yaptı: "Herkes önündeki ticari örneklere bakıp bir takım indirimler istiyor olabilir. Bu indirimi sağlayan ya da sağlamayan otelciler olacaktır. Bu daha çok matematik hesabı. Geçen seneye göre fiyatının ne olduğunu, beklentisinin ne olduğuna bakarak her otelci buna karar verecektir. Bu kadar kısa zaman içerisinde Türkiye açısından alternatif pazarlar yaratabilmek kolay değil. Bir plan yapılmalı, pazarlama faaliyetleriyle uğraşılmalı ve çalışılmalı. 2015'te Türkiye için kurtarıcı alternatif pazarların ortaya çıkacağını düşünmüyorum. Bizim stratejilerimiz, agresif bir şekilde erken rezervasyona ağırlık vererek, en azından geçen seneyi yakalayacağımız bir reelizasyon yaratmak. Benim kaygı duyduğum aylar nisan ve mayıs ayları. İleriki aylarda biraz daha rahatlayacağımızı düşünüyorum Erken rezervasyonlarda iyi yol alıp, nisan ve mayıs ayları için iyi bir planlama yaparsak belirli bir kapasiteye ulaşabileceğimizi düşünüyorum. Özellikle rubledeki değer kaybı son derece kaygı verici. Çünkü insanların ceplerindeki para erimiş yarıya düşmüş durumda. Bu da tatilin artık lüks olmadığı Rusya’da insanları etkileyecektir. Ben bu arada Türkiye’ye nazaran Avrupa ülkelerinin daha çok etkileneceğini düşünüyorum. Ancak Rusya’dan aldığı paya bakarsanız Türkiye'nin aldığı Rus turist sayısındaki yüzde 20'lik düşüş çok büyük rakamlar ifade ediyor. Geçen haftalarda Rusya devlet başkanı ve bakanlarının Türkiye’ye yaptığı ziyaretler ve yapılan ticari anlaşmalar en azından siyasi olarak kış açısında bir rahatlama yarattı. Çünkü politik konular da turizmi fazlasıyla etkiliyor. Ancak Rusya’yla ilgili dikkat davranılması, çok hayaller kurulmaması gereken bir sezona giriyoruz. Özellikle yoğun derecede Rusya pazarına bağlı tesisler fiyat savaşlarıyla karşı karşıya kalabilirler. Bir para biriminin değeri yarı yarıya düşüyorsa, bundan üst gelir grubunun etkilenmemesi söz konusu değildir. Bu anlamda tatil tercihlerini, destinasyonlarını, kalış sürelerini ve tercih ettikleri tesisleri daha önce yapmadıkları kadar değerlendirecekler. Politik bir takım şeylerin özellikle Avrupa ülkelerine olan talebi daha çok etkileyeceğini düşünüyorum. "Batılı ülkeler tarafından Rusya’ya uygulanan ambargo ülkedeki üst gelir grubunun oraya gitme ya da gitmeme kararını daha fazla etkili olabileceğini düşünüyorum. Burada Türkiye’nin payı ne olur, Avrupa'ya gitmek istemeyen Rus vatandaşının ne kadarını biz kazanırız, bunu kestirmek şu anda zor. Bu üst gelir grubunun tutumunun belirlenmesinde, bunlara hitap eden tur operatörlerinin tavrı etkili olacaktır. AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ ÖTV’deki değişiklik yürülüğe girdi. Maliye Bakanlığının 30/12/2014 tarihli ve 788 sayılı yazısı üzerine, Bakanlar Kurulu’nca 30/12/2014 tarihinde kararlaştırılan “Bazı Mallara Uygulanan Özel Tüketim Vergisi Oranları ile Maktu ve Asgari Maktu Vergi Tutarlarının Tespit Edilmesi Hakkında Karar” Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Yeni ÖTV oranları, % (Asgari Maktu Vergiler, TL/Lt) Asgari Maktu Vergiler Malttan üretilen biralar Taze üzüm şarabı (kuvvetlendirilmiş şaraplar dahil); üzüm şırası (20.09 pozisyonunda yer alanlar hariç)(2204.10 köpüklü şaraplar ve 2204.30 diğer üzüm şıraları hariç) Köpüklü şaraplar Vermut ve diğer taze üzüm şarapları (bitkiler veya kokulu maddelerle aromalandırılmış) (2205.10.10.00.00, 2205.10.90.00.12 hariç) Alkol derecesi hacim itibariyle % 18 veya daha az olanlar Fermente edilmiş diğer içkiler (elma şarabı, armut şarabı, bal şarabı gibi), tarifenin başka yerinde belirtilmeyen veya yer almayan fermente edilmiş içkilerin karışımları ve fermente edilmiş içkilerle alkolsüz içkilerin karışımları Alkol derecesi hacim itibariyle % 22'den fazla olanlar Alkol derecesi ne olursa olsun tağyir (denatüre) edilmiş etil alkol ve damıtım yoluyla elde edilen diğer alkollü içkiler (Alkol derecesi ne olursa olsun tağyir (denatüre) edilmiş etil alkol hariç) Alkol derecesi hacim itibariyle % 80'den az olan tağyir (denatüre) edilmemiş etil alkol; damıtım yoluyla elde edilen alkollü içkiler, likörler ve diğer alkollü içecekler . [(2208.90.91; 2208.90.99) Alkol derecesi hacim itibariyle % 80'den az olan tağyir (denatüre) edilmemiş etil alkol hariç, (2208.20, 2208.50, 2208.60, 2208.70 ve 2208.90 hariç)] Üzüm şarabı veya üzüm cibresinin damıtılması yolu ile elde edilen alkollü içkiler Cin ve Geneva Votka (2208.60.91.00.00, 2208.60.99.00.00 hariç) Muhtevası 2 litreyi geçmeyen kaplarda olanlar (Alkol derecesi hacim itibariyle % 45.4'den fazla olanlar) Muhtevası 2 litreyi geçen kaplarda olanlar (Alkol derecesi hacim itibariyle % 45.4'den fazla olanlar) Likörler Diğerleri (2208.90.48.00.11, 2208.90.71.00.11 hariç) Rakı (Muhtevası 2 litreyi geçmeyen kaplarda olanlar) Rakı (Muhtevası 2 litreyi geçen kaplarda olanlar) (B) CETVELİ Tütün içeren purolar, uçları açık purolar ve sigarillolar Tütün içeren sigaralar Diğerleri (Tütün yerine geçen maddelerden yapılmış purolar, uçları açık purolar, sigarillolar ve sigaralar) -Tütün yerine geçen maddelerden yapılmış purolar, uçları açık purolar ve sigarillolar -Tütün yerine geçen maddelerden yapılmış sigaralar İçilen tütün (Herhangi bir oranda tütün yerine geçen maddeleri içersin içermesin) (2403.10.10.00.19 ve 2403.10.90.00.19 hariç) 21 2004 Ocak 0,74 3,97 2005 Ocak 0,85 4,59 26,83 36,81 31,02 42,56 29,22 3,97 33,80 4,59 118,18 118,18 124,23 124,23 118,18 124,23 112,45 94,09 94,09 118,18 124,23 110,48 110,48 124,23 118,18 124,23 118,18 118,18 89,11 89,11 124,23 124,23 107,72 107,72 0,1875 0,1875 0,1971 0,1971 0,1875 0,1875 0,1875 0,1971 0,1971 0,1971 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Yatırımcılar, hükümetten üç konuda destek istedi Yatırımların % 85’i 10 ilde toplanıyor Turizm sektörü yılın 10 aylık döneminde, 240 adet komple yeni yatırım için 3,8 milyar TL’lik yatırım teşviği aldı. Ankara'da toplanan TYD üyeleri, tahsisler, teşvik kanunu ve kıyı yönetmeliğinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle hükümetten yardım istedi. Türkiye Turizm Yatırımcıları Derneği, yıllık olağan toplantısında konuşan TYD Başkanı Murat Ersoy, “100. yıl hedefimiz 60 milyon turist ve 60 milyar dolar turizm geliri. 5 yıl önce bu hedef 50 milyon turist ve 50 milyar dolar turizm geliriydi. Biz turizmciler bu hedefi yukarı çektik” dedi. Turizm yatırımcılarının üç temel sorunu olduğunu kaydeden Ersoy, “bütün bu olumlu gelişmelere rağmen yatırımcı olarak bazı sorunlarımız devam etmektedir. turistik tesislerimizin yenilenmesi gerekmektedir. Buna imkan verilmesi için 49 yıllık sürenin uzatılmasının gündeme alması gerekmektedir. Kamuya ait yeni yatırım alanlarının turizme tahsis edilmesini bekliyoruz. Yeni kanuna göre tahsis süreleri 29 yıla indiriliyor. Bankacılık ve finans sektörü, 30 yılın altındaki projeleri finanse etmiyor. Bu yüzden bu yanlıştan bir an önce dönülmesi gerekiyor. Geriye, yatırımcının yatırımını özsermaye ile yapması kalıyor. İkinci olarak 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu’nun ve buna ilişkin mevzuatın yenilenmesi gerekiyor. 22 Üçüncü en önemli konu ise kıyı kenar yönetmeliği. Bu konuda birden fazla muhatap var ve ciddi bir çözümsüzlük söz konusu. Geçen yıl belediyeler bile konuya dahil oldu ve bazı kıyıları özelleştirerek kira geriliri elde etmeye çalıştı. Yatırımcı muhatapsız kaldı. Kanamakta olan bu yaraya bir an önce çözüm bulunması gerekiyor.”dedi Toplantıda konuşma yapan Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Abdurrahman Arıcı ise, TYD üyesi tesislerde 400 bin kişinin istihdam edildiğine dikkat çekerek, derneğin aynı zamanda turizmin sorunlarının çözümünde büyük payının olduğunu ifade etti. Dünyada doğa ve çevre odaklı turizm anlayışının hızla yaygınlaştığını belirten Arıcı, bakanlığın da bu konuda çalışmalar yürüttüğünü ve şimdiye kadar 180 tesise “çevreye duyarlı tesis” belgesi verdiğini belirtti. Arıcı, “Turizm amaçlı altyapı yatırımlarına 188 milyon TL aktardık. Bu rakamı 2015'te yüzde 15 arttırdık. Turizmin Anadolu'ya yayılması konusunda turizmcilerden büyük destek gördük. Ülkemize gelen turistlerin Anadolu'nun eşsiz tarihi ve doğak güzelliklerini görmesi konusunda da çalışmalarımız devam diyor.” dedi. Bu yatırımlarla 62 bin yeni yatak ve 31 bin yeni istihdam üretecek olan projelerin % 85’i, Antalya, İstanbul, Muğla, İzmir, Konya’nın başını çektiği 15 ilde toplanıyor. 3,8 milyar TL’lik toplam yatırım bütçesinin % 31,5’i Antalya’da, % 16,8’i de İstanbul’da bulunuyor. Bu iki il, yaratılacak olan istihdam, yeni oda ve yatak kapasitesi açısından da toplam değerlerin yarısını elinde tutuyor. Yapılmakta olan ve proje halindeki tesislerin dağılımında ilk sırayı, % 37 ile 3 yıldızlı oteller alırken, bu projelerle toplamda 12 bin dolayında yatak devreye girecek. Yeni projelerin % 31,5’ini oluşturan 4 yıldızlı tesislerle 21 bin yatak, 5 yıldızlı tesislerle de 26 bin yatak açılacak. AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Bakanlık, Sağlık turizminde yeni stratejiler geliştirecek BAKAN ÇELİK, SAĞLIK TURİZMİ HEDEFLERİNİ ANLATTI DRV, Almanya’da tur operatörlerinin 2014 sezonunda elde ettikleri cironun % 2 artarak 25,8 milyar Avro dolayında olduğu belirtti. Kültür ve Turizm Bakanı Ömer Çelik, "2023’e kadar bütün dünyada ve özellikle Avrupa'da sağlık ve termal turizm açısından Türkiye'nin birinci varış noktası olması için yeni stratejiler geliştiriyoruz" dedi. DRV’den yapılan açıklamada, gelişmenin, Ukrayna krizi, İsrael, Mısır ve Irak’ta yaşananlar, Ebola salgını gibi süreçlere rağmen elde edildiğini vurgulandı. Ankara’da düzenlenen 3. Yaş Baharı Kongresi'nde konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Çelik, bütün dünyada, özellikle Avrupa'da sağlık ve termal turizm bakımından Türkiye'yi birinci sıraya çıkarmayı hedef lediklerini ifade etti. 2050 yılına gelindiğinde 65 yaş üzeri bireylerin sayısının 2 milyarı bulacağının tahmin edildiğini belirten Ömer Çelik, gelişmiş ülkelerde yaşlılık döneminin nasıl daha sağlıklı yaşanacağı ve topluma nasıl aktarılacağına dair yeni tartışmaların gündemde olduğunu anlattı. Bakanlığın, Türkiye'nin farklı bölgelerinde termal turizm alanları ilan ettiğini hatırlatan Çelik, "Bu bölgelerin geliştirilmesi için bakanlık olarak çok özel stratejiler üretiyoruz. Ayrıca burada konuştuğumuz konunun Türkiye Turizm Stratejisi 2023 Eylem Planı kapsamında daha da geliştirilmesi için yeni eylemlere imza atacağız." dedi Ömer Çelik, 3. yaş olarak tabir edilen 50 yaş üstüne daha çok hizmet verebilmek ve yeni politikalar üretmek için yurtdışında tanıtım faaliyetlerini arttıracakları bilgisini verdi. Bakan Çelik, Türkiye'de yapılan bu kongrenin tanıtımı için çalışmalar yürütüleceğini, hatta bu kongrenin Bakanlığın tanıtım stratejisinin bir kolu haline geleceğini ifade etti. 23 Almanya’da cirolar % 2 yükseldi Öte yandan Fvw Dergisi’nin araştırmasına göre Almanya’da tur operatörlerinin toplam cirosu yüzde 4,3 artarak 20,7 milyar dolar oldu. 2014’te % 3,4’lük artışla 33,3 milyon kişi seyahate götürdü. Alman tur operatörü pazarında tur operatörlerinin sırlamasında ise ilk sıraların değişmediği gözlendi. TUI’yi, Thomas Cook ve DER Touristik, FTI, Alltours, Aida Cruises ve Schauinsland izledi. Pazarda elde edilen cironun % 43’ü TUI, Thomas Cook ve DER Touristik’in elinde bulunduruyor. AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Turizmciler, Milli Eğitim Şurası kararlarını eleştirdi Turizm dernek ve birlikleri, Milli Eğitim Şurası'nda Turizm Meslek Liselerinde alkollü içki ve kokteyl hazırlama dersinin kaldırılması önerisinin komisyonda kabul edilmesini eleştirdi. Türkiye Otelciler Federasyonu (TÜROFED) Başkanı Osman Ayık dersi kaldırma kararının istihdam ihtiyacı olan turizm sektörü için olumsuz bir karar olduğunu belirtti. En azından dersin seçmeli olabileceğini belirten Osman Ayık şu değerlendirmeyi yaptı: "Bu dersi kaldırarak bazı insanların inançlarına göre eğitim alma talebine cevap veriyor olabilirsiniz. Ama öte taraftan bu yönde eğitim almak isteyenlerin önünü de kesmiş oluyorsunuz. En azından seçmeli ders olarak koyabilirlerdi. Elini değdirmek isteyen değdirir, değdirmek istemeyen değdirmezdi. Bu çok yanlış bir uygulama olur. Bu dersi kaldırarak ‘Sadece içki servisi yapılmayan yeme içme mekanlarında bu mesleği icra edebilirsiniz’ demiş oluyorsunuz. Aslında insanların çalışma alanlarını, seçeneğini kısıtlamış oluyorsunuz. Türkiye gibi turizm ülkesinde, sektöründe istihdam ihtiyacı olan ülkede bunları tartışmak bence çok doğru değil." 24 Turistik Otelciler, İşletmeciler ve Yatırımcılar Birliği (TUROB) Başkanı Timur Bayındır, alkollü içki ve kokteyl dersinin kaldırılması kararını yanlış olarak değerlendirdi. Bayındır, söz konusu kararın Türk turizmini olumsuz etkileyeceğini söyledi. Bayındır “Kültür ve Turizm Bakanlığının 2023 Turizm Stratejisi gereği Turizmde 50 milyar dolar gelir hedefimiz var. Turizmde büyük hedeflerin konulduğu bir dönemde böyle bir kararı doğru bulmuyoruz. Son derece yanlış bir karar. Turiste hizmet verecek olan personeli otelcilik ve turizm meslek liselerinde eğitmezsek turistlere ne yedireceğiz ne içireceğiz. Bu tip kararlarla ve bakış açısıyla hedeflere ulaşabilmek mümkün değil” dedi. Diğer yandan turizm eğitiminin ayrılmaz bir parçası olan bu dersin diğer Meslek Liselerindeki branş derslerden bir farkı olmadığını belirten Bayındır “ mesleki derslerde verilen eğitimler işin bir parçası olarak verilmektedir. Milli Eğitim Bakanlığımızca Sektörümüzden bir görüş alınmadan bu kararın hayata geçirilmeyeceğini ve yanlıştan dönüleceğini bekliyoruz”dedi AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Öte yandan ALTİD Başkanı Burhan Sili de "Okullarda içkinin nasıl içildiği öğretilmiyor. Hangi içki, hangi bardakta verilir, karışım oranları nedir, dünyada bilinen kokteyller nedir, Alkollü İçki ve Kokteyl Hazırlanması dersi bu anlamda içerik taşıyor. Gelen turistlere kaliteli hizmet verebilmek için bu dersin devam etmesi gerektiğine inanıyoruz. Zaten kalifiye personelin eksik olduğunu ifade ettiğimiz bir noktada, öğrencilerin bize eksik gelmesi sıkıntı yaratacaktır" dedi. Stajyer öğrencilerin tesislere eksik bilgiyle gelmesi halinde otelcilerin bunu telafi etmek durumunda kalacağına dikkati çeken Sili, şöyle konuştu. "Bu servisin öğrenilerek gelinmesi bizler açısından son derece önemli. Konuya 'alkol' şeklinde yaklaşılması bence doğru değil. Bu işin özünde olan bir olay olarak yaklaşılması ve okullarda yetişen öğrencilerimizin bunun nasıl olduğunu bilmeleri noktasında, bu dersin devam etmesinin doğru olduğunu düşünüyorum. Bunların öğrenilmesi son derece önemli çünkü öğrenci bize geldiği zaman bunları biliyor olması gerekiyor ki biz onları daha da işleyebilelim. Bir noktada eksik geldikleri zaman kalifiye olarak nitelendirdiğimiz öğrencilerin açığını kapatmak için de bir efor sarf etmek zorunda kalacağız" dedi. Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) ve Türkiye Otelciler Federasyonu(TÜROFED) Başkan Yardımcısı Mehmet İşler, dersin kaldırılmasının, turizm sektörünün doğasını aykırı olduğunu söyledi. 25 İşler açıklamasında, “Eğer biz bu dersi öğrencilerimize okullarda vermezsek, teorik açıdan alt yapısı olmayan öğrencilerimiz, sahada sadece uygulamayla öğrenmeye çalışacak. Bu sefer de, daha tehlikeli, zararlı veya müşteriyi memnun edemeyen birtakım sonuçlar ortaya çıkacak ki, bu durum turizmin doğasına aykırı olacaktır. Gençlerimizin sadece kendi deneme ve yanılma yöntemleriyle yapmaya çalışacakları bu iş, ayrıca bu ürünlerin saklanması korunması veya nasıl kullanılacağının bilinmemesi, uluslar arası rekabet alanında aleyhimize kullanılacak bir durum olarak karşımıza çıkacaktır.”dedi “Bir an önce bu yanlıştan dönülmesi gerekmektedir. Turizmi kendi ellerimizle budayarak, kendi yaratmış olduğu gücü, dinamik rekabet ve imkanlardan mahrum etmeyelim. Turizm sektörünün bu tip şeylerle karşı karşıya bırakılması konusunda çok hızlı kararlar alınmaması gerekir. Sektörün daha birçok önemli sorunu varken, problemlerimize yeni sorunlar eklemeyelim.”diye İşler, devamında şunları kaydetti: “Bu ders seçmeli olarak öğrencinin tercihine bırakılabilir. Çünkü, biz turizmi dışarıdan gelecek talebe göre şekillendirmeliyiz. Çünkü döviz ve pazar dışarıdan geliyor. Turistin beklentisine göre bizim müfredatımızı ve derslerimizi yönlendirmemiz gerekiyor. Eğer bunu yapmazsak, dünyayla ilgili entegrasyon konusunda sorunlar yaşarız.” AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Avrupa’da büyüme yavaşladı, işsizlik yükseliyor Sunexpress’TEN 16 yeni noktaSI SunExpress, 2015 yaz sezonunda İzmir ve Antalya'dan yurt dışında 16 yeni noktaya daha uçacak. Türkiye’nin en büyük pazarı Avrupa’nın ekonomilerinde büyüme oranları son 5 yıldır, % 1,3-1,5 aralığında sabit bir eğilim gösteriyor. 2014 yılı verilerine göre bu eğilim devam ederken, AB içinde en canlı ekonomiler; İngiltere ve Almanya şeklinde öne çıkarken, Hollanda, Avusturya ve Fransa çok hafif toparlanma gösteriyor. Öte yandan İtalya, ispanya gibi bazı ülkelerde de daralmalar gözleniyor Diğer yandan işsiz sayısının 25 milyonu bulduğu AB içinde işsizlik oranı % 11,5’lik bir düzeyde. Avrupa’nın son 15 yıllık işsizlik eğilimleri incelendiğinde görülüyor ki, 2000266 döneminde % 8,4-9,0 bandında olan seviye, 2006-2008’de 7,0-7,5 bandına düşerken, küresel krizin etkisiyle 2008-2014 döneminde % 9,5-10,0 bandına oturdu. Bozulan ekonomik dengelerin sonucunda Avrupa ülkelerinde kişibaşı harcama seviyesi de pek çok ülkede olumlu bir seyir izlenmiyor. İngiltere dışında tüm ülkelerde ya sabit bir seviye ya da gerileme yaşanıyor. Avrupa’nın Kuzey ülkelerinde kişibaşı harcama düzeyleri gerilerken, Almanya, Avusturya gibi merkez Avrupa’da sabit, değişmeyen bir eğilim, İtalya, Lüxemburg, Hollanda gibi bazı ülkelerde de düşüş eğilimleri görülüyor. Öte yandan Avrupa içinde yoksulluk riski altında olan kitlenin sayısı da 123 milyona yaklaşmış durumda. Hesaplara göre AB içinde kitlenin % 24-25’i yoksulluk riski altında. 2008’e kadar hafif bir düşüş gösteren yoksulluk riski, izleyen yıllarda yeniden yükselişe geçti. 26 Şirket ,Antalya'dan yurt dışına gerçekleştirdiği 38 destinasyona, tarifeli olarak Paris CDG, Strazburg, Lyon, Nantes, Cenova, Memmingen, Kopenhag, Lüksemburg, Amsterdam ve Stokholm'ü, charter olarak da İzlanda'da Keflavik, Kosova'da Priştina, Polonya'da ise Gdansk, Kattowice, Krakow, Poznan, Szwederowo ve Varşova'yı ekleyecek. Şirket, İzmir'den mevcut 30 yurt dışı hattının yanı sıra yaz sezonunda Belçika'da Brüksel, İtalya'da Roma ve Milano, Fransa'da Toulouse, Azerbaycan'da Bakü ve İngiltere'de Londra'ya da uçmaya başlayacak. Fransa, Avusturya, Belçika, İsviçre, Almanya, Danimarka, Finlandiya, İtalya, Hollanda, Norveç, İsveç ve Azerbaycan'a tarifeli olarak, İrlanda ve Polonya'ya ise full charter olarak uçacak. olan SunExpress, İzmir'den 36 dış hat noktasına haftada 123 uçuş gerçekleştirecek. AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Türkiye, Avrupa’da en ekonomik 11.ülke KapadokyaAntalya seferlerini Dorak Holding ve AnadoluJet birlikte yapacak Kapadokya-Antalya seferlerini Dorak Holding ve AnadoluJet birlikte yapacak Kapadokya’nın yüksek turizm potansiyeline cevap vermek amacı ile Kapadokya ile Antalya arasında direkt uçak seferleri başlıyor. Kişilerin bireysel tüketim düzeylerinin ülkeler itibariyle ne durumda olduğunu gösteren fiyat düzeyi endeksine göre, 2013 yılında AB içinde 100 Avro'ya alınabilecek bir mal ve hizmet sepeti Türkiye’de 58 Avro karşılığında alınabiliyor. Bu seviye ile Türkiye AB içinde en ekonomik 11.ülke konumunda bulunuyor. Türkiye'den daha ekonomik durumda olan ülkeler; Macaristan, Polonya, Karadağ, Bosna-Hersek, Sırbistan, Romanya, Arnavutluk, Bulgaristan ve Makedonya olarak sıralandı. Eurostat verilerine göre AB içinde, kişisel satınalma gücü en yüksek olan (veya diğerlerine göre en pahalı olan) ülkelerin başında; Norveç, İsviçre, Danimarka, İsveç, Lüksemburg, Finlandiya, İrlanda, Belçika, Hollanda, İngiltere, Avusturya ve Fransa geliyor. Dorak Holding iş birliği ile AnadoluJet tarafından düzenlenecek direkt seferler 1 Nisan ile 31 Ekim 2015 tarihleri arasında karşılıklı olarak her hafta pazartesi, çarşamba ve cuma günleri yapılacak. AB’de 100 Avroluk mal ve hizmet sepeti, ülkelerde kaça alınıyor İspanya Güney Kıbrıs Hırvatistan Türkiye Macaristan Polonya Karadağ Bosna-Hersek Sırbistan Romanya Arnavutluk Bulgaristan Makedonya 27 2011 97 94 68 56 56 55 50 51 50 49 45 45 43 2012 94 93 65 60 56 53 50 50 46 47 45 44 42 2013 93 91 63 58 55 53 51 49 49 48 44 44 42 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Turizm, en çok istihdam yaratan 3.sektör AKTOB Araştırma Birimi tarafından yapılan analize göre, turizm sektörü sigortalı olarak çalışanlar bakımından, 1 milyon 40 bin kişi ile 3. sektör konumunda. Birinci sırada perakende ticaret, ikini sırada ise bina inşaatı bulunuyor. SGK tarafından açıklanan son verilere göre, turizm sektöründe çalışanların sayısı son bir yılda % 13,1 artarak 919 bin kişiden 1 milyon 40 bin kişiye ulaştı. Aynı dönemde ülke genelindeki sigortalı sayısı da % 5,1 yükselişle 13,3 milyon oldu. Turizmde çalışan sayısı (Eylül) 2013 2014 564.463 474.433 348.615 319.698 58.959 44.213 55.768 59.439 10.444 Yiyecek İçecek Hiz. Konaklama Spor, Eğl.Dinl.Faal Seyahat Ac.Tur Op.Hiz 23.308 Havayolu Böylece turizm sektörü, bir yılda sağlanan 642 bin kişilik toplam istihdam artışının % 18,8’lik kısmını denk düşen bir istihdam büyümesi elde etti. Turizm sektörü ulaştığı istihdam verileri ile ülke içindeki payını % 7,25’ten % 7,81’e çıkardı. Maliyetler enf lasyonun 3 puan üzerinde TÜİK tarafından açıklanan verilere göre, 2014 yılında enflasyon geçen dönemin ortalamasını 1,3 puan aşarak % 8,8 olarak gerçekleşti. Otellerde maliyet artışları, %* Fiyat artışı,% 15,53 AKTOB Araştırma Birimi tarafından derlenen verilere göre, YİYECEK -ET GRUBU 12,53 bu dönemde konaklama tesislerinin ana gider kalemi olan yiyecek ve içecek maliyetlerindeki artışlar da % 11,8 oldu. -YAĞ GRUBU 15,15 Böylece otellerdeki maliyetler, enflasyonun 3 puan üzerinde -SÜT GRUBU 12,41 yükselmiş oldu. -BAKLİYAT-UN 28,05 -MEYVE-SEBZE 8,89 12 aylık ortalamalara göre son bir yılda en yüksek maliyet -ÇAY-ŞEKER VB 16,12 artışı % 12,6 ile yiyecek grubunda gerçekleşirken, bu grup 8,26 içinde % 26 maliyet yükseliş ile bakliyat ve un grubu ürünler İÇECEK dikkat çekti. Bu alt grubu; meyve-sebze, et ve süt grubu TEKNİK SERV. 9,95 ürünleri isledi. ENERJİ-YAKIT 2,72 TEMİZLİK MLZ. 6,62 Diğer yandan içecek grubu maliyet artışları ise % 9 dolayında *12 aylık ortalamalarla enflasyona paralel bir oranda gerçekleşti. Maliyet artışları, teknik serviste % 11, temizlik ürünlerinde % 6,5 ve enerji grubunda da % 3,3 dolayında oluştu. 28 Maliyet artışı,% 12,64 12,16 3,93 11,75 26,39 15,07 10,52 10,37 10,84 3,37 6,56 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Accor Grubu, Çin’de Huazhu ile büyüyecek Talat Halman’ı sonsuzluğa uğurladık Ülkemizin ilk Kültür Bakanı ve Bilkent Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Talât Halman, 83 yaşında vefat etti. Uluslararası konaklama grubu Accor ile Çinli Huazhu grubu Çin’de 2 bini aşkın otelin yönetimini kapsayan stratejik ortaklık kurdu. Anlaşma çerçevesinde Huazhu grubu, Accor’un Ibis, Ibis Styles, Mercure, Novotel ve Grand Mercure markalarını, franchise ile işletecek. Çinli grupta % 10’luk hisseye sahip olacak Accor grubun denetleme kurulunda bir temsilci bulunduracak. İki grup, gelecekte 400 dolayında yeni yatırım planları da yapıyor. Halman, İngilizce ve Türkçe olarak 12’si şiir kitabı olmak üzere 50 kadar kitap yayımladı. En önemli yayınları arasında eski uygarlıkların şiirlerinden oluşan bir antoloji, Shakespeare’in sonelerinin çevirisi, eski Mısır, Ortadoğu ve Eskimo şiirleri, seçilmiş makalelerinden oluşan kitaplar,Faulkner’dan Türkçeye yaptığı çeviriler, Amerikan şairleriyle ilgili kitaplar, Mevlana ve Yunus Emre hakkındaki kitapları sayılabilir. Halman, 12 Mart sonrası kurulan Nihat Erim hükümetinde Kültür Bakanlığı yaptı. Merhuma Allah'tan rahmet, ailesi, yakınları ve sektörümüze başsağlığı diliyoruz. Çin’in en büyük otel gruplarından biri olan Huazhu, portföyünde 1900’ü aşkın otel barındırıyor. Huazhu grubunun Joya, Manxin, JI Hotels, Starway, Hanting, Elan ve Hallo Inn gibi otel markaları bulunuyor. POYD BAŞKANLIĞINA YENİDEN ALİ KIZILDAĞ SEÇİLDİ Profesyonel Otel Yöneticileri Derneği (POYD) Başkanlığına yeniden Ali Kızıldağ getirildi. Ali Kızıldağ’ın başkanlığında yeni yönetim kurulu; Hakan Duran, Nihat Tümkaya ,Edip Nazım Araç, Ülkay Atmaca, Mehmet Arı, Nuri İnce, Selçuk Meral, Derya Billur, Erdoğan Turan, Burak Yıldız ve Şefik Ketrez’den oluştu 29 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ İspanya 11 ayda 61 milyonu geçti İspanya’da paket tur pazarı düşük sezonda artış gösterdi Paket turlarla gelen ziyaretçi sayısı 11 aylık dönemde % 6,6 artarak 18 milyon 474 bine çıktı. İspanya’ya yılın 11 aylık döneminde gelen yabancı ziyaretçi sayısı % 7,2 artışla 61 milyon 731 bin kişiye ulaştı. Ülke geçen yılın aynı döneminde 57 milyon 585 bin kişi çekmişti. 11 aylık dönemde ülkenin ana pazarlarından İngiltere, % 4,9’luk yükselişle 14 milyon 387 bin kişiye ulaşırken, % 11,6 artış gösteren Fransa da 10 milyonu aştı. Almanya pazarından gelenlerin sayısı da % 6 gelişme ile 10 milyona yaklaştı. En büyük 3 pazardan 34 milyondan fazla ziyaretçi çeken İspanya’da, 3 ülkenin toplam payı da % 56 düzeyine ulaştı. Ülke 11 aylık dönemde İskandinavya pazarlarında % 4,3 büyüme kaydederken, İtalya’dan ziyaretçiler % 14 dolayında, Hollanda’dan gelen ziyaretçi sayısı da % 6 civarında yükseliş gösterdi. Bu dönemde İspanya’nın gerileme kaydettiği pazar ise Rusya oldu. 11 ayda % 9,7 düşen Rusya’dan gelenlerin sayısı 1 milyon 386 bin dolayına geriledi. Düşüşte, Ukrayna ve Kırım olaylarının ardından gerilen Rusya-AB iktisadi ve siyasi ilişkileri birinci derecede pay aldı. Paket turlarla gelen ziyaretçi sayısı 11 aylık dönemde % 6,6 artarak 18 milyon 474 bine çıktı. 2014 yılında paket turlarla ülkeyi ziyaret edenlerin sayısında yaşanan gelişme yüksek sezondan ziyade düşüşk sezonlarda gerçekleşti. Ülke Ocak-Haziran döneminde paet sayısını artırırken, yaz döneminde durakladı ve kısmen düşüş yaşadı. Geri kalan ayların bazılarında 2013’e göre durakladı veya gerisine düştü. Paket turlarda görülen düşüş özellikle Ağustos ayında belirgin oldu. Bazı pazarlardan İspanya’ya gelen ziyaretçi sayısı, Milyon (Ocak-Kasım,2014) Ülkeler İngiltere Fransa Almanya İskandinavya İtalya Hollanda Belçika Rusya Toplam 30 Ziyaretçi 14.38 10.05 9.94 4.69 3.49 2.64 2.06 1.38 61.73 Değişim 4,9 11,6 6 4,3 14,7 6,2 15,8 -9,7 7,2 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Yunanistan’da yüksek oranlı büyüme sürüyor Yunanistan’da Almanya pazarı canlandı Yunanistan’a havayolu ile gelen Alman ziyaretçi sayısı özellikle yaz döneminde önemli oranda büyüme kaydetti. 2014 yılında yeniden canlanan Yunan turizmi 11 aylık dönemde % 15’i yakalayan bir gelişme eğilimini yakaladı. Yılın ilk aylarından itibaren % 20-25 bandında gelişme gösteren ülke, yaz aylarında büyümesini 15-20 bandında tutmayı başardı. Sonbahar ve kış döneminde de % 15 yükselişle devam eden ülke 11 aylık dönemde 18 milyona yakın bir ziyaretçi trafiğine ulaştı. Ülkeye geçen yıl 16 milyon dolayında yabancı ziyaretçi gelmişti. Ülkede en fazla turist çeken bölgeler olan Atina, Selanik, Rodos, Korfu, Kos ve Hareklion’da gelişme oranları % 10 ve üzerinde gerçekleşirken, en yüksek büyüme % 29 ile Atina’da gerçekleşti. Yunanistan’a gelen ziyaretçilerin bölgelere göre dağılımı ve gelişimi (Ocak-Kasım) Bölgeler Atina Herakleion Rodos Selanik Korfu Kos Hanya Zakynthos Santorini Mykonos Kefalonia Aktio Skiathos Samos Kalamata Araxos Kavala 31 Pay,% 22,5 18,2 13,5 10,4 7,5 7,1 6,6 4,0 2,2 1,7 1,5 1,2 1,0 0,9 0,8 0,5 0,5 Değişim,% 28,9 5,4 8,2 16,2 13,7 9,2 11,9 17,9 27,0 39,0 6,0 14,0 18,9 18,3 86,5 5,4 4,7 Almanya’da açıklanan havalimanı çıkış verilerine göre 2 milyondan fazla Alman, yaz döneminde Yunanistan’a gitti. Nisan-Ekim döneminde Almanya’dan Yunanistan’a gidenlerin sayısı 2 milyon 60 bin olarak açıklanırken geçen yıla göre % 18,6’lık bir gelişme görüldü. 2013’te Yunanistan’a gelen sayısı 1 milyon 860 bin dolayında idi. AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Yabancılar 17 bin konut aldı 2014 yılının 11 aylık döneminde yabancı uyruklular Türkiye’de 17 bin 104 konut satıldı. Toplam satışlarda ilk sırayı 6 bin 35 konut ile Antalya alırken onu 5 bin 46 konutla İstanbul takip etti. Aydın ve Muğla illerinin her birinde bin dolayında konut yabancılara satılırken, en fazla işlem hacminin gerçekleştiği iller içinde Bursa, Mersin ve Yalova da yer alıyor. 11 aylık dönemde konut satışlarında en yüksek gelişme İstanbul ve Yalova’da gerçekleşti. 11 aylık dönem verilerine göre bu illerdeki satışlar 2,5 kat artış gösterdi. Benzer eğilim, Mersin, Sakarya ve Ankara’da da gözlendi. İllere göre yabancılara yapılan satılan konut sayısı (Ocak-Kasım) İller Konut sayısı Antalya 6.035 İstanbul 5.046 Aydın 1.104 Muğla 972 Bursa 838 Mersin 686 Yalova 644 Sakarya 418 Ankara 324 Trabzon 189 Diğer 848 Toplam 17.104 Turist Rehberleri Birliği Meslek Yönetmeliği yürürlüğe girdi Turist Rehberleri Birliği Meslek Yönetmeliği, 26 Aralık 2014 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yapılan değişiklikle yönetmeliğin yürütmesi TUREB Yönetim Kurulu’na verildi. Yönetmeliği yürütme kısmı TUREB’e verilirken, mesleğin icrası, ücretlendirilmesi ve kayıt dışı çalışmanın önlenmesi konularında da önemli yenilikler getirildi. Corendon Grubu logosunu yeniledi Tur operatörlüğü, konaklama ve havacılık gibi sahalarda çalışan, Hollanda ve Belçika başta olmak üzere Avrupa’dan turist getiren en büyük gruplar içinde yer alan Corendon Touristik, 17 yıldır kullandığı logosunu değiştirdi. Pazardaki değişime paralel yeniden yapılanma çalışmaları yapan grup, pazar araştırmalarına da dayanarak yeni logosunu belirledi Araştırmalar sonucunda hem yetişkinlere hem çocuklara cazip gelecek, tatili çağrıştıracak, eğlenceli ve sonsuz bir algı yaratmak amacıyla yeniden tasarlanan logonun görsel gücü ve akılda kalıcılığının daha yüksek olmasına özen gösterildiği belirtiliyor. 32 Turist Rehberleri Birliği Meslek Yönetmeliği değişti. Değişikliğe göre; Kaçak rehberlik faaliyetlerini denetlemesi sıkılaşıyor. Rehber olmak için uygulanan dil barajı 80’den 75’e düşecek. 45 gün kesintisiz olarak devam eden uygulama gezileri, 35 güne düşürülerek bölümler halinde yapılabilecek. Rehberler için aylık ücret belirlenecek. AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Kasım’da doluluklar geriledi STR raporuna göre Kasım’da doluluklar geriledi STR Global'in hazırladığı Kasım 2014 Ülke Perfomans Raporu açıklandı. Rapora göre, Türkiye'nin Kasım 2014 otel dolulukları, 2013 yılının aynı dönemine oranla yüzde 3.4 düşüş gösterdi. Dönemin doluluklarda en yüksek artış oranı yüzde 13,5 ile Yunanistan'da gerçekleşti. Ülkede Kasım’daki doluluk oranı yüzde 61,2 oldu. En fazla düşüş ise yüzde 15.3 ile Rusya'da yaşandı. Rusya’da doluluk oranı 51.1 oldu. Kasım 2014'ün en yüksek doluluk oranı ise yüzde 78.1 ile İngiltere'de gerçekleşti. Çalışmada Kasım 2014 döneminde, tüm Avrupa ülkelerindeki en düşük doluluk oranı yüzde 49.7 ile Portekiz'i işaret ediyor. Kasım ayında Türkiye genelinde doluluk oranı yüzde 61.6 olarak kaydedildi. Kasım 2013’te bu oran yüzde 63.8 olmuştu. Kasım 2014'de, Türkiye günlük satılan oda bedeli oranında, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5.4 düşüş meydana geldi ve 92 avro alarak gerçekleşti. İstanbul’da Kasım 2014 otel dolulukları bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5.6 düşerek yüzde 63.8 olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam yüzde 67.6’ydı. Kasım 2014’te ortalama günlük satılan oda bedeli 117.9 Avro olarak, 2013’e göre yüzde 8’lik bir düşüş gösterdi. Geçen yılın aynı ayında bu rakam 128.2 avro olmuştu. Ocak-Kasım 2014 döneminde ise doluluk oranı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 67.8’den yüzde 65.8’e ortalama günlük satılan oda bedeli 146.6 Avro’dan 135.9 Avro’ya geriledi. Antalya’da ise Kasım 2014 otel dolulukları bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1.7 düşerek yüzde 53.9 oldu. Kasım ayında günlük satılan oda bedeli 55.7 Avro’ya yükseldi. Antalya’da 11 ayda doluluk hafif düştü, fiyat arttı Antalya’da 11 aylık dönemde ise doluluk oranı 2013 yılındaki yüzde 64.8’den yüzde 61.6’ya geriledi. Ortalama günlük satılan oda bedeli de 83 Avro’dan 95 Avro’ya yükseldi. 33 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ Turizmciler yine vergi ve istihdam rekortmeni Antalya Ticaret ve Sanayi Odası’nın (ATSO) başarılı gerçek ve tüzel kişi üyelerini teşvik amacıyla her yıl düzenlediği Geleneksel Ödül Töreni yapıldı. 2013 Yılı kurumlar Vergisinde Fraport IC İçtaş Antalya Havalimanı ve Güneş Ekspres Havacılık (SunExpress) ilk iki sırayı paylaştı. En çok döviz kazandıran seyahat acenteleri dalında ilk üç sırayı Alkan Grup(Tez Tour), Yaren Turizm (Meeting Point IQ Travel, Tantur (TUI) aldı. En çok döviz kazandıran konaklama tesisleri dalında ise ilk üç sırayı Cömertoğlu Otelcilik (Delphin HOTELS), Fine Otel (Rixos Hotels) ve FSP Turizm (Kamelya World) aldı. Ayrıca en fazla istihdam sağlayan ilk 3 firma ise şöyle gerçekleşti: Fine Otel, Güneş Ekspres, Galeri Kristal ÖDÜLLER 2013 Yılı Kurumlar Vergisi: Fraport IC İçtaş Antalya Havalimanı, Güneş Ekspres Havacılık, Yüksel Tohumculuk 2013 YILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER Seyahat Acenteleri: Alkan Grup, Yaren Turizm, Tantur Konaklama Tesisleri: Cömertoğlu Otelcilik, Fine Otel, FSP Turizm En Fazla İstihdam Sağlayan İlk 3 Firma: Fine Otel, Güneş Ekspres, Galeri Kristal 34 AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 AK DEN İZ T URİSTİK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R Bİ R LİĞİ AVRO/DOLAR DEĞERLERİ döviz kurları Dolar/ TL aylık ortalama değerler Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık 2013 1,76 1,77 1,81 1,80 1,82 1,89 1,93 1,95 2,02 1,99 2,02 2,06 2014 2,22 2,21 2,22 2,13 2,09 2,12 2,12 2,16 2,21 2,25 2,26 2,29 Avro/ Dolar Avro/ TL aylık ortalama değerler Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık 2013 2,34 2,37 2,34 2,34 2,37 2,50 2,52 2,60 2,69 2,71 2,73 2,82 2014 3,02 3,01 3,06 2,94 2,93 2,86 2,88 2,87 2,87 2,85 2,85 2,82 Dolar/TL 2,5000 2,0000 1,5000 1,0000 0,5000 0,0000 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Avro/TL 3,0000 2,5000 2,0000 1,5000 1,0000 0,5000 0,0000 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 35 Aylık ortalama değerler Aylar 2012 Ocak 1,29 Şubat 1,32 Mart 1,32 Nisan 1,31 Mayıs 1,27 Haziran 1,25 Temmuz 1,22 Ağustos 1,24 Eylül 1,28 Ekim 1,29 Kasım 1,28 Aralık 1,31 Aylar 2013 Ocak 1,33 Şubat 1,34 Mart 1,30 Nisan 1,30 Mayıs 1,30 Haziran 1,32 Temmuz 1,31 Ağustos 1,33 Eylül 1,33 Ekim 1,36 Kasım 1,35 Aralık 1,37 Aylar 2014 Ocak 1,36 Şubat 1,36 Mart 1,38 Nisan 1,38 Mayıs 1,37 Haziran 1,30 Temmuz 1,30 Ağustos 1,33 Eylül 1,28 Ekim 1,26 Kasım 1,25 Aralık 1,23 TCMB verileri AYLIK BÜLTEN / O CAK 2 015 A KDEN İZ T U RİST İK OTE LCİLE R V E İŞLETME CİLE R BİRLİĞİ AKTOB BÜLTEN O C A K 2 0 1 5 / S AY I : 1 3 AKTOB ARAŞTIRMA BİRİMİ YAYINLARI- 2015 / 59
Benzer belgeler
ekim 2015 bülteni
Türkiye’de Çevreye Duyarlı Tesis ve İşletme (Yeşil Yıldız) sayısı son 6 aylık
temmuz 2015 bülteni
Ocak-Kasım döneminde Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçi sayısı % 5,3 gelişme ile
AKTOB BÜLTEN
Ocak-Kasım döneminde Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçi sayısı % 5,3 gelişme ile